Wyrok - IV SA/Wr 643/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - z dnia 3 czerwca 2026
Teza
Oddalono skargę w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2026 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 25 września 2025 r. nr SKO/RŚ-423/82/2025 w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całoOddalono skargę w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2026 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 25 września 2025 r. nr SKO/RŚ-423/82/2025 w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w cało
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
3 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Przewodniczący
Andrzej Nikiforów
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z 25 września 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: SKO, organ II instancji) orzekło:1) uchylić w całości decyzję Burmistrza Miasta Chojnowa (dalej: Burmistrz, organ I instancji) z 2 lipca 2025 r. odmawiającą A. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na J. M.,2) odmówić przyznania A. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad J. M. (ur. [...] r., zm. [...] r.):a) od dnia 1 maja 2023 r. do dnia 31 października 2023 r.b) od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 30 kwietnia 2024 r.3) przyznać A. M. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad J. M.:a) w wysokości 2.458,00 zł miesięcznie od dnia 1 listopada 2023 r., do dnia 31 grudnia 2023 r.Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika m.in., że A. M. (dalej: strona, skarżąca) 2 maja 2023 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem – J. M.Decyzją z 2 lipca 2025 r. organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jako przyczynę odmowy przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego wskazał brak rezygnacji z zatrudnienia oraz pobieranie zasiłku stałego przysługującego osobom niezdolnym do pracy.W wyniku rozpatrzenia odwołania strony SKO wydało powołaną na wstępie decyzję z 25 września 2025 r. którą uchyliło w całości decyzję organu I instancji oraz orzekło co do istoty sprawy.W motywach tego rozstrzygnięcia wskazano przede wszystkim, że stan prawny przedmiotowej sprawy określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1208 z późn. zm., dalej "u.ś.r.) w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. (art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.).SKO analizując zgromadzony materiał dowodowy uznało, że zakres opieki, wyznaczony stanem zdrowia ojca strony, wymagał stałej obecności opiekuna przy osobie niepełnosprawnej. Niezależnie od powyższego wskazało, że kolejną przesłanką, którą należało zbadać, było ustalenie istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę sprawującą opiekę, zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Tu z kolei podało, że według orzeczenia lekarskiego nr 73/2023 z dnia 27 marca 2023 r. strona przyjmowana do pracy na stanowisko pracownik ochrony, wobec braku przeciwwskazań zdrowotnych została uznana za zdolną do wykonywania/podjęcia pracy na określonym stanowisku, natomiast ustalony zakres opieki nad niepełnosprawnym ojcem wymagał stałej obecności strony jako opiekuna. W związku z tym, zdaniem SKO, uznać należy, że sprawowanie tej opieki uniemożliwiało stronie podjęcie zatrudnienia.W następnej kolejności - według SKO - należało ustalić, czy wystąpiły negatywne przesłanki, bądź też inne okoliczności wyłączające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ II instancji podkreślił, że wymagane jest spełnienie wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w okresie obowiązywania przepisu art. 17 u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym, tj. do 31 grudnia 2023 r.Rozpatrując wniosek strony organ uwzględnił okresy pobierania przez nią zasiłku stałego, stanowiącego przesłankę negatywną określoną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., jak również przepis art. 63 ust. 12. u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku śmierci osoby wymagającej opieki, osoba pobierająca na podstawie ust. 1-4 świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 43, zachowuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpił zgon osoby wymagającej opieki, chyba że zgon osoby wymagającej opieki nastąpił przed dniem 1 stycznia 2024 r.SKO wyjaśniło, że w niniejszej sprawie, pomimo iż wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony 2 maja 2023 r., brak jest podstaw do przyznania stronie tego świadczenia od 1 maja 2023 r. z uwagi na pobieranie zasiłku stałego do dnia 31 października 2023 r. na podstawie decyzji z 17 stycznia 2022 r. nr PS.4200.28.2022, która nie została uchylona na wniosek strony. Brak jest również podstaw do przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2024 r. z uwagi na dalsze pobieranie zasiłku stałego na podstawie kolejnej decyzji z 12 stycznia 2024 r. nr PS.4200.36.2024 wydanej na wniosek strony złożony w dniu 10 stycznia 2024 r.Wobec powyższego, tylko w okresie od 1 listopada 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. stronie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 2.458,00 zł miesięcznie, zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 listopada 2022 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2023 - opubl. M.P. z 2022 r., poz. 1070.Wnosząc skargę na decyzję SKO, strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. polegającą na pominięciu celów tej ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna zasiłku stałego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie decyzji SKO w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie A. M. świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 30 kwietnia 2024 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła treść przepisów art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. oraz wskazała, że z dyspozycji art. 37 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wynika, iż w przypadku zbiegu uprawnień do zasiłku stałego i świadczenia pielęgnacyjnego zasiłek stały nie przysługuje. Jej zdaniem, w sytuacji nabycia uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego w czasie pobierania zasiłku stałego organ musi uchylić decyzję przyznającą ten zasiłek. Ponadto wskazała na pogląd, że już sam wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powinien być potraktowany jako skorzystanie przez stronę z prawa wyboru świadczenia korzystniejszego. Aby wybór mógł zostać skutecznie dokonany, nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:Decyzja odpowiada prawu, co nakazywało oddalenie skargi.Na wstępie odnotowania wymaga, że spór miedzy stronami dotyczy tylko i wyłącznie okresu pobierania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego. SKO, po analizie zebranych w tym zakresie dowodów, uznało bowiem, że skarżąca spełnia przesłanki pozytywne, określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., przyznania jej tego świadczenia w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem.Nadmienić przy tym wypada, że organ II instancji prawidłowo zidentyfikował w niniejszej sprawie aspekty intertemporalne wynikające z treści art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, który nakazuje w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosować przepisy dotychczasowe.Dalej wypada dostrzec, że w niniejszej sprawie skarżąca zwróciła się z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 2 maja 2023 r., jednakże jednocześnie ustalono, co w niniejszej sprawie jest bezsporne, że w tym samym czasie pobierała zasiłek stały przyznany do 31 października 2023 r. a następnie od 1 stycznia 2024 r. Stąd – zdaniem SKO – zaistniała w przedmiotowej sprawie negatywna przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., według którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. zasiłku stałego.Stosownie natomiast do art. 37 ust. 4 u.p.s. w przypadku zbiegu uprawnień do zasiłku stałego i renty socjalnej, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania lub zasiłku dla opiekuna, zasiłek stały nie przysługuje.Z powołanych przepisów wynika zatem, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku stałego, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie tylko jedno z tych świadczeń, a co wyklucza możliwość równoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może otrzymać tylko jedno ze świadczeń, przy czym chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. W sytuacji bowiem, gdy strona ma przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać stronie prawa do jego pobrania.Zauważyć nadto należy, że z zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r., w myśl której prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia (zob. Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, opubl. LEX 2015 oraz R. Babińska-Górecka (w:) R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska, Świadczenia rodzinne/ Komentarz, Wrocław 2010, s. 296 oraz literatura i orzecznictwo tam przywołane).W sytuacji zatem, gdy w momencie wydawania decyzji jeden z warunków przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nastąpi po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywiste jest bowiem, że określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś - jak wyżej wskazano - nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku stałego, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z świadczenia uprzednio przyznanego w ramach systemu zabezpieczenia społecznego, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia.Mając więc na uwadze treść art. 24 ust. 2 u.ś.r., należało zatem przyjąć, że skarżącej przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od dnia 1 listopada 2023 r, gdyż nie było prawnej możliwości orzeczenia o przyznaniu tego świadczenia od daty wcześniejszej. W tym bowiem okresie skarżącej przysługiwało jeszcze prawo do zasiłku stałego, a co - jak wyżej wspomniano - wykluczało możliwość jednoczesnego pobierania przez nią świadczenia pielęgnacyjnego. Innymi słowy, konieczne było, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego, prawo do świadczenia niższego – zasiłku stałego zostało w odpowiedniej procedurze "wstrzymane" albo uchylone (por. wyrok NSA z 19 maja 2021 r., I OSK 209/21).Podkreślenia przy tym wymaga, za stanowiskiem SKO, że skarżąca była uprawniona do zasiłku stałego do 31 października 2023 r. z uwagi na posiadane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ważne do dnia 31 października 2023 r., zatem decyzja przyznająca skarżącej zasiłek stały w związku z niepełnosprawnością nie została uchylona na jej wniosek, lecz wygasła w związku z upływem terminu, na jaki została wydana.W niniejszej sprawie skarżąca nigdy więc nie złożyła oświadczenia o rezygnacji z dotychczas pobieranego świadczenia.Należy przy tym zasygnalizować, na co również zwrócił uwagę organ II instancji, że w związku z poprzednim wnioskiem skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem został wydany prawomocny wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 października 2022 r. sygn. akt IV SA/Wr 277/22, w którym stwierdzono m.in., że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku stałego, należy zgodnie z konstytucyjną zasadą równości interpretować w taki sposób, że wyłącza on możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jedynie w sytuacji, gdy osoba mająca ustalone prawo do zasiłku stałego (a jednocześnie jest zdolna do wykonywania odpowiedniego zatrudnienia), pobiera zasiłek stały i z tego świadczenia nie chce zrezygnować.Oznacza to, że składając w dniu 2 maja 2023 r. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, była świadoma konieczności rezygnacji z pobieranego zasiłku stałego, czego jednak nie uczyniła nie wnosząc o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek stały. Co więcej, w dniu 10 stycznia 2024 r. złożyła kolejny wniosek o kontynuację przyznania zasiłku stałego czym zrealizowała prawo wyboru świadczenia wykluczającego przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.Prawidłowo zatem SKO przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne począwszy od dnia 1 listopada 2023 r., do dnia 31 grudnia 2023 r. (tj. co do okresu gdy nie przysługiwał jej zasiłek stały) oraz odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 maja 2023 r. do dnia 31 października 2023 r. a także od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 30 kwietnia 2024 r. (tj. biorąc pod uwagę obowiązywanie w tym okresie decyzji ustalającej prawo do zasiłku stałego a także finalnie śmierć ojca [...] r.).W świetle przedstawionej wykładni spornych w sprawie przepisów jako nieuzasadniony ocenić należy zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.W konsekwencji uznając, że zaskarżona decyzja SKO nie narusza przepisów prawa Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił w całości.Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a..