Wyrok - II SA/Po 295/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - z dnia 3 czerwca 2026
Teza
Oddalono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sebastian Michalski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant specjalista Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Miasta i Gminy na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wód Polskich z dnia 17 lutego 2026 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia administraOddalono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sebastian Michalski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant specjalista Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Miasta i Gminy na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wód Polskich z dnia 17 lutego 2026 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia administra
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola decyzji administracyjnej
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
opłata za szczególne korzystanie z wód
kontrola decyzji administracyjnej
odprowadzanie ścieków
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
3 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Przewodniczący
Izabela Paluszyńska
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, decyzją z dnia 26 września 2025 roku (znak sprawy: [...]), na podstawie art. 472aa ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 472aa ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne, wymierzył i nałożył na Miasto i Gminę [...] karę pieniężną w wysokości [...] zł za usługę wodną polegającą na odprowadzaniu wód opadowych do wód [...] wylotem zlokalizowanym na działce nr [...], w miejscowości K., bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego oraz wskazał, że karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna na wskazany rachunek bankowy, a także wyjaśnił, że kara niewniesiona w tym terminie stanowić będzie zaległość podatkową, od której naliczane będą odsetki za zwłokę.W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w dniu 28 lutego 2025 roku zostało wszczęte postępowanie w sprawie wymierzenia podmiotowi administracyjnej kary pieniężnej za okres I kwartału 2024 roku w przedmiocie odprowadzania do [...] wód opadowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego. Pismem doręczonym 3 marca 2025 roku o wszczęciu postępowania zawiadomione zostało Miasto i Gmina [...].Organ ustalił, że Miasto i Gmina [...], decyzją Starosty [...] z dnia 4 marca 2009 roku (znak: [...]), uzyskało pozwolenie wodnoprawne na korzystanie z usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych z nawierzchni ulicy [...] do [...] w miejscowości K.. Pozwolenie obowiązywało do dnia 4 marca 2019 roku. Wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego wpłyną w dniu 8 lipca 2025 roku. Natomiast w dniu 9 września 2025 roku wydana została decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich (znak:[...]) udzielająca pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną odprowadzania wód opadowych lub roztopowych z terenu pasa drogowego Al. [...] oraz ul. [...] w miejscowości K. do cieku o nazwie [...] poprzez dwa istniejące wyloty kanalizacji deszczowej zlokalizowane na działce ewidencyjnej o numerze [...], obręb [...], gmina [...].Informacją z dnia 14 maja 2024 roku nr [...], w oparciu o oświadczenie Miasta i Gminy [...] z dnia 13 maja 2024 roku, ustalona została opłata zmienna w kwocie [...]zł za I kwartał 2024 roku w związku z odprowadzeniem do [...] wylotem zlokalizowanym na działce nr [...] w miejscowości K. wód opadowych lub roztopowych w ilości 1.640,52mł.Uwzględniając powyższe organ przyjął, że Miasto i Gmina [...] w I kwartale 2024 roku korzystało z usługi wodnej obejmującej odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do [...] bez ważnego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego na taką usługę, co wiąże się z obowiązkiem poniesienia administracyjnej kary pieniężnej.Organ wyjaśnił, że w sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 189d pkt 1-7 K.p.a., gdyż wysokość kary (500% opłaty zmiennej) wynika wprost z przepisu prawa, bez możliwości jej podwyższania lub obniżania. Do naruszenia prawa nie doszło wskutek działania siły wyższej, zatem nie znajduje zastosowania art. 189e K.p.a.W ocenie organu w sprawie nie zachodzą przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o których mowa w art. 189f K.p.a.Organ wyjaśnił, że pozwolenie wodnoprawne stanowi instrument zarządzania zasobami wodnymi w celu ochrony przed zanieczyszczeniami oraz niewłaściwą lub nadmierną eksploatacją. W pozwoleniu ustala się istotne kwestie z punktu widzenia ochrony środowiska, jak cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki. Ciężar gatunkowy naruszenia prawa polegający na korzystaniu z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego jest znaczący. Kara dotyczy usługi wodnej odprowadzania do wód – wód opadowych w okresie od 1 stycznia 2024 roku do 31 marca 2024 roku. Zaprzestanie naruszenia prawa w określonym przedziale czasowym jest niemożliwe.Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w [...], po rozpoznaniu na skutek odwołania sprawy dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej za odprowadzanie wód opadowych do wód [...] Dębieckiego wylotem zlokalizowanym na działce nr [...] (wcześniej nr [...]), decyzją z dnia 17 lutego 2026 roku (znak: [...]), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną organu pierwszej instancji.W odniesieniu do zarzutów i argumentacji odwołania organ wyjaśnił, że nie może zgodzić się z twierdzeniami, iż pomimo wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego Gmina działała zgodnie z warunkami wskazanymi we wcześniej wydanym pozwoleniu, a sam brak pozwolenia nie wywołał żadnych negatywnych skutków dla zasobów wodnych. Brak pozwolenia uniemożliwia jednoznaczne stwierdzenie, że nie dochodziło do szkód w środowisku oraz pogorszenia jakości wód. Na skutek braku wymaganej zgody nie istniał monitoring jakości odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych.W odniesieniu do oczekiwania odstąpienia od wymierzenia kary organ odwoławczy wskazał, że Gmina przez 19 pełnych kwartałów wskazywała w przekazywanych oświadczeniach, iż nie posiada pozwolenia wodnoprawnego na usługę odprowadzania wód opadowych i roztopowych. Czynnikiem mobilizującym do podjęcia działań w celu pozyskania pozwolenia było wejście w życie przepisów umożliwiających nakładanie kar pieniężnych. Przepis art. 472aa Prawa wodnego, stanowiący podstawę materialnoprawną dla wymierzenia spornej kary pieniężnej, został dodany na podstawie art. 13 pkt 32 ustawy z dnia 13 lipca 2023 roku o rewitalizacji rzeki Odry dopiero z dniem 1 stycznia 2024 roku. Dopiero po zainicjowaniu postępowania zmierzającego do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, wnioskiem z dnia 8 lipca 2025 roku, Miasto i Gmina [...] wystąpiło o udzielenie pozwolenia.Naruszenie prawa miało charakter trwały. Strona miała świadomość korzystania z usługi wodnej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Kwestia zebrania danych do wykonania operatu wodnoprawnego wraz z wnioskiem o uzyskanie pozwolenia, a także wyłonienie wykonawcy jak i zabezpieczenie środków na ten cel, nie stanowi przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary. Takie okoliczności nie stanowią usprawiedliwienia dla dokonanego naruszenia przepisów prawa, co najwyżej wskazują na niedostateczną staranność w prowadzeniu własnych spraw. Pozwolenie wodnoprawne jest wydawane na czas określony. Gmina, jako profesjonalista, we własnym interesie powinna wystąpić z odpowiednim wyprzedzeniem o wydanie pozwolenia na kolejny okres.W świetle uchwały NSA z dnia 12 grudnia 2011 roku o sygn. akt II OPS 2/11 szansę na uniknięcie opłaty podwyższonej ma ten podmiot, który złoży wniosek z odpowiednim wyprzedzeniem i nie uzyskał pozwolenia wodnoprawnego przed wygaśnięciem dotychczasowego, ze względu na opieszałość organów.Gmina przez okres ponad sześciu lat nie posiadała wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Potrzeby związane z racjonalnym korzystaniem ze środowiska oraz jego prewencyjną ochroną są zasadniczą przyczyną obowiązku uzyskania pozwolenia przed rozpoczęciem tego korzystania. Wykonanie powyższych obowiązków jest racją istnienia wielu pozwoleń administracyjnych. Stopień ich przestrzegania pokazuje, jaki jest realny poziom zapewnienia skutecznej ochrony prawnej środowisku jako całości. Pozwolenie jest instrumentem reglamentacji korzystania ze środowiska. Szczególne korzystanie z wód przez podmiot, który nie legitymuje się ważnym pozwoleniem wodnoprawnym godzi w podstawy ustawowego systemu gospodarowania wodami w zgodzie z zasadą zrównoważonego rozwoju.Miasto i Gmina [...] nie tylko w przypadku tej konkretnej usługi wodnej funkcjonowało bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, a dotyczy to jeszcze innego przypadku więc jednoznacznie można stwierdzić, iż nie jest to incydentalne krótkotrwałe odstępstwo od normy.Miasto i Gmina [...] w dniu wydania skarżonej decyzji (26 września 2025 roku) nie posiadało wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia 8 lipca 2025 roku zakończyło się wydaniem decyzji w dniu 9 września 2025 roku, która stała się ostateczna z dniem 11 października 2025 roku. Wymierzona kara pieniężna dotyczy okresu I kwartału 2024 roku.Usługa wodna polegająca na odprowadzaniu wód opadowych wylotem zlokalizowanym na działce nr [...] (wcześniej nr [...]) obręb [...], gmina [...], realizowana była/jest w obrębie jednolitej części wód powierzchniowych rzecznych o kodzie [...], które zostały sklasyfikowane jako zagrożone nieosiągnięciem celu środowiskowego. Do głównych źródeł presji troficznych zaliczono między innymi odpływy miejskie (wody opadowe).Miasto i Gmina [...], działające przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, pismem z dnia 23 marca 2026 roku, skorzystało z prawa skargi do sądu administracyjnego.Gmina zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.W ocenie Gminy decyzja została wydana z naruszeniem:1) art. 472aa w zw. z art. 472c ust. 3 Prawa wodnego w związku z art. 189a § 1 i 2 oraz art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organ II instancji, że przepis art. 472aa Prawa wodnego, nie daje możliwości rozważania odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podmiot działający bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego;2) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 189 f § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 472aa ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz art. 472 aa ust. 3 pkt 3 Prawa wodnego, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo zaistnienia przesłanek obligujących do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej;3) art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 w związku z art. 189f ust. 1 pkt 1 K.p.a., poprzez zaniechanie wszechstronnego zebrania, rozpatrzenia oraz oceny materiału dowodowego, w szczególności brak zbadania i brak uwzględnienia szczególnych okoliczności mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w tym brak oceny przesłanek odstąpienia od ukarania, a mianowicie nie wzięcie przez organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji pod uwagę, że:a) skarżąca pomimo wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego, nadal działała zgodnie z warunkami wskazanymi we wcześniej wydanym pozwoleniu, korzystając z wód na warunkach w nim określonych, składając z własnej inicjatywy oświadczenia w celu ustalenia opłat za usługi wodne, uiszczała opłaty stałe jak i zmienne, pomimo wygaśnięcia pozwolenia, o czym organ I instancji miał wiedzę z urzędu:b) nie zostały stwierdzone przez właściwe organy, w związku z działaniem skarżącej bez przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego, żadne negatywne skutki dla dóbr chronionych prawem, tj. zasobów wodnych, gdzie to właśnie ich ochrona jest podstawowym celem przyświecającym stosowaniu przepisów prawa wodnego, w związku z czym nałożona przez organ I instancji sankcja nie służy realnej ochronie żadnego dobra prawnego;d) na skarżącą zostało nałożonych przez ten sam organ, za ten sam czyn o charakterze ciągłym, pięć odrębnych administracyjnych kar pieniężnych, za pozostałe kwartały 2024 roku oraz pierwszy i drugi kwartał 2025 roku, każda w wysokości [...] zł, tj. łącznie [...] zł, gdzie już nałożenie jednej tak wysokiej kary stanowi, przy uwzględnieniu znikomości wagi naruszenia, karę zdecydowanie nieproporcjonalną i nieadekwatną do czynu podlegającego ukaraniu, a nadto nie służącą interesowi publicznemu, a jedynie oderwaną od okoliczności sprawy, formę zdecydowanie nadmiernej i nieproporcjonalnej represji, której koszty ostatecznie poniosą mieszkańcy gminy,e) organ I instancji, posiadający uprawnienia nadzorcze, pobierał od skarżącej działającej bez aktualnego pozwolenia wodnoprawnego już od 2019 roku, opłaty stałe i zmienne za korzystanie z wód, nie kwestionując ich legalności, czy zasadności ich uiszczania (wobec braku pozwolenia wodnoprawnego), by następnie – bez jakiejkolwiek zmiany stanu prawnego i bez jakiegokolwiek wcześniejszego wezwania – zastosować skrajnie represyjny mechanizm wielokrotnych kar administracyjnych;f) organ I instancji nałożył karę w przedmiotowej jak i w innych sprawach dotyczących tego samego naruszenia, równolegle z pobraniem opłat zmiennych i stałych, stosując zdecydowanie nadmierną kumulację dolegliwości- co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w zakresie wagi naruszenia i stopnia szkodliwości czynu.Dodatkowo organ I instancji poczynił błędne ustalenia w zakresie numeru działki, na której znajduje się wylot. Błąd dostrzegł organ II instancji nie dokonał jednak w tym zakresie formalnego sprostowania decyzji i nie wyjaśnił czy działka nr [...] dotyczy tej samej lokalizacji, co wcześniej wskazana działka nr [...];4) art. 31 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 472aa ust. 1 pkt 2 w związku z art. 472aa ust. 3 pkt 3 Prawa wodnego oraz w związku z art. 189f ust. 1 pkt 1 K.p.a., poprzez zastosowanie, wbrew zasadom konstytucyjnym adekwatności i proporcjonalności wymierzanych kar, mechanizmu automatycznego wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej przez organ I instancji i dalej automatycznego utrzymania tejże decyzji przez organ II instancji, który błędnie uznał, iż przepisy nie dają mu w ogóle możliwości zastosowania odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie, w sytuacji gdy organy państwa winny stosować jedynie niezbędne i konieczne środki, w tym przypadku, dla ochrony zasobów wodnych, gdzie nałożona kara nie realizuje już celu ochronnego, a stanowi jedynie przejaw nadmiernej represyjności i uciążliwości przy nakładaniu kar;5) art. 8 K.p.a. w związku z art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie wyrażonych w tych przepisach zasad pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej oraz demokratycznego państwa prawnego, przejawiające się w nałożeniu na skarżącą kary, niewspółmiernej do dokonanego naruszenia, mimo że w sprawie istniały ewidentne podstawy do zastosowania przepisów dotyczących odstąpienia od jej wymierzenia i nie obciążania wspólnoty mieszkańców tworzących Gminę dodatkowymi daninami publicznymi, poprzestając na pouczeniu, szczególnie w przypadku gdy na Skarżącą, z uwagi na brak przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego odnoszącego się do tego samego naruszenia o charakterze ciągłym, zostały nałożone, przez ten sam organ, kary administracyjne w łącznej wysokości [...] zł (6 x [...] zł);6) art. 6 K.p.a. w związku z art. 7 Konstytucji RP poprzez naruszenie wyrażonej w tych przepisach zasady praworządności i obciążenie Skarżącej sankcją pieniężną, podczas gdy istniały podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary.Dyrektor RZGW wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.Na rozprawie w dniu 3 czerwca 2026 r. pełnomocnik skarżącej Gminy podtrzymała żądania i argumentację skargi.Uzupełniająco wskazała, że organ odwoławczy naruszył art. 138 K.p.a., gdyż nie powinien był utrzymać w mocy decyzji organu I instancji z jednoczesnym wskazaniem innej lokalizacji wylotu zrzucania wód opadowych, tj. innego numeru ewidencyjnego działki, na której zlokalizowany jest ten wylot.Sąd z urzędu dopuścił dowód z dokumentu "[...]" z dnia 29 grudnia 2023 roku.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024, poz. 1267).Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.").Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza nieważności decyzji, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).Skarga okazała się nieuzasadniona.Sąd nie ujawnił podstaw do przyjęcia stanowiska, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, czy naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć lub miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a.W świetle art. 389 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1087 z późn. zm.) jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na usługi wodne.Do usług wodnych ustawodawca zaliczył między innymi odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego).Zgodnie z art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a) Prawa wodnego za usługę wodną obejmującą odprowadzanie do wód: wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast należy uiszczać opłaty.Opłata za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych (art. 270 ust. 11 Prawa wodnego).Zgodnie natomiast z treścią art. 472aa ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego administracyjnej karze pieniężnej podlega, kto wbrew przepisowi art. 389, art. 394 ust. 1 lub art. 425 ust. 1 korzysta z wód, wykonuje urządzenia wodne, roboty w wodach lub inne działania wymagające odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez odpowiednio pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej.W myśl art. 472aa ust. 2 Prawa wodnego, administracyjną karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza, w drodze decyzji, właściwy organ Wód Polskich, a w odniesieniu do Wód Polskich - minister właściwy do spraw gospodarki wodnej.W przypadku odprowadzania wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód - podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej stanowi 500% opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód (art. 472aa ust. 3 pkt 3 Prawa wodnego).Z powyższych przepisów wynika, że odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast stanowi usługę wodną, z którą wiąże się obowiązek uiszczania opłaty stałej i opłaty zmiennej oraz obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Korzystanie z ww. usługi wodnej bez pozwolenia wodnoprawnego sankcjonowane jest administracyjną karą pieniężną w wysokości pięciokrotności opłaty zmiennej, wyliczaną w oparciu o zasady wynikające z art. 472aa ust. 3 pkt 3 Prawa wodnego.Brak jest podstaw do przyjmowania stanowiska, że kwestionowane skargą decyzje zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 w związku z art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej "K.p.a.").Analiza akt sprawy doprowadziła Sąd do przekonania, że pomiędzy stronami (organem a skarżącą) bezsporne pozostaje, iż Miasto i Gmina [...] w I kwartale 2024 roku bez pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego korzystało z usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych z nawierzchni ulicy [...] do [...] w miejscowości K.. Prawa i obowiązki dla tej usługi wodnej były wcześniej ustalone w decyzji Starosty [...] z dnia 4 marca 2009 roku (znak: [...]). Ta decyzja przestała obowiązywać/wygasła z dniem 4 marca 2019 roku.Pomiędzy stronami bezsporne pozostaje także i to, że pomimo wygaśnięcia dotychczasowego pozwolenia wodnoprawnego Gmina składała oświadczenia o korzystaniu z usługi wodnej obejmującej odprowadzanie wód opadowych i roztopowych wylotem zlokalizowanym na działce nr [...] w miejscowości K. do wód [...].Na potrzeby załatwienia kontrolowanej sprawy wykorzystano jako dowód informację z dnia 14 maja 2024 roku nr [...], wydaną w oparciu o oświadczenie Miasta i Gminy [...] z dnia 13 maja 2024 roku, którą ustalono opłatę zmienną w kwocie [...]zł za I kwartał 2024 roku dotyczącą usługi odprowadzenia wylotem zlokalizowanym na działce nr [...] w miejscowości K. do [...] wód opadowych lub roztopowych w ilości 1.640,52mł.W dniu 28 lutego 2025 roku zostało wszczęte postępowanie w sprawie wymierzenia Gminie administracyjnej kary pieniężnej za korzystanie z ww. usługi wodnej bez pozwolenia w I kwartale 2024 roku. Gmina została zawiadomiona o wszczęciu tego postępowania w dniu 3 marca 2025 roku.Wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego wpłyną do organu w dniu 8 lipca 2025 roku. W dniu 9 września 2025 roku została wydana decyzja udzielająca pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną odprowadzania wód opadowych lub roztopowych z terenu pasa drogowego Al. [...] oraz ul. [...] w miejscowości K. do cieku o nazwie [...] poprzez dwa istniejące wyloty kanalizacji deszczowej zlokalizowane na działce ewidencyjnej o numerze [...], obręb [...], gmina [...].Istotnej wadliwości kwestionowanych skargą decyzji nie dowodzi zarzut, że "Organ I instancji poczynił błędne ustalenia w zakresie numeru działki, na której znajduje się wylot. Błąd dostrzegł organ II instancji nie dokonał jednak w tym zakresie formalnego sprostowania decyzji i nie wyjaśnił czy działka nr [...] dotyczy tej samej lokalizacji, co wcześniej wskazana działka nr [...]".Rzetelność ustalenia, że Gmina korzystała bez pozwolenia wodnoprawnego z usługi wodnej obejmującej odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z nawierzchni ulicy [...] do wód [...] wylotem zlokalizowanym na działce nr [...] (na dzień wydania decyzji działce oznaczonej nr [...]) nie została w żadnym zakresie skutecznie podważona.Analiza dowodów włączonych do akt sprawy, stanowisk stron postępowania, a także danych zawartych w Systemie Informacji Przestrzennej Urzędu Miejskiego w [...] wskazuje, że zarzut skargi dotyczy zmiany oznaczenia/numeru działki ewidencyjnej, co było wynikiem jedynie podziału ewidencyjnego działki o numerze [...], obręb [...], gmina [...], ale bez zmiany faktycznej lokalizacji zrzutu/wylotu wód opadowych i roztopowych z nawierzchni ulicy [...],.Porównanie treści decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich z dnia 9 września 2025 roku (znak:[...]) z treścią decyzji Starosty [...] z dnia 4 marca 2009 roku (znak: [...]) ujawnia, że zmiana stanu faktycznego skonsumowanego tymi decyzjami sprowadza się do tego, iż aktualnie Miasto i Gmina [...] w większym rozmiarze korzysta z usługi wodnej w zakresie odprowadzania wód opadowych i roztopowych do wód [...].Usługa wodna skonsumowana nowym pozwoleniem wodnoprawnym z dnia 9 września 2025 roku obejmuje odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z dwóch dróg publicznych za pomocą dwóch wylotów, tj. z terenu pasa drogowego Al. [...] oraz ul. [...] w miejscowości K..Uwzględnienie w ramach wymiaru spornej kary pieniężnej stanu faktycznego skonsumowanego nowym pozwoleniem wodnoprawnym mogłoby prowadzić jedynie do pogorszenia sytuacji prawnej skarżącej Gminy.Jako całkowicie kontrfaktyczną Sąd rozpoznał argumentację skargi, że organy nie uwzględniły przy rozstrzyganiu sprawy okoliczności, iż Gmina uiszczała opłaty za sporną usługę wodną pomimo wygaśnięcia pozwolenia, czy też nie rozważyły wszystkich argumentów podnoszonych przez Skarżąca na okoliczność istnienia przesłanek warunkujących odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.Brak jest podstaw do przyjęcia stanowiska, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, czy też niewłaściwe zastosowanie.Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznaje, że przepisy art. 472aa ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 472aa ust. 3 pkt 3 Prawa wodnego nie budzą wątpliwości co do zgodności z ustawą zasadniczą (por. wyrok WSA w Gdańsku z 9.04.2026 r., II SA/Gd 825/25, LEX nr 4088864).Sąd nie dopatrzył się podstaw dla stwierdzenia niezgodności zaskarżonej decyzji z "konstytucyjnymi zasadami adekwatności i proporcjonalności wymierzanych kar, mechanizmu automatycznego wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej przez organ I instancji i dalej automatycznego utrzymania tejże decyzji przez organ II instancji" z uwagi na przyjęcie stanowiska, że "przepisy nie dają w ogóle możliwości zastosowania odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej", czy też argumentacji o naruszeniu "zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej oraz demokratycznego państwa prawnego" poprzez nałożenie sześciu administracyjnych kar pieniężnych odnoszących się do tego samego naruszenia o charakterze ciągłym.W świetle treści art. 472aa ust. 3 pkt 3 Prawa wodnego podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej za korzystanie bez pozwolenia z usługi wodnej odprowadzania wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód stanowi 500 % opłaty zmiennej uiszczanej za taką usługę.Dostrzegać zatem należy, że na gruncie rozwiązań ustawowych wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m3, i czasu, wyrażonego w latach, z uwzględnieniem istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności (art. 272 ust. 5 Prawa wodnego).Zgodnie zaś z art. 272 ust. 10 Prawa wodnego ustalając wysokość opłat, o których mowa w ust. 1-9, uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał.Skoro z woli ustawodawcy podstawę ustalenia spornej kary pieniężnej ma stanowić 500% opłaty zmiennej, to skarżone organy zgodnie z prawem przyjmowały, że przy wymierzaniu tej kary również należało uwzględnić kwartalny okres rozliczeniowych opłaty zmiennej.Skoro wysokość opłaty zmiennej ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m3, i czasu, wyrażonego w latach, to oczywistym jest, że wysokość administracyjnej kary pieniężnej wynosząca 500% opłaty zmiennej uwzględnia ilości odprowadzonych wód, wyrażoną w m3, i czas, wyrażony w latach, a przez to wysokość tej kary jest bezpośrednio powiązana z zachowaniem sprawcy deliktu administracyjnego, gdyż wysokość tej kary administracyjnej jest warunkowana czasookresem istnienia stanu naruszenia prawa oraz skalą naruszenia prawa, którą wyraża rozmiar instalacji (powierzchnia umniejszenia naturalnej retencji wody, ilości odprowadzonych wód opadowych).Z tych względów do uwzględnienia skargi nie mogła prowadzić argumentacja wskazująca na kumulację kar administracyjnych odnoszących się do "tego samego naruszenia". Autorka skargi trafnie dostrzega, że kontrolowane postępowanie dotyczyło "wymierzenia podmiotowi administracyjnej kary pieniężnej za wskazany okres".Sąd nie podziela zapatrywania, że stanu niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji może dowodzić argumentacja o braku wykazania pogorszenia się stanu środowiska. Tak sformułowany zarzut stanowi o pomyleniu przedmiotu ochrony karnoadministracyjnej, tj. stanu korzystania ze środowiska dopiero po stwierdzeniu w drodze decyzji administracyjnej dopuszczalności oraz dopuszczonego tak wydaną decyzją/zgodą rozmiaru niewątpliwych szkód w środowisku ze stanem rzeczywistego zanieczyszczenia środowiska, który jest bezpośrednim skutkiem innych zachowań ludzkich.Sąd w całości akceptuje i podziela stanowisko, że przyczyną obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego jest konieczność racjonalnego korzystania ze środowiska i potrzeba jego prewencyjnej ochrony. Pozwolenie stanowi instrument korzystania ze środowiska. Określając warunki legalnego korzystania ze środowiska pozwolenie wodnoprawne stanowi o dopuszczalnym poziomie ingerencji w środowisko, stanowi zgodę na ujawniony organom poziom jego zanieczyszczania.Ustawowy nakaz uzyskania pozwolenia wodnoprawnego stanowi dowód tego, że objęte tym nakazem korzystanie ze środowiska niesie ze sobą zagrożenie pogorszenia stanu środowiska. Wymóg uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na dane korzystanie ze środowiska (usługę wodną) wprowadzany jest wówczas, gdy szkodliwość takiego korzystania jest faktem powszechnie znanym, stwierdzona została konieczność określania dopuszczalnej ingerencji w środowisko. Stąd pochodzi prawna potrzeba wprowadzenia reglamentacji w postaci zgody administracyjnoprawnej jako aktu warunkującego ingerencję w środowisko.Organ trafnie uznał, że odpowiedzialność karnoadministracyjna rozpoznawana w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym dotyczyła zachowania podmiotu w względem obowiązku pozyskania pozwolenia na korzystanie z usługi wodnej, a przez to szansę na uniknięcie kary ma ten podmiot, który złożył wniosek z odpowiednim wyprzedzeniem i nie uzyskał pozwolenia wodnoprawnego przed wygaśnięciem dotychczasowego, ze względu na opieszałość organów.Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania legalności stanowiska organów o braku podstaw do odstąpienia od nałożenia spornej kary pieniężnej.Zgodnie z treścią art. 189f § 1 pkt 1-2 K.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.Ustawodawca nie określił w sposób wyraźny, jakie okoliczności należy brać pod uwagę przy ocenie "wagi naruszenia prawa".Przyjmuje się, że w świetle art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. kontrola zaistnienia przesłanki "znikomej" wagi naruszenia prawa, uzasadniającej odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wymaga przeprowadzenia swego rodzaju testu proporcjonalności, tj. wyważenia hierarchii dóbr (wartości) chronionych przez prawo na tle konkretnego stanu faktycznego. Istotne znaczenie dla oceny wagi naruszenia prawa, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., mają chronione prawem wartości i dobra, w odniesieniu do których rozważana jest skala ich naruszenia. Przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia (art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a.) należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń), jak i podmiotowym (np. czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to z jaką formą winy), przy czym decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego. Oczywistym przy tym pozostaje to, że instytucja przewidziana w art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. musi być jednak stosowana ze szczególną rozwagą (wyrok NSA z 17.03.2026 r., III OSK 2888/24, LEX nr 4069710).Sporządzony w dniu 29 grudnia 2023 roku oraz upowszechniony w interencie dokument "[...]" dodatkowo potwierdza, że skarżąca Gmina, także w innym przypadku, świadomie łamała zasady legalnego (dozwolonego) korzystania ze środowiska.Zgodnie z treścią ww. dokumentu do przyczyny zanieczyszczeń, które mogą mieć wpływ na wodę w kąpielisku oraz wywierać niekorzystny wpływ na stan zdrowia kąpiących się zaliczono zrzuty oczyszczonych wód opadowych lub roztopowych z systemu kanalizacji oraz jednocześnie wskazano, że "Decyzja z dnia 24 czerwca 2009 roku (znka:[...]) wygasła dnia 23 czerwca 2019 roku. Brak jest informacji o kontynuacji".Impulsu do usunięcia przez skarżącą Gminę stanu naruszenia prawa nie stanowiła zmiana przepisów prawa, tj. wprowadzenie z dniem 1 stycznia 2024 roku, na mocy art. 13 pkt 32 ustawy z dnia 13 lipca 2023 roku o rewitalizacji rzeki Odry, odpowiedzialności karnoadministracyjnej za korzystanie bez pozwolenia wodnoprawnego z usługi wodnej odprowadzania do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast.Dopiero po zainicjowaniu postępowania zmierzającego do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej Miasto i Gmina [...] podjęło działania mające na celu uniknięcie odpowiedzialności karnoadministracyjnej i usunięcie stanu naruszenia prawa w ten sposób, że pismem z dnia 12 marca 2025 roku wystąpiło o przedłużenie terminu rozpatrzenia sprawy o sześć miesięcy, podaniem z dnia 8 lipca 2025 roku wystąpiło o udzielenie pozwolenia na usługę wodną odprowadzania wód opadowych lub roztopowych z terenu pasa drogowego Al. [...] oraz ul. [...], a pismem z dnia 9 lipca 2025 roku zgłosiło żądanie odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.W ocenie Sądu skarżona Gmina nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie argumentacji, iż "niezwłocznie podjęła działania zmierzające do uzyskania nowego pozwolenia, po ujawnieniu braku aktualnego dokumentu".Zgodnie z normą prawną zakodowaną w art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. organ obowiązany jest odstąpić od nałożenia kary w przypadku łącznego spełnienia dwóch przesłanek, tj. znikomej wagi naruszenia i zaprzestania naruszenia prawa.Sąd podziela stanowisko, że przesłanka zaprzestania naruszenia prawa może być spełniona także po wszczęciu postępowania do dnia wydania decyzji.Skoro jednak korzystanie z usługi wodnej bez pozwolenia zaktualizowało odpowiedzialności karnoadministracyjną, a warunkiem koniecznym odstąpienia od nałożenia kary jest zaprzestanie naruszenia prawa (stan korzystania z usługi wodnej na podstawie ważnego pozwolenia), to oczekiwanie, że fakt uiszczania opłat za usługi wodne może prowadzić do uchylenia odpowiedzialności karnoadministracyjnej za brak wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego nosi cechy działania w celu obejścia prawa.Organ trafnie nie zgodził się ze stanowiskiem, że o znikomości naruszenia prawa może stanowić fakt, iż "w okresie objętym postępowaniem Gmina uiszczała opłaty zmienne i stałe z tytułu usług wodnych, co potwierdza wolę działania zgodnie z obowiązującym prawem oraz świadomość obowiązku ponoszenia kosztów korzystania z wód".Prawa i obowiązki określone w pozwoleniu wodnoprawnym na wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi i odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych obowiązują od dnia, w którym decyzja o pozwoleniu wodnoprawnym stała się ostateczna, chyba że w pozwoleniu wodnoprawnym została określona inna data, od której obowiązuje to pozwolenie (art. 400 ust. 4 Prawa wodnego).W ocenie Sądu przyjmować należy, że o zaprzestaniu naruszania prawa będzie można mówić dopiero wówczas, gdy dany podmiot uzyska pozwolenie wodnoprawne, czyli decyzja wydana w tym zakresie stanie się ostateczna. Dopiero wówczas spełnione zostają warunki korzystania z usługi wodnej na podstawie pozwolenia (por. wyrok WSA w Białymstoku z 11.09.2025 r., II SA/Bk 645/25, LEX nr 3934726).Organ słusznie uwzględnił przy ocenie stopnia szkodliwości naruszenia prawa, że usługa wodna realizowana była w obrębie jednolitej części wód powierzchniowych rzecznych o kodzie [...], które zostały sklasyfikowane jako zagrożone nieosiągnięciem celu środowiskowego, a do głównych źródeł presji troficznych zaliczane są odpływy miejskie (wody opadowe).Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.. organ obowiązany jest odstąpić od nałożenia kary w przypadku łącznego spełnienia dwóch przesłanek, tj. znikomej wagi naruszenia i zaprzestania naruszenia prawa.Sąd podziela stanowisko, że przesłanka zaprzestania naruszenia prawa może być spełniona także po wszczęciu postępowania do dnia wydania decyzji.Skoro jednak korzystanie z usługi wodnej bez pozwolenia zaktualizowało odpowiedzialności karnoadministracyjną, a warunkiem koniecznym odstąpienia od nałożenia kary jest zaprzestanie naruszenia prawa (stan korzystania z usługi wodnej na podstawie ważnego pozwolenia), to oczekiwanie, że fakt uiszczania opłat za usługi wodne może prowadzić do uchylenia odpowiedzialności karnoadministracyjnej za brak wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego nosi cechy działania w celu obejścia prawa.Organ trafnie nie zgodził się ze stanowiskiem, że o znikomości naruszenia prawa może stanowić fakt, iż "w okresie objętym postępowaniem Gmina uiszczała opłaty zmienne i stałe z tytułu usług wodnych, co potwierdza wolę działania zgodnie z obowiązującym prawem oraz świadomość obowiązku ponoszenia kosztów korzystania z wód".Prawa i obowiązki określone w pozwoleniu wodnoprawnym na wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi i odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych obowiązują od dnia, w którym decyzja o pozwoleniu wodnoprawnym stała się ostateczna, chyba że w pozwoleniu wodnoprawnym została określona inna data, od której obowiązuje to pozwolenie (art. 400 ust. 4 Prawa wodnego).W ocenie Sądu przyjmować należy, że o zaprzestaniu naruszania prawa będzie można mówić dopiero wówczas, gdy dany podmiot uzyska pozwolenie wodnoprawne, czyli decyzja wydana w tym zakresie stanie się ostateczna. Dopiero wówczas spełnione zostają warunki korzystania z usługi wodnej na podstawie pozwolenia (por. wyrok WSA w Białymstoku z 11.09.2025 r., II SA/Bk 645/25, LEX nr 3934726).Organ słusznie uwzględnił przy ocenie stopnia szkodliwości naruszenia prawa, że usługa wodna realizowana była w obrębie jednolitej części wód powierzchniowych rzecznych o kodzie [...], które zostały sklasyfikowane jako zagrożone nieosiągnięciem celu środowiskowego, a do głównych źródeł presji troficznych zaliczane są odpływy miejskie (wody opadowe).Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.