Wyrok - IV SA/Wr 61/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - z dnia 3 czerwca 2026
Teza
Uchylono decyzję I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2026 r. na rozprawie w Wydziale IV sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 5 listopada 2025 r., nr SKO 4512.40.2025 w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie przyznania świadczenUchylono decyzję I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2026 r. na rozprawie w Wydziale IV sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 5 listopada 2025 r., nr SKO 4512.40.2025 w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie przyznania świadczen
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zmieniono orzeczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
obniżenie świadczenia
Role w sprawie
organ rentowy / ZUS
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
3 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Przewodniczący
Andrzej Nikiforów
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
Decyzją z 5 XI 2025 r. (SKO 4512.40.2025) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej "SKO") po rozpatrzeniu odwołania M. W. (dalej "skarżąca") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Wrocławia z 25 IX 2025 r. (MOPS/DUOO/USŁOP/004053/2025), zmieniającą własną decyzję z 26 III 2025 r. (MOPS/DUOO/USŁOP/001612/2025) przyznającą skarżącej usługi opiekuńcze, w ten sposób, że od IX 2025 r. odpłatność wynoszącą 85%, tj. po przeliczeniu 23,95 zł za godzinę usługi w dni robocze i 36,71 zł za godzinę usługi w soboty obniżono do 25%, tj. po przeliczeniu 7,05 zł za godzinę usługi w dni robocze i 10,80 zł za godzinę usługi w soboty.W motywach decyzji SKO wyjaśniło, że podziela ocenę faktyczną i prawną sprawy dokonaną przez organ I instancji. SKO zaznaczyło przy tym, że decyzją z 26 III 2025 r. (MOPS/DUOO/USŁOP/001612/2025) organ I instancji przyznał skarżącej usługi opiekuńczych w miejscu zamieszkania w okresie od dnia 1 IV 2025 r. do dnia 30 IX 2025 r., w wymiarze 5 dni roboczych w tygodniu w ilości po 4 godziny dziennie oraz w soboty 4 godziny dziennie, w zakresie pomocy w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opieki higienicznej, przy odpłatności obniżonej z 17%, tj. 4,79 zł za godzinę usług opiekuńczych w dni robocze do bezpłatnie oraz z 17%, tj. 7,35 zł za godzinę usług opiekuńczych w soboty do bezpłatnie. W toku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika organu I instancji w dniu 9 IX 2025 r. ustalono jednak, że skarżącej przyznane zostało świadczenie wspierające w kwocie 1504 zł, którego pierwsza wypłata nastąpiła w VII 2025 r. Aktualny dochód skarżącej wynosi 3 745,18 zł miesięcznie (wobec poprzednio ustalonego – 2250,10 zł). Wobec czego skarżąca wniosła o przeliczenie odpłatności za usługi opiekuńcze oraz zastosowanie ulgi w odpłatności w związku z wydatkami na rehabilitację i remont mieszkania.W ocenie SKO uzyskanie przez skarżącą dodatkowego miesięcznego dochodu w kwocie 1504 zł wpłynęło istotnie na możliwości skarżącej w zakresie ponoszenia płatności za usługi opiekuńcze, z których dotychczas korzystała bezpłatnie. SKO podkreśliło, że źródła dochodu skarżącej, tj. zarówno emerytura z ZUS wraz ze świadczeniem pielęgnacyjnym, jak i świadczenie wspierające oraz dodatek mieszkaniowy nie zostały ujęte w katalogu świadczeń wyłączonych z dochodu, określonym art. 8 ust. 4 ustawy z 12 III 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214, ze zm.) dalej jako "UoPS", dlatego za prawidłowe należy uznać ustalenie dochodu skarżącej w VIII 2025 r. w wysokości 3 745,18 zł. Zgodnie zaś z § 4 ust. 1 pkt 1 uchwały nr XXXI/687/12 Rady Miejskiej Wrocławia z 13 IX 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz szczegółowych warunków częściowego i całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi (Dz. Urz. Woj. Doln. z 28 IX 2012 r., poz. 3268, ze zm.) – dalej jako "Uchwała", dla dochodu osoby samotnie gospodarującej w granicach powyżej 350% do 400% w odniesieniu do kryterium dochodowego z UoPS (1010 zł – zob. rozporządzenie Rady Ministrów z 12 VII 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. z 2024 r. poz. 1044), jak ma to miejsce w przypadku skarżącej (3 745,18 zł / 1010 zł x 100% = 371%), odpłatność za usługi opiekuńcze wynosi 85%. Natomiast w myśl § 5 ust. 2 pkt 4 i pkt 5 lit. a i b uchwały w uzasadnionych przypadkach, na wniosek osoby zobowiązanej do odpłatności za usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze, lub na wniosek członka rodziny tej osoby i za jej zgodą albo na wniosek pracownika socjalnego, osoba zobowiązana do odpłatności, z zastrzeżeniem ust. 3, może zostać częściowo lub całkowicie zwolniona z ponoszenia opłat na czas określony, m.in. w sytuacji konieczności zabezpieczenia świadczeniobiorcy w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych w wysokim wymiarze, powodującym, iż odpłatność za te usługi zagraża egzystencji świadczeniobiorcy samotnie gospodarującego lub świadczeniobiorcy w rodzinie oraz w sytuacji ponoszenia przez wnioskodawcę stałych, niezbędnych i uzasadnionych wydatków, których wysokość zagraża egzystencji świadczeniobiorcy samotnie gospodarującego lub świadczeniobiorcy w rodzinie, związanych z potrzebami mieszkaniowymi lub z procesem leczenia, w tym koniecznością rehabilitacji, zakupu leków, artykułów higienicznych lub pielęgnacyjnych, a także stosowania określonej diety, po przedstawieniu dowodów zakupu. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przy obliczaniu ulgi za usługi opiekuńcze wzięto pod uwagę miesięczne wydatki skarżącej, które wynoszą 1407,25 zł i zajęcie komornicze oraz, że koszt usług opiekuńczych przy maksymalnym wymiarze i odpłatność na poziomie 85%, tj. 23,95 zł w dni robocze i 36,73 zł w soboty, wyniesie w skali miesiąca około 2 695 zł, w związku z czym skarżąca nie ma możliwości uregulowania powyższej opłaty z własnych środków finansowych. Natomiast obniżenie odpłatności za usługi opiekuńcze z 85% do 25%, tj. do 7,05 zł w dni robocze i do 10,80 zł w soboty, spowoduje, że maksymalna odpłatność za usługi opiekuńcze w miesiącu IX 2025 r. wyniesie około 793 zł, w związku z czym skarżącej pozostanie do dyspozycji kwota ok. 1166 zł, tj. kwota powyżej kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, co pozwoli zabezpieczyć jej pozostałe potrzeby. Należało więc odpowiednio zmienić decyzję z 26 III 2025 r. (MOPS/DUOO/USŁOP/001612/2025) w części dotyczącej płatności za usługi opiekuńcze na zasadzie art. 106 ust. 5 UoPS.Jednocześnie SKO stwierdziło, że nie zasługiwały na uwzględnienie argumenty odwołania. Nieuwzględnienie w dochodzie skarżącej kwoty świadczenia wspierającego i świadczenia pielęgnacyjnego byłoby niezgodne z regulacją art. 8 ust. 3 i 4 UoPS, nie zostały one bowiem wskazane w katalogu świadczeń niewliczanych do dochodu. W sprawie brak jest podstaw do całkowitego zwolnienia skarżącej z odpłatności za usługi opiekuńcze, a ustalona przez organ I instancji odpłatność na poziomie 25% uwzględnia dochód i wydatki skarżącej, jak również pozostawia do jej dyspozycji kwotę ok. 1166 zł, przekraczającą kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej. Odnosząc się do zarzutu niepoinformowania skarżącej o konieczności zgłoszenia do organu I instancji otrzymywanego świadczenia wspierającego należy wskazać, że pouczenie o treści art. 109 UoPS, z którego wynika obowiązek niezwłocznego poinformowania o każdej zmianie sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń lub ponoszenia odpłatności, zawarte zostały zarówno w oświadczeniu podpisanym przez skarżącą w dniu 17 III 2025 r., jak i w treści (pouczeniu) zmienianej decyzji z dnia 26 III 2025 r. W odniesieniu zaś do zawartego w odwołaniu wniosku o umorzenie postępowania lub rozłożenie płatności na raty po 100 zł, SKO wyjaśniło, że rozstrzygnięcie w tej sprawie nie stanowiło przedmiotu niniejszej sprawy. Z wnioskiem o umorzenie płatności lub o rozłożenie jej na raty skarżąca może się jednak zwrócić odrębnym wnioskiem skierowanym do organu pierwszej instancji, które będzie przedmiotem odrębnego postępowania.W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła:naruszenie przepisów UoPS, poprzez błędne ustalenie jej sytuacji życiowej i finansowej, bez uwzględnienia rzeczywistych kosztów leczenia i stałych kosztów utrzymania, po odliczeniu których do jej dyspozycji pozostaje jej kwota 1 150 zł, która nie pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, w szczególności w sytuacji zdrowotnej, w jakiej się znajduje;ustalenie nieproporcjonalnej odpłatności za usługi opiekuńcze, tj. w sposób sprzeczny z zasadą humanitaryzmu i celem pomocy społecznej, którym jest wsparcie w trudnej sytuacji, w jakiej znalazła się skarżąca;rażące pominięcie celu świadczenia wspierającego, które skarżąca otrzymała w VIII 2025 r., w szczególności potraktowanie przedmiotowego świadczenia jako zwykłego dochodu, podczas gdy ustawodawca przewidział je na kompensowanie zwiększonych potrzeb wynikających z niepełnosprawności, w tym na rehabilitację.Skarżąca podkreśliła przy tym, że jest osobą starszą i schorowaną (81 lat, znaczny stopień niepełnosprawności) wymagającą codziennej rehabilitacji i korzystającą dotychczas bezpłatnie z usług opiekuńczych. Otrzymywane od niedawna świadczenie wspierające ma na celu rekompensatę wydatków związanych z niepełnosprawnością i nie powinno powodować zwiększenia płatności za usługi opiekuńcze.Wyrokiem z 3 VI 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 60/26, tutejszy Sąd oddalił skargę na decyzję SKO z 5 XI 2025 r. (SKO 4512.39.2025), którą po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Wrocławia z 25 IX 2025 r. (MOPS/DUOO/USŁOP/004055/2025), przyznającą skarżącej usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania w okresie od 1 X 2025 r. do 31 III 2026 r., w wymiarze 5 dni roboczych w tygodniu w ilości po 4 godziny dziennie oraz w soboty po 4 godziny dziennie, w zakresie pomocy w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opieki higienicznej, przy odpłatności obniżonej z 85%, tj. 23,95 zł na 17%, tj. 4,79 zł za godzinę usług opiekuńczych w dni robocze oraz z 85%, tj. 36,73 zł na 17%, tj. 7,35 zł za godzinę usług opiekuńczych w soboty.Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącą. Decyzje organów obu instancji nie poddają się bowiem kontroli w zakresie dotyczącym przesłanek, jakimi kierowały się organy decydując o przyznaniu skarżącej od 1 IX 2025 r. częściowego zwolnienia z płatności w postaci obniżenia stawki godzinowej usług opiekuńczych do 25%.W sprawie nie pozostaje bez znaczenia, że równolegle organy rozstrzygały sprawę z wniosku skarżącej o przyznanie jej usług opiekuńczych i udzielenie zwolnienia z płatności za te usługi na okres od 1 X 2025 r. do 31 III 2026 r. W tym przypadku organy zastosowały zwolnienie w postaci obniżenia stawki godzinowej usług opiekuńczych do 17%.Analiza akt administracyjnych wskazuje jednoznacznie, że w obu okresach identyczna była wysokość stawki godzinowej opłaty za usługi opiekuńcze udzielane skarżącej (23,95 zł w dni robocze i 36,73 zł w soboty). Identyczne były też ustalenia w zakresie sytuacji osobistej, majątkowej i dochodowej skarżącej. Tożsame były również przesłanki udzielania całkowitego lub częściowego zwolnienia w płatności za usługi opiekuńcze określone w § 4 Uchwały.Tymczasem z lektury zaskarżonej decyzji SKO, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, nie wynika dlaczego częściowe zwolnienie udzielone w miesiącu IX 2025 r. jest mniejsze od zwolnienia zastosowanego w okresie następnym. Organy w ogóle nie wskazały obiektywnych przesłanek, jakimi się kierowały decydując o mniejszym w tym przypadku zakresie zwolnienia.Podkreślić należy, że w świetle wymagań wynikających art. 107 § 3 kpa, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązek ten ma nie tylko formalny charakter. Wyjaśnienie stronie wszystkich istotnych dla przyjętego rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych i prawnych stanowi procesowy wyraz realizacji zasady przekonywania (art. 11 kpa), zasady zaufania (art. 8 kpa) oraz zasady załatwiania spraw przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 kpa).Nie zwalnia organu od opisanego wyżej obowiązku działanie w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne to nie koncesja na arbitralność ale uprawnienie do uwzględnienia wszystkich okoliczności faktycznych, jakie w ocenie organu należy wziąć pod uwagę przy realizacji ogólnie określonego celu normatywnego, konkretyzowanego następnie w formie decyzji administracyjnej. W decyzji takiej organ ma obowiązek wyartykułowania wszystkich uwzględnionych okoliczności (faktycznych jak i prawnych) przemawiających za przyjęciem takiego a nie innego rozstrzygnięcia.W ocenie Sądu nie można zaakceptować sytuacji, w której skarżąca otrzymuje dwie decyzje w przedmiocie usług opiekuńczych i określenia płatności za różne okresy, przy czym w zaskarżonej decyzji udzielono jej ulgi mniejszej, nie wyjaśniając zarazem, z czego taka różnica wynika.Takie postępowanie stanowi istotne naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 7, art. 8 i art. 11 kpa, co obligowało do uchylenia decyzji organów obu instancji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 ppsa.Rozpatrując sprawę należy ponownie rozstrzygnąć w przedmiocie zmiany decyzji w zakresie ulgi należnej skarżącej, a następnie wyczerpująco umotywować to rozstrzygnięcie, biorąc pod uwagę wyrażoną wyżej ocenę prawną. Sąd zwraca przy tym uwagę, że jakkolwiek decyzja z art. 106 ust. 5 UoPS ma charakter konstytutywny, to decyzja tego rodzaju może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną, a o temporalnej skuteczności decyzji nie przesądza jej deklaratoryjność lub konstytutywność ale właściwość stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy (podobnie NSA w motywach wyroku z 17 VI 2025 r. I OSK 1552/24 oraz z 10 VIII 2021 r., I OSK 410/21 – publ. CBOSA). Zmiana decyzji ustalającej odpłatność może więc wywołać skutek prawny od tych dat, w których następowały kolejne zmiany sytuacji dochodowej osoby zobowiązanej do uiszczania opłaty za świadczenia z zakresu pomocy społecznej.Sąd nie podzielił natomiast argumentacji skargi zmierzającej do wykazania, że w okolicznościach sprawy organy powinny kontynuować przysługujące dotychczas skarżącej całkowite zwolnienie z ponoszenia opłat. Ani bowiem obowiązujące przepisy, ani też okoliczności faktyczne sprawy nie dają podstaw do uznania, że organy miały taki obowiązek.Przede wszystkim od VII 2025 r. zmieniła się sytuacja dochodowa skarżącej w związku z uzyskaniem dodatkowego comiesięcznego dochodu w postaci świadczenia wspierającego w kwocie 1504 zł. Całkowity miesięczny dochód skarżącej zatem wzrósł z dotychczasowych 2250 zł do 3745 zł, co stanowi zmianę przekraczającą kwotę 101 zł, czyli 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynoszącego 1010 zł (zob. art. 8 ust. 1 pkt 1 UoPS). Jak zaś wynika z art. 106 ust. 3b a contrario w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 UoPS, zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej przekraczająca 101 zł wpływa na wysokość odpłatności za świadczenia niepieniężne z pomocy społecznej.Organy zobligowane zatem były do zaktualizowania sytuacji prawnej skarżącej w zakresie płatności za korzystanie z usług opiekuńczych, co też uczyniły. Nie ma przy tym podstaw do pominięcia w dochodzie skarżącej kwoty świadczenia wspierającego, gdyż – jak słusznie zauważyło SKO – art. 8 ust. 4 UoPS określa zamknięty katalog świadczeń, których nie wlicza się do dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 UoPS. W katalogu tym nie ma świadczenia wspierającego, co oznacza, że świadczenie to należało uwzględnić przy obliczaniu dochodu skarżącej.Zasady płatności za usługi opiekuńcze określone zostały w § 4 Uchwały. Według § 4 ust. 1 i 2 Uchwały, osoba zobowiązana ponosi z tytułu korzystania z usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych odpłatność ustaloną w zależności od posiadanego dochodu. Odpłatność za jedną godzinę usług opiekuńczych stanowi zaś określony w tabelach w ust. 1 pkt 1 albo pkt 2 iloczyn odpłatności w procentach dla danego poziomu dochodu w odniesieniu do kryterium dochodowego z ustawy oraz odpowiednio wysokości pełnej odpłatności za jedną godzinę usług opiekuńczych, o której mowa w ust. 4, z zastrzeżeniem ust. 6. Z załączonej do Uchwały tabeli wynika, że w przypadku dochodu osoby samotnie gospodarującej, mieszczącego się w przedziale od 350% do 400% kryterium dochodowego określonego w UoPS (1010 zł), odpłatność wynosi 85% stawki godzinowej.Dochód skarżącej klasyfikuje się w określonym w Uchwale przedziale od 350% do 400% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (dokładnie 371% = 3 745 zł / 1010 zł x 100%), co obliguje ją do ponoszenia odpłatności za usługi opiekuńcze rzędu 85% stawki godzinowej. Stosownie zaś do § 4 ust. 4 Uchwały, pełna stawka godzinowa usług opiekuńczych świadczonych od poniedziałku do piątku wynosi 28,13 zł (1,5% najniższej emerytury), zaś świadczonych w soboty, niedziele i święta – 43,21 zł (2,3% najniższej emerytury). Skarżąca zobligowana jest do ponoszenia 85% tej opłaty, a więc płatności rzędu 23,95 zł za godzinę usług od poniedziałku do piątku oraz 36,73 zł za godzinę usług w soboty.Jak wynika z § 5 ust. 1 Uchwały, osoba zobowiązana do odpłatności nie ponosi odpłatności za korzystanie z usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych, jeżeli dochód świadczeniobiorcy jako osoby samotnej lub samotnie gospodarującej albo dochód świadczeniobiorcy na osobę w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego określonego w ustawie. Zatem tylko w jednym przypadku organ ma obowiązek zapewnić stronie bezpłatne usługi opiekuńcze. Następuje to w sytuacji, gdy miesięczny dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 UoPS, a więc w przypadku osoby samotnie gospodarującej – 1010 zł. Tymczasem dochód skarżącej przekracza go ponad trzykrotnie. Skarżąca nie znajduje się zatem w kręgu osób, wobec których istnieje prawny obowiązek zapewnienia im usług opiekuńczych o charakterze bezpłatnym.Organ może natomiast na zasadzie uznania zwolnić stronę częściowo lub całkowicie z ponoszenia opłat jeżeli wystąpi co najmniej jedna z przesłanek wymienionych w § 5 ust. 2 Uchwały. Skarżącej przyznano nawet częściowe zwolnienie w ramach zaskarżonej decyzji, jednak sprawa w tym zakresie wymaga ponownego rozpatrzenia z przyczyn opisanych na wstępie rozważań. W konsekwencji skarżąca będzie miała też możliwość wykazania w postępowaniu administracyjnym swojej sytuacji osobistej, dochodowej oraz majątkowej, w tym pełnej kwoty stałych, uzasadnionych i niezbędnych wydatków ponoszonych w zakresie niezbędnych potrzeb życiowych.Rozpatrując sprawę należy ponownie rozstrzygnąć w przedmiocie zmiany decyzji w zakresie ulgi należnej skarżącej, a następnie wyczerpująco umotywować to rozstrzygnięcie, biorąc pod uwagę wyrażoną wyżej ocenę prawną. Sąd zwraca przy tym uwagę, że jakkolwiek decyzja z art. 106 ust. 5 UoPS ma charakter konstytutywny, to decyzja tego rodzaju może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną, a o temporalnej skuteczności decyzji nie przesądza jej deklaratoryjność lub konstytutywność ale właściwość stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy (podobnie NSA w motywach wyroku z 17 VI 2025 r. I OSK 1552/24 oraz z 10 VIII 2021 r., I OSK 410/21 – publ. CBOSA). Zmiana decyzji ustalającej odpłatność może więc wywołać skutek prawny od tych dat, w których następowały kolejne zmiany sytuacji dochodowej osoby zobowiązanej do uiszczania opłaty za świadczenia z zakresu pomocy społecznej.Sąd nie podzielił natomiast argumentacji skargi zmierzającej do wykazania, że w okolicznościach sprawy organy powinny kontynuować przysługujące dotychczas skarżącej całkowite zwolnienie z ponoszenia opłat. Ani bowiem obowiązujące przepisy, ani też okoliczności faktyczne sprawy nie dają podstaw do uznania, że organy miały taki obowiązek.Przede wszystkim od VII 2025 r. zmieniła się sytuacja dochodowa skarżącej w związku z uzyskaniem dodatkowego comiesięcznego dochodu w postaci świadczenia wspierającego w kwocie 1504 zł. Całkowity miesięczny dochód skarżącej zatem wzrósł z dotychczasowych 2250 zł do 3745 zł, co stanowi zmianę przekraczającą kwotę 101 zł, czyli 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynoszącego 1010 zł (zob. art. 8 ust. 1 pkt 1 UoPS). Jak zaś wynika z art. 106 ust. 3b a contrario w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 UoPS, zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej przekraczająca 101 zł wpływa na wysokość odpłatności za świadczenia niepieniężne z pomocy społecznej.Organy zobligowane zatem były do zaktualizowania sytuacji prawnej skarżącej w zakresie płatności za korzystanie z usług opiekuńczych, co też uczyniły. Nie ma przy tym podstaw do pominięcia w dochodzie skarżącej kwoty świadczenia wspierającego, gdyż – jak słusznie zauważyło SKO – art. 8 ust. 4 UoPS określa zamknięty katalog świadczeń, których nie wlicza się do dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 UoPS. W katalogu tym nie ma świadczenia wspierającego, co oznacza, że świadczenie to należało uwzględnić przy obliczaniu dochodu skarżącej.Zasady płatności za usługi opiekuńcze określone zostały w § 4 Uchwały. Według § 4 ust. 1 i 2 Uchwały, osoba zobowiązana ponosi z tytułu korzystania z usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych odpłatność ustaloną w zależności od posiadanego dochodu. Odpłatność za jedną godzinę usług opiekuńczych stanowi zaś określony w tabelach w ust. 1 pkt 1 albo pkt 2 iloczyn odpłatności w procentach dla danego poziomu dochodu w odniesieniu do kryterium dochodowego z ustawy oraz odpowiednio wysokości pełnej odpłatności za jedną godzinę usług opiekuńczych, o której mowa w ust. 4, z zastrzeżeniem ust. 6. Z załączonej do Uchwały tabeli wynika, że w przypadku dochodu osoby samotnie gospodarującej, mieszczącego się w przedziale od 350% do 400% kryterium dochodowego określonego w UoPS (1010 zł), odpłatność wynosi 85% stawki godzinowej.Dochód skarżącej klasyfikuje się w określonym w Uchwale przedziale od 350% do 400% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (dokładnie 371% = 3 745 zł / 1010 zł x 100%), co obliguje ją do ponoszenia odpłatności za usługi opiekuńcze rzędu 85% stawki godzinowej. Stosownie zaś do § 4 ust. 4 Uchwały, pełna stawka godzinowa usług opiekuńczych świadczonych od poniedziałku do piątku wynosi 28,13 zł (1,5% najniższej emerytury), zaś świadczonych w soboty, niedziele i święta – 43,21 zł (2,3% najniższej emerytury). Skarżąca zobligowana jest do ponoszenia 85% tej opłaty, a więc płatności rzędu 23,95 zł za godzinę usług od poniedziałku do piątku oraz 36,73 zł za godzinę usług w soboty.Jak wynika z § 5 ust. 1 Uchwały, osoba zobowiązana do odpłatności nie ponosi odpłatności za korzystanie z usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych, jeżeli dochód świadczeniobiorcy jako osoby samotnej lub samotnie gospodarującej albo dochód świadczeniobiorcy na osobę w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego określonego w ustawie. Zatem tylko w jednym przypadku organ ma obowiązek zapewnić stronie bezpłatne usługi opiekuńcze. Następuje to w sytuacji, gdy miesięczny dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 UoPS, a więc w przypadku osoby samotnie gospodarującej – 1010 zł. Tymczasem dochód skarżącej przekracza go ponad trzykrotnie. Skarżąca nie znajduje się zatem w kręgu osób, wobec których istnieje prawny obowiązek zapewnienia im usług opiekuńczych o charakterze bezpłatnym.Organ może natomiast na zasadzie uznania zwolnić stronę częściowo lub całkowicie z ponoszenia opłat jeżeli wystąpi co najmniej jedna z przesłanek wymienionych w § 5 ust. 2 Uchwały. Skarżącej przyznano nawet częściowe zwolnienie w ramach zaskarżonej decyzji, jednak sprawa w tym zakresie wymaga ponownego rozpatrzenia z przyczyn opisanych na wstępie rozważań. W konsekwencji skarżąca będzie miała też możliwość wykazania w postępowaniu administracyjnym swojej sytuacji osobistej, dochodowej oraz majątkowej, w tym pełnej kwoty stałych, uzasadnionych i niezbędnych wydatków ponoszonych w zakresie niezbędnych potrzeb życiowych.