Wyrok - IV SA/Wr 663/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - z dnia 9 czerwca 2026
Teza
Uchylono decyzję I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Protokolant: Specjalista Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi G. B. i E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 24 września 2025 r. nr SKO 4106/26/2025 w przedmiocie przyznania środków finansowych na utrzymanie lo
Data orzeczenia
9 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Przewodniczący
Anetta Makowska-Hrycyk
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn.G. B. - prowadząca z mężem rodzinny dom dziecka - wystąpiła z wnioskiem o przyznanie środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego, w którym prowadzony jest rodzinny dom dziecka, za okres od 1 do 31 lipca 2025 r., na kwotę 3.766,28 zł. W załączeniu przedłożyła dowody potwierdzające płatności związane z utrzymaniem i eksploatacją lokalu mieszkalnego.Skierowaną do G. i E. B. (dalej: strona, skarżący)- decyzją z 14 sierpnia 2025 r. - Starosta Wałbrzyski (dalej: Starosta):1) przyznał stronie środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego, w którym prowadzony jest rodzinny dom dziecka, w kwocie 2.500 zł (jednorazowo), na okres od 1.07.2025 r. do 31.07.2025 r.;2) odmówił stronie przyznania środków finansowych w kwocie 1.266,28 zł;3) nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.Jako podstawę materialnoprawną decyzji Starosta powołał art. 84 pkt 1 w zw. z art 88 ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2025 r., poz. 49 - dalej: u.w.r.s.p.z.) oraz zarządzenie nr 14/2023 Starosty Wałbrzyskiego z dnia 31 stycznia 2023 r. (ze zmianami) w sprawie określenia zasad zatrudniania i przyznawania świadczeń oraz środków finansowych na potrzeby rodzinnej pieczy zastępczej (dalej: zarządzenie 14/2023).Starosta wskazał, że po analizie wniosku o przyznanie środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego, w którym prowadzony jest rodzinny dom dziecka, w wyniku weryfikacji załączonych dokumentów, podzielono - zgodnie z art. 84 pkt 1 u.w.r.s.p.z. - miesięczne wydatki przez liczbę osób zamieszkującychi pomnożono o liczbę osób uprawnionych do otrzymania wnioskowanej pomocy. Ustalono, że miesięczna kwota przeznaczana na utrzymanie lokalu mieszkalnego we wnioskowanym okresie wynosiła 3.763,01 zł. Dalej zwrócono się do organizatora rodzinnej pieczy zastępczej o wydanie opinii odnośnie zasadności przyznania środków w kwocie wnioskowanej, która to opinia potwierdziła - w znacznej części - zasadność udzielenia stronie wsparcia finansowego oraz przyznania środków na utrzymanie lokalu mieszkalnego w kwocie 2.500 zł (nie potwierdziła konieczności udzielenie wsparcia w pełnej kwocie poniesionych kosztów, wskazanych przez stronę w wysokości 3.766,28 zł). Przy rozliczeniu nie uwzględniono odsetek w kwocie 3,27 zł z faktury VAT PGNiG.Organ pierwszej instytucji zaznaczył, że przyznana kwota stanowi górną granicę kwot przyjętych dla prowadzących rodzinny dom dziecka, wskazanych w § 8 Zasad zatrudniania i przyznawania świadczeń oraz środków finansowych na potrzeby rodzinnej pieczy zastępczej, stanowiący załącznik do zarządzenia Nr 14/2023.Strona odwołała się od ww. decyzji.Po rozpatrzeniu sprawy w trybie instancyjnym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO, Kolegium) - decyzją z 24 września 2025 r. - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.Uzasadniając Kolegium zauważyło, że - zgodnie z art. 84 pkt 1 u.w.r.s.p.z. -prowadzący rodzinny dom dziecka otrzymuje środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, w którym jest prowadzony rodzinny dom dziecka, w wysokości odpowiadającej kosztom ponoszonym przez rodzinny dom dziecka na czynsz, opłaty z tytułu najmu, opłaty za energię elektryczną i cieplną, opał, wodę, gaz, odbiór nieczystości stałych i płynnych, dźwig osobowy, antenę zbiorczą, abonament telewizyjny i radiowy, usługi telekomunikacyjne oraz związanym z kosztami eksploatacji, obliczonym przez podzielenie łącznej kwoty tych kosztów przez liczbę osób zamieszkujących w tym lokalu lub domu jednorodzinnym i pomnożenie przez liczbę dzieci, osób, które osiągnęły pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, o których mowa w art. 37 ust. 2-4 i 6, oraz osób opuszczających rodzinną pieczę zastępczą jako niepełnoletnie, o których mowa w art. 37 ust. 5 i 6, umieszczonych w rodzinnym domu dziecka wraz z prowadzącym rodzinny dom dziecka.Dalej Kolegium powołało treść art. 83 ust. 2 i 3a oraz art. 88 ust. 4 u.w.r.s.p.z. Dostrzegło, że na terenie Powiatu Wałbrzyskiego obowiązuje zarządzenie nr 14/2023. Odwołując się do treści § 7 i § 8 zarządzenia nr 14/2023. Podkreśliło, żew myśl § 8 ust. 5 zarządzenia, prowadzący rodzinny dom dziecka może otrzymać zwrot kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego, w którym prowadzony jest rodzinny dom dziecka, w wysokości poniesionych kosztów w danym miesiącu nie więcej jednak niż do kwoty 2.500 zł za dany miesiąc. Dodało, że zawarta pomiędzy Starostą i stroną umowa na prowadzenie rodzinnego domu dziecka odwołuje się do zapisów zarządzenia nr 14/2023.SKO zgodziło się z oceną organu pierwszej instancji, że w sprawie istnieje konieczność wsparcia finansowego i przyznania środków finansowych stronie na utrzymanie lokalu mieszkalnego w wysokości 2.500 zł. Zaznaczyło, że przyznając wsparcie w niższej - w stosunku do wnioskowanej - kwocie organ uwzględnił opinię organizatora rodzinnej pieczy zastępczej, zapisy zarządzeniu nr 14/2023 oraz ograniczone możliwości finansowe Powiatu. Dodało, że wydana w sprawie decyzja została podjęta w ramach tzw. uznania administracyjnego.Skarżący zaskarżyli decyzję Kolegium w całości. W skardze podnieśli zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, czyli przepisów regulujących kwestie merytoryczne dotyczące przedmiotu sprawy, przez błędną interpretację art. 84 pkt 1 u.w.r.s.p.z. Dowodzili, że powołany przepis daje podstawę domagania się przyznania środków w pełnej wysokości, odpowiadającej kosztom ponoszonym przez rodzinny dom dziecka.W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie.Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.Skarga okazała się uzasadniona.Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktycznyi prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdził, że wystąpiły podstawy do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tej decyzji gdyż nie znajduje ona podstaw w prawie materialnym. Sąd zauważa, że ustawa (u.w.r.s.p.z.) rozróżnia - w art. 39 ust. 1 - dwie formy pieczy zastępczej, tj. rodzina zastępcza (pkt 1) i rodzinny dom dziecka (pkt 2). W art. 83 ust. 2 (odnoszącym się do rodziny zastępczej) i art. 84 ustawy (odnoszącym się do prowadzących rodzinny dom dziecka) odmiennie unormowano możliwość otrzymania środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnym. I tak, o ile regulacje art. 83 ust. 2 ustawy oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym (nie dotyczy to sytuacji przewidzianejw ust. 3a) i wymagają opinii organizatora rodzinnej pieczy zastępczej, to już regulacje art. 84 ustawy takiego uznania nie przewidują. Nie jest przy tym dopuszczalne odnoszenie regulacji dotyczących rodziny zastępczej do prowadzących rodzinny dom dziecka, co uczyniły organy rozpoznając ocenianą sprawę. Sąd stwierdza, że w sytuacji skarżących, prowadzących rodzinny dom dziecka, odnośnie finansowania lokalu mieszkalnego, w którym prowadzony jest ten dom dziecka, zastosowanie znajdują wyłącznie regulacje art. 84 u.w.r.s.p.z.Stosownie do treści art. 84 pkt 1 u.w.r.s.p.z., prowadzący rodzinny dom dziecka otrzymuje środki finansowe na: utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnym, w którym jest prowadzony rodzinny dom dziecka, w wysokości odpowiadającej kosztom ponoszonym przez rodzinny dom dziecka na czynsz, opłaty z tytułu najmu, opłaty za energię elektryczną i cieplną, opał, wodę, gaz, odbiór nieczystości stałych i płynnych, dźwig osobowy, antenę zbiorczą, abonament telewizyjny i radiowy, usługi telekomunikacyjne oraz związanym z kosztami eksploatacji, obliczonym przez podzielenie łącznej kwoty tych kosztów przez liczbę osób zamieszkujących w tym lokalu lub domu jednorodzinnymi pomnożenie przez liczbę dzieci, osób, które osiągnęły pełnoletność przebywającw pieczy zastępczej, o których mowa w art. 37 ust. 2-4 i 6, oraz osób opuszczających rodzinną pieczę zastępczą jako niepełnoletnie, o których mowa w art. 37 ust. 5 i 6, umieszczonych w rodzinnym domu dziecka wraz z prowadzącym rodzinny dom dziecka. Świadczenia przewidziane niniejszym przepisem przyznawane będąw drodze decyzji administracyjnej, a wynika to z postanowień art. 88. Z brzmienia art. 84 pkt 1 u.w.r.s.p.z. wynika, że prowadzący rodzinny dom dziecka otrzymuje środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, w którym jest prowadzony rodzinny dom dziecka, w wysokości odpowiadającej kosztom ponoszonym przez rodzinny dom dziecka. Katalog tych kosztów ma charakter zamknięty i obejmuje tylko wymienione wydatki. Zaznaczyć także trzeba, że środki mogą być przyznane do wysokości odpowiadającej kosztom ponoszonym przez prowadzącego rodzinny dom dziecka na wymienione wydatki, obliczonym według przewidzianego w omawianym przepisie mechanizmu. I tak, należy zsumować wszystkie ponoszone koszty, a następnie uzyskaną wielkość trzeba podzielić przez liczbę osób zamieszkujących w tym lokalu lub domu jednorodzinnym. Tak uzyskany wynik mnoży się przez liczbę dzieci i osób, które osiągnęły pełnoletność w rodzinnej pieczy zastępczej i uczących się, umieszczonych w danym rodzinnym domu dziecka wraz z prowadzącym rodzinny dom dziecka.Zdaniem Sądu, brak jest podstaw prawnych dla dodatkowego limitowania przyznawanych prowadzącym rodzinny dom dziecka środków finansowych na utrzymania lokalu mieszkalnego w umowie czy też akcie wewnętrznym w postaci zarządzenia Starosty. Gdyby ustawodawca widział konieczność limitowania kosztów w umowie, uczyniłby to zapewne wprost w ustawie, jak to ma miejsce w ust. 2 i 3 art. 84 u.w.r.s.p.z., bądź przyznając ustawowo możliwość takiego limitowania w akcie wewnętrznym, czego nie uczynił.Co się zaś tyczy limitowania wydatków w zarządzeniu Nr 14/2023, to niedopuszczalność takiej praktyki stwierdził tut. Sąd w wyroku z 28 października 2025 r. (IV SA/Wr 332/25), co było bezpośrednim powodem uchylenia tego zarządzenia zarządzeniem Starosty nr 12/2026 z dnia 10 lutego 2026 r.W świetle powyższego należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja SKO, jaki utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z istotnym naruszeniem art. 84 pkt 1 u.w.r.s.p.z., co obligowało Sąd do uchylenia decyzji organów obu instancji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawyz dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.).Ponownie rozpoznając sprawę organ winien przyznać stronie środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego, w którym prowadzony jest rodzinny dom dziecka, uwzględniając stanowisko Sądu.