Wyrok - II SA/Po 756/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - z dnia 3 czerwca 2026
Teza
Uchylono decyzję I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Talaga (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant specjalista Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Fundacji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 lipca 2025 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję StaroUchylono decyzję I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Talaga (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant specjalista Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Fundacji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 lipca 2025 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Staro
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
odwołujący
odwołujący / ubezpieczony
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
3 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Przewodniczący
Izabela Paluszyńska
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
W dniu 13.02.2025 r. Fundacja złożyła żądanie ustalenia osoby zobowiązanej do rekultywacji terenu działek nr [...], [...], obręb C..W dniu 11.04.2025 r. przeprowadzona została wizja w terenie działek, która według organu nie potwierdziła nieprawidłowości. Właściciele terenu przedstawili niezbędne dokumenty potwierdzające legalne nabycie składowanych materiałów, które są odsprzedawane innym osobom albo wykorzystywane na potrzeby własne.Pismem z dnia 26.05.2025 r. właściciele terenu złożyli wniosek o umorzenie postępowania.Decyzją z dnia 12.06.2024 r. (znak [...]) Starosta [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia osoby obowiązanej do rekultywacji gruntów na dz. nr [...], [...]. Obręb C. , gm. [...].W uzasadnieniu organ wskazał, iż na wniosek Fundacji z dnia 13.02.2025 r. wszczął w dniu 18.03.2025 r. postępowanie w sprawie określenia osoby obowiązanej do rekultywacji gruntów na działkach nr [...], [...], obręb C., gm. [...]. W wyniku dokonanych oględzin nie organ nie stwierdził żadnych nieprawidłowości. W jego ocenie teren nie był zdewastowany i nie wymagał rekultywacji. Gromadzony na działkach materiał był pełnowartościowym surowcem, który jest odsprzedawany, bądź wykorzystywany na cele prywatne.Pismem z dnia 26.06.2025 r., uzupełnionym w dniu 14.07.2025 r. Prezes Fundacji złożył odwołanie wskazując, że wniosek o wszczęcie postępowania w celu określenia osoby zobowiązanej do rekultywacji miał też na celu ustalenie czy grunty działek nr [...], [...], obręb C. utraciły wartość użytkową albo wartość użytkowa tych gruntów została ograniczona, co w konsekwencji rodziłoby ustawowy obowiązek rekultywacji tych gruntów przez sprawcę. Odwołująca się podkreśliła, że wydana decyzja oparta została na art. 105 § 2 k.p.a. wskazującym możliwość umorzenia postępowania na wniosek strony, na żądanie której wszczęto postępowania. Fundacja wskazuje, że nie występowała z takim wnioskiem, co oznacza poświadczenie nieprawdy dokumentem urzędowym.Decyzją z dnia 31 lipca 2025 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.Organ II instancji stwierdził, że postępowanie wszczęto dniu 18.03.2025 r. a nie jak błędnie wskazano w sentencji decyzji 19.03.2025 r. na wniosek Fundacji.Kolegium wskazało, że podmiot odpowiedzialny za utratę wartości użytkowych ma w obowiązku przywrócenie terenu przyrodzie. Natomiast zgodnie z aktualnymi stanem prawnym może to robić sukcesywnie w miarę jak grunty stają się zbędne dla prowadzonej przez niego działalności.W rozumieniu ustawy z 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych degradacja (art. 4 pkt 16) oraz dewastacja (art. 4 pkt 17) gruntów oznacza odpowiednio zmniejszenie lub utratę rolniczej lub leśnej wartości użytkowej, stąd też grunty podlegające rekultywacji w znaczeniu ustawy należy kwalifikować jako grunty rolne lub leśne. W stosunku do takich gruntów właściwy organ może wydać decyzję w sprawach rekultywacji (art. 22 ust. 1 ustawy). Przez rekultywację gruntów należy rozumieć nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym lub zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych. Zatem jeszcze raz podkreślić trzeba, że rekultywacja dotyczyć może wyłącznie gruntów rolnych i leśnych, a wynika to z ustawowych definicji pojęć: rekultywacji gruntów, gruntów zdegradowanych i gruntów zdewastowanych. Na gruncie przedmiotowej sprawy zgodnie z materiałami załączonymi, tj. z ewidencją gruntów, działki o nr [...], [...], obręb C. oznaczone są jako nieużytki (N). Wobec powyższego nie będzie miała tu zastosowania ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych.W ocenie SKO w [...] biorąc pod uwagę zebrane materiały organ I instancji słusznie podjął decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego, jednakże podstawą decyzja winien być art. 105 § 1 k.p.a. Zdaniem Kolegium - zarzuty podniesione przez Stronę w odwołaniu nie znajdowały uzasadnienia, gdyż zaskarżona decyzja nie naruszała prawa materialnego i została wydana w oparciu o prawidłowo zinterpretowane przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.Pismem z dnia 17 września 2025 roku Fundacja wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 lipca 2025 roku znak [...], której zarzuciła naruszenie:- art. 7 k.p.a. poprzez nieustalenie w tej decyzji stanu faktycznego tj. właściwości Starosty do prowadzenia wnioskowanego przez Fundację postępowania administracyjnego na podstawie aktualnego Wypisu z rejestru gruntów a przyjęcie "dokumentu roboczego" jednoznacznie oznaczonego jako niestanowiący jakiejkolwiek podstawy prawnej w jakichkolwiek czynnościach,- art. 19 k.p.a. w związku z art. 156 paragraf 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji przy jednoczesnym kwestionowaniu właściwości Starosty do wydania decyzji dotyczącej gruntów nie-rolnych w myśl ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów, rolnych i leśnych tj. gruntów oznaczonych jako nieużytki,- art. 156 paragraf 1 pkt 7 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji zawierającej jako podstawę prawną umorzenia wniosek stron, których miał ewentualnie dotyczyć nałożony w wyniku postępowania administracyjnego ustawowy obowiązek rekultywacji gruntów,- art. 76 paragraf 1 k.p.a. poprzez utrzymanie ze stwierdzoną także przez Starostę wadliwie przytoczoną podstawą prawną odwołującą się do rzekomego tj. niezłożonego przez Fundację wniosku o umorzenie postępowania,- art. 7 k.p.a. w związku z art. 41 ust. 3 pkt 2 ustawy o z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach (właściwość Starosty - zbieranie i przetwarzanie odpadów) poprzez nieustalenie stanu faktycznego na gruntach tj. zakresu negatywnego oddziaływania prowadzonej a nieustalonej w toku postępowania działalności na grunty działek,- art. 8 paragraf 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do władzy publicznej w związku z powyżej wyszczególnionymi zarzutami.Fundacja podkreśliła, że wniosku o umorzenie prowadzonego postępowania nie składała, tylko pozostałe strony postępowania to jest właściciele działek co do których wniesiono o ustalenie kto jest odpowiedzialny za rekultywację terenu. Fundacja zakwestionowała stwierdzenia SKO w [...] w myśl których:przeprowadzona w dniu 11 kwietnia 2025 roku wizja nie potwierdziła nieprawidłowości,właściciele Działek w dniu 26 maja 2025 roku złożyli wniosek o umorzenie prowadzonego postępowania,przywołanie w decyzji Starosty jako podstawy prawnej art.105 § 2 k.p.a. stanowiło oczywistą pomyłkę pisarską możliwą do sprostowania postanowieniem,w myśl ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych rekultywacja dotyczyć może wyłącznie gruntów rolnych i leśnych,grunty działek oznaczone są zgodnie z załączonymi materiałami z ewidencji gruntów jako nieużytki symbol N, wobec czego ustawa o ochronie gruntów rolnych nie miała zastosowania we wszczętym postępowaniu,przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło żadnych nieprawidłowości,podstawą "decyzji Starosty" powinien być art.105 § 1 k.p.a.Końcowo Fundacja wniosła o uchylenie zaskarżonej w całości oraz uchylenie w całości decyzji jej poprzedzającej.W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniejszą argumentację.Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 j.t. z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 134, zwanej dalej – p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.W przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdzie ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 82 - dalej u.o.g.r.l.), a w szczególności art. 4 zawierający definicje gruntów rolnych i leśnych oraz ich rekultywacji, odnoszące się do żądania skarżącej Fundacji.W ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie organy obu instancji nie odniosły się w sposób należyty do żądania Fundacji. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że organy poprzestały na stwierdzeniu, że teren nie jest zdewastowany i nie wymaga rekultywacji. Takie stwierdzenie nie zostało poparte należytą analizą, którą powinna stanowić podstawę formułowanych wniosków przez organ administracji. Protokół z oględzin w dniu 11 kwietnia 2025 roku wyszczególnia hałdy materiału, hałdy czarnej ziemi (bez zbadania stanu tej ziemi) nawiezionej z zewnątrz (z kopalni [...]), maszyny sortujące z założenia wytwarzające w procesie sortowania odpady mogące degradować grunty Działek. Sąd zwraca uwagę, że na przedmiotowej działce składowane były kruszywa kupowane z firmy [...]. Natomiast przesłane kserokopie faktur wskazują na obrót kruszywem ceglanym oraz kruszywem betonowym. Nie wiadomo natomiast jaki był ich skład, który stanowił podstawę ich kwalifikacji. Z taką sytuacją nie koresponduje również załączona do akt dokumentacja fotograficzna.Sąd zwrócił również uwagę, że organ administracji oparł swoje rozstrzygnięcie dotyczące klasyfikacji działek [...] oraz [...] jako nieużytków na informacji z rejestru gruntów, która ma charakter roboczy i została sporządzona na wyłączny użytek osoby, która ją wygenerowała . Nie mogła ona zatem stanowić podstawy prawnej w jakichkolwiek czynnościach ani być udostępniona innym osobom, o czym świadczy zawarta na wydruku informacja. W konsekwencji skarżąca zasadnie wyraziła wątpliwość czy takiego rodzaju informacja służąca jedynie do użytku wewnętrznego może stanowić podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.W ocenie Sądu Prezes Fundacji trafnie zakwestionował podstawę prawną orzeczenia umarzającego prowadzone postepowanie. Fundacja nie wystąpiła bowiem z wnioskiem o umorzenie postępowania. Natomiast Kolegium uznało, że wpisanie § 2 zamiast § 1 art. 105 kpa za oczywistą omyłkę pisarską, którą można sprostować postanowieniem. Tego rodzaju nieprawidłowość stanowiła o kierunku prowadzonego postępowania i nie można było jej zakwalifikować jako oczywistej omyłki z uwagi na nieadekwatność uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Odrębną sprawą stanowi natomiast jednoznaczne określenie w którym momencie zostało wszczęte postepowania w przedmiotowej sprawie.W ocenie Sądu dopiero usunięcie powyższych wątpliwości umożliwi podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Natomiast w obecnej sytuacji zaskarżone rozstrzygnięcia wymyka się spod kontroli sądowej, a tym samym nie przedwczesne jest odniesienie się do zarzutów o charakterze merytorycznym.Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...]. O zwrocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a..