sygn. IV SA/Wr 574/25 3 czerwca 2026 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu

Wyrok - IV SA/Wr 574/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - z dnia 3 czerwca 2026

Teza
Stwierdzono nieważność aktu, niebędącego aktem prawa miejscowego w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 3 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi E. W. na zarządzenie Wójta Gminy Sulików z dnia 27 sierpnia 2025 r. nr I.189.2025 w przedmiocie odwołania Dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury w Sulikowie stwierdza nieważność zaStwierdzono nieważność aktu, niebędącego aktem prawa miejscowego w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 3 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi E. W. na zarządzenie Wójta Gminy Sulików z dnia 27 sierpnia 2025 r. nr I.189.2025 w przedmiocie odwołania Dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury w Sulikowie stwierdza nieważność za
Data orzeczenia 3 czerwca 2026
Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Przewodniczący Andrzej Nikiforów
Rozstrzygnięcie

Stwierdzono nieważność aktu, niebędącego aktem prawa miejscowego w całości

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 3 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi E. W. na zarządzenie Wójta Gminy Sulików z dnia 27 sierpnia 2025 r. nr I.189.2025 w przedmiocie odwołania Dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury w Sulikowie stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia.

UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi E. W. (dalej: skarżąca) jest zarządzenie nr I.189.2025 Wójta Gminy Sulików z dnia 27 sierpnia 2025 r. w sprawie odwołania Dyrektora G. w S. (dalej: zarządzenie).Zaskarżonym zarządzeniem - wydanym na podstawie m.in. art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2025 r., poz. 1153; dalej: u.s.g.), art. 15 ust. 1, ust. 6 pkt 3 i 4 oraz ust. 7 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 87; dalej: u.o.p.d.k.) – Wójt Gminy Sulików (dalej: Wójt, organ) odwołał skarżącą ze stanowiska Dyrektora G. w S. (§ 1). Z zarządzenia tego wynika, że zostało wydane po zasięgnięciu opinii S. "[...]" M. i S. "[...]". Jako powód odwołania Wójt wskazał stwierdzenie rażących nieprawidłowości w wykonywaniu obowiązków służbowych, naruszenie przepisów prawa związanych z zajmowanym stanowiskiem oraz odstąpieniem od realizacji umowy nr [...], określającej warunki organizacyjno-finansowe działalności G. w S., co stanowi niewywiązanie się z podstawowych obowiązków wynikających z pełnionej funkcji oraz uchybienie interesowi publicznemu (§ 2 zdanie pierwsze). Zarzucił w szczególności naruszenie następujących przepisów: 1) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1530 ze zm.), poprzez dopuszczenie do działań naruszających zasadę legalności, celowości i gospodarności w dysponowaniu środkami publicznymi, 2) przepisów dotyczących prawidłowego gospodarowania środkami dotacji, w tym poprzez podejmowanie decyzji skutkujących nieuprawnionym wydatkowaniem środków oraz ryzykiem podwójnego finansowania, 3) zasad wynikających z ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy oraz przyjętych regulacjach wewnętrznych, w zakresie prawidłowej organizacji i nadzoru nad zarządzaniem zasobami ludzkimi, 4) naruszenie zasad prawidłowego i efektywnego gospodarowania mieniem komunalnym oraz przyjęcie rozwiązań pozostających w sprzeczności z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. z 2024 r. poz. 87), zgodnie z którym instytucja kultury obowiązana jest do należytego gospodarowania powierzonym jej mieniem, 5) niestosowanie ustalonych przez ustawodawcę zasad bezpieczeństwa mieszkańców i pracowników (użytkowników zarządzanych/użytkowanych nieruchomości), w szczególności poprzez niestosowanie i lekceważenie obowiązujących przepisów prawa budowlanego (t.j. Dz.U. z 2025, poz. 418 z późn. zm.) oraz przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz.U. z 2025, poz. 188) oraz Rozporządzenia MSWiA z dnia 07 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 822 z późń. zm.). Działania te stworzyły realne zagrożenie dla bezpieczeństwa osób korzystających z obiektów oraz zatrudnionych w nim pracowników, a także naraziły jednostkę na odpowiedzialność prawną i wizerunkową (§ 2 zdanie drugie). W § 3 zarządzenia Wójt stwierdził, że powyższe naruszenia mają charakter istotny i wskazują na brak należytej staranności w wykonywaniu obowiązków kierowniczych. Skutkują one utratą zaufania niezbędnego do dalszego sprawowania funkcji Dyrektora G. w S., co uzasadnia odwołanie ze stanowiska. W treści § 2 i 3 zarządzenia zawarte zostały postanowienia odnoszące się do praw pracowniczych skarżącej. Na podstawie § 4 zarządzenie weszło w życie z dniem podpisania.W uzasadnieniu zarządzenia Wójt wskazał, że skarżąca została powołana na stanowisko Dyrektora G. w S. na czas określony od 1 grudnia 2023 r. do 30 listopada 2026 r. W dniu 30 listopada 2023 r. została podpisana umowa dwustronna określająca warunki organizacyjno-finansowe funkcjonowania G. w S. (dalej: [...]). Zgodnie z załącznikiem nr 2 do ww. umowy, Dyrektor zobowiązany jest do podejmowania skutecznych działań w celu pozyskiwania dodatkowych środków finansowych na realizację zadań statutowych, innych niż dotacje celowe i podmiotowe przekazywane przez Organizatora. Odwołując się do postanowień tej umowy oraz przepisów prawa Wójt ocenił, że działania skarżącej jako Dyrektora w aspekcie pozyskiwania źródeł finansowania ograniczały się głównie do kierowania licznych pism do Organizatora oraz Rady Gminy Sulików, wskazujących na katastrofalną sytuację finansową G. Dyrektor w trakcie prowadzonej działalności nie podejmował działań zmierzających do racjonalnego i opartego na zasadzie efektywności gospodarowania środkami finansowymi, lecz koncentrował się na formułowaniu wniosków o zwiększenie dotacji w trakcie roku budżetowego, nie przedstawiając przy tym żadnych deklaracji dotyczących działań naprawczych. Wójt Uznał, że takie postępowanie świadczy o niedostosowaniu wydatków do zatwierdzonego planu finansowego, co stanowi naruszenie przepisów ustawy o finansach publicznych oraz zasad dyscypliny finansów publicznych. Wskazał, że stwierdzone nieprawidłowości zostały potwierdzone w raporcie z audytu wewnętrznego pn. "Audyt prawidłowości prowadzenia gospodarki finansowej G. w latach 2022-2023 w wybranych obszarach" oraz w Protokole nr 1/2025 z kontroli doraźnej przeprowadzonej przez Komisję Rewizyjną Rady Gminy Sulików w okresie od 11 kwietnia do 31 maja 2025 r. Tematem kontroli była prawidłowość prowadzenia gospodarki finansowej, w szczególności w zakresie wydatkowania środków pochodzących z dotacji przekazanej przez Organizatora. Podczas sesji Rady Gminy złożył również formalny wniosek do Wójta o podjęcie stosownych działań zgodnie z § 103 Statutu Gminy Sulików. Po zapoznaniu się z protokołem kontroli i wnioskiem Komisji, podjął działania zmierzające do odwołania skarżącej z funkcji Dyrektora G. Wskazał, że w dniu 8 sierpnia 2025 r. wystąpił do trzech stowarzyszeń prowadzących działalność kulturalno-artystyczną na terenie Gminy Sulików z prośbą o wydanie opinii w sprawie współpracy z G. Dwa stowarzyszenia udzieliły odpowiedzi, wskazując na: 1) całkowity brak jakiejkolwiek współpracy z G., 2) brak woli współpracy ze strony Dyrektora, 3) negatywne i deprecjonujące podejście wobec ich działalności,4) trudności w wynajmowaniu sal na spotkania i próby, 5) lekceważące traktowanie składanych przez nie wniosków. Za najistotniejsze przesłanki przemawiające za odwołaniem Wójt uznał: 1) nieterminowe składanie sprawozdań rocznych oraz brak ich rzetelności i wiarygodności; 2) bezumowne udostępnienie pomieszczeń świetlic na cele niezgodne z działalnością kulturalną; 3) brak wymaganych przeglądów technicznych; 4) nieprawidłowe przyjmowanie wpłat od mieszkańców; 5) nieprawidłowości w obszarze zarządzania zasobami ludzkimi. Sposób i okoliczności tych naruszeń Wójt szczegółowo i obszernie opisał powołując odnośne przepisy prawa. Opisał ponadto nieprawidłowości w obszarze zarządzania zasobami ludzkimi oraz naruszenie zasad gospodarności i dyscypliny finansów publicznych wskazując czego dotyczyły i na czym polegały te nieprawidłowości oraz naruszenia. W konkluzji organ uznał, że - ze względu na ustalenia w sprawie, dobro jednostki i konieczność zapewnienia racjonalnego wydatkowania środków publicznych - dalsza współpraca z Dyrektorem G. nie jest możliwa wobec czego na podstawie art. 15 ust. 1, ust. 6 pkt 3 i 4 oraz ust. 7 u.o.p.d.k., po zasięgnięciu wymaganych opinii S. "[...]" z M. oraz S. "[...]", wydano zarządzenie o odwołaniu skarżącej z funkcji Dyrektora G. Podkreślił, że decyzja jest zgodna z obowiązującym prawem oraz realizuje istotny interes publiczny, jakim jest zapewnienie efektywnego i transparentnego zarządzania instytucją kultury.W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia jakowydanego z naruszeniem prawa oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuciła:1) naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej - poprzez pominięcie obligatoryjnej konsultacji z wszystkimi stowarzyszeniami zawodowymi i twórczymi związanymi z działalnością G.; w zarządzeniu wskazano z nazwy dwa stowarzyszenia , od których uzyskano opinię. Nie podano jednak czy zwrócono o opinię do wszystkich stowarzyszeń zawodowych i twórczych działających na terenie gminy Sulików, a jeżeli nie, to jakie były kryteria doboru stowarzyszeń. Brak ten czyni procedurę wadliwą (por. wyrok NSAz 17 kwietnia 2023 r., II OSK 1190/20 oraz wyrok SN z 15 października 2014 r., I PK 43/14),2) naruszenie art. 15 ust. 6 ustawy o działalności kulturalnej - brak rzeczywistych, prawdziwych i udokumentowanych podstaw do odwołania. Organ bezrefleksyjnie powielił ustalenia pokontrolne Komisji Rewizyjnej Rady Gminy Sulików mimo, że zawierały one błędy merytoryczne wynikające z nieznajomości przepisów prawa, przekłamania i przemilczenia, które nie znajdowały potwierdzenia w dokumentach. Zgodnie z orzecznictwem, zaniedbania po stronie dyrektora, które mają prowadzić do odwołania go ze stanowiska, muszą być wykazane w postępowaniu poprzedzającym podjęcie zarządzenia. Organ postępowania takiego nie przeprowadził mimo, że skarżąca dwukrotnie, bardzo szczegółowo odniosła się do błędnych wniosków zawartych w protokole z kontroli komisji rewizyjnej. Powołanie się na ustalenia komisji rewizyjnej nie zwalniało organu od skonkretyzowania w akcie odwołania stawianych skarżącej zarzutów. Ponadto organ stwierdził, że "naruszenia mają charakter istotny i wskazują na brak należytej staranności przy wykonywaniu obowiązków kierowniczych, przez co skutkują utratą zaufania niezbędnego do dalszego sprawowania funkcji Dyrektora G. w S., co uzasadnia odwołanie ze stanowiska". Wskazać należy, że "utrata zaufania" nie mieści się w katalogu przesłanek wymienionych w art. 15 ust.6 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, które mogą być podstawą do odwołania dyrektora instytucji kultury powołanego na czas określony przed upływem tego okresu;3) naruszenie zasady proporcjonalności i rzetelności działania organów władzy publicznej - instrumentalne wykorzystanie stanowiska wójta w celu pozbawienia stanowiska dyrektora cieszącego się wieloletnim uznaniem i brakiem wcześniejszych zastrzeżeń,4) przekroczenie kompetencji przez organ - wójt kilkakrotnie podejmował próby prowadzenia kontroli w G., mimo że zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym uprawnienia takie posiada wyłącznie komisja rewizyjna rady gminy; kwestionował niezależność instytucji kultury i żądał poddania się G. swojemu nadzorowi a wobec nieskuteczności tych żądań zapowiedział usunięcie dyrektora G.;5) naruszenie zasad zaufania obywatela do organów administracji publicznej oraz prawa do rzetelnego procesu administracyjnego.Powołała się ponadto na posiadanie legitymacji skargowej w sprawie, a w uzasadnieniu skargi umotywowała zgłoszone wnioski i zarzuty. Do skargi dołączyła dokumenty.W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu argumentował, że w sprawie została dochowana procedura zasięgnięcia opinii organizacji i pozarządowych działających w sferze kultury na terenie Gminy Sulików. Wyjaśnił, że w G. nie funkcjonują związki zawodowe, dlatego etap opiniowania prawidłowo ograniczono do podmiotów społecznych. Podał, że zasięgnął opinii właściwych organizacji pozarządowych, poprzez skierowanie zapytania o wydanie opinii do trzech stowarzyszeń funkcjonujących na terenie gminy i pozostających w faktycznej współpracy z G., tj. do F. "[...]" w S1., S. "[...]" w M. oraz S. "[...]" w S. W odpowiedzi S. "[...]" w M. oraz S. "[...]" w S. przedstawiły opinie pozytywne, aprobujące zamiar odwołania skarżącej, natomiast F. "[...]" nie przekazała swojego stanowiska do dnia podjęcia decyzji o odwołaniu. Organ wskazał, że liczba organizacji, do których skierowano zapytania o opinię, była większa niż w przypadku procedury powołania skarżącej w 2023 r., co jednoznacznie świadczy o tym, że obecne działania zostały przeprowadzone z należytą starannością, zachowując obiektywizm oraz pełną zgodność z obowiązującymi przepisami prawa. Wskazał, że szczególne znaczenie przypisał opiniom wydanym przez organizacje faktycznie współpracujące z G., które posiadały wiedzę o sposobie funkcjonowania instytucji, jakości współpracy z jej Dyrektorem oraz o relacjach z lokalną społecznością. Opinie dwóch z trzech zapytanych organizacji, aktywnie uczestniczących w życiu kulturalnym gminy, uznał za mający szczególny walor merytoryczny i odzwierciedlają rzeczywisty obraz współpracy instytucji z jej otoczeniem społecznym. Wójt podkreślił, że w strukturze G. nie funkcjonują związki zawodowe, dlatego dobór podmiotów zaproszonych do wyrażenia opinii był w pełni uzasadniony i adekwatny, gdyż wszystkie wskazane organizacje od wielu lat prowadzą aktywną działalność kulturalną i społeczną na terenie Gminy Sulików. F. "[...]" oraz S. "[...]" corocznie organizują wydarzenia o utrwalonej tradycji, takie jak "Zielonoświątkowe Śpiewanie" oraz "Poznajmy swoje korzenie", stanowiące ważny element lokalnego dziedzictwa kulturowego. Z kolei S. "[...]" w M., działające nieprzerwanie od ponad piętnastu lat, realizuje liczne inicjatywy integrujące mieszkańców, w tym warsztaty rękodzielnicze, kulinarne oraz cykliczne "Spotkania Pokoleń".Organ poinformował ponadto, że skarżąca złożyła pozew o odszkodowanie do sądu pracy w związku z odwołaniem ze stanowiska.Na rozprawie pełnomocnik organu wskazał, że wyrok sądu pracy z powództwa skarżącej zostanie wydany 10 czerwca 2026 r. Oświadczył, że nie ma wiedzy, czy stowarzyszenia opiniujące odwołanie są wszystkimi stowarzyszeniami, które współpracowały z G., ani czy współpracowały z G. Stowarzyszenia, które wyraziły opinię, brały udział w procedurze powołania skarżącej na stanowisko.Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważnośc tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, ze zostały one wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie nieważności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Kontrolując zgodność zaskarżonego aktu z prawem sąd orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w toku czynności poprzedzających jego podjęcie. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego umożliwiającego wydanie aktu z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia w tym zakresie całego materiału dowodowego spoczywa na organie, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności działań organów administracji publicznej.Przedmiotem skargi jest wydane w oparciu o art. 30 ust. 2 pkt 5 u.s.g. oraz art. 15 ust. 1 i 6 pkt 3 i pkt 4 u.o.p.d.k. zarządzenie Wójta Gminy Sulików o odwołaniu skarżącej ze stanowiska dyrektora G. w S. przed upływem okresu, na który została powołana na to stanowisko.W pierwszej kolejności należy wskazać, że akt odwołania ze stanowiska dyrektora samorządowej instytucji kultury (w sprawie - ośrodka kultury) przyjmuje formę zarządzenia wójta (burmistrza, prezydenta miasta) jako organu wykonawczego gminy będącej organizatorem instytucji kultury w rozumieniu art. 2 i art. 9 u.o.p.d.k. Podstawowym statutowym celem instytucji kultury jest prowadzenie działalności kulturalnej, polegającej, zgodnie z art. 1 ust. 1 u.o.p.d.k., na tworzeniu, upowszechnianiu i ochronie kultury. Norma art. 30 ust. 2 pkt 5 u.s.g. ma charakter przepisu ustrojowego, określającego wykonawczy charakter zadań i kompetencji wójta oraz wskazującego formy ich realizacji, m.in. poprzez zatrudnianie i zwalnianie kierowników gminnych jednostek organizacyjnych.Powierzenie jednostkom samorządu terytorialnemu - działającym przy pomocy organów administracji pub licznej - sprawowania mecenatu nad działalnością kulturalną, w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.o.p.d.k., oznacza, że działalność ta mieści się w sferze zadań publicznych.Sąd w składzie orzekającym podziela ocenę prawną, że zarządzenie w sprawie odwołania dyrektora instytucji kultury jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. i podlega kontroli sądów administracyjnych (por. wyrok NSA: z dnia 10 lutego 2026 r., sygn. akt II OSK 412/25, z dnia 21 kwietnia 2026 r., sygn. akt II OSK 126/26, z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt II OSK 390/21; z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 169/21; postanowienie NSA z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2693/11 CBOSA).Zagadnienie charakteru aktów powołania na stanowiska (i odwołania) dyrektorów instytucji kultury było sporne zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) jak i Sądu Najwyższego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko o podwójnym charakterze aktów powołania (i odwołania) dyrektorów instytucji kultury, tj. publicznoprawnym, gdyż jest formą realizacji przez organ zadań publicznych, jak i wywołującym skutki w sferze prawa pracy. Ponadto ma on charakter aktu indywidualnego i jako taki należy do aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Akty w tym przepisie wymienione (akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż akty prawa miejscowego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej) nie obejmują bowiem wyłącznie aktów ogólnych (wyroku NSA z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 724/19, CBOSA).Zgodnie z art. 15 ust. 7 u.o.p.d.k. w sprawach dotyczących powoływania i odwoływania dyrektora instytucji kultury w zakresie nieuregulowanym w ustawie mają zastosowanie przepisy art. 68-72 Kodeksu pracy. W innych zatem - uregulowanych ustawą - sprawach trybu i powoływania dyrektora instytucji kultury mają zastosowanie przepisy prawa administracyjnego skutkujące publicznoprawnym charakterem aktu powołania na to stanowisko, wywołujące skutki także w sferze prawa pracy (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2526/11, CBOSA). Podwójny charakter aktów powołania na stanowisko dyrektora instytucji kultury z jednej strony przesądza o objęciu go nadzorem wojewody oraz kontrolą sądu administracyjnego, a z drugiej - o możliwości poddania sporów z tego tytułu kontroli sądów powszechnych (sądów pracy) – por. postanowienie NSA z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 1672/15, wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 585/16 (CBOSA). Akt odwołania ze stanowiska dyrektora instytucji kultury, nie jest aktem stricte prywatnoprawnym, gdyż obsada stanowiska dyrektora wiąże się z realizacją zadań w zakresie prowadzenia i organizowania działalności kulturalnej, to jest zadań będących zadaniami publicznymi, należącymi do zakresu działania administracji publicznej. Zatem niezależnie od tego, że akt odwołania dyrektora wywołuje również skutki w sferze prawa pracy, odwołany dyrektor może kwestionować sam akt odwołania przed sądem administracyjnym, natomiast własnego interesu w sferze skutków, jakie ten akt wywołuje w zakresie praw pracowniczych, może dochodzić przed sądem pracy. Akt podjęty na podstawie art. 15 ust. 6 u.p.o.d.k. jest zatem odrębną od decyzji administracyjnej prawną formą działania organu administracji publicznej, której nie można odmówić charakteru aktu z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Akt ten ma charakter władczy i rozstrzyga indywidualną sprawę konkretnego podmiotu (zob. wyroki NSA: z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2747/18; z dnia 8 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2492/21, CBOSA).Konsekwencją przyjęcia podwójnego charakteru aktów odwołujących dyrektora instytucji kultury ze stanowiska, jako aktów publicznoprawnych a zarazem aktów wywołujących skutki w sferze prawa pracy, jest ograniczenie zakresu sądowej przez sąd administracyjny kontroli przedmiotowych zarządzeń wyłącznie do kwestii związanych z zachowaniem wymogów ich podjęcia, określonych w przepisach prawa o charakterze publicznym oraz przepisów prawa materialnego przyczyny uzasadniające zwolnienie z zajmowanego stanowiska przed czasem, na który nastąpiło powołanie. To natomiast, czy wskazana w zarządzeniu przyczyna odwołania jest rzeczywista i prawdziwa podlega kontroli sądu powszechnego - sądu pracy w toku ewentualnego postępowania z zakresu prawa pracy (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt I PK 200/12, publ. OSNP 2014/2/19).Oznacza to zarówno dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zarządzenie organu wykonawczego gminy o odwołaniu dyrektora instytucji kultury, jak i kognicję sądu administracyjnego w tej sprawie.Na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.W konsekwencji powyżej przedstawionej analizy Sąd nie ma wątpliwości, że skarżąca posiada legitymację skargową w sprawie. Odwołanie ze stanowiska dyrektora instytucji kultury kształtuje sytuację prawną osoby odwołanej, zatem interes prawny skarżącej został naruszony zaskarżonym zarządzeniem, którego legalność skarżąca kwestionuje, co uprawniało ją do złożenia skargi na przedmiotowe zarządzenie Wójta.Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego zarządzenia wskazać należy, że zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.g. zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem jest nieważne. Do istotnych wad zarządzenia organu jednostki samorządu terytorialnego, skutkujących stwierdzeniem ich nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał czy zarządzeń, naruszenie podstawy prawnej ich podjęcia, naruszenie przepisów prawa ustrojowego, prawa materialnego oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał czy zarządzeń (por. np. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2025 r., sygn. akt I OSK 1715/23, a także Z. Kmieciak, M. Stahl: Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd terytorialny 2001/1-2, s. 102).W sprawie jest niesporne, że skarżąca zarządzeniem Wójta z 30 listopada 2023 r. została powołana na stanowisko dyrektora G. na czas określony od 1 grudnia 2023 r. do 30 listopada 2026 r. Niespornie też G. w S. jest samorządową instytucją kultury utworzoną na podstawie uchwały nr XLI/250/2002 Rady Gminy w Sulikowie z dnia 25 marca 2022 r. Bezspornie też Wójt – jako reprezentant organizatora samorządowej instytucji kultury - zawarł ze skarżącą w dniu 30 listopada 2023 r. umowę określającą warunki organizacyjno-finansowe działalności G. w S. w oparciu o art. 15 ust. 5 u.o.p.d.k. na okres od 1 grudnia 2023 r. do 30 listopada 2026 r. (dalej: umowa z 30 listopada 2023 r.).Zaskarżonym zarządzeniem Wójt w oparciu o art. 15 ust. 1 i ust. 6 pkt 3 i 4 u.o.p.d.k. odwołał skarżącą ze stanowiska dyrektora G. z powodu niewywiązania się z podstawowych obowiązków wynikających z pełnionej funkcji oraz uchybienia interesowi publicznemu wskutek stwierdzenia przez organ rażących nieprawidłowości w wykonywaniu obowiązków służbowych, stwierdzenia istotnego naruszenia przepisów prawa związanych z zajmowanym stanowiskiem oraz stwierdzenia odstąpienia od realizacji umowy z 30 listopada 2023 r.Skarżąca zakwestionowała legalność zaskarżonego zarządzenia zarzucając niedochowanie procedury odwoławczej przewidzianej w art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k. oraz brak rzeczywistych, prawdziwych i udokumentowanych podstaw do odwołania wymaganych art. 15 ust. 6 u.o.p.d.k., a także instrumentalne wykorzystanie stanowiska wójta w celu pozbawienia skarżącej stanowiska dyrektora G.Zgodnie z art. 2 u.o.p.d.k. formami organizacyjnymi działalności kulturalnej są domy kultury. Natomiast na podstawie art. 9 u.o.p.d.k. jednostki samorządu terytorialnego organizują działalność kulturalną, tworząc samorządowe instytucje kultury, dla których prowadzenie takiej działalności jest podstawowym celem statutowym (ust. 1). Prowadzenie działalności kulturalnej jest zadaniem własnym jednostek samorządu terytorialnego o charakterze obowiązkowym (ust. 2). Instytucje kultury, dla których organizatorami są jednostki samorządu terytorialnego, mogą otrzymywać dotacje celowe na zadania objęte mecenatem państwa, w tym dotacje celowe na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji, z budżetu państwa z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego (ust. 3).Na podstawie art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k. dyrektora instytucji kultury powołuje organizator na czas określony, z zastrzeżeniem ust. 3, po zasięgnięciu opinii związków zawodowych działających w tej instytucji kultury oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję. Odwołanie dyrektora następuje w tym samym trybie. Zasięganie opinii związków zawodowych oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych nie jest konieczne w przypadku wyłonienia kandydata na dyrektora w drodze konkursu, o którym mowa w art. 16 (ust. 1). Dyrektora instytucji artystycznej powołuje się na okres od trzech do pięciu sezonów artystycznych, o których mowa w art. 11a ust. 2. Dyrektora instytucji kultury innej niż instytucja artystyczna powołuje się na okres od trzech do siedmiu lat (ust. 2). Organizator powołuje i odwołuje dyrektora państwowej instytucji kultury po uzyskaniu zgody ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. W przypadku powoływania tej samej osoby na stanowisko dyrektora państwowej instytucji kultury na kolejny okres, organizator zasięga opinii ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego (ust. 3). Organizator odwołuje dyrektora samorządowej instytucji kultury, o której mowa w art. 16 ust. 2, po zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego (ust. 4). Organizator przed powołaniem dyrektora zawiera z nim odrębną umowę w formie pisemnej, w której strony określają warunki organizacyjno-finansowe działalności instytucji kultury oraz program jej działania. Umowa wchodzi w życie z dniem powołania dyrektora. Odmowa zawarcia umowy przez kandydata na stanowisko dyrektora powoduje jego niepowołanie na to stanowisko (ust. 5). Program, o którym mowa w ust. 5, podaje do publicznej wiadomości w terminie 7 dni od dnia powołania dyrektora instytucji kultury: 1) organizator na swojej stronie podmiotowej w Biuletynie Informacji Publicznej lub 2) instytucja kultury na swojej stronie internetowej (ust. 5a). Dyrektor instytucji kultury powołany na czas określony może być odwołany przed upływem tego okresu: 1) na własną prośbę; 2) z powodu choroby trwale uniemożliwiającej wykonywanie obowiązków; 3) z powodu naruszenia przepisów prawa w związku z zajmowanym stanowiskiem; 4) w przypadku odstąpienia od realizacji umowy, o której mowa w ust. 5; 5) w przypadku przekazania państwowej instytucji kultury w trybie art. 21a ust. 2-6 (ust. 6). W sprawach dotyczących powoływania i odwoływania dyrektora instytucji kultury w zakresie nieuregulowanym w ustawie mają zastosowanie przepisy art. 68-72 Kodeksu pracy (ust. 7). Statut instytucji kultury może przewidywać utworzenie stanowiska zastępcy dyrektora lub stanowisk zastępców dyrektora. W takim przypadku statut określa liczbę stanowisk zastępców dyrektora oraz tryb ich powoływania i odwoływania (ust. 8).Przepisy u.o.p.d.k. nie określają szczegółowo procedury, po przeprowadzeniu której organizator instytucji kultury wydaje akt odwołujący ze stanowiska dyrektora instytucji kultury powołanego na czas określony przed upływem tego okresu. Przepis art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k. ustala jedynie wymóg zasięgnięcia opinii związków zawodowych działających w instytucji kultury kierowanej przez odwoływanego dyrektora oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję. Nie oznacza to jednak, że brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z odwołaniem ze stanowiska powinien być odczytywany jako równoznaczny z możliwością dokonania tej czynności w sposób dowolny. Podstawowe znaczenie przypisać trzeba prawidłowemu wykazaniu przez organ zaistnienia sytuacji odpowiadającej materialnoprawnym podstawom podjęcia aktu odwołującego dyrektora z zajmowanego stanowiska. Przesłanki, o których mowa w art. 15 ust. 6 u.o.p.d.k., stanowią zamknięty katalog podstaw upoważniających organizatora do odwołania dyrektora instytucji kultury powołanego na czas określony, wobec czego organ powinien, po pierwsze, wyjaśnić, które z nich w konkretnych okolicznościach podlegały zastosowaniu i – po drugie - swoje działanie właściwie udokumentować celem umożliwienia jego ewentualnej weryfikacji przez sąd administracyjny, gdyby odwołany dyrektor instytucji kultury podjął decyzję o zaskarżeniu wydanego aktu celem zbadania jego legalności przez sąd administracyjny.Wniosek ten ma poparcie w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Akcentuje się w nim, co Sąd w składzie orzekającym podziela, że jakkolwiek ocena, czy w danej sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 15 ust. 6 u.o.p.d.k., mieści się w zakresie kompetencji organizatora, tym niemniej uzasadnienie aktu odwołującego z zajmowanego stanowiska dyrektora instytucji kultury powinno zawierać ocenę organizatora dokładnie i szczegółowo uzasadniającą powody wydania tego aktu. Przepisy u.o.p.d.k. niewątpliwie ustanawiają gwarancję stabilności stosunku zatrudnienia dyrektora instytucji kultury na podstawie powołania. Niezbędne jest zatem nadanie art. 15 ust. 1 i 6 u.o.p.d.k. takiego znaczenia normatywnego, które sprawiać będzie, że gwarancje te rzeczywiście funkcjonują i są respektowane w praktyce. Celem wprowadzenia regulacji dopuszczających powoływanie dyrektorów instytucji kultury wyłącznie na czas określony o ustawowo wskazanych minimalnych i maksymalnych granicach, wprowadzenie określonego trybu ich odwoływania oraz ustanowienie zamkniętego katalogu przesłanek umożliwiających odwołanie dyrektora instytucji kultury przed upływem tego okresu, jednoznacznie wskazuje na zamiar ustawodawcy wzmocnienia pozycji i niezależności dyrektora instytucji kultury względem organizatora (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2020 r. II OSK 3320/19, CBOSA).Dokonując oceny legalności odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora G. pod względem dochowania jego formalnych reguł to wyjaśnić trzeba, że z brzmienia art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k. wynika, że ustawodawca wymaga, aby organizator, odwołując dyrektora instytucji kultury, zasięgnął opinii związków zawodowych działających w tej instytucji oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez tę instytucję. Odnosząc się do znaczenia opinii w procesie decyzyjnym trzeba mieć na uwadze, że NSA w uchwale 5 sędziów z dnia 15 lutego 1999 r. OPK 14/98, ONSA 1999 r., nr 3, poz. 80 stwierdził, że: "najluźniejszą formą współdziałania organów [...] jest współdziałanie polegające na zasięganiu opinii. Współdziałanie takie polega na tym, że jeden z organów jest zobowiązany, przed podjęciem decyzji (tu uchwały), do zasięgnięcia opinii w sprawie od innego organu. Organ zobowiązany do zasięgnięcia opinii, nie jest prawnie związany stanowiskiem organu opiniującego. Współdziałanie, którego istotą jest wyrażenie opinii, zbliżone jest do konsultacji czy też doradztwa". Analiza normatywna postanowień art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k. prowadzi do wniosku, że przed odwołaniem dyrektora wymagana jest opinia związków zawodowych działających w tej instytucji oraz generalnie wszelkich stowarzyszeń zawodowych i twórczych, które są właściwe ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję. Jak podkreśla się w orzecznictwie NSA pojęcie: "stowarzyszenie twórcze", o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k., należy rozumieć szeroko. Obejmuje ono zarówno stowarzyszenia zrzeszające twórców, jak też prowadzące i inspirujące działalność twórczą (zob. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., II OSK 2545/11; wyrok NSA z dnia 4 sierpnia 2009 r. II OSK 834/09, CBOSA). Z kolei w wyroku z dnia 15 października 2014 r. I PK 43/14 (OSNP 2016/3/30) Sąd Najwyższy (SN) przyjął, że: pojęcie stowarzyszenia twórcze w art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k. obejmuje wszelkie stowarzyszenia, które funkcjonują na terenie działania organizatora, zrzeszające twórców i inspirujące działalność twórczą.Ustawodawca wprowadzając obowiązek zasięgania opinii związków zawodowych oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych miał na uwadze przede wszystkim stworzenie możliwości wypowiedzenia się organizacji działających w dziedzinie szeroko pojętej kultury co do powołania lub odwołania dyrektora instytucji kultury funkcjonującej na terenie działania tej instytucji. Wprawdzie opinie stowarzyszeń twórczych nie wiążą organu przy podejmowaniu decyzji o odwołaniu dyrektora instytucji kultury (taka jest istota opinii), ale nie oznacza to, że proces konsultacji można bagatelizować. Proces opiniowania odwołania jest obligatoryjny; zapytania o opinie powinny być skierowane do stowarzyszeń powiązanych z tą instytucją kultury przez rodzaj działalności prowadzonej przez tę instytucję, przynajmniej tych, które z nią współpracowały. Nie mogą to być stowarzyszenia wybrane zupełnie przypadkowo, czy też losowo, bez jednoczesnego wskazania kryteriów ich wyboru (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2026 r., sygn. akt II OSK 412/25, CBOSA).Podkreślić należy, że zasięgnięcie opinii ww. podmiotów jest obligatoryjne. Jednocześnie za utrwaloną należy uznać taką wykładnię art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k., która nie zawęża zakresu obowiązku zasięgania opinii związków zawodowych i stowarzyszeń zawodowych podczas powoływania oraz odwoływania dyrektora instytucji kultury do organizacji działających na terenie gminy lub tych, do których należy dyrektor. Obowiązek ten należy rozumieć szeroko. Ma on na celu stworzenie możliwości wypowiedzenia się organizacji działających w sferze szeroko pojętej kultury, nie tylko tych które działają na obszarze danej gminy, ale także stowarzyszeń i organizacji regionalnych i ogólnokrajowych, co do powołania lub odwołania dyrektora instytucji kultury. Chodzi przy tym także o niezawężanie zakresu pojęcia "stowarzyszenia twórcze" i obejmowanie nim zarówno stowarzyszeń zrzeszających twórców, jak i stowarzyszenia prowadzące i inspirujące działalność twórczą. W związku ze specyfiką działania instytucji kultury konieczna jest współpraca ze stowarzyszeniami i związkami, działającymi w dziedzinie kultury, a ich opinia ma niebagatelne znaczenie. Spełnienie wymogu zasięgania opinii szerokiego kręgu związków i stowarzyszeń twórczych jest warunkiem skutecznego powołania/odwołania dyrektora instytucji kultury (por. wyroki NSA: z dnia 2 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 585/16, z dnia 19 czerwca 2024 r., sygn. akt II OSK 2381/21, CBOSA). Obowiązek zasięgnięcia opinii stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez daną instytucję nie może być traktowany jedynie w kategoriach pozorności (zob. wyrok NSA z dnia 16 października 2024 r., sygn. akt II OSK 2773/21; z dnia 14 października 2020 r., sygn. akt II OSK 1535/20, CBOSA).W przypadku rozstrzygnięć władczych, podjętych w konkretnej sprawie indywidualnego podmiotu, w analizowanym przypadku odwoływanego dyrektora, wymóg uzasadnienia nie ma wymiaru wyłącznie formalnego, lecz uzależniony jest od aspektu merytorycznego danego stanu faktycznego i wiąże się przede wszystkim z koniecznością zapewnienia odpowiedniej ochrony praw tego podmiotu (zob. wyrok NSA z dnia 26 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 2745/20, CBOSA). Organizator zatem winien wykazać w motywach podejmowanego zarządzenia, jakie konkretnie kryteria zadecydowały o dokonanym przez niego wyborze stowarzyszeń, a braki w tym zakresie świadczą o wadliwości zaskarżonego zarządzenia i stanowią istotne naruszenie prawa (por. wyroki NSA z dnia 21 kwietnia 2026 r., sygn. akt II OSK 126/26 i z 2 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 585/16, CBOSA).Obowiązkiem organu jest dokładne ustalenie, jakie związkiZ zaskarżonego zarządzenia wynika, że organ zasięgnął opinii dwóch stowarzyszeń. Z kolei w aktach sprawy znajdują się wnioski o opinię skierowane do trzech stowarzyszeń oraz opinie dwóch stowarzyszeń. Jednak z żadnych dokumentów zgromadzonych w sprawie nie wynika, jaki rodzaj działalności podejmują te stowarzyszenia – tj. czy są to stowarzyszenia zawodowe i twórcze właściwe ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję, a jeśli tak – to dlaczego Wójt zwrócił się jedynie do tych stowarzyszeń, a pominął inne. Faktem notoryjnym jest bowiem, że na terenie gminy Sulików oraz Powiatu Zgorzeleckiego działa więcej stowarzyszeń (informacje te wynikają z BIP organów tych jednostek samorządowych), niż wybrane przez Wójta do opiniowania odwołania skarżącej ze stanowiska. Ma to o tyle znaczenie, że skarżąca wskazywała, że Wójt nie podjął żadnej próby ustalenia katalogu stowarzyszeń zawodowych i twórczych, które powinny zostać włączone w proces opiniodawczy.Skierowanie wniosku do wytypowanych stowarzyszeń, może zostać uznane za wypełnienie normy art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k. w zakresie obowiązku konsultacyjnego, jednakże tylko wtedy, gdy następuje to względu na ich reprezentatywność w stosunku do wszystkich dziedzin obszaru działalności kulturalnej G. oraz reprezentacji pracowników obszaru kultury.Sąd dostrzega, ze w odpowiedzi na skargę organ wskazał, że w G. nie działają związki zawodowe, natomiast wybrane do opiniowania stowarzyszenia faktycznie współpracowały z G. Skarżąca nie kwestionuje okoliczności braku związków zawodowych w G.Należy jednak zauważyć, że w orzecznictwie – zapadłym wprawdzie na gruncie kontroli legalności decyzji, ale mającym zastosowanie w sprawie - próba uzasadnienia zaskarżonej decyzji w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 k.p.a. Pismo procesowe nie może bowiem "uzupełniać" zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które powinny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ nie może także dokonywać brakujących ustaleń faktycznych (zob. wyroki NSA z dnia 10 lutego 2026 r., sygn. akt II OSK 412/25, z dnia 27 czerwca 2006 r. II OSK 450/06, a także T.Woś, Komentarz do art. 54 p.p.s.a., (w:) H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016).Oznacza to, że odpowiedź na skargę nie może zastępować uzasadnienia zarządzenia o odwołaniu skarżącej ze stanowiska dyrektora G. Podniesienie dopiero w odpowiedzi na skargę okoliczności, które powinny być zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym zarządzenia, jest wadą postępowania administracyjnego pozbawiającą stronę możliwości ustosunkowania się do tych okoliczności w toku postępowania. Ma to o tyle znaczenie, że skarżąca twierdzeń organu –zawartych w odpowiedzi na skargę - nie podziela i wskazuje, że nie zna powodów, dla których właśnie te trzy stowarzyszenia zostały wybrane przez organ do opiniowania odwołania skarżącej ze stanowiska. Uzasadnienia w tym zakresie nie zawiera zaskarżone zarządzenie Nie wynika też z niego, które organizacje zostały poproszone o opinię, jakie były kryteria ich wyboru oraz jakie stanowisko zajęły, a także, czy konsultacje organu dotyczyły wszystkich organizacji współpracujących z G. Ponadto zakwestionowała wiarygodność i wartość opiniodawczą przedstawioną przez przedstawicielkę S. "[...]" M. i jednocześnie wiceprzewodniczącą Rady Gminy S., która pozostaje w osobistym konflikcie ze skarżącą z powodu nieprzedłużenia z nią okresowej umowy o pracę.Zestawiając te okoliczności z obowiązkiem ustawowym organu zawartym w art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k., to Sąd w składzie orzekającym nie ma wątpliwości, że organ całkowicie pominął w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia wyjaśnienie, dlaczego i według jakiego kryterium zwrócił się o opinię tylko i wyłącznie do tych trzech wskazanych stowarzyszeń, pomijając inne. Nadto w aktach sprawy brak jest również jakiegokolwiek dowodu na okoliczność, czy organizator zwrócił się do związków zawodowych o wydanie stosownej opinii i czy takie związki funkcjonują działają w tej instytucji, czy też nie.Wskazując na powyższe Sąd uwzględnił zarzut skargi dotyczący istotnego naruszenia przez Wójta przepisu art. 15 ust. 1 u.p.d.k. przy wydawaniu zaskarżonego zarządzenia. Przywołane powyżej okoliczności świadczą o tym, że kwestionowane zarządzenie Wójta zostało podjęte z pominięciem obowiązków organizatora, zamierzającego odwołać dyrektora instytucji kultury, wyraźnie przewidzianych w art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k. Naruszenie tego przepisu wynikało przede wszystkim z tego, iż organ ten nie wykazał, aby przed wydaniem spornego zarządzenia ustalił listę stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez G. w S., wyjaśniając jednocześnie, jakie konkretnie kryteria zadecydowały o dokonanym przez niego wyborze. Przy czym podkreślenia wymaga, iż okoliczność, że dane stowarzyszenie nie współpracowało z G., nie wyłącza obowiązku zwrócenia się do niego o wyrażenie przedmiotowej opinii w sytuacji, gdy stowarzyszenie to jest właściwe ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez ww. instytucję (tzn. działa w dziedzinie kultury).Powoływanie się natomiast przez Wójta na opinie dwóch stowarzyszeń (obie negatywne) świadczy tez o pozorności podejmowanych przez organ działań w celu spełnienia obowiązku konsultacyjnego. Po pierwsze, z akt sprawy wynika, że S. "[...]" wyraziło negatywną opinię o skarżącej zarówno w obecnie kontrolowanej procedurze odwołania jej ze stanowiska, jak i w procedurze powołania skarżącej na stanowisko dyrektora G. Z kolei opinia S. "[...]" M. może być uznana za nieobiektywną ze względu na zgłoszony przez skarżącą, a nieuwzględniony przez Wójta, konflikt osobisty pomiędzy przedstawicielką tego stowarzyszenia, która opinię podpisała, a skarżącą. Organ okoliczność tej nie wyjaśnił, choć z pewnością – jako organ nadzoru nad instytucją kultury – musiał mieć wiedzę w tym zakresie. Mimo to, uznał opinię tego stowarzyszenia za miarodajną i nie wyjaśnił powodów, dla których opinie te uwzględnił w procedurze odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora G.Po drugie, obowiązkiem organu gminy jako organizatora kultury jest dokładne ustalenie, jakie związki zawodowe oraz stowarzyszenia zawodowe i twórcze działają przynajmniej na terenie gminy. W dalszej kolejności powinien on zasięgnąć ich opinii w zakresie osoby odwoływanego dyrektora instytucji kultury. Pominięcie wspomnianych działań konsultacyjnych stanowi istotne naruszenie prawa (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. akt II OSK 724/19). Proces opiniowania odwołania jest bowiem obligatoryjny, zapytania o opinie powinny być skierowane do stowarzyszeń twórczych działających na danym terenie powiązanych z tą instytucją kultury przez rodzaj działalności prowadzonej przez tę instytucję. Nie mogą to być stowarzyszenia wybrane przypadkowo, czy też losowo, bez jednoczesnego wskazania kryteriów ich wyboru. Podnoszona – i to dopiero w odpowiedzi na skargę –argumentacja, że trzy stowarzyszenia, do których zwrócił się o opinię w sprawie, faktycznie współpracowały z G. nie została w żaden sposób wykazana, natomiast o braku faktycznej współpracy z G. świadczy treść złożonych opinii. Poza tym argument organu, że skierowanie pism o opinię ws. odwołania skarżącej ze stanowiska do trzech stowarzyszeń w sytuacji, gdy w procedurze powołania skarżącej na stanowisko dyrektora G. pisma o opinie zostały skierowane tylko do dwóch – nie ma żadnego znaczenia dla oceny dochowania przez organ ustawowych warunków procedury odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora G.Konkludując, Wójt nie wykazał, że wypełnił nałożony na niego przywołanymi przepisami obowiązek i zasięgnął opinii wszystkich spełniających opisane wyżej warunki stowarzyszeń w zakresie osoby odwoływanej ze stanowiska dyrektora instytucji kultury.To istotne naruszenie art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k. uzasadnia i jest wystarczające dla stwierdzenia nieważności zaskarżonego zarządzenia.Z tych względów Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 94 u.s.g. stwierdził nieważność zarządzenia Wójta Gminy Sulików z dnia 27 sierpnia 2025 r. o nr I.189.2025 w sprawie odwołania Dyrektora G. w S.. w związku z art. 94 u.s.g. stwierdził nieważność zarządzenia Wójta Gminy Sulików z dnia 27 sierpnia 2025 r. o nr I.189.2025 w sprawie odwołania Dyrektora G. w S.