Wyrok - II SA/Po 22/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - z dnia 3 czerwca 2026
Teza
Uchylono decyzję I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Talaga (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant specjalista Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 października 2025 r., nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew bez zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję WójtUchylono decyzję I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Talaga (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant specjalista Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 października 2025 r., nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew bez zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójt
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
powód
odwołujący
świadek
biegły
uczestnik postępowania
Data orzeczenia
3 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Przewodniczący
Izabela Paluszyńska
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (4)
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 12.07.2022 r., znak [...] Urząd Gminy [...] wszczął postępowanie administracyjne dotyczące zniszczenia 12 szt. drzew na działce o nr ew. [...], obręb [...], gmina [...], należącej do Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, a graniczących z nieruchomościami nr [...], [...] obręb [...], gmina [...].Decyzją z dnia 02.12.2024 r., nr [...] roku, Wójt Gminy [...]I. wymierzył I. K. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za zniszczenie 12 sztuk drzew rosnących na działce o nr ew. [...] obręb [...], Gmina [...]:1. z gatunku olsza Czarna o obwodzie pnia, 78cm +76cm +70cm (3 pnie) mierzonym na wysokości 130 cm,2. z gatunku olsza czarna o obwodzie pnia 79cm +75cm +74cm + 73cm (4 pnie) mierzonym na wysokości 130 cm,3. z gatunku olsza czarna o obwodzie pnia 106cm mierzonym na wysokości 130 cm,4. z gatunku olsza czarna o obwodzie pnia 77 cm +75 cm +73 cm + 67 cm (4 pnie) mierzonym na wysokości 130 cm,5. z gatunku olsza czarna o obwodzie pnia 120 cm mierzonym na wysokości 1 30 cm,6. z gatunku olsza czarna o obwodzie pnia 100 cm mierzonym na wysokości 130 cm,7. z gatunku olsza czarna o obwodzie pnia 103 cm mierzonym na wysokości 1 30 cm,8. z gatunku olsza czarna o obwodzie pnia 122cm mierzonym na wysokości 1 30 cm,9. z gatunku olsza czarna o obwodzie pnia 155cm mierzonym na wysokości 1 30 cm,10. z gatunku olsza czarna o obwodzie pnia 106cm mierzonym na wysokości 130 cm,11. z gatunku olsza czarna o obwodzie pnia 75cm mierzonym na wysokości 1 30 cm,12. z gatunku olsza czarna o obwodzie pnia 82cm mierzonym na wysokości 130 cm,II. Odroczył na okres 5 lat od daty w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna, termin płatności kary w wymiarze 70% jej wartości t.j. kwotę [...]zł. Kara ta może zostać umorzona po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzew, lub braku żywotności drzew z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego.III. Uiszczenie kary w wymiarze 30% jej wartości t.j. [...] zł powinno nastąpić w terminie 14 dni od dnia w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.IV. Sposób wyliczenia kwot wskazanych w pkt. 1-3 został przedstawiony w zał. nr 1, który stanowi integralną część niniejszej decyzji.Organ wskazał, że działał na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności opinii biegłego dendrologa powołanego w sprawie [...] (opinia biegłego została włączona wraz aktami sprawy [...] do niniejszego postępowania). Wójt Gminy [...] wskazał, że prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa. Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa stanowi zniszczenie drzewa o czym mówi art. 87a ust. 5 uop. Drzewa o nr 2-12 (nr inw. z opinii biegłego 4-14), z uwagi na dobry stan zdrowotny zostały uznane za drzewa, których usunięcie wiązałoby się z naliczeniem opłaty. Wobec tego kara za ich zniszczenie stanowi dwukrotność takiej opłaty. Drzewo o nr 1 (nr inw. z opinii biegłego 3), z uwagi na swój zły stan zdrowotny, byłoby zwolnione z opłaty za usuńięcie na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4 uop, dlatego kara za jego zniszczenie nie stanowi dwukrotności opłaty. Kara administracyjna za zniszczenie drzew została naliczona na podstawie ustaleń biegłego dendrologa powołanego w sprawie nr [...], postanowień Sądu Rejonowego oraz zebranego materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy [...] i [...]Wójt Gminy [...] ustalił, że: przycinki drzew rosnących na działce nr [...] obręb [...], gmina [...], w zakresie większym niż 50% objętości koron, dokonał I. K., bez zgody posiadacza nieruchomości, KOWR w jasny i czytelny sposób zaznaczył w swoim piśmie z dnia 29.09.2021 r. (akta sprawy [...]), iż udziela zgody na przycinkę drzew, ale tylko w zakresie dopuszczalnym prawem t.j. do 30% objętości korony drzew. Organ nie dał wiary tłumaczeniom I. K., jakoby, drzewa zostały przycięte poprawnie, a nadmierna ilość obciętych konarów stanowiła posusz drzewa, który nie jest liczony do rzeczonych 30% objętości korony. Takie twierdzenia nie zostały poparte żadnymi dowodami i nie wskazano danych firmy dokonującej na zlecenie redukcji koron przedmiotowych 12 drzew. Organ nie miał możliwości weryfikacji prawdziwości informacji dotyczących redukcji posuszu w koronach.W odwołaniu I. K. wyjaśnił, że dokonał zabiegów pielęgnacyjnych drzew na działce należącej do KOWR w zakresie do 30% korony, z uwagi na fakt, że drzewa stanowiły realne zagrożenie dla ludzi i mienia. Ponadto podał, że toczące się równolegle postępowanie karne przeciwko niemu zostało umorzone a on nie został skazany, co powinno być brane pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy administracyjnej.Decyzją z 8 października 2025 roku [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze u trzymało w mocy zaskarżoną decyzję.W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ I instancji przeprowadził w sposób prawidłowy postępowania administracyjne w przedmiotowej sprawie. Wójt Gminy [...] dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności protokołu z oględzin terenu z dnia 10.08.2022 r. W ocenie organu drzewa zostały zniszczone, zostały pozbawione koron (wskazuje na to dokumentacja fotograficzna, protokół z oględzin, a nade wszystko opinia dendrologiczna znajdujące się w aktach sprawy). Nie mogło być mowy o wykonaniu zabiegów pielęgnacyjnych. W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego stwierdzono, że dokonano cięć w obrębie korony drzew, które wynosiły 70-75% (vide: opinia dendrologiczna k. 216-254), co przekraczało dopuszczalne 30% korony drzewa.W ocenie Kolegium bezzasadna była argumentacja wskazująca m. in. na siłę wyższą w przedmiotowej sprawie (łamanie się konarów podczas wiatrów i pochylenia się drzew w kierunku budynku mieszkalnego). Organ odwoławczy podkreślił, że Wójt Gminy [...] zasadnie skorzystał z dowodu z opinii biegłego, z uwagi na konieczność wykonania pomiarów dendrometrycznych w szczególności w obrębie korony drzew, określenia gatunku usuniętych drzew oraz wyliczenia kary za ich usunięcie bez zgłoszenia. W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego prawidłowo ustalono, że odwołujący zniszczył 12 drzew i wobec tych drzew dokonano prawidłowego obliczenia wysokości kary na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Ponadto zastosowane stawki do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej są zgodne z załącznikiem do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz.U. z 2017 r., poz. 1330).W odniesieniu do zarzutów odwołania Kolegium uznało je za bezpodstawne.Pismem z dnia 4 grudnia 2025 roku I. K. za pośrednictwem pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 października 2025 roku, nr [...], w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Wójta Gminy [...] o nałożeniu na kary pieniężnej w kwocie [...]zł. Zaskarżonej decyzji zarzucił:1. naruszenie prawa materialnego w postaci przepisu przepisów art. 87a ust. 2 i 5, art. 88 ust. 1 pkt 3, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16.04.2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r. poz. 1336, dalej: u.o.p.), w zw. z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. poz. 1330) oraz art. 104 i 107 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do nieuzasadnionego utrzymania w mocy kary pieniężnej, pomimo braku podstaw do nałożenia ww. kary wobec niedokonania zniszczenia drzew;2. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. polegającą na przyjęciu, że pozbawianie drzew części gałęzi jest równoznaczne ze zniszczeniem drzew, w sytuacji, gdy do żadnego zniszczenia nie doszło, gałęzie odrosły, korony zagęściły się i są obecnie w dobrej kondycji fitosanitarnej;3. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., w zw. z art. 77 §1 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i zastąpienie jej dowolnością oraz naruszenie zasady prawdy obiektywnej, której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, wyrażającą się w dokonaniu dowolnej a nie swobodnej oceny z wyjaśnień Skarżącego złożonych w toku postępowania, polegającej na oparciu rozstrzygnięcia wyłącznie na dowodach przemawiających na niekorzyść Skarżącego, przy jednoczesnym pominięciu dowodów i okoliczności dla niego korzystnych wynikających z materiału dowodowego sprawy, nierozważenie wszystkich okoliczności sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegający na bezzasadnym uznaniu, że Skarżący dokonał zniszczenia drzew i w konsekwencji bezzasadnym wymierzeniu kary z tego tytułu;4. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 8 §1 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. polegające na prowadzeniu postępowania z naruszeniem wskazanych w tych przepisach zasad ogólnych postępowania administracyjnego w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do nieuzasadnionego ukarania Skarżącego za naruszenie, którego się nie dopuścił.Powołując się na wskazane wyżej zarzuty skarżący wniósł o:1. uwzględnienie niniejszej skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] w całości i umorzenie postępowania w sprawie - na postawie art. 145 §1 ust. 1 lit. a i c p.p.s.a.;2. zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowo administracyjnego –w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;3. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci pism KOWR z dnia 24 maja 2021 roku oraz 2 czerwca 2021 roku oraz wydruku ze strony internetowej zawierającego charakterystykę olszy czarnej - na okoliczność zwrócenia się przez KOWR do Wójta Gminy [...] o wyrażenie zgody na wycinkę drzew na działce nr [...] w obrębie [...], sposobu ustalenia czy drzewo zagraża bezpieczeństwu otoczenia oraz charakterystyki gatunku olsza czarna.Skarżący podkreślił, że decyzją Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z dnia 29 września 2021 roku otrzymał zgodę na przycięcie koron drzew rosnących na działce nr [...] obręb [...] gmina [...] o maksymalnie 30% chyba że przycięcie ma na celu usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych, co wynika również z art. 87a ustawy o ochronie przyrody. Działał zatem zgodnie z zezwoleniem i nie dokonał zniszczenia drzew, lecz dokonał jedynie ich przycięcia i uformowania koron - zgodnie z wydanym zezwoleniem, o które uprzednio wystąpił. Powodem złożonego do KOWR wniosku były częste przypadki łamania się konarów podczas wiatrów oraz pochylenie się drzew w kierunku budynku mieszkalnego. Skarżący skontaktował się z firmą świadczącą takie usługi, której dane znalazł w ulotce wrzuconej do jego skrzynki pocztowej. Firma w ustalonym terminie, po okazaniu zgody z KOWR, przycięła pierwszego dnia 9 koron drzew. Prace przeprowadzono zgodnie ze sztuką ogrodniczą w zakresie do 30% korony. Usunięto dużo posuszu, którego nie wliczono w te 30% zgodnie z ustawą o ochronie przyrody - osusz, gałęzie obumarłe i nadłamane nie są wliczane w obręb korony. Za prace zapłata została uiszczona pierwszego dnia wykonania usługi, a kolejnego, firma miała dokończyć rozpoczętą pracę i przyciąć korony pozostałych 2 drzew, ale ogrodnicy nie pojawili się już więcej i nie można było się z nimi skontaktować. Przycięcie koron nie przekraczało wskazanych 30%, w związku z czym jego działanie było zgodne z obowiązującymi przepisami oraz wydanym zezwoleniem. Usunięte gałęzie były w złym stanie fizycznym, były połamane i obrywały się podczas burz i silnego wiatru. Ich przycięcie było zatem konieczne i wręcz przyczyniło się w dłuższej perspektywie do poprawy stanu drzew, bowiem gałęzie odrosły, korony zagęściły się i drzewa są obecnie w dobrej kondycji fitosanitarnej. Wszystkie drzewa zachowały swoją żywotność.Organ przekroczył zasadę swobodnej oceny dowodów oraz naruszył zasadę prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej mają obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powyższe miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, które organ oparł się wyłącznie na dowodach przemawiających niekorzyść skarżącego przy jednoczesnym pominięciu dowodów i okoliczności dla niego korzystnych wynikających z materiału dowodowego sprawy. Organ nie rozważył wszystkich okoliczności sprawy, zaś wątpliwości rozstrzygnął na niekorzyść skarżącego. Przyjęte za Wójtem Gminy [...] przez SKO ustalenia nie stanowią wyniku rozważenia wszystkich okoliczności sprawy we wzajemnym związku przyczynowym, i które w związku z powyższym obarczone są wadami logicznymi, zaś które przy należytej i pełnej ocenie materiału dowodowego sprawy wykluczałyby możliwość nałożenia na Skarżącego kary.Organ pominął okoliczności i dowody, które wskazywały zasadność działań skarżącego tj. jego wyjaśnienia oraz zeznania świadka, z których bezsprzecznie wynika, że przycięte gałęzie drzew zagrażały bezpieczeństwu zaś drzewa były w złym stanie, a ponadto, że na działkach sąsiadujących właśnie z tej przyczyny drzewa były wycinane.Organ, w sposób nieuzasadny uznał, że gałęzie, które zostały przez skarżącego usunięte były w dobrym stanie i nie zagrażały bezpieczeństwu (w sytuacji, gdy identyczne drzewa na działkach sąsiadujących zostały uznane za stanowiące zagrożenie), a co za tym idzie naruszył szereg zasad ogólnych określonych w k.p.a. Przycięte drzewa nie obumarły, zagęściły się i są w dobrej kondycji fitosanitarnej, jednak część z nich nadal niebezpiecznie pochyla się w kierunku budynku oraz znaczną częścią koron wychodzi poza granice działki nr [...], w dalszym ciągu stwarzając zagrożenie.Prawomocnym wyrokiem z dnia 10 września 2024 roku Sąd Okręgowy w [...] uchylił wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia 1 września 2023 roku i umorzył postępowanie w sprawie, uniewinniając tym samym skarżącego od zarzucanego mu czynu zniszczenia drzew.W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej również jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził przesłanek do przeprowadzenia dowodów uzupełniających (wnioskowanych w skardze).Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...], którą nałożono na stronę skarżącego administracyjną karę pieniężną za zniszczenie 12 drzew w wyniku usunięcia gałęzi w ponadnormatywnym wymiarze przekraczającym 30% korony.Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowiły przepisy ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.2023 poz. 1336 zm. - dalej u.o.p.). W art. 87a ust. 1 u.o.p. sformułowana została wiążąca reguła podstawowa, w myśl której prace ziemne oraz inne prace wykonywane ręcznie, z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, wykonywane w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub w obrębie korzeni lub pędów krzewu, przeprowadza się w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom. Wyraźny zakaz wykonywania prac o określonych dla drzewa skutkach wypływa zaś z art. 87a ust. 2 u.o.p. Zgodnie z tym przepisem prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu: 1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych; 2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa; 3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa.Według art. 87a ust. 3 u.o.p. usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w art. 87a ust. 2 ustawy, stanowi uszkodzenie drzewa, zaś usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w art. 87a ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa. Uszkodzenie oraz zniszczenie drzewa zostało zagrożone sankcją administracyjną w postaci kary pieniężnej wymierzanej zasadniczo przez organ wykonawczy gminy (wyjątki wskazano w art. 90 u.o.p.), co wynika bezpośrednio z art. 88 ust. 1 pkt 3 i 4 u.o.p.W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd podziela rozważania dotyczące możliwości wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa w przypadku usunięcia gałęzi (części korony drzewa) z naruszeniem art. 87a ust. 2 u.o.p., przedstawione w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Po 199/23 i powołanym tamże orzecznictwie.Sąd stoi na stanowisku, iż jako koronę, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa należy rozumieć objętość korony przed pierwszym zabiegiem jej redukcji, plus objętość korony, która przyrosła w okresie od ostatniej redukcji do kolejnej itd. W doktrynie zauważa się, że punktem wyjścia do przeprowadzenia oceny prawidłowości wykonanych prac nie musi być stan korony w chwili rozpoczęcia cięć, bowiem w takim układzie użycie przez ustawodawcę sformułowania "w całym okresie rozwoju" pozbawione byłoby znaczenia normatywnego. Wyrażenie "w całym okresie rozwoju drzewa", na jakim opiera się cała konstrukcja przepisu art. 87a ust. 2 i 5 u.o.p., byłoby w istocie zbędne, jeżeli uznano by, że chodzi o stan korony zastany w momencie przystąpienia do usuwania gałęzi korony drzewa (patrz: K. Gruszecki [w:] Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2024, art. 87a).Tak interpretowany przepis art. 87a ust. 2 i 4 u.o.p. zobowiązuje właściwy do jego zastosowania organ do podjęcia trudu każdorazowego ustalenia za pomocą środków dowodowych przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego tego, jak rozrastała się korona drzewa w całym okresie jego rozwoju, aby następnie ustalić, czy wykonana praca przycięcia korony mieści się w limitach wyznaczonych w przepisie art. 87a ust. 2 u.o.p. Czynności dowodowe powinny prowadzić do dokładnego zobrazowania stanu korony przed każdym zabiegiem przycięcia oraz po tym zabiegu, bo tylko w ten sposób będzie można zrealizować intencje ustawodawcy. Należy tu zauważyć, że założenie, według którego objętość korony na przestrzenni kilku czy kilkunastu lat mogła tylko wzrosnąć, może być złudne i prowadzić do nieuzasadnionego prawem dolegliwego karania posiadacza nieruchomości. Takie założenie nie uwzględnia bowiem niewykluczonej przecież ingerencji osób trzecich w stan korony podejmowanej bez zgody posiadacza gruntu, czy także sił przyrody (np. wichury, suszy), które mogą spowodować zmniejszenie stanu korony względem stanu wyjściowego ocenianego na kilka lat przed wykonaną pracą. Ten sam wniosek odnosić należy do badania sprawy zniszczenia drzewa na gruncie przepisu art. 87a ust. 5 u.o.p. W praktyce oznacza to konieczność ustalania stanu objętości korony przed każdym wykonanym zabiegiem usuwania gałęzi drzewa wraz z ostatnim z nich, w celu zsumowania przyciętej przez posiadacza objętości, co pozwoli odpowiedzieć na pytanie czy dokonujący przycięcia faktycznie przekroczył dozwolony ustawą limit, jaki wynika z art. 87a ust. 2 i 5 u.o.p. Zredagowany w ten sposób przepis może być trudny do zastosowania w praktyce ze względu na konieczność udowodnienia w procesie administracyjnym, że przycięcie gałęzi spowodowało zmniejszenie objętości korony o określonej wielkości biorąc pod uwagę objętość tej korony z całego okresu życia drzewa, której usunięcia dopuścił się posiadacz nieruchomości. Nie uda się tego wykazać bez dokładnej wiedzy o tym, o ile dokładnie korona drzewa została zmniejszona przy każdym z wykonanych zabiegów pielęgnacyjnych (por. K. Gruszecki, Wymierzanie kar pieniężnych za uszkodzenie drzew. Glosa do wyroku WSA z dnia 11 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 238/17, OwSS 2017/4/122-126, LEX).W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji wskazało, że dokonano cięć w obrębie korony drzew, które wynosiły 70-75 % (vide: opinia dendrologiczna, k. 216 – 154), co przekracza dopuszczalne 30% korony drzew, określone zgodą wydaną na dokonanie zabiegów pielęgnacyjnych (pismem z dnia 29.09.2021 r. KOWR wydał zgodę na przycinkę 12 drzew jednocześnie pouczając go, iż cięcia te nie mogą przekroczyć 30% korony drzew).W istocie wskazane strony akt administracyjnych odnoszą się do opinii dendrologicznej R. D. z o numerze [...] dotyczącej zniszczenia 8 sztuk drzew z terenu działki nr [...] (na wysokości działki nr [...]). Tymczasem Wójt Gminy [...] nakładając karę pieniężną na I. K. powoła się na opinię biegłego z zakresu dendrologii R. D. z dnia 14 stycznia 2022 roku, nr [...] w sprawie usunięcia drzew z działki nr [...] dla terenów sąsiadujących z działkami nr [...], [...], [...], która określiła procent uszkodzenia drzew powyżej 50 %. W efekcie nie zachodziła tożsamość opinii dendrologicznych, na które powołały się organy administracji w przedmiotowej sprawie. Kwestia ta wymaga jednoznacznego wyjaśnienia. Biorąc pod uwagę opinię na której oparł się Wójt Gminy [...] należy zwrócić uwagę, że wyjaśnienia wymagają również okoliczności powołane powyżej względem ustalenia objętości korony każdego z drzew przed i po wykonanych pracach redukujących przez firmę na którą powołał się skarżący. Bez wyjaśnienia takich istotnych okoliczności w sprawie, nie można mówić o pełnej zasadności wymierzenia przedmiotowej kary. Skarżący w toku postepowania administracyjnego nie przedłożył faktury na wykonanie zabiegów pielęgnacyjnych przez firmę zajmująca się pielęgnacją zieleni, której jak twierdzi zlecił redukcje koron drzew.W związku z tym, w praktyce przy ustalaniu, czy zachodzą podstawy do wymierzenia kary na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p. za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa trzeba będzie ustalić, kiedy były przeprowadzane prace w obrębie korony drzewa oraz jaki był ich zakres. W razie wykonania w tym okresie większej liczby prac (przycięć), dla przyjęcia faktu uszkodzenia (usunięcia ponad 30% korony) lub zniszczenia drzewa (usunięcia więcej niż 50% korony) konieczne jest ustalenie takiego stanu faktycznego, który pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że ostatnie ujawnione działania przy koronie drzewa w sposób oczywisty doprowadziły do ponadnormatywnego usunięcia części korony drzew względem stanu drzewa sprzed dokonania tych prac.Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy, trzeba podkreślić, że zgromadzony materiał dowodowy oraz treść uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie daje odpowiedzi na pytanie, jak faktycznie rozwinęła się (ukształtowała) korona spornych drzew w okresie od dnia wejścia w życie art. 87a u.o.p. do czasu wykonania prac redukujących korony drzew. W konsekwencji, nadal kwestią otwartą jest to, czy przy przedmiotowych drzewach wykonano takie prace, które wyczerpują definicję uszkodzenia lub zniszczenia drzewa w rozumieniu art. 87a ust. 4 i 5 u.o.p.Zdaniem składu orzekającego dokonana przez organy ocena była niepełna. W konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia administracyjnego poprzez ustalenie, że w stosunku do wszystkich 12 drzew doszło do takiego przycięcia drzew, które doprowadziło do usunięcia ponad 70% korony ( organ II instancji) czy też 50% korony (organ I instancji) było nieuprawnione. Świadczyło to o istotnym naruszeniu przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80, art. 84 § 1 k.p.a. O ile Sąd nie ma zastrzeżeń co do przeprowadzonych przez biegłego oględzin i ustalenia stanu drzew po dokonaniu przedmiotowych cięć (inwentaryzacji drzew), o tyle wnioski tej opinii co do procentowej wielkości usuniętej korony drzew nie mogły być uznane za uprawnione i pozwalające na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego w tym zakresie. Przedłożona ekspertyza nie wskazywała na ustalenie stanu wykształconej korony drzew, z uwzględnieniem dotychczas wykonanych prac w zakresie usunięcia gałęzi (w tym konarów), pozwalającego na stwierdzenie, jaki faktycznie był procent usuniętej korony drzew. W tym miejscu jeszcze raz należy podkreślić, iż w świetle twierdzeń strony skarżącego, która na dowód powyższego przedkładała posiadane przez siebie dokumenty, oraz w świetle przedstawionej w niniejszej sprawie interpretacji przepisów to na organie spoczywa obowiązek ustalenia jaki był procent usuniętej korony drzew w stosunku do stanu pierwotnego, istniejącego w momencie wejścia w życie ustawy sankcjonującej usuwanie gałęzi - aż do czasu wykonania ostatniej przycinki. Punktem wyjścia dla tego typu oceny powinny być wszelkie dostępne dowody, jak o tym stanowi art. 75 § 1 k.p.a.W ocenie Sądu organ nie dokonał kompleksowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, która nie wyjaśnia kwestii jaka była objętość koron drzew przed przystąpieniem do stwierdzonych prac związanych z przycinką drzew. Sąd podkreśla, że prawidłowe zastosowanie art. 87a ust. 2 i art. 88 u.o.p. nie będzie możliwe bez uprzedniego dokładnego ustalenia – co nie wyłącza przyjęcia stanu korony na podstawie wiarygodnego oszacowania – wymiarów usuniętej korony drzewa przed każdym z wykonanych przycięć korony, wraz z ewentualnymi okolicznościami uzasadniającymi te przycięcia, a znoszącymi odpowiedzialność posiadacza nieruchomości za uszkodzenie drzewa (art. 87a ust. 2 u.o.p.). Dopiero ustalenie rozmiarów usuniętych gałęzi pozwoli odpowiedzieć na pytanie o rozmiar korony drzewa w całym okresie jego rozwoju, za który posiadacz nieruchomości może ponosić odpowiedzialność (według stanu początkowego z daty wejścia w życie przepisów wprowadzających tego rodzaju odpowiedzialność). Tego zaś w sprawie finalnie zabrakło. Warto w tym miejscu zauważyć, iż postępowanie administracyjne, zwłaszcza w zakresie dotyczącym nakładania kar pieniężnych, oparte jest na zasadzie oficjalności. Sąd wskazuje, że pozostaje np. możliwość pozyskania informacji z Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego lub z innych powszechnie dostępnych zbiorów, takich jak np. Geoportal. Ponadto nie ma przeszkód aby przesłuchać świadków w postaci dyrekcji szkoły czy też innych pracowników na okoliczność jak wyglądały drzewa po zabiegach pielęgnacyjnych na przestrzeni lat i kiedy doszło do redukcji korony drzew.Ponownie prowadząc postępowanie, organy powinny – stosując wszystkie możliwe środki- ustalić stan wyjściowy koron przedmiotowych drzew na dzień wejścia w życie przepisów wprowadzających odpowiedzialność administracyjnoprawną, tj. art. 87a ust. 2, 4 i 5 u.o.p., oraz określić stan koron po tej dacie w odniesieniu do każdego drzewa objętego decyzją (w stosunku do którego ustalono jednostkową karę pieniężną). Uzupełnienie materiału dowodowego, w szczególności o dane znajdujące się w zasobie geodezyjnym i kartograficznym (o ile jest on dostępny) lub w innych dostępnych zasobach (np. takich jak Geoportal), które umożliwiają odtworzenie zmiany stanu drzew na przestrzeni lat, pozwoli ustalić relewantny prawnie stan wyjściowy sprawy, a w konsekwencji faktyczne wymiary usuniętych gałęzi korony drzew, co ma podstawowe znaczenie w przedmiotowej sprawie.Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] uznając, że w sprawie mamy do czynienia z naruszeniem prawa mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt I. sentencji wyroku). Jednocześnie Sąd na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 6) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). orzekł w przedmiocie kosztów, na które składają się: wpisu od skargi w wysokości 1472 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 5400 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł (pkt II. sentencji wyroku).. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 6) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). orzekł w przedmiocie kosztów, na które składają się: wpisu od skargi w wysokości 1472 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 5400 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł (pkt II. sentencji wyroku).