Postanowienie - III OZ 210/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 9 czerwca 2026
Teza
Oddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Łd 435/25 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego WSA Michała Zbrojewskiego w sprawie ze skargi B.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 4 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenOddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Łd 435/25 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego WSA Michała Zbrojewskiego w sprawie ze skargi B.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 4 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzen
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa karna
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
podejrzany
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
9 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Olga Żurawska - Matusiak
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 18 marca 2026 r., II SA/Łd 435/25, po rozpoznaniu wniosku B.C. (dalej: "skarżący") o wyłączenie sędziego WSA Michała Zbrojewskiego w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 4 kwietnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia, oddalił wniosek.W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji odnotował, że skarżący oparł swój wniosek jedynie na okoliczności wadliwego, jego zdaniem, powołania na urząd sędziego, przy udziale nieprawidłowo ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa. Biorąc to pod uwagę, Sąd Wojewódzki, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślił, że nie stanowi wystarczającej podstawy do uwzględnienia wniosku okoliczność powołania sędziego na wniosek nowej KRS, gdyż nie opiera się ona na okolicznościach związanych z indywidualną oceną zachowania sędziego lub jego związku ze stronami postępowania.WSA w Łodzi podkreślił ponadto, że sędziów sądów administracyjnych do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim powołuje Prezydent RP, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa. Akt powołania sędziego stanowi konstytucyjną i ustawową kompetencję Prezydenta RP, która nie wymaga kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów. W ocenie Sądu pierwszej instancji oznacza to, że w procedurze nominacyjnej sędziów Prezydent RP nie pełni jedynie roli zatwierdzającej, ale może sprzeciwić się każdej kandydaturze, w sytuacji kiedy uzna, że nominacja danej osoby na stanowisko sędziego stałaby w sprzeczności z wartościami konstytucyjnymi, do których ochrony został powołany. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, w sytuacji gdy Prezydent RP nie znalazł podstaw do odmowy powołania na stanowisko sędziego, to sąd administracyjny w postępowaniu o wyłączenie sędziego nie może dokonywać oceny prawidłowości powołania tego sędziego.Sąd pierwszej instancji wskazał także, że skarżący nie przywołał okoliczności, które mogłyby podważyć zaufanie do sędziego WSA Michała Zbrojewskiego, zaś samo subiektywne przekonanie skarżącego, co do istnienia przyczyn wyłączenia, niepoparte dowodami, nie może stanowić podstawy do wyłączenia.WSA w Łodzi odnotował ponadto, iż złożone przez sędziego oświadczenie o braku okoliczności uzasadniających jego wyłączenie, nie pozostawia wątpliwości co do możliwości obiektywnego rozpoznania sprawy.Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 19 oraz 20 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz.143, dalej: "p.p.s.a."), a także nieważność postępowania wskutek naruszenia przepisów art. 183 § 2 pkt 4 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych wolności. Z uwagi na powyższe wniósł o zmianę, bądź uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością jego uwzględnienia.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W związku z tym, że względne przesłanki wyłączenia nie zostały określone w sposób wyczerpujący, to przyjmuje się, że przepis ten odnosi się do istnienia okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie, czyniąc go potencjalnie podejrzanym o brak obiektywizmu przy jej rozpoznawaniu (tzw. iudex suspectus). Okoliczności te związane są zarówno z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną czy jej przedstawicielem, ale mogą też wynikać z zewnętrznych i wewnętrznych uwarunkowań, które w przypadku konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste należy, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa, zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, rozumieć relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej (niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne), gospodarczej (ekonomicznej). Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. wcześniejszych związków sędziego z daną, konkretną sprawą (przez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego).Celem art. 18 i 19 p.p.s.a. jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (por. wyrok TK z 13 grudnia 2005 r., SK 53/04).Odnosząc się do okoliczności wskazanych przez skarżącego należy podkreślić, że powołanie sędziego na stanowisko na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w oparciu o regulację ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), nie może być przesłanką uzasadniającą wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie do zaakceptowania jest interpretacja przyjęta przez skarżącego, w wyniku której należałoby uznać, że sędzia nominowany na wniosek tak ukształtowanej KRS nie posiada "in genere" przymiotu bezstronności niezbędnego do orzekania w każdej rozpoznawanej przez niego sprawie.Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na dokładną treść art. 19 p.p.s.a. in fine, z którego jasno wynika, że okoliczności na podstawie których wnioskuje się o wyłączenie sędziego muszą świadczyć o braku bezstronności sędziego "(...) w danej sprawie". Tym samym podniesienie kwestii nieprawidłowości w procesie powołania danego sędziego nie może stanowić wystarczającej podstawy wyłączenia go od rozpoznania konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej. Taka okoliczność nie jest związana z indywidualną oceną zachowania sędziego co do jego bezstronności i niezawisłości. Konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 stycznia 2020 r., I OSK 1917/18, w którym wskazał, iż "wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 p.p.s.a.". W literaturze przyjmuje się, że samo występowanie sytuacji uzasadniającej w jakimś stopniu podejrzenie sędziego o stronniczość może stanowić przyczynę jego wyłączenia ze sprawy" (por. J. P. Tarno, Wyłączenie sędziego w postępowaniu sądowo administracyjnym, s. 233). Jednocześnie przyjęcie, że subiektywne przeświadczenie wnioskującego o braku obiektywizmu sędziego może skutkować wyłączeniem sędziego od rozpoznania sprawy, prowadziłoby do negacji spójności i pewności prawa oraz do nieprzewidywalnych skutków w praktyce orzeczniczej (por. postanowienie NSA z 14 czerwca 2012 r., I OZ 420/12). Wyłączenie nie powinno zatem następować automatycznie, a w każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile wskazane okoliczności mają wpływ na bezstronność sędziego.W kontekście podniesionych okoliczności trzeba też zaznaczyć, że wątpliwości co do bezstronności i niezawisłości muszą mieć charakter realny, a nie potencjalny (por. wyrok NSA z 10 marca 2026 r., III OSK 2706/24; wyrok NSA z 8 marca 2023 r., II OSK 620/20). Dopiero wystąpienie konkretnej sytuacji, która prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności, w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, będzie mogło stanowić materialną podstawę do rozważenia odsunięcia danego sędziego od udziału w procesie wyrokowania.Warto nadmienić, że podobne stanowisko zajął Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w wyroku z 9 lipca 2020 r. V. versus L., C-272/19 (ECLI:EU:C:2020:535), w punkcie 54 wskazał, że: "co się tyczy warunków mianowania sędziego orzekającego w sądzie odsyłającym, należy na wstępie przypomnieć, że sam fakt, iż władze ustawodawcze lub wykonawcze uczestniczą w procesie mianowania sędziego nie może prowadzić do powstania zależności sędziego od tych władz ani do wzbudzenia wątpliwości co do jego bezstronności, jeśli po mianowaniu zainteresowany nie podlega żadnej presji i nie otrzymuje instrukcji w ramach wykonywania swoich obowiązków [por. wyrok z 19 listopada 2019 r., A.K. i in. (niezależność Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego), C-585/18, C-624/18 i C-625/18, EU:C:2019:982, pkt 133 i przytoczone tam orzecznictwo]". Potwierdzeniem tej linii orzeczniczej jest także wyrok TSUE w sprawie C521/21 z 24 marca 2026 r., odnoszący się do polskiego wymiaru sprawiedliwości, z którego jednoznacznie wynika, że sam fakt powołania sędziego przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w oparciu o regulację ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw nie oznacza, że nie stanowi on "niezawisłego i bezstronnego sądu" w rozumieniu prawa Unii.W rozpatrywanej sprawie zarzucana wadliwość procesu powołania, nie prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sędziowskiej. Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób kwestia ta mogłyby znaleźć przełożenie na bezstronność sędziego.Nadmienić należy także, że z oświadczenia złożonego w niniejszej sprawie przez sędziego WSA Michała Zbrojewskiego wynika, że nie zachodzą w stosunku do niego żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie. Wiarygodność tego oświadczenia nie budzi wątpliwości.Powyższa argumentacja pozostaje aktualna także względem zarzutu nieprawidłowej obsady sądu wydającego zaskarżonego postanowienie. Wątpliwości skarżącego dotyczące procedury powołania sędziów WSA Marcina Olejniczaka i Agaty Sobieszek-Krzywickiej, niepoparte przedstawieniem indywidualnej argumentacji dotyczącej wpływu tej okoliczności na zagrożenie standardu niezawisłości i bezstronności w konkretnej sprawie, nie mogą być wystarczające dla uznania, że w rozpoznaniu sprawy brali udział sędziowie wyłączeni z mocy ustawy. Wniosek jest tym bardziej zasadny, zważywszy na to, że w toku postępowania skarżący nie wnosił o wyłączenie wskazanych sędziów i to pomimo tego, że sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka także została wyznaczona do rozpoznania zainicjowanej przez niego sprawy.Odnosząc się końcowo do zarzutów związanych z oceną roli Prezydenta RP w powoływaniu sędziów na wniosek Krajowej Rady Sądownictw, należy podkreślić, że przedmiotem niniejszego postępowania była wyłącznie ocena zasadności wyłączenia sędziego WSA Michała Zbrojewskiego w indywidualnej sprawie, a nie prawidłowości aktu powołania go na sędziego. Kwestie związane z analizą ustawowych i konstytucyjnych kompetencji Prezydenta RP, istnienia prawa podmiotowego dostępu do służby sędziowskiej oraz związanych z tym uprawnień kontrolnych sądów administracyjnych, pozostają bez wpływu na treść wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia.Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.