Wyrok - I SA/Sz 387/23 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie - z dnia 3 czerwca 2026
Teza
Oddalono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 maja 2023 r. nr SKO/CZ/400/2228/2023 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2023 r. oddala skargę. UZASADNIENIE SamorząOddalono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 maja 2023 r. nr SKO/CZ/400/2228/2023 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2023 r. oddala skargę. UZASADNIENIE Samorzą
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
samorząd terytorialny
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
3 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Przewodniczący
Anna Sokołowska
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaskarżoną decyzjąz dnia 18 maja 2023 r. nr [...] uchyliło w całości decyzjęWójta Gminy W. z dnia 16 stycznia 2023 r., nr [...] wydanąwobec R. S. (dalej: "Strona", "Skarżący") w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2023 i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przezorgan I instancji.Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:Decyzją z dnia 16 stycznia 2023 r. organ I instancji ustalił współwłaścicielom nieruchomości położonej w miejscowości [...] – Stronie (R. S.), D. N., M. G. wysokość zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym na 2023 r. w wysokości [...] zł, obejmującego zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym w kwocie [...]zł oraz zobowiązanie w podatku od nieruchomości w kwocie [...]zł.Wysokość zobowiązania została ustalona w ten sposób, że powierzchnia gruntów gospodarstw rolnych w ha fiz. ogółem to [...] (okręg [...], rodzaj własne, miejscowość D.), a podatek rolny wyniósł [...] zł i podatek od nieruchomości ogółem [...] zł (mieszkania powyżej 2,20 m, podstawa opodatkowania: [...] m2, stawka: [...] zł, liczba miesięcy: 12). Łączne zobowiązanie pieniężne po zaokrągleniu to [...] zł.Po rozpoznaniu odwołania organ II instancji uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że do odwołania Strona dołączyła pismo z dnia 18 października 2019 r. w sprawie zwolnienia z podatku od nieruchomości i podatku rolnego, w którym podniosła m.in. że nie użytkuje gospodarstwa rolnego w miejscowości [...] i nie otrzymuje żadnych dochodów z tego gospodarstwa.Natomiast organ I instancji przekazując akta sprawy, załączył do nich decyzje SKO z dnia 20 marca 2020 r., sygn. akt [...], z których wynikają wnioski z przeprowadzonych przez organ podatkowy czynności kontrolnych w sprawie przedmiotu opodatkowania, którego współwłaścicielem jest Strona (pełna dokumentacja, na podstawie której została wydana decyzja pozostaje w posiadaniu SKO, w tym informacje podatkowe, oświadczenia współwłaścicieli). Organ I instancji wskazał również, że w 2020 r. ustalono, iż M. G. w dniu 25 września 2019 r. informowałao tym, że grunty położone w [...], których jest współwłaścicielką w udziale [...] części, użytkuje w części i podobnie D. N. w dniu 27 września 2019 r. informowała, że działki nr [...], obręb D. użytkuje w części wynikającej z udziału określonego w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości.W dalszej kolejności organ II instancji zwrócił uwagę na art. 21 ustawy z dnia17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm.; dalej: u.p.g.k.") i podkreślił, że dane zawarte w ewidencji mają status dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.; dalej: "O.p."), co oznacza, że stanowią dowód tego co zostało w niej urzędowo stwierdzone. W tym zakresie organ podał,że z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości położonej w miejscowości [...] wynika, że nieruchomość stanowi współwłasność D. N. (4/6 udziałów w nieruchomości), R. S. (1/6 udziału w nieruchomości)i M. G. (1/6 udziałów w nieruchomości).Następnie wskazując na art. 3 ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 333; dalej: "u.p.r.") organ II instancji wyjaśnił, że osoba będąca współwłaścicielem czy też posiadaczem, która prowadzi gospodarstwo rolne w całości, staje się podatnikiem. Ustalenie, kto prowadzi gospodarstwo rolnew znaczeniu wskazanego przepisu, należy do organu podatkowego i powinno być elementem prowadzonego postępowania podatkowego. Jeżeli gospodarstwo rolne prowadzą wszyscy współwłaściciele (współposiadacze) lub niektórzy spośródnich albo żaden z nich – obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (współposiadaczach).Zdaniem organu II instancji, skoro decyzja dotyczy roku 2023, to niekoniecznie aktualne pozostają ustalenia dokonane przez organ I instancji w latach 2019 – 2020, a ponadto aktualizacji wymagają oświadczenia współwłaścicieli nieruchomości dotyczących sposobu jej użytkowania i prowadzenia na niej gospodarstwa rolnego w całości przez jednego z nich.Organ II instancji uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w latach ubiegłych nie jest wystarczający do dokonania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.Końcowo organ II instancji zalecił, aby przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ I instancji ustalił, czy gospodarstwo rolne położone w [...], obręb [...] składające się z działek oznaczonych w ewidencji gruntów i budynkównr [...] prowadzone jest w 2023 r. w całości wyłącznie przez jednegoze współwłaścicieli nieruchomości czy też nie, a zatem czy aktualizuje się normaart. 3 ust. 6 u.p.r., czy norma art. 3 ust. 5 u.p.r.Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji zobowiąże Stronę do sprecyzowania o jakiego rodzaju ulgę w podatku rolnym i podatku od nieruchomości się ubiega oraz do złożenia oświadczenia, z jakiej części nieruchomości korzysta. Do złożenia oświadczenia o sposobie użytkowania nieruchomości w 2023 r. zobowiązane powinny zostać również D. N. i M. G..Organ II instancji wskazał także na konieczność uzupełnienia akt o informacje pochodzące od współwłaścicieli w sprawie podatku rolnego i podatku od nieruchomości, a nowa decyzja powinna spełniać wymogi określone w art. 210 O.p.W skierowanej do Sądu skardze na opisaną wyżej decyzję organu II instancji Skarżący wniósł o jej uchylenie w całości. Skarżący stwierdził, że powinien zostać zwolniony w całości z podatku rolnego i podatku od nieruchomości gospodarstwa rolnego, w szczególności na podstawie art. 13e u.p.r. i na podstawie art. 7 ust. 3o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1170 ze zm., dalej: "u.p.o.l.") oraz na podstawie zasad konstytucyjnych (w tym art. 30 i art. 51 ust. 4 Konstytucji RP).Skarżący w toku postępowania sądowego przedkładał liczne pisma i wnioski, których treść nie była związana bezpośrednio z zarzutami skargi i przedmiotem rozstrzygnięcia. Wnioski dotyczyły m.in. sprostowania i uzupełnienia przedmiotu sprawy w ten sposób, że przedmiot ten nie powinien obejmować łącznego zobowiązania pieniężnego, a winien obejmować wniosek R. S. skierowany do Rady Gminy W. w celu podjęcia uchwały (decyzji) uznaniowej w sprawie całkowitego zwolnienia R. S. od opłat podatkowych od gospodarstwa rolnego [...], a nadto dotyczyły wyłączenia sędziów orzekających w sprawie. Pisma te i wnioski podlegały rozpoznaniu, w tym przez sąd wyższej instancji.Również w dniu rozprawy Skarżący złożył pisma, w których ponownie zwrócił się o sprostowanie i uzupełnienia przedmiotu sprawy w zawiadomieniu o rozprawie, jak również po raz kolejny zażądał wyłączenia sędziów orzekających w sprawie,Sąd na rozprawie postanowił na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a połączyć sprawy o sygnaturach I SA/Sz 579/22, I SA/Sz 387/23, I SA/Sz 635/23 do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia.Na rozprawie Skarżący podtrzymał złożone wnioski jak również zażądał sprostowania wokandy, tak jak we wnioskach.Sąd postanowił odrzucić wnioski Skarżącego zgłoszone w dniu rozprawy.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowanajest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązanyjest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie.Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawieart. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.Sąd wyjaśnia zatem, że zgodnie z art. 233 § 2 O.p. stanowiącym podstawę wydania zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.W badanej sprawie organ odwoławczy uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie (w tym w części dotyczący lat ubiegłych) nie jest wystarczający do dokonania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.Wskazując na art. 3 ust. 5 i ust. 6 u.p.r. organ II instancji wyjaśnił, że osoba będąca współwłaścicielem czy też posiadaczem, która prowadzi gospodarstwo rolne w całości, staje się podatnikiem. Ustalenie, kto prowadzi gospodarstwo rolnew znaczeniu wskazanego przepisu, należy do organu podatkowego i powinno być elementem prowadzonego postępowania podatkowego. Jeżeli gospodarstwo rolne prowadzą wszyscy współwłaściciele (współposiadacze) lub niektórzy spośródnich albo żaden z nich – obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (współposiadaczach).W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy uznał, że skoro decyzja dotyczy roku 2023 to niekoniecznie aktualne pozostają ustalenia dokonane przez organ I instancji w latach 2019 – 2020, a ponadto aktualizacji wymagają oświadczenia współwłaścicieli nieruchomości dotyczących sposobu jej użytkowania i prowadzenia na niej gospodarstwa rolnego w całości przez jednego z nich.Końcowo organ II instancji zalecił, aby przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ I instancji ustalił, czy gospodarstwo rolne położone w [...], obręb [...] składające się z działek oznaczonych w ewidencji gruntów i budynkównr [...] prowadzone jest w 2023 r. w całości wyłącznie przez jednegoze współwłaścicieli nieruchomości czy też nie, a zatem czy aktualizuje się normaart. 3 ust. 6 u.p.r., czy norma art. 3 ust. 5 u.p.r.Dodatkowo organ odwoławczy zobowiązał organ I instancji do zobowiązania Strony do sprecyzowania o jakiego rodzaju ulgę w podatku rolnym i podatku od nieruchomości się ubiega oraz do złożenia oświadczenia, z jakiej części nieruchomości korzysta. Do złożenia oświadczenia o sposobie użytkowania nieruchomości w 2023 r. zobowiązane powinny zostać również D. N. i M. G..Organ II instancji wskazał także na konieczność uzupełnienia akt o informacje pochodzące od współwłaścicieli w sprawie podatku rolnego i podatku od nieruchomości, i wskazał że nowa decyzja powinna spełniać wymogi określone w art. 210 O.p.W ocenie Sądu stwierdzone powyżej braki w materiale dowodowym w pełni uprawniały organ odwoławczy do zastosowania art. 233 § 2 O.p. i w związku z jego regulacjami do uchylenia w całości decyzji organu pierwszej instancji oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, albowiem bez wątpienia rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Nadto stosując się do regulacji art. 233 § 2 O.p. zdanie drugie, przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazał okoliczności faktyczne, które należało zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W takim stanie rzeczy skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.Sąd jednocześnie wyjaśnia, że odrzucił wnioski Strony zawarte w piśmie złożonym do Sądu w dniu rozprawy. Jak wyjaśniono na wstępie Strona wielokrotnie, w trakcie wszystkich rozpoznawanych łącznie w postępowaniu spraw I SA/Sz 579/22, I SA/Sz 387/23, I SA/Sz 635/23 składała wnioski o zmianę i sprostowanie przedmiotu sprawy, wyłączenie sędziów. Wnioski te były rozpoznawane przez tutejszy Sąd, a środki odwoławcze od orzeczeń tutejszego Sądu były rozpoznawane przez Naczelny Sąd Administracyjny.Zgodnie z art. 22 § 4 p.p.s.a ponowny wniosek o wyłączenie sędziego niezawierający podstaw wyłączenia albo oparty na tych samych okolicznościach, podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym. Sąd tymczasem zauważa, że na powyższej podstawie wobec wszystkich sędziów orzekających w niniejszej sprawie w połączonych postępowaniach I SA/Sz 579/22, I SA/Sz 387/23, I SA/Sz 635/23 postanowienia takie zostały już wydane przed rozprawą. Przykładowo odnośnie sędziego B. S. w sprawie I SA/Sz 579/22 w dniu 7 lutego 2023 r. wydano postanowienie o oddaleniu wniosku. Na skutek zażalenia Strony w dniu 11 lipca 2023 r. NSA wydał postanowienie III FZ 253/23 oddalające zażalenie. Ponowny wniosek o wyłączenie sędziego B. S. został odrzucony postanowieniem z 23 października 2023 r. W stosunku do sędzi W. A. przykładowo w sprawie I SA/Sz 579/22 w dniu 18 kwietnia 2024 r. wydano postanowienie o oddaleniu wniosku o wyłączenie. Na skutek zażalenia Strony w dniu 9 sierpnia 2024 r. NSA wydał postanowienie III FZ 303/24 oddalające zażalenie. Ponowny wniosek o wyłączenie sędzi W. A. został odrzucony postanowieniem z 16 grudnia 2024 r. Z kolei w stosunku do sędzi A. S. przykładowo w sprawie I SA/Sz 387/23 w dniu 2 października 2024 r. wydano postanowienie o oddaleniu wniosku w wyłączenie. Na skutek zażalenia Strony w dniu 28 stycznia 2025 r. NSA wydał postanowienie III FZ 527/24 oddalające zażalenie. Ponowny wniosek o wyłączenie sędzi A. S. został odrzucony postanowieniem z 20 maja 2025 r.Skarżący w piśmie procesowym złożonym w dniu rozprawy, jak i na rozprawie nie wskazał żadnych nowych okoliczności zawierających podstawy wyłączenia ww. sędziów.Ponadto Sąd zauważa, że odnośnie charakteru ponawianych, licznych i w istocie tożsamych co do treści wniosków R. S. w postępowaniach dotyczących jego łącznych zobowiązań pieniężnych od spornej nieruchomości, wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sad Administracyjny, uznając je w istocie za nadużycie prawa.Przykładowo NSA w postanowieniu z dnia 19 stycznia 2024 r. III FZ 636/23 wskazał, że podziela stanowisko sądu pierwszej instancji, że działanie Skarżącego polegające na składaniu podobnych w swej treści wniosków, opierających się wyłącznie na niezadowoleniu Skarżącego z oznaczenia przedmiotu sprawy, dąży do uniemożliwienia ostatecznego zakończenia sprawy i w istocie stanowi nadużycie prawa do sądu.Z kolei w postanowieniu NSA z 14 maja 2025 r. III FZ 236/25 sąd drugiej instancji dostrzegł że R. S. w toku postępowania składał liczne wnioski inicjując wpadkowe postępowania sądowe (wnioski o wyłączenie sędziego, zażalenia), które stanowiły cel sam w sobie, wydłużały toczące się postępowania i uniemożliwiały ich zakończenie. Takie działania powinny być oceniane jako nadużycie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez prawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to winno być jednak wykonywane zgodnie z celem, na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (zob. postanowienia NSA: z 16 października 2016 r., I OSK 1992/14, z 18 marca 2014 r., I OZ 175/14, z 5 listopada 2015 r., I OZ 1382/15). Tak samo należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych w celu innym, niż ochrona swych praw – w ten sposób wpływa na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochronę prawną (zob. H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu [w:] Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980 - 2005, Warszawa 2005, s. 136). Nadużyciem prawa jest zatem wykorzystywanie instytucji procesowej wbrew jej funkcji i celowi. Funkcją i celem postępowania sądowoadministracyjnego jest rozstrzygnięcie sporu między stronami co do legalności działania lub bezczynności (przewlekłości) organu administracji publicznej, rzutujących na prawa lub obowiązki strony (zob. postanowienie NSA z 3 lutego 2022 r., III FZ 27/22). Skarżący w zażaleniu nie wskazał jakichkolwiek okoliczności uzasadniających stwierdzenie naruszenia prawa w zaskarżonym postanowieniu.Identyczny pogląd wyraził NSA w wydanych w sprawie R. S. postanowieniach z dnia 17 czerwca 2025 r. sygn. akt III FZ 269/25 oraz III FZ 268/25 .Sąd rozpoznający sprawę nie ma wątpliwości, że również wnioski Strony złożone w dniu rozprawy jak i na rozprawie, dążyły jedynie do uniemożliwienia ostatecznego zakończenia sprawy i w istocie stanowiły nadużycie prawa do sądu. Na marginesie tylko Sąd zauważa, że potwierdza to również fakt, iż Sąd utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, która uchylała decyzję organu I instancji nakładająca na Stronę łączne zobowiązanie pieniężne i nakazywała organowi I instancji wyjaśnić okoliczności które budziły wątpliwości czy to Skarżący w istocie jest podatnikiem w niniejszej sprawie .W tym stanie sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).