Postanowienie - II SAB/Gd 19/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - z dnia 10 czerwca 2026
Teza
Odrzucono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędzia WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. G. na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach w sprawie podjęcia czynności kontrolnych linii elektroenergetycznej postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu A. G. ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego SądOdrzucono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędzia WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. G. na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach w sprawie podjęcia czynności kontrolnych linii elektroenergetycznej postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu A. G. ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sąd
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
odrzucono środek zaskarżenia
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
Skarb Państwa
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
10 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Przewodniczący
Dariusz Kurkiewicz
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę
UZASADNIENIE
A. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach w sprawie podjęcia czynności kontrolnych linii elektroenergetycznej.Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:W piśmie z 23 stycznia 2026 r., które wpłynęło do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach (dalej jako PINB) w dniu 26 stycznia 2026 r., A. G. złożył wniosek o podjęcie czynności kontrolnych w związku z istnieniem linii elektroenergetycznej średniego napięcia (ok. 15 kV) przebiegającej przez działkę nr [...] położoną w obrębie T., gmina Ż., oraz o udzielenie informacji, czy dla ww. linii wydano pozwolenie na budowę lub dokonano skutecznego zgłoszenia robót budowlanych; czy została wydana decyzja o pozwoleniu na użytkowanie lub przyjęto zawiadomienie o zakończeniu budowy; czy jest lub była prowadzona dokumentacja budowlana dotycząca tego obiektu. Ponadto Wnioskodawca poprosił o wskazanie inwestora, informację o statusie prawnym obiektu oraz czy w świetle posiadanych przez organ dokumentów istnieją przesłanki do uznania przedmiotowej linii za obiekt zrealizowany bez wymaganych decyzji, będący samowolą budowlaną. Dodatkowo, Wnioskodawca zapytał, czy przedmiotowa linia została ujawniona w ewidencji sieci uzbrojenia terenu (GESUT) lub innych rejestrach prowadzonych na podstawie przepisów Prawa budowlanego.W odpowiedzi z 30 stycznia 2026 r., nadanej w dniu 2 lutego 2026 r., PINB poinformował opisana przez Wnioskodawcę sprawa nie była dotychczas znana organowi oraz że organ podejmie odpowiednie działania w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane. Jednocześnie PINB poinformował, że jeśli ustali, że w sprawie przedmiotowej linii elektroenergetycznej są podstawy do przeprowadzenia postępowania zmierzającego do usunięcia stwierdzonych niezgodności z prawem, to postępowanie takie zostanie wszczęte z urzędu.Pismem z 30 stycznia 2026 r. PINB zwrócił się do A. w W. z prośbą o udzielenie informacji w sprawie przedmiotowej linii nr [...]. Pismo zostało doręczone adresatowi w dniu 4 lutego 2026 r.Pismem z 25 lutego 2026 r. (data wpływu do PINB: 25 lutego 2026 r.) A. G. wystąpił do PINB o wszczęcie postępowania wyjaśniającego w sprawie legalności przedmiotowej linii, ustalenie daty realizacji inwestycji, inwestora, podstawy prawnej realizacji, czy obiekt został oddany do użytkowania zgodnie z obowiązującymi przepisami, a w przypadku braku wymaganych decyzji lub dokumentów Wnioskodawca wystąpił o podjęcie czynności przewidzianych przepisami Prawa budowlanego.W piśmie z 11 marca 2026 r. (data wpływu do PINB: 11 marca 2026 r.) A. G. wystąpił do PINB z wnioskiem o informacje w przedmiotowej sprawie, tj. na jakim etapie znajdują się obecnie czynności wyjaśniające, czy organ zwracał się do operatora sieci elektroenergetycznej o przekazanie dokumentacji dotyczącej przedmiotowej linii, a jeśli tak, to w jakiej dacie, czy dokumentacja została przekazana, a jeżeli nie, to czy organ otrzymał informacje o przyczynach opóźnienia oraz czy planowane jest wszczęcie postępowania w przedmiotowej sprawie.Pismem z 18 marca 2026 r. (data wpływu do PINB: 18 marca 2026 r.) A. G. wniósł ponaglenie wskazując, że dotąd nie otrzymał żadnych dalszych informacji o stanie sprawy. Wnioskodawca poprosił o udzielenie odpowiedzi na jego pismo z 23 stycznia 2026 r. oraz przekazanie informacji o aktualnym stanie sprawy i podjętych działaniach.W dniu 19 marca 2026 r. pracownik PINB sporządził notatkę służbową, z którą wynika, że w związku z nieotrzymaniem odpowiedzi na pismo PINB z 30 stycznia 2026 r. skierowane do A. w W. przeprowadzono rozmowę telefoniczną z pracownikiem Spółki, który wyjaśnił, że wniosek PINB został przekazany zgodnie z kompetencją do B. w G. do działu nieruchomości. Z kolei w rozmowie z pracownikiem tego działu pracownik PINB uzyskał informację, że wszelkie dokumenty związane z liniami niskiego (0,4 kV) i średniego (15 kV) napięcia znajdują się w A. i że wszelkie dokumenty związane z przedmiotową linią są w posiadaniu A. w W.W konsekwencji, pismami z 23 marca 2026 r. PINB zwrócił się do A. w W. oraz do B. w G. o bardzo pilne udzielenie informacji i przekazanie kopii dokumentacji dotyczących przedmiotowej linii z uwagi na prowadzone postępowanie kontrolne.Również pismem z 23 marca 2026 r. PINB odpowiedział Wnioskodawcy wskazując, że obecnie jest prowadzone postępowanie kontrolne, które ma charakter postępowania przygotowawczego, w którym zbiera się materiał dowodowy w celu ustalenia, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości zostanie wszczęte postępowanie, o czym zostaną poinformowane strony postępowania. Ponadto, PINB poinformuje o wynikach odrębnym pismem.W dniu 18 marca 2026 r. A. G. wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na przewlekłość postępowania PINB.W odpowiedzi na skargę PINB wyjaśnił, że procedowanie postępowania kontrolnego nastąpiło niezwłocznie po otrzymaniu wniosku, a PINB nie ma wpływu na funkcjonowanie i tempo pracy w A. w W. oraz B. w G.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.W niniejszej sprawie Skarżący zarzucił PINB przewlekłość postępowania w sprawie dotyczącej linii elektroenergetycznej przebiegającej nad działką nr [...] w T., gmina Ż.Istotne przy tym jest, że postępowanie, którego wszczęcia domagał się Skarżący w swoich pismach do PINB, zasadniczo sprowadzają się do kontroli obiektu budowlanego oraz udzielenia informacji na ten temat, ewentualnie podjęcia stosownych działań nakazanych przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2025 poz. 418 z późn. zm.), dalej jako P.b. W ocenie Skarżącego, skoro organ nie dokonał stosownej kontroli i nie przekazał Skarżącemu informacji oraz nie podjął innych (ewentualnych) działań, to należy mu przypisać przewlekłość postępowania.W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), dalej jako k.p.a., bezczynnością organu jest nie załatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Zatem bezczynność zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok NSA z 9 października 2018 r. sygn. akt I OSK 1987/18, orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast przewlekłość postępowania oznacza sytuację, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).W konsekwencji, aby móc oceniać, że organ jest bezczynny bądź działa przewlekle konieczne jest ustalenie, że organ miał obowiązek podjąć działanie i wydać rozstrzygnięcie oraz że albo nie uczynił tego bądź uczynił to po terminie (bezczynność) albo przedłużał nadmiernie postępowanie bez podstawy (przewlekłość).W niniejszej sprawie podstawę prawną dla działania PINB stanowią przepisy ustawy P.b. Z punktu widzenia zarzutów skargi kluczowe są art. 53a ust. 1 i art. 72a P.b. W myśl art. 53a ust. 1 P.b. postępowania uregulowane w niniejszym rozdziale [tj. rozdziale 5b - Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy – przyp. Sądu] wszczyna się z urzędu. Natomiast zgodnie z art. 72a P.b. postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 62 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68 oraz art. 71a ust. 4, wszczyna się z urzędu. (Art. 62 P.b. dotyczy okresowych kontroli stanu technicznego obiektu budowlanego, instalacji i przewodów; art. 66 P.b. - usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w obiekcie budowlanym oraz decyzji o zakazie użytkowania obiektu; art. 67 P.b. - nakazu rozbiórki nieużytkowanego lub niewykończonego obiektu budowlanego; art. 68 P.b. - nakazów i zarządzeń związanych z potrzebą opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi; art. 71a P.b. - zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia.)W dniu 8 września 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął następującą uchwałę o sygn. akt II OPS 2/25 (orzeczenia.nsa.gov.pl): 1) Z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, z późn. zm.) nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. 2) Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy - Prawo budowlane, obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku.W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skoro organ nadzoru budowlanego nie jest zobowiązany do wydania, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawach, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, to brak reakcji tego organu polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 k.p.a.), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji - także skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Merytoryczne rozpatrzenie ponaglenia przez organ wyższego stopnia, a także skuteczne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu jest możliwe jedynie w sytuacji toczącego się postępowania w konkretnej sprawie. W orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się, że brak jest podstaw do przyjęcia bezczynności organu administracji w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy prawa nie przewidują działania organów w określonej formie prawnej. Musi bowiem istnieć obowiązek prawny działania organu administracji i określona prawna forma tego działania, ujęta w ramy form procesowego rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyroki NSA: z 20 kwietnia 1999 r. sygn. akt I SAB 161/98, z 14 stycznia 2021 r. sygn. akt I GSK 1722/20, orzeczenia.nsa.gov.pl; J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 292).W odpowiedzi na wniosek Skarżącego z 23 stycznia 2026 r. "o podjęcie czynności kontrolnych oraz udzielenie informacji" PINB poinformował Wnioskodawcę pismem z 30 stycznia 2026 r. (nadanym w dniu 2 lutego 2026 r.), że podejmie działania i po zakończeniu czynności wyjaśniających poinformuje Wnioskodawcę czy mogło dojść do naruszenia obowiązujących przepisów budowlanych. Dalej PINB stwierdził: "Jeśli ustalimy, że w sprawie linii elektroenergetycznej [...] są podstawy prawne do przeprowadzenia postępowania administracyjnego – zmierzającego do usunięcia stwierdzonych niezgodności z prawem – postępowanie takie zostanie wszczęte z urzędu" [podkreślenie własne Sądu]. Następnie Wnioskodawca wniósł w dniu 25 lutego 2026 r. wniosek o wszczęcie postępowania wyjaśniającego, a następnie kolejno wniosek o informację w sprawie (pismo z 11 marca 2026 r.) oraz ponaglenie (pismo z 18 marca 2026 r.) i skargę do Sądu z 18 marca 2026 r.Przekładając powyższe na przytoczoną powyżej uchwałę, którą skład orzekający jest związany, należy zauważyć, że w jej świetle wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna. Podstawową przesłanką dopuszczalności skargi jest złożenie jej na akt lub czynność (bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania) objęte zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonym - zasadniczo - w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. oraz art. 5 p.p.s.a. W kontrolowanej sprawie zaś skarga została wniesiona na bezczynność w sytuacji, gdy organ nie był zobligowany do wszczęcia postępowania z wniosku Skarżącego i nie mógł nawet wydać stosownego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, a jedynie miał prawo ustosunkować się do wniosku o jego wszczęcie w piśmie o charakterze informacyjnym (co też, jak wynika z akt sprawy, PINB uczynił). W takiej zaś sytuacji niezasadne jest stwierdzenie, że organ pozostaje w bezczynności bądź że działa przewlekle w zakresie rozpoznania wniosku Skarżącego. Wniosek Skarżącego podlegał bowiem analizie i ocenie z perspektywy zasadności i dopuszczalności wszczęcia z urzędu postępowania, czemu organ dał wyraz w piśmie z 30 stycznia 2026 r. Przyjęta przez organ forma procesowa zajęcia stanowiska (pismo informacyjne) jest zaś prawidłowa w świetle wykładni zaprezentowanej w ww. uchwale, co zarazem czyni skargę w tej sprawie nieuzasadnioną. Skoro nie istniał ustawowy obowiązek wszczęcia postępowania, to wobec braku takiej konieczności nie można także przypisać PINB przewlekłości.Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.Stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zwrócił Skarżącemu z urzędu cały uiszczony wpis, tj. kwotę 100 zł.. Sąd zwrócił Skarżącemu z urzędu cały uiszczony wpis, tj. kwotę 100 zł.