sygn. III OSK 882/26 9 czerwca 2026 Naczelny Sąd Administracyjny

Postanowienie - III OSK 882/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 9 czerwca 2026

Teza
Uchylono zaskarżone postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 2599/25 w sprawie ze skargi Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 30 czerwca 2025 r., znak: DRKN.Z1.402.4.2Uchylono zaskarżone postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 2599/25 w sprawie ze skargi Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 30 czerwca 2025 r., znak: DRKN.Z1.402.4.2
Data orzeczenia 9 czerwca 2026
Sąd Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący Rafał Stasikowski
Rozstrzygnięcie

Uchylono zaskarżone postanowienie

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 2599/25 w sprawie ze skargi Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 30 czerwca 2025 r., znak: DRKN.Z1.402.4.2024 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z 14 stycznia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjnyw Warszawie odrzucił przedmiotową skargę. W uzasadnieniu ustalił, że zaskarżoną decyzją z 30 czerwca 2025 r. Rada Doskonałości Naukowej uchyliła decyzję Rady Naukowej Dyscyplin Językoznawstwa i Literaturoznawstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Nr 168/RND/SNJL/2023/2024 z 23 maja 2024 r. o stwierdzeniu nieważności uchwały Rady Instytutu Filologii Angielskiej Wydziału Neofilologii UAM z 4 listopada 2011 r. w sprawie nadania A.K. stopnia doktora i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.Skargę na decyzję z 30 czerwca 2025 r. wniósł zdaniem Sądu pierwszej instancji Rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.W odpowiedzi na skargę Rada Doskonałości Naukowej wniosła o jej odrzucenie wskazując, że organ administracji publicznej, który wydał w pierwszej instancji decyzję administracyjną w sprawie, nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi w sprawie na decyzję administracyjną wydaną w wyniku odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej.Odrzucając skargę, Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarga na decyzję organu drugiej instancji została wniesiona przez Rektora Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, który to jako organ wydał decyzję w pierwszej instancji. Zgodnie z orzecznictwem sądowym "oczywiste jest, że organ administracji publicznej powołany do wydania decyzji administracyjnej [...] nie może być jednocześnie stroną postępowania administracyjnego w tej samej sprawie (patrz: postanowienie NSA z dnia 26 maja 1982 r., SA/Gd 165/82, publ. ONSA 1982/1/49)" (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2377/10). Zdaniem tego Sądu organ pierwszej instancji, który to wydał pierwotną, uchyloną decyzję, nie posiada w przedmiotowej sprawie legitymacji do wniesienia skargi do Sądu na decyzję organu drugiej instancji. Nie jest bowiem dopuszczalne, aby organ I instancji w tej samej sprawie występował raz jako organ wydający orzeczenie merytoryczne, a innym razem jako podmiot kwestionujący rozstrzygnięcie organu odwoławczego.Sąd pierwszej instancji, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), odrzucił skargę.Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wywiódł Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, zaskarżając postanowienie w całości. Wniósł o uchylenie tego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:a) błędną wykładnię art. 9 i art. 17 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r.-Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2024 r. poz. 1571 ze zm.; dalej "p.s.w.n.") oraz art. 33 i art. 38 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2025 r., poz. 1071 ze zm.; dalej "k.c.") w zw. z art. 25 § 1 i art. 26 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarżącym w sprawie jest Rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, podczas gdy skargę w sprawie wniósł Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu;b) błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w zw. z art. 28 ust. 4 p.s.w.n. w związku z § 24 pkt 1 i 4 i § 43 ust. 1 pkt 3 statutu Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (http:/Zbip.amu.edu.pl/dokumenty/statut-uam), w związku z art. 32 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że decyzję w pierwszej instancji wydał Rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, podczas gdy decyzję z 23 maja 2024 r. o stwierdzeniu nieważności uchwały Rady Instytutu Filologii Angielskiej Wydziału Neofilologii UAM z 4 listopada 2011 r. w sprawie nadania stopnia doktora wydała Rada Naukowa Dyscyplin Językoznawstwo i Literaturoznawstwo Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu;c) błędną wykładnię art. 185 ust. 1 pkt 1, art. 269 ust. 1, art. 268 ust. 1 i art. 2 p.s.w.n. oraz art. 43 w związku z art. 23 k.c. w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu nie ma interesu prawnego w sprawie;d) niewłaściwe zastosowanie art. 70 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 3 ust. 1 i art. 9 ust. 2 p.s.w.n. poprzez uznanie sytuacji prawnej uczelni za podobną do sytuacji prawnej jednostki samorządu terytorialnego lub też Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i w konsekwencji przyjęcie, że wniesienie skargi w sprawie jest niedopuszczalne;2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:a) naruszenie art. 50 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu nie ma interesu prawnego w sprawie;b) art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że wniesienie skargi przez Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu jest niedopuszczalne i w konsekwencji odrzucenie skargi;c) art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez brak gruntownego odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do okoliczności konkretnego stanu faktycznego i uzasadnienia skargi wniesionej w sprawie, w miejsce tego mechaniczne przeniesienie argumentacji z innych spraw, wskutek czego treść uzasadnienia uniemożliwia prześledzenie toku rozumowania Sądu.W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasadzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych w skardze kasacyjnej.Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zarzut 2 c) okazał się zasadny. Sąd pierwszej instancji naruszył art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie pozwala na prześledzenie toku rozumowania, które doprowadziło Sąd do konkluzji, że stroną skarżącą w sprawie jest Rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W pierwszym rzędzie wskazać należy, że z treści skargi wprost wynika, że skarżącym jest Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu reprezentowany przez Rektora na co wskazuje nie tylko podanie Uniwersytetu w nagłówku skargi, ale i treść samej skargi – zwłaszcza w początkowym fragmencie, zatytułowanym "I. określenie interesu prawnego skarżącego", w którym skarżący Uniwersytet wykazuje swój interes prawny we wniesieniu skargi. Z niewyjaśnionych w uzasadnieniu postanowienia przyczyn zarządzeniem z 14 stycznia 2026 r. (k. 29) zmieniono w systemach sądowych stronę skarżącą z "Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu" na "Rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu", a następnie zaskarżonym postanowieniem odrzucono skargę Rektora. Kwestia ta nie została w uzasadnieniu wyjaśniona, mimo że istota rozpoznawanego zagadnienia wiąże się z ustaleniem organu I instancji w rozpoznawanej sprawie i wynikających stąd dalszych konsekwencji w zakresie dopuszczalności skargi.Idąc tym nurtem wskazać należy, że Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił również dlaczego przyjął, że w sprawie to Rektor "wydał decyzję w pierwszej instancji" (s. 3 uzasadnienia). Jest to istotne, gdyż z akt sprawy wynika, że w pierwszej instancji rozstrzygnięcie w formie uchwały wydała Rada Naukowa Dyscyplin Językoznawstwa i Literaturoznawstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Jeżeli za tym ustaleniem kryje się proces myślowy, który doprowadził Sąd do takiego określenia organu pierwszej instancji, to powinien on zostać ujawniony w uzasadnieniu. W tym zagadnieniu kryje się więc istota problemu tej sprawy.Zgodnie z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. uzasadnienie postanowienia powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Proces dojścia przez Sąd pierwszej instancji do wyżej opisanych ustaleń nie został w uzasadnieniu przedstawiony, zaś prima facie ustalenia te wydają się być nieprawidłowe, co rzutowało na ocenę prawidłowości wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, bowiem przyczyną odrzucenia skargi było to, że: "skarga na decyzję organu drugiej instancji została wniesiona przez Rektora Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, który to jako organ wydał decyzję w pierwszej instancji".Z wymienionych wyżej przyczyn zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie nie poddawało się merytorycznej ocenie. Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwił przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia. Odnoszenie się do pozostałych zarzutów było w tej sytuacji niecelowe.Sąd pierwszej instancji powinien rozważyć czy Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu ma interes prawny we wniesieniu przedmiotowej skargi, w tym przede wszystkim kto był organem pierwszej instancji w sprawie, ocenić jaka jest relacja między Radą Naukowa Dyscyplin Językoznawstwa i Literaturoznawstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu a Uniwersytetem i czy pozwala ona na zaskarżenie przez Uniwersytet przedmiotowej decyzji.W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.Naczelny Sąd Administracyjny nie zasądził na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem sądu pierwszej instancji uwzględniającym lub oddalającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę.., uchylił zaskarżone postanowienie.Naczelny Sąd Administracyjny nie zasądził na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem sądu pierwszej instancji uwzględniającym lub oddalającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę.