Wyrok - IV SA/Wr 674/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - z dnia 3 czerwca 2026
Teza
Uchylono decyzję I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk Sędzia WSA Andrzej Nikiforów po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2026 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 8 września 2025 r. nr SKO 4532.134.2025 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego wszczętego w sprawie umorzenia nienUchylono decyzję I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk Sędzia WSA Andrzej Nikiforów po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2026 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 8 września 2025 r. nr SKO 4532.134.2025 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego wszczętego w sprawie umorzenia nien
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
odwołujący
Data orzeczenia
3 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Przewodniczący
Andrzej Nikiforów
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 9 lutego 2023 r. nr DŚ.5212.7.2023 Burmistrz Miasta i Gminy Kąty Wrocławskie przyznał K. M. na wniosek z dnia 6 lutego 2023 r. świadczenie pielęgnacyjne od 1 lutego 2023 r. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dzieckiem, składkę na ubezpieczenie społeczne i składkę na ubezpieczenie zdrowotne.Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu decyzją z dnia 21 sierpnia 2024 r. nr SKO 4532.208.2024 stwierdziło nieważność powyższej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy, ponieważ w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka wskazano, że dziecko nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Kolegium zauważyło również, że żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego nie umocowuje organu wykonawczego gminy do przyznania w drodze decyzji administracyjnej składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego przez profesjonalnego pełnomocnika strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 23 października 2024 r. nr SKO 4532.322.2024 utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 21 sierpnia 2024 r.W konsekwencji, Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia 15 stycznia 2025 r. nr DŚ.5212.7.2.205 odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem.Natomiast decyzją z dnia 18 marca 2025 r. nr DŚ.5212.7.3.2024 Burmistrz Miasta i Gminy ustalił wnioskodawczyni nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne, wypłacone w okresie od 1 lutego 2023 r. do 31 marca 2024 r. w łącznej wysokości 36.002,00 zł, zobowiązał wnioskodawczynię do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w łącznej wysokości 36.002,00 zł w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 24 marca 2025 r.Wobec braku wpłaty nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, organ pierwszej instancji wystawił w dniu 12 maja 2025 r. upomnienie i wezwał stronę do uregulowania należności wraz z kosztami upomnienia i odsetkami za zwłokę w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Upomnienie zostało doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 15 maja 2025 r.Następnie w związku z nieuiszczeniem należności, w dniu 12 czerwca 2025 r. wystawione zostały tytułu wykonawcze i przekazane organowi egzekucyjnemu.W dniu 17 czerwca 2025 r. wpłynął do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wniosek strony z dnia 11 czerwca 2025 r., sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika, o uchylenie ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 18 marca 2025 r. w całości, bądź w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości. Jednocześnie strona wniosła o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, w tym czynności egzekucyjnych do czasu rozpoznania wniosku. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że nie miała świadomości o istnieniu jakichkolwiek przeszkód do przyznania i wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego, skoro okoliczności faktyczne były organowi od początku znane i nie uległy zmianie. W żadnym stopniu za zaistniałą sytuację nie można obwiniać wnioskodawczyni, w związku z tym brak jest podstaw do obarczania jej odpowiedzialnością za błędy organu. Zwrot obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy.Wnioskodawczyni podkreśliła, że przyznane świadczenie zostało wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem i realnie przysłużyło się poprawie sytuacji niepełnosprawnego dziecka i całej rodziny. Świadczenie wypłacane było co miesiąc, a teraz organ żąda jego zwrotu w całości za okres 14 miesięcy w jednym terminie. Strona nie dysponuje kwotą w wysokości ponad 36.000 zł. Poza tym egzekwowanie tak wysokiej sumy może doprowadzić do nieodwracalnych, ciężkich strat dla rodziny, a wręcz doprowadzić do zagrożenia możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb bytowych i zapewnienia niepełnosprawnemu dziecku prawidłowej opieki, leczenia i rehabilitacji. Jednocześnie nie ma obecnie widoków na poprawę w najbliższym czasie sytuacji finansowej wnioskodawczyni i jej rodziny, bowiem koszty związane z utrzymaniem niepełnosprawnego dziecka są bardzo wysokie.W wezwaniu z dnia 23 czerwca 2025 r. organ pierwszej instancji zwrócił się do strony o uzupełnienie wniosku odnośnie sytuacji dochodowej i majątkowej rodziny w terminie 14 dni.Ponadto organ pierwszej instancji pismem z dnia 23 czerwca 2025 r. wniósł do organu egzekucyjnego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości do czasu zakończenia postępowania w sprawie umorzenia należności objętych tytułem wykonawczym. Drogą elektroniczną pismo to zostało wysłane i doręczone organowi egzekucyjnemu w dniu 24 czerwca 2025 r.W odpowiedzi na wniosek organu pierwszej instancji organ egzekucyjny dniu 30 czerwca 2025 r. poinformował o zajęciu rachunku bankowego strony w dniu 24 czerwca 2025 r., wyegzekwowaniu obowiązku i zakończeniu postępowania egzekucyjnego w dniu 26 czerwca 2025 r.Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia 16 lipca 2025 r. nr DŚ.5212.7.4.2025 na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne wszczęte w dniu 17 czerwca 2025 r. w sprawie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na realizację w całości obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego i brak przedmiotu sprawy. Organ wyjaśnił, że w dniu 30 czerwca 2025 r. otrzymał informację od organu egzekucyjnego o realizacji tytułu wykonawczego w całości w dniu 24 czerwca 2025 r., a tym samym nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 36.002,00 zł zostało spłacone w całości.W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami wskazując, że postępowanie nie jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. W dacie złożenia wniosku przez stronę w sprawie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, świadczenie to nie było jeszcze wyegzekwowane, a zatem istniały wszystkie elementy materialnego stosunku administracyjno – prawnego. Interpretacja organu jest nietrafna i nie do pogodzenia z względami celowościowymi, ponieważ osoby obiektywnie spełniające przesłanki do umorzenia należności mogłyby mieć trudności ze skorzystaniem z uprawnień tylko dlatego, że ich wnioski nie zostałyby rozpoznane wystarczająco szybko (przed egzekucją) przez organ. Fakt zapłaty należności będącej przedmiotem postępowania w sprawie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego (dobrowolnej bądź przymusowej) nie może czynić postępowania bezprzedmiotowym i być podstawą do jego umorzenia na podstawie art. 105 k.p.a.Ponadto bezwzględna egzekucja nienależnie pobranego świadczenia jest nie do pogodzenia z celami ustawy o świadczeniach rodzinnych, do których należy m. in. wspieranie rodzin potrzebujących takiego wsparcia. Strona opiekuje się stale swoim niepełnosprawnym, małoletnim synem. Umorzenie nienależnie pobranego świadczenia jest uzasadnione także ze względu na niestandardowe i nieprzeciętne okoliczności sprawy: przyznanie stronie świadczenia, którego zwrotu domaga się organ, nastąpiło bowiem z wyłącznej winy organu. Niniejsza sprawa jest ostatnim etapem, w którym możliwe jest uwzględnienie kwestii winy i rzeczywistej odpowiedzialności za wadliwie wydaną decyzję. Poza tym, kryterium dochodowe nie stanowi jedynej podstawy uzasadniającej uwzględnienie wniosku o umorzenie należności. Strona przedstawiła również szczegółowo stan zdrowia syna.Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu decyzją z dnia 8 września 2025 r. nr SKO 4532.134.2025 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium uznało, że rozpatrzenie i załatwienie wniosku o przyznanie ulgi przestaje być możliwe w sytuacji, w której decyzja nakładająca obowiązek została zrealizowana, tj. w sytuacji, w której osoba obciążona obowiązkiem zwrotu dobrowolnie wywiązała się z tej powinności przez wpłacenie na wskazany rachunek bankowy, przez potrącenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń z aktualnie wypłacanych świadczeń lub w drodze przymusowej egzekucji. Skoro decyzja została wykonana na skutek spłacenia zobowiązania, to nie istnieje świadczenie nienależne podlegające zwrotowi, w konsekwencji czego bezprzedmiotowe jest orzekanie w przedmiocie umorzenia. Przedmiotem postępowania nie jest uprawnienie do umorzenia jakiejś abstrakcyjnej należności, lecz należności konkretnej, uprzednio skonkretyzowanej w stosunku do danej osoby w drodze decyzji administracyjnej. Stąd nieistnienie tej należności rzutuje na istnienie przedmiotu sprawy. Stanowisko prezentowane przez stronę przywiązuje wagę do stanu istniejącego w dacie złożenia wniosku o zastosowanie ulgi, prowadzi do niekonsekwencji. Wynika bowiem z niego, że w sytuacji, gdy wniosek o umorzenie należności zostałby złożony po wyegzekwowaniu należności, to zainicjowane takim wnioskiem postępowanie byłoby bezprzedmiotowe, jak się wydaje właśnie dlatego, że nie istnieje zobowiązanie o umorzeniu, którego organ miałby orzec. Zdaniem SKO, nie bez znaczenia jest fakt, że strona już od stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, który mimo iż decyzja zobowiązująca stronę do zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia została mu doręczona w dniu 24 marca 2025 r., z wnioskiem o umorzenie tej należności wystąpił dopiero w połowie czerwca 2025 r., tj. po wszczęciu postępowania egzekucyjnego w celu przymusowego ściągnięcia należności.W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie:- art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji o umorzeniu postępowania i na przyjęciu, że postępowanie o udzielenie ulgi stało się bezprzedmiotowe tylko dlatego, że doszło do wyegzekwowania należności w sytuacji, gdy przedmiotem sprawy jest sprawa administracyjna zainicjowana wnioskiem skarżącej, a konkretnie uprawnienie skarżącej do rozpatrzenia jej wniosku o przyznanie ulgi;- art. 8 § 1 i § 2 k.p.a., ponieważ skarżąca miała uzasadnione podstawy do oczekiwania, że jej wniosek o umorzenie należności zostanie merytorycznie rozpoznany, a także odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym;- art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego niezastosowanie, brak merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej o umorzenie należności, podczas gdy nie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania i organ zobowiązany był do rozpoznania wniosku co do istoty sprawy.Skarżąca wyjaśniła, że w dacie złożenia wniosku w sprawie umorzenia należności, świadczenie to nie było jeszcze wyegzekwowane, a zatem istniały wszystkie elementy materialnego stosunku administracyjno – prawnego. Złożenie wniosku nakładało na organy obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania decyzji. Nie wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości postępowania. Umorzenie postępowania i nierozpoznanie wniosku o zastosowanie ulgi pozbawia stronę prawa do skorzystania z dobrodziejstwa wynikającego z przepisu, który przewiduje prawo do uzyskania takiego rodzaju rozstrzygnięcia. Należy mieć na uwadze, że w drodze egzekucji wyegzekwowana została od skarżącej znaczna suma, która miała służyć zabezpieczeniu bytu rodziny, przy czym wydanie decyzji o umorzeniu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego będzie uprawniało skarżącą do odzyskania wyegzekwowanych środków. W ocenie skarżącej, fakt zapłaty należności nie może czynić postępowania bezprzedmiotowym i być podstawą do jego umorzenia. Należności, o których umorzenie stara się skarżąca mogłyby bowiem przysłużyć się leczeniu syna i wsparciu wyrównania jego szans względem zdrowych dzieci.W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.Skarga w rozpatrywanej sprawie jest zasadna.Stosownie do art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1208), dalej u.ś.r., organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.W orzecznictwie sądów administracyjnych, przy definiowaniu pojęcia szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny, podkreśla się, że tego pojęcia nie można utożsamiać z kryterium dochodowym. Przepis art. 30 ust. 9 u.ś.r. obliguje organ do przeprowadzenia oceny w zakresie tego, czy w indywidualnie określonym przypadku, zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny, przemawiające za zastosowaniem ww. przepisu. Ustalenie tej przesłanki wymaga, poza wyliczeniem dochodu, dokładnej analizy całokształtu sytuacji rodzinnej i jej oceny z uwzględnieniem także norm społecznych, które wynikają z powszechnego poczucia sprawiedliwości i słuszności (wyrok WSA w Szczecinie z 6 lutego 2020 r. II SA/Sz 926/19). Ustalenie, czy zaszły szczególnie uzasadnione okoliczności musi się wiązać z całościową oceną sytuacji rodziny. Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zbadać, czy istnieją ważne powody mające wpływ na funkcjonowanie rodziny. Na pojęcie szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny składa się całokształt sytuacji materialnej, zdrowotnej i życiowej wnioskodawcy (wyrok WSA w Łodzi z 10 września 2019 r. II SA/Łd 159/19).Zgodnie z art. 30 ust. 7 u.ś.r. nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.W rozpatrywanej sprawie sporne jest, czy zrealizowanie w całości obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w postępowaniu egzekucyjnym wskutek zajęcia rachunku bankowego osoby zobowiązanej prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania w sprawie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami. Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w tym przepisie oznacza, że przestaje istnieć jeden z konstytutywnych elementów materialnego stosunku administracyjnoprawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do istoty.W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjęto, że okoliczność wyegzekwowania kwoty należnej z tytułu zaległości w opłatach abonamentowych nie oznacza braku konieczności kontynuacji postępowania wywołanego wnioskiem o umorzenie zaległości, jeśli wniosek o umorzenie tej należności został złożony przed jej przymusowym wyegzekwowaniem (zob. np. wyroki NSA: z 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1338/20; 10 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 888/20; z 30 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 507/20; z 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 267/16, 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1220/15). Stanowisko to dotyczyło umorzenia spłaty należności do których nie stosuje się przepisów o ordynacji podatkowej. Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t. j.: Dz. U. z 2020 r., poz.1689) przewiduje bowiem stosowanie do opłat abonamentowych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 7 ust. 3 ustawy). Wedle powyższego stanowiska, jeśli postępowanie z wniosku strony zainicjowane zostało przed rozpoczęciem egzekucji i wyegzekwowaniem należności w drodze egzekucji – nie stało się bezprzedmiotowe. Wniosek ten uzasadniony jest tym, że w takich okolicznościach występują wszystkie elementy materialnego stosunku administracyjno-prawnego.Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt I OSK 3336/18 uznał, że spłata przez potrącenie z bieżąco wypłacanego świadczenia nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego na kontynuowanie nauki, przyznanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, nie skutkuje umorzeniem postępowania o umorzenie tej należności.Jak zauważył WSA w Kielcach w wyroku z dnia 12 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Ke 508/24 w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie zwracano uwagę, że umorzenie postępowania i nierozpoznanie wniosku o zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności albo rozłożenia jej na raty, pozbawia stronę prawa do skorzystania z dobrodziejstwa wynikającego z przepisów, które przewidują prawo do uzyskania takiego rodzaju rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt I OSK 697/11, wyrok NSA z dnia 9 października 2006 r., sygn. akt I FSK 1/06, wyrok NSA z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt FSK 561/04, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 26 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 594/18). Przepisem takim jest art. 30 ust. 9 u.ś.r. Dokonanie potrąceń kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych (czy ewentualna dobrowolna częściowa spłata należności) w toku postępowania o ich umorzenie i w konsekwencji wydanie decyzji umarzającej postępowanie prowadzone na podstawie art. 30 ust. 9 u.ś.r., prowadzi do zniweczenia zagwarantowanej stronie możliwości żądania, aby jej sprawa została rozpoznana merytorycznie. Dopiero złożenie wniosku o umorzenie zaległości po dacie ich całkowitego wyegzekwowania czyniłoby ten wniosek bezprzedmiotowym.Analogiczne stanowisko wyraził WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 14 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 383/24, również odwołując się do poglądów orzecznictwa i podnosząc, że w sprawach dotyczących umorzenia należności istotne znaczenie ma stan istniejący w dacie złożenia wniosku przez uprawniony podmiot. W szczególności zaś okoliczność wyegzekwowania kwoty należnej z tytułu zaległości nie oznacza bezprzedmiotowości postępowania wywołanego wnioskiem o umorzenie zaległości, jeśli wniosek o umorzenie tej należności został złożony przed jej przymusowym wyegzekwowaniem.W rozpatrywanej sprawie występuje podmiot stosunku administracyjno-prawnego, którym jest skarżąca oraz przedmiot, za który należy uznać uprawnienie do umorzenia należności i odpowiadający temu uprawnieniu obowiązek zbadania przesłanek umorzenia należności.Należy zauważyć, że wniosek skarżącej z dnia 11 czerwca 2025 r. wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu 17 czerwca 2025 r. Organ egzekucyjny dniu 30 czerwca 2025 r. poinformował o zajęciu rachunku bankowego strony w dniu 24 czerwca 2025 r., wyegzekwowaniu obowiązku i zakończeniu postępowania egzekucyjnego w dniu 26 czerwca 2025 r. Zatem skarżąca złożyła wniosek o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia z całą pewnością przed zajęciem rachunku bankowego i wyegzekwowaniem kwoty świadczenia przez organ egzekucyjny. W momencie złożenia wniosku przez skarżącą o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, należność ta istniała w pełnej wysokości i niezasadne było umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.Należy też zwrócić uwagę, że organ pierwszej instancji dopiero pismem z dnia 23 czerwca 2025 r. wniósł do organu egzekucyjnego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości z uwagi na złożenie wniosku o umorzenie należności. Pismo to zostało drogą elektroniczną wysłane i doręczone organowi egzekucyjnemu dopiero w dniu 24 czerwca 2025 r., tj. po upływie tygodnia od złożenia przez skarżącą wniosku o umorzenie należności. W ocenie Sądu, umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowe nie może być uzależnione od szybkości działania organu pierwszej instancji oraz organu egzekucyjnego, bowiem w sytuacji niezwłocznego poinformowania organu egzekucyjnego o złożonym wniosku należność nie zostałaby wyegzekwowana przez rozpoznaniem wniosku.W opisanej sytuacji umorzenie postępowania jest społecznie niesprawiedliwe i pozbawia skarżącą uprawnienia do rozpoznania jej wniosku na podstawie art. 30 ust. 9 u.ś.r.Nie ma przy tym znaczenia, że złożenie wniosku przez stronę nastąpiło za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, bowiem w postępowaniu administracyjnym również strona zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie może ponosić negatywnych konsekwencji swoich działań.W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie, organy naruszyły art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 30 ust. 9 u.ś.r. przyjmując, że wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania.Przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącej organ zobowiązany będzie do uwzględnienia wykładni przepisów, zaprezentowanej w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy zobowiązane są do rozpatrzenia wniosku w granicach obowiązującego prawa, co będzie wymagać zbadania ustawowo określonych przesłanek umorzenia zaległości.Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, orzeczono w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a..