Postanowienie - II SA/Kr 417/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie - z dnia 9 czerwca 2026
Teza
Odrzucono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gminy Wieliczka na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 3 lutego 2026 r., nr SKO.UW/4163/170/2025 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości jest nieuzasadniona lub uzasadniona w niższej wysokości postanawiOdrzucono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gminy Wieliczka na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 3 lutego 2026 r., nr SKO.UW/4163/170/2025 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości jest nieuzasadniona lub uzasadniona w niższej wysokości postanawi
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
odrzucono środek zaskarżenia
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
samorząd terytorialny
Role w sprawie
prokurator
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
uczestnik
Data orzeczenia
9 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Przewodniczący
Paweł Darmoń
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 3 lutego 2026 r., nr SKO.UW/4163/170/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: SKO, organ II instancji, Kolegium) przywróciło termin do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego 4/9 części nieruchomości oznaczonej jako działka [...] o pow. 0,7660 ha, położonej w W., obręb ewidencyjny [...], powiat w. , województwo m. objętej księgą wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy w W. III Wydział Ksiąg Wieczystych nr [...] jest nieuzasadniona lub uzasadniona w niższej wysokości.Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:Pismem z dnia 8 października 2024 r., znak: WMG.6843.1.20.2024 Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka (dalej: skarżąca, gmina) wypowiedział P. K. wysokość dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ww. części nieruchomości, proponując nową wysokość opłaty rocznej w kwocie:1) w roku 2025 – [...] zł;2) w roku 2026 – [...] zł;3) w roku 2027 i latach następnych - [...] zł.Pismem z dnia 28 lutego 2025 r. (data wpływu do organu: 4 marca 2025 r.) uczestnik złożył wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.Orzeczeniem z dnia 27 marca 2025 r., nr SKO.UW/4163/96/2025 Kolegium oddaliło wniosek uczestnika o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej była nieuzasadniona albo była uzasadniona w innej wysokości.Od ww. orzeczenia został wniesiony sprzeciw do sądu powszechnego. Pismem z dnia 18 grudnia 2025 r. Sąd Rejonowy w Wieliczce zwrócił się o podjęcie czynności w celu rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, gdyż jego rozpoznanie nie pozostaje w jego kompetencji.Postanowieniem z dnia 3 lutego 2026 r., nr SKO.UW/4163/170/2025, opisanym na wstępie, SKO przywróciło termin do złożenia przedmiotowego wniosku.Z ww. postanowieniem nie zgodziła się Gmina Wieliczka i pismem z dnia 19 lutego 2026 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę, zaskarżając postanowienie z dnia 3 lutego 2026 r. w całości.Orzeczeniem z dnia 18 lutego 2026 r., nr SKO.UW/4163/170/2025 Kolegium oddaliło wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona lub uzasadniona w niższej wysokości.W odpowiedzi na skargę, pismem z dnia 9 marca 2026 r. SKO wniosło o oddalenie skargi.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:Skarga podlega odrzuceniu.Zgodnie z art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.Z kolei, stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Według art. 58 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym.Z powyższych przepisów wynika, że wniesienie do sądu administracyjnego skargi przez podmioty inne niż wskazane w art. 50 p.p.s.a. należy ocenić jako niedopuszczalne, daje to podstawę do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.W rozpoznawanej sprawie skargę wniosła Gmina Wieliczka. Należało więc ocenić, czy posiada ona legitymację skargową (interes prawny) w niniejszym postepowaniu.Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej: k.p.a.) na gruncie postępowania administracyjnego stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny jest określany jako osobisty, konkretny i aktualny prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. Istnieje on więc wówczas, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym. Jednostki samorządu terytorialnego jako podmioty praw i obowiązków wynikających z przyznanej im osobowości prawnej oraz wyposażenia w prawo własności i inne prawa majątkowe (art. 165 ust. 1 Konstytucji RP) mają niewątpliwie interes prawny w żądaniu czynności organu administracyjnego albo udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli dotyczą one tychże praw i obowiązków.Ta generalna zasada doznaje jednak ograniczenia w sprawach, w których organ jednostki samorządu terytorialnego orzekał jako quasi organ administracyjny. W niniejszej sprawie zaskarżone zostało postanowienie SKO z dnia 3 lutego 2026 r., nr SKO.UW/4163/170/2025 w przedmiocie przywrócenia terminu użytkownikowi wieczystemu, do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka dokonana przez ten organ pismem z dnia 8 października 2024 r., znak: WMG.6843.1.20.2024 jest nieuzasadniona lub uzasadniona w niższej wysokości.Zatem w sprawie orzekał Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka. Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji strony procesowej w tym postępowaniu, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżenia decyzji administracyjnych do sądu (por. uchwała NSA z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03, opubl. ONSA nr 4 z 2003 r., poz. 115). Włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie ogranicza zakres procesowy tych jednostek jako osób prawnych. Ten sam podmiot nie może bowiem w tym samym postępowaniu kumulować roli organu prowadzącego postępowanie z rolą strony postępowania (por. postanowienia NSA z dnia: 22 października 2009 r., sygn. akt I OSK 1406/09, 28 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 551/08, wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 782/08).Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka jest organem wykonawczym gminy, stąd legitymacji takiej nie będzie również posiadała taka jednostka samorządu terytorialnego, której ten organ jest reprezentantem. Na przyjęcie takiej koncepcji nie pozwala bowiem zasada działania organów administracyjnych zgodnie z prawem, zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i zasada prawdy obiektywnej wyrażone w art. 6, 7 i 8 k.p.a., gdyż organy samorządu terytorialnego, które wydają decyzje wobec obywatela mają stać na straży prawa, zatem w procesie kontroli instancyjnej nie zachodzi potrzeba umożliwienia jednostkom samorządu terytorialnego wyrażania swoich interesów (por. wyrok TK z dn. 29.10.2009 r., sygn. K 32/08, opubl. OTK-A 2009/9/139). Dopuszczenie do złożenia skargi przez quasi organ pierwszej instancji doprowadziłoby do sytuacji, w której stronami postępowania sądowego byłyby dwa organy administracji publicznej orzekające w sprawie, bowiem Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka występował w roli quasi organu pierwszej instancji, co spowodowało, że Gmina Wieliczka reprezentowana przez Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka, nie może być uznana za stronę postępowania. Nie można bowiem zaakceptować sytuacji, w której organ jako dysponent władztwa publicznego, poprzez zakwestionowanie postanowienia organu wyższego stopnia w istocie doprowadza do sytuacji, w której staje się niejako obydwoma stronami stosunku administracyjnego, tj. organem kształtującym władczo swoją własną sytuację jako sytuację strony (por. postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3173/19 oraz postanowienie WSA w Krakowie z dnia 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 162/19). Skarga jest więc niedopuszczalna (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a).Ponadto, postanowienie SKO z dnia 3 lutego 2026 r., nr SKO.UW/4163/170/2025 w przedmiocie przywrócenia terminu użytkownikowi wieczystemu jest niezaskarżalne, gdyż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Tryb ustalania i aktualizacji opłat ponoszonych w związku z użytkowaniem wieczystym nieruchomości został uregulowany w art. 71-81 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 399; dalej: u.g.n.). Ustawa ta przewiduje dwustopniową procedurę rozstrzygania sporów o ustalenie przedmiotowej opłaty. Procedura ma mieszany charakter: w pierwszym etapie: quasi-administracyjny, w drugim o charakterze cywilnym. Z treści art. 79 ust. 3 u.g.n. wynika, że kolegium powinno dążyć do polubownego załatwienia sprawy w drodze ugody, a jeżeli do ugody nie dojdzie, organ ten wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. Od orzeczenia kolegium nie przysługuje odwołanie w administracyjnym toku, właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw do sądu powszechnego (art. 80 ust. 1 i 2 u.g.n.). Ustawa o gospodarce nieruchomościami nie poddała więc kontroli sądów administracyjnych orzeczeń wydawanych przez samorządowe kolegia odwoławcze. Tak więc orzeczenie merytoryczne, orzeczenie o charakterze procesowym, ani też jakiekolwiek inne czynności podejmowane przez samorządowe kolegium odwoławcze w tego rodzaju postępowaniu nie podlegają kontroli sądowo-administracyjnej. Czynności podejmowane przez SKO w ramach postępowania aktualizacyjnego - nie dotyczą sprawy administracyjnej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1917/22).Ponadto, skoro na postanowienie samorządowego kolegium odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości przysługuje na zasadzie wyjątku od zasady skarga do sądu administracyjnego, to tego wyjątku nie można rozszerzać na postanowienie o przywróceniu terminu, które nie prowadzi do zakończenia dalszego procedowania przez kolegium w sprawie wniosku użytkownika wieczystego dotyczącego dopuszczalności aktualizacji opłaty rocznej (por. uchwała NSA z dnia 17 grudnia 2018 r., sygn. akt I OPS 2/18). W związku z powyższym, skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić.Podobne stanowisko, jak w niniejszej sprawie, przedstawiły sądy administracyjne w postanowieniu WSA w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Kr 334/26; postanowieniu WSA w Krakowie z dnia 2 czerwca 2026 r., sygn. akt II SA/Kr 416/26.Sąd orzekający podziela argumentację zawartą w powołanych powyżej rozstrzygnięciach.Mając na uwadze całokształt powyższych okoliczności, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia.Zgodnie z treścią art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego. Wobec odrzucenia skargi należało stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrócić skarżącej całość uiszczonego wpisu, jak w punkcie 2 sentencji postanowienia.. zwrócić skarżącej całość uiszczonego wpisu, jak w punkcie 2 sentencji postanowienia.