Postanowienie - III OSK 490/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 9 czerwca 2026
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I.Ś. i M.Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 grudnia 2025 r. sygn. akt III SA/Gd 565/25 odrzucające skargę I.Ś. i M.Ś na czynności Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] postanawia: oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanoOddalono skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I.Ś. i M.Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 grudnia 2025 r. sygn. akt III SA/Gd 565/25 odrzucające skargę I.Ś. i M.Ś na czynności Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] postanawia: oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postano
Data orzeczenia
9 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Olga Żurawska - Matusiak
Podstawa prawna
art. 227
kpa
art. 58
ppsa
art. 174
ppsa
art. 3
ppsa
art. 146
ppsa
art. 182
ppsa
art. 183
ppsa
art. 106
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (1)
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 8 grudnia 2025 r., III SA/Gd 565/25 odrzucił skargę I.Ś. i M.Ś. (dalej: "skarżące") na czynności Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...].W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżące wniosły skargę na czynności Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej: "MOPS") podjęte w związku z pismem z 12 czerwca 2025 r., nr [...] otrzymanym od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej: "Inspektor Sanitarny").Wskazanym powyżej pismem Inspektor Sanitarny zwrócił się z prośbą o sprawdzenie informacji, czy pod podanym adresem zamieszkuje małoletnia M.Ś.W odpowiedzi MOPS poinformował, że rodzina Ś. nie widnieje w ewidencji świadczeniobiorców ośrodka, zaznaczając przy tym, że podejmie działania w przedmiotowej sprawie w ramach posiadanych kompetencji. Następnie pracownik socjalny ośrodka 3 lipca 2025 r. wysłał wezwanie do skarżących w celu zgłoszenia się w terminie 7 dni od otrzymania pisma do siedziby ośrodka bądź kontaktu telefonicznego. Po kontakcie telefonicznym pracownik socjalny przeprowadził kontrolę w miejscu zamieszkania skarżących. Podczas kontroli na miejscu obecny był K.Ś. i małoletnia M.Ś.. K.Ś, po uprzednim kontakcie telefonicznym z pracownikiem socjalnym, dobrowolnie otworzył bramę i wpuścił do domu pracownika socjalnego. Pracownik socjalny otrzymał informację, że małoletnia znajduje się w domu. Z uwagi na fakt, że K.Ś. chciał skonsultować sprawę z małżonką, pracownik socjalny poprosił o stawienie się w ośrodku w celu złożenia oświadczenia. Kolejnego dnia do ośrodka zgłosił się K.Ś., który dostarczył oświadczenia podpisane przez obojga rodziców małoletniej. W oświadczeniu tym wskazano, że córka Państwa Ś., była obecna podczas kontroli. Tego samego dnia pracownik socjalny sporządził pismo, w którym poinformował Inspektora Sanitarnego, że pod wskazanym adresem przebywa małoletnia.Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Wojewódzki podkreślił, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych, a rolą sądu administracyjnego jest każdorazowe uprzednie zbadanie wnoszonej skargi pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych otwiera drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.W takim stanie rzeczy, Sąd pierwszej instancji wskazał, że niniejsza sprawa nie należy do kategorii spraw, o których mowa w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, zarzuty prezentowane przez skarżące skupiały się na bezpodstawności i niezasadności przeprowadzonych przez MOPS czynności podjętych na skutek pisma Inspektora Sanitarnego. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, tego typu zarzuty i zastrzeżenia mogą być zgłaszane do organu w trybie określonym w art. 227 i nast. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: "k.p.a."), tj. jako skarga. Zgodnie z art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Sąd Wojewódzki odnotował przy tym, że skarga w tym trybie podlega rozpoznaniu bądź przez organ nadrzędny (o ile dotyczy działalności danego organu) bądź przez organ, jeśli dotyczy działalności pracowników organu. Rozpoznawanie tego typu skarg nie należy natomiast do właściwości sądów administracyjnych.Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skargę jako nieobjętą właściwością sądu administracyjnego odrzucił.Od powyższego postanowienia skarżące wywiodły skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając je w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuciły mu naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:1) art. 3 § 1, § 2 pkt 4 p.p.s.a. i art. 146 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez ich niezastosowanie i odrzucenie skargi, pomimo, iż zaskarżone czynności podjęte w sprawach administracji publicznej w związku z pismem z 12 czerwca 2025 r., nr [...] otrzymanym od Inspektora Sanitarnego, tj. wezwanie z 3 lipca 2025 r. do zgłoszenia się w siedzibie MOPS lub nawiązania kontaktu telefonicznego, w następstwie, którego przeprowadzono wywiad środowiskowy oraz czynności polegającej na przekazaniu Inspektorowi Sanitarnemu, pismem z 24 lipca 2025 r., informacji o miejscu pobytu małoletniej M.Ś., powinny zostać rozpoznane przez Sąd pierwszej instancji i powinna zostać stwierdzona bezskuteczność tych czynności.Z uwagi na powyższe zarzuty skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.W uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona argumentacja mająca na celu wykazanie zasadności przedstawionych zarzutów kasacyjnych.W odpowiedzi na skargę kasacyjną MOPS wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.13 marca 2026 r. skarżące złożyły replikę na odpowiedź na skargę kasacyjną, w którym odniosły się do argumentacji organu oraz podtrzymały wnioski zawarte w skardze kasacyjnej.9 kwietnia 2026 r. skarżące złożyły dodatkowe pismo procesowe, w którym zawarły wniosek o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z pism kierowanych do Burmistrza Miasta [...] oraz Wojewody [...] na okoliczność wykazania bezczynności organów nadzorczych oraz wskazania za uzasadnione podejrzenia popełnienia przestępstw ściganych z urzędu.14 maja 2026 r. skarżące złożyły pismo procesowe, w którym podtrzymały dotychczasową argumentację i złożone uprzednio wnioski.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Rozstrzygając tego rodzaju sprawę na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie jednego sędziego (art. 182 § 3 p.p.s.a.).W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami wniesionej skargi kasacyjnej.Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Naruszenie przepisów postępowania może nastąpić przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a więc może mieć taką samą postać jak naruszenie prawa materialnego.W rozpoznawanej sprawie zgłoszony został jedynie zarzut naruszenia przepisów postępowania. Zwrócić w związku z tym należy uwagę, że zarzut oparty na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może zostać uwzględniony jedynie wtedy, gdy uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie i w piśmiennictwie wskazuje się, że zwrot normatywny "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" zawarty w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. in fine, należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Oznacza to po stronie skarżącego obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyrok NSA z 14 lipca 2011 r., II GSK 784/10 i przywołane w nim: wyrok SN z 21 marca 2007 r., I CSK 459/06; wyrok SN z 21 marca 2006 r., I CSK 63/05; T. Wiśniewski, Apelacja i kasacja. Nowe środki odwoławcze w postępowaniu cywilnym, Warszawa 1996, str. 167; B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2009, str. 508).Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast w myśl art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. powyższa kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r., poz. 111, z późn. zm.3), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2025 r., poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.Zasadnicze cechy innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 3 września 2013 r., I OPS 2/13, stwierdzając, że do tej kategorii można zakwalifikować akty lub czynności, które:a) mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.,b) są podejmowane w sprawach indywidualnych,c) mają charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana kontroli sądów administracyjnych,d) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, co oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma podstaw do uznania, że czynności MOPS w postaci wezwania z 3 lipca 2025 r. do zgłoszenia się w siedzibie organu lub nawiązania kontaktu telefonicznego, przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz przekazanie Inspektorowi Sanitarnemu informacji o miejscu pobytu małoletniej M.Ś., wypełniają powyższe przesłanki. Tego rodzaju czynności należy zakwalifikować jako działania faktyczne o materialno-technicznym charakterze. Nie cechowały się one władczością oraz nie rozstrzygały jednostronnie o prawach lub obowiązkach skarżących.Sąd pierwszej instancji trafnie orzekł zatem, że zainicjowana przez skarżące sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, tym samym nie naruszył art. 3 § 1 i § 2 pkt 4 p.p.s.a.W sprawie nie doszło także do naruszenia "art. 146 § 1 pkt 2 p.p.s.a.", gdyż przepis o przywołanej jednostce redakcyjnej nie istnieje. Art. 146 p.p.s.a. składa się z dwóch paragrafów wyznaczających kompetencje sądu do uchylenia aktu oraz uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania żadnej z powyższych możliwości.Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił skierowanych przez skarżące wniosków dowodowych przyjmując, że prowadzone przez sąd administracyjny w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. postępowanie dowodowe ma fakultatywny i uzupełniający charakter. Jego celem jest zebranie materiału koniecznego do przeprowadzenia sądowoadministracyjnej kontroli działalności organu administracji publicznej. Przedstawione przez skarżące dokumenty nie odnosiły się do czynności MOPS podjętych w związku z pismem z 12 czerwca 2025 r., nr [...] otrzymanym od Inspektora Sanitarnego, będących przedmiotem złożonej w niniejszym postępowaniu skargi. W związku z tym nie były one niezbędne do wydania rozstrzygnięcia i nie mogły wpłynąć na jego treść.Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw oddalił.., skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw oddalił.