Wyrok - II SA/Gd 125/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - z dnia 3 czerwca 2026
Teza
Uchylono decyzję II i I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Marek Kraus Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki (sprawozdawca) Protokolant Specjalista Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 15 grudnia 2025 r. znak sprawy 010070/680/3154935/2025 (postępowanie 536374074) w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaUchylono decyzję II i I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Marek Kraus Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki (sprawozdawca) Protokolant Specjalista Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 15 grudnia 2025 r. znak sprawy 010070/680/3154935/2025 (postępowanie 536374074) w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla za
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
środki zabezpieczające / KOZZD
Role w sprawie
organ rentowy / ZUS
Data orzeczenia
3 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Przewodniczący
Dariusz Kurkiewicz
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję II i I instancji
UZASADNIENIE
Skarga pana Z. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 15 grudnia 2025 r. w przedmiocie świadczenia wychowawczego, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:W dniu 13 marca 2025 r. pan Z. L. (dalej jako: "Skarżący") złożył do ZUS wniosek o świadczenie wychowawcze na syna J. L., na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r.W dniu 26 lutego 2024 r. analogiczny wniosek do ZUS złożyła matka dziecka. Informacją z 12 marca 2024 r. powiadomiono ją o przyznaniu świadczenia na dziecko.Pismem z 14 maja 2025 r. ZUS wezwał Skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez doręczenie dokumentacji potwierdzającej sprawowanie wyłącznej bądź naprzemiennej opieki nad ww. dzieckiem. Na udzielenie odpowiedzi ustalono termin 14 dni od dnia doręczenia pisma do strony.Pismami z 20 maja 2025 r. oraz z 24 maja 2025 r. Skarżący przesłał oświadczenie o okresach wyłącznej opieki, wykaz spraw prowadzonych w sądzie odnośnie zarządzeń opiekuńczych nad dzieckiem, zaświadczenie o uczęszczaniu dziecka do technikum. Pismem z 11 czerwca 2025 r. matka dziecka odpowiedziała na wezwanie przesyłając do akt postanowienie Sądu Rejonowego w W. z 6 września 2022 r., sygn. akt III Nsm 1091/22, którym w formie zabezpieczenia ustalono miejsce pobytu dziecka przy matce.Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 30 czerwca 2025 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko, pozostawiając prawo do jego pobierania matce dziecka w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z 6 września 2022 r., bowiem miejsce pobytu małoletniego zostało ustalone przy matce.W wyniku wniesionego odwołania Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 15 grudnia 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.W uzasadnieniu wskazał, że z postanowienia Sądu Rejonowego w W. z 6 września 2022 r, które jest jedynym przedłożonym przez strony prawomocnym orzeczeniem Sądu, wynika, że miejsce pobytu dziecka powinno być przy matce. Niniejsze postanowienie zostało wydane w ramach zabezpieczenia zatem obowiązuje od dnia jego wydania tj. od września 2022 r. i od wskazanego miesiąca dziecko winno zamieszkiwać wraz z matką. W zaistniałej sytuacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma konieczności przeprowadzania dodatkowego postępowania wyjaśniającego, ponieważ zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, jeżeli opieka rodziców nad dzieckiem i jej zakres został ustalony przez sąd powszechny, organy administracji publicznej, w tym ZUS jest związany orzeczeniem sądu powszechnego. Przy tym wskazać również należy, że ZUS w sytuacji posiadanego orzeczenia Sądu nie ma obowiązku weryfikować czy jego zapisy są przez strony postępowania realizowane.Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję wniósł o: uchylenie decyzji ZUS o wypłacie zasiłku wychowawczego na dziecko przyznane matce oraz wypłacenie należnych środków ojcu dziecka, z którym ono mieszka i które faktycznie tylko on utrzymuje, za cały okres opieki, tj. od 22 lipca 2024 r. do chwili obecnej. Jednocześnie wniósł on o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z: dokumentacji III wydziału Rodzinnego Sądu Rejonowego w W. znak sprawy III Nsm 1091/22 o ustalenie miejsca pobytu nieletniego i znak sprawy III Nsm 61/25 o wydanie nieletniego potwierdzające faktyczne miejsce pobytu małoletniego u ojca oraz kopii świadectwa szkolnego J. L., potwierdzającej miejsce faktycznego pobytu u ojca.W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja narusza ustawę z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci zarówno w zakresie jej ducha jak i litery. Dziecko, na które wnioskowane jest świadczenie, od lipca 2024 r. do chwili obecnej mieszka wraz ze Skarżącym i pozostaje wyłącznie na jego utrzymaniu, a jego matka nie łoży żadnych środków, jest on w świetle ustawy jego opiekunem faktycznym.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozważanym wypadku. Jeżeli natomiast sąd nie dopatrzy się wskazanych naruszeń prawa, oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 15 grudnia 2025 r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 30 czerwca 2025 r. odmawiającą Skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na syna J. L.Materialnoprawną podstawę podjętych przez organy obu instancji rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 1576 ze zm.), dalej jako "u.p.p.w.d.".Z treści przepisu art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. wynika, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. Z kolei art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. stanowi, że w przypadku, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 800 zł miesięcznie na dziecko (art. 5 ust. 1 u.p.p.w.d.).Zgodnie z treścią art. 22 u.p.p.w.d., w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku, gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.Stosownie natomiast do treści art. 15 ust. 1 u.p.p.w.d., jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego lub osoby pobierającej to świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem, w tym również w przypadku, o którym mowa w art. 5a lub art. 22, wydatkowania świadczenia wychowawczego niezgodnie z celem lub marnotrawienia świadczenia wychowawczego, organ właściwy oraz wojewoda mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu weryfikacji tych wątpliwości.Z nadesłanych akt sprawy wynika, że w dniu 13 marca 2025 r. Skarżący złożył wniosek o świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. na syna J. L. Z akt sprawy wynika również, że wniosek w dniu 26 lutego 2024 r. o świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. na J. L. wniosła matka, której informacją z 12 marca 2024 r. przyznano prawo do wnioskowanego świadczenia. Jak wynika z przedłożonego w toku postępowania postanowienia Sądu Rejonowego w W. z 6 września 2022 r., III NSM 1091/22 w celu zabezpieczenia miejsce pobytu dziecka ustalono przy matce. Natomiast Skarżący w złożonym wniosku oraz w kolejnych oświadczeniach podnosił, że w okresach od 1 lipca 2022 r. do 8 marca 2024 r. oraz od 1 sierpnia 2024 r. syn faktycznie zamieszkuje u niego i pozostaje na jego utrzymaniu. Skarżący przedłożył na dowód tego m. in. świadectwo szkolne, kopię pozwu maki dziecka, zaświadczenie ze szkoły. Dowody te zostały przez organy obu instancji pominięte.Opierając się na ww. postanowieniu organy uznały, że skoro miejsce pobytu syna ustalonym przez sąd powszechny jest przy matce, to nie można uznać, że to Skarżący sprawuje faktyczną opiekę nad synem. Organy podnosiły, że jedynym wiążącym dowodem jest w tej sprawie postanowienie sądu powszechnego i nie mogą one prowadzić żadnych innych dowodów w kwestii sprawowania faktycznej opieki nad dzieckiem. Zdaniem Sądu ocena ta jest błędna.W ocenie Sądu, stanowisko orzekających w sprawie organów - na tle okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy - nie może zyskać akceptacji. Za błędną należy bowiem uznać wykładnię art. 4 ust. 2 pkt 1 i art. 22 ustawy uznającą, że przesłanka wspólnego zamieszkiwania, utrzymywania dziecka i sprawowania nad nim faktycznej opieki wynika wyłącznie z orzeczeń sądowych dotyczących wykonywania pieczy i władzy rodzicielskiej, a nie jest związana z rzeczywistym zamieszkiwaniem i sprawowaniem opieki nad dzieckiem (tak: wyrok WSA w Gdańsku z 13 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 186/24, wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).Stanowisko organów jest też o tyle niezasadne, że powoływany przez nie jako podstawa prawna decyzji przepis art. 22 ustawy jednoznacznie stwierdza, że świadczenie wychowawcze przysługuje rodzicowi, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Zatem przepis ten nie przewiduje, aby wyłącznie uprawnionym do świadczenia był ten rodzic, któremu zgodnie z wyrokiem przyznano władzę rodzicielską i przy którym ustalono miejsce zamieszkania dziecka, lecz odwołuje się do faktycznych okoliczności jakie zaistnieją w danym wypadku. Takie rozwiązanie stanowi przejaw racjonalizmu ustawodawczego, albowiem uwzględnia praktykę życiową, kiedy dziecko, mimo powierzenia władzy rodzicielskiej jednemu rodzicowi, nie zamieszkuje z nim i rodzic ten de facto takiej władzy nie sprawuje. Władza ta jest wprawdzie usankcjonowana prawnie, ale w wymiarze faktycznym nie istnieje.Regulacja taka uwzględnia również cel świadczenia wychowawczego wynikający z u.p.p.w.d. Wskazać bowiem należy, że z treści art. 4 ust. 2 pkt 1-2 ustawy wynika, że na potrzeby ustalenia prawa matki lub ojca dziecka (opiekuna faktycznego) do świadczenia wychowawczego na dziecko ustawodawca odwołał się do atrybutów wspólnego zamieszkiwania i przebywania z dzieckiem, jak też zaspokajania jego potrzeb bytowych, wychowawczych i utrzymania dziecka. Kryterium "wspólnego zamieszkiwania", rozumiane być musi jako faktyczne miejsce zamieszkania, czyli fizyczne przebywanie dziecka u tego rodzica (lub opiekuna), który sprawuje faktyczną nad nim opiekę i faktycznie zaspokaja jego potrzeby życiowe. Zatem dla uzyskania świadczenia wychowawczego znaczenie ma nie tyle tzw. prawne miejsce zamieszkania dziecka (np. wskazane w wyroku rozwodowym), co faktyczne miejsce jego zamieszkiwania. Celem świadczenia wychowawczego jest bowiem częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy). Wobec tego istotne znaczenie dla meritum tego typu spraw mają przesłanki o charakterze faktycznym, które - zdaniem Sądu, organy obu instancji wadliwie odrzuciły jako kryterium oceny w niniejszej sprawie (por. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 719/18, Baza Orzeczeń LEX nr 3032622).Odnosząc się do kwestii, że dziecko faktycznie zamieszkuje z ojcem, mimo ustalenia w postanowieniu zabezpieczającym, że miejsce pobytu dziecka ma być przy matce, wyjaśnić trzeba, że miejsce faktycznego pobytu dziecka należy odróżnić od miejsca jego zamieszkania w prawnym znaczeniu tego określenia. O prawnym miejscu zamieszkania stanowi art. 26 Kodeksu cywilnego. W stosunku do dziecka jest to tzw. domicilium necessarium, tj. miejsce zamieszkania określone ustawowo w zależności od miejsca zamieszkania innych osób, bez względu na to, czy dziecko w rzeczywistości w danej miejscowości przebywa (E. Michniewicz-Broda, Komentarz do art. 26 Kodeksu cywilnego, Lex 2014).Przyjęta przez organy wykładnia ww. przepisów prowadziłaby do skutku niezgodnego z celami ustawy o pomocy państwa. Zgodnie z tym stanowiskiem rodzic dziecka, który faktycznie z nim zamieszkuje i ponosi koszty jego utrzymania, traciłby prawo do świadczenia wychowawczego tylko dlatego, że w orzeczeniu sąd ustalił miejsce zamieszkania dziecka u drugiego z rodziców, z którym faktycznie dziecko nie zamieszkuje, a z taką właśnie sytuacją mamy być może do czynienia w niniejszej sprawie.Nie mają racji organu obu instancji twierdząc, że nie ma konieczności przeprowadzania dodatkowego postępowania wyjaśniającego, ponieważ zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, jeżeli opieka rodziców nad dzieckiem i jej zakres został ustalony przez sąd powszechny, organy administracji publicznej, w tym organ jest związany orzeczeniem sądu powszechnego, oraz że organ w sytuacji posiadanego orzeczenia Sądu nie ma obowiązku weryfikować czy jego zapisy są przez strony postępowania realizowane. Formułując te wnioski organy pominęły, że zgodnie z art. 13 ust. 4 pkt 3 lit. b ustawy do wniosku należy wprawdzie dołączyć prawomocne orzeczenie, lecz z art. 13 ust. 4 pkt 3 lit. d ustawy wynika, że wnioskodawca ma także prawo przedłożyć inne dokumenty, w tym oświadczenia, potwierdzające spełnianie warunków do przyznania lub ustalenia wysokości świadczenia wychowawczego będącego przedmiotem wniosku. Niewątpliwie zaś każdy z dokumentów wymienionych wprost w art. 13 ust. 4 pkt 3 ustawy lub dopuszczonych jako "inne", powinien zostać włączony do materiału dowodowego sprawy i poddany ocenie zgodnie z regułami postępowania administracyjnego. Dlatego też niezasadne było przyjmowanie, że uwzględnienie innych dowodów przedłożonych przez stronę stanowić będzie podważenie treści prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego, bowiem będą one po prostu służyć wykazaniu istniejącego staniu faktycznego sprawy i stan ten może być odmienny od stanu prawnego uregulowanego wyrokiem (por. wyrok WSA w Gdańsku z 26 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 1187/24).Należy przy tym podkreślić, że wyrażony w art. 77 k.p.a. ustawowy nakaz wyczerpującego zebrania materiału dowodowego musi być utożsamiany z obowiązkiem podjęcia wszelkich niezbędnych czynności mających na celu zebranie pełnego materiału dowodowego, co z kolei umożliwia dokonanie oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ ma także obowiązek rozpatrzenia wszystkich dowodów zgromadzonych lub odzwierciedlonych w aktach sprawy w ich wzajemnej łączności. Realizacja obowiązku zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego przez organ administracji polega na obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Zasada prawdy obiektywnej wymaga, aby wydane orzeczenie wynikało z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu, a jego uzasadnienie musi przekonywać o słuszności wydanego rozstrzygnięcia (zob. wyrok WSA w Kielcach z 26 października 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 497/17).Dlatego też, mając na uwadze jasną treść przepisów art. 4 ust. 2 pkt 1 i art. 22 u.p.p.w.d. posługujących się kategoriami "wspólnego zamieszkiwania i pozostawania na utrzymaniu" rodzica oraz "faktycznego sprawowania opieki" przez rodzica nad dzieckiem, należało uznać, że rolą organów rozpatrujących przedmiotowy wniosek było rozstrzygnięcie, czy Skarżącemu przysługuje świadczenie wychowawcze na syna, nie zaś to, czy pobyt syna u Skarżącego był zgodny z treścią orzeczenia sądu powszechnego (por.: wyrok WSA w Gdańsku z 13 listopada 2024 r., II SA/Gd 186/24). Jeżeli zaś dziecko w rzeczywistości nie zamieszkuje u matki, lecz u Skarżącego, brak jest podstaw do odmowy przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Taka bowiem sytuacja wypełniała by przesłanki z art. 4 ust. 2 pkt 1 (wspólne zamieszkiwanie i pozostawanie na utrzymaniu) oraz art. 22 (faktyczne sprawowanie opieki). Nie ulega przy tym wątpliwości, że nie każdy ustanowiony przez sąd rodzinny opiekun sprawujący pieczę nad dzieckiem może otrzymać świadczenie wychowawcze, a tylko taki, który sprawuje nad nim rzeczywistą opiekę, uczestniczy w jego wychowaniu i zaspokajaniu potrzeb (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 3123/19; z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1885/19).Z tych względów Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji dokonał błędnej wykładni art. 4 ust. 2 pkt 1 i art. 22 u.p.p.w.d. uznając, że przesłanka wspólnego zamieszkiwania, utrzymywania dziecka i sprawowania nad nim faktycznej opieki wynika wyłącznie z orzeczeń sądowych dotyczących wykonywania pieczy i władzy rodzicielskiej, a nie jest związana z rzeczywistym zamieszkiwaniem i sprawowaniem opieki nad dzieckiem. Oznacza to, że organy pominęły kryterium faktyczne, które jednak ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Stwierdzone naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy bowiem organy obu instancji wyłącznie na podstawie orzeczenia sądowego uznały, że Skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego. Organy nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego i nie zweryfikowały twierdzeń strony ani przedkładanych przez nią dokumentów wskazujących, że syn jest pod faktyczną opieką ojca, wspólnie z nim zamieszkuje i jest na jego utrzymaniu. Organy ZUS nie ustaliły zatem w drodze dostępnych środków dowodowych, u którego z rodziców dziecko faktycznie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu. Organy ZUS nie zwróciły się do właściwego kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego u matki i u ojca, w celu ustalenia tej okoliczności. Stanowiło to istotne naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a ww. uchybienia materialne i procesowe skutkowały co najmniej przedwczesną odmową przyznania Skarżącemu świadczenia wychowawczego, o które się ubiegał.Jednocześnie należy zauważyć, że wniosek Skarżącego złożony został w dniu 13 marca 2025 r. na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. Stosownie do art. 18 ust. 2 u.p.p.w.d., prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką, przysposobienia dziecka lub faktycznego umieszczenia dziecka w domu pomocy społecznej albo w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. W jednolitym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż co do zasady strona może złożyć wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego w każdym czasie trwania okresu świadczeniowego i świadczenie przyznane zostanie od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu. Data złożenia wniosku ogranicza więc w czasie możliwość ustalenia prawa do świadczenia w danym okresie świadczeniowym, ale nie wyklucza w ogóle możliwości jego przyznania. Nie jest kwestionowane też, że u.p.p.w.d. nie przewiduje możliwości przyznania świadczenia za miesiące poprzedzające złożenie wniosku (za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w ustawie, por. m. in. przywołany już powyżej art. 18 ust. 2a u.p.p.w.d.), a termin określony w art. 18 ust. 2 u.p.p.w.d. jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu (por. wyrok NSA z 21 września 2023 r., sygn. akt I OSK 1764/22). Tym samym, w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku Skarżącego, zgodnie z art. 18 ust. 2 u.p.p.w.d. prawo do świadczenia wychowawczego winno być ustalone od marca 2025 r. do 31 maja 2025 r.Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W tej sprawie oznacza to w szczególności obowiązek ustalenia przez ZUS faktycznego miejsca zamieszkiwania J. L. w okresie świadczeniowym, którego wniosek Skarżącego dotyczy i uwzględnienia tej okoliczności przy ponownym rozpoznawaniu wniosku.., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W tej sprawie oznacza to w szczególności obowiązek ustalenia przez ZUS faktycznego miejsca zamieszkiwania J. L. w okresie świadczeniowym, którego wniosek Skarżącego dotyczy i uwzględnienia tej okoliczności przy ponownym rozpoznawaniu wniosku.