sygn. I OZ 224/26 10 czerwca 2026 Naczelny Sąd Administracyjny

Postanowienie - I OZ 224/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 10 czerwca 2026

Teza
Oddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 kwietnia 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 412/25, o odrzuceniu skargi J.R. na czynność Prezydenta Miasta Wałbrzycha w przedmiocie wstrzymania wypłaty zasiłku stałego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2026Oddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 kwietnia 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 412/25, o odrzuceniu skargi J.R. na czynność Prezydenta Miasta Wałbrzycha w przedmiocie wstrzymania wypłaty zasiłku stałego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2026
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik oddalono zażalenie
Typ sprawy nieustalone
Etap zażalenie
Tryb posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia 10 czerwca 2026
Sąd Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący Krzysztof Sobieralski
Rozstrzygnięcie

Oddalono zażalenie

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 kwietnia 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 412/25, o odrzuceniu skargi J.R. na czynność Prezydenta Miasta Wałbrzycha w przedmiocie wstrzymania wypłaty zasiłku stałego postanawia: oddalić zażalenie.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 412/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zwany dalej "Sądem I instancji", odrzucił skargę J.R., zwanej dalej "skarżącą", na czynność Prezydenta Miasta Wałbrzycha, zwanego dalej "organem I instancji", w przedmiocie wstrzymania wypłaty zasiłku stałego.Pismem z dnia 18 lipca 2025 r. (zmodyfikowanym ostatecznie pismem z dnia 6 lutego 2026 r.) skarżąca wywiodła skargę do Sądu I instancji, której przedmiotem zaskarżenia była czynność materialno-techniczna polegająca na wstrzymaniu wypłaty zasiłku stałego przyznanego decyzją organu I instancji z dnia 11 stycznia 2024 r., nr MOPS/4061/000117/2024. Na mocy powyższej decyzji organ I instancji zmienił od dnia 1 stycznia 2024 r. bezterminowo decyzję tego organu z dnia 9 lutego 2022 r., nr MOPS/4061/000903/2022, w części dotyczącej przyznanego skarżącej zasiłku stałego z kwoty 560,16 zł na kwotę 792,96 zł miesięcznie (pkt 1). Pozostałe ustalenia zawarte w decyzji z dnia 9 lutego 2022 r. pozostały bez zmian (pkt 2). Z treści pouczenia zawartego w decyzji wynika, ze wypłata zasiłku realizowana była na konto bankowe.Sąd I instancji wskazał, że skarżąca konsekwentnie i niezmiennie domagała się co do zasady "stwierdzenia, że postępowanie Prezydenta Miasta Wałbrzycha w postaci wstrzymania wypłaty zasiłku stałego przyznanego decyzją z dnia 11 stycznia 2024 r. było niezgodne z prawem". W treści skargi skarżąca przyznała również, że "zasiłek stały przestał być faktycznie wypłacany od dnia 1 marca 2025 r.", aczkolwiek wszystkie zaległości z tego tytułu zostały ostatecznie wypłacone skarżącej 1 sierpnia 2025 r. (k. 109 akt sądowych). Powyższe znajduje potwierdzenie w treści pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wałbrzychu i dołączonych do niego dowodach potwierdzających dokonanie przelewów na konto skarżącej (k. 64-65, 68 i nast. akt sądowych).Sąd I instancji uznał, że w sprawie zaskarżona została czynność organu I instancji w przedmiocie wstrzymania wypłaty zasiłku stałego, która jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. 2026, poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Sąd I instancji wskazał, że dla dopuszczalności skargi na taką czynność, a co za tym idzie możliwości przystąpienia przez Sąd do jej merytorycznej oceny, niezbędne jest zachowanie terminu do jej wniesienia. Termin do wniesienia skargi na taką czynność określony został w art. 53 § 2 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może jednak uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Sąd I instancji uznał, że strona skarżąca dowiedziała się o wstrzymaniu wypłaty zasiłku stałego — najpóźniej — z końcem marca 2025 r., a zatem termin do wniesienia skargi upłynął z końcem kwietnia 2025 r. Z akt sprawy bezspornie wynika, że w dniu 21 lutego 2025 r. na konto skarżącej wypłacony został zasiłek stały. W konsekwencji tego przyjęto, że termin do wniesienia skargi upłynął z końcem kwietnia 2025 r. tj. po 30 dniach od końca marca 2025 r., w którym to miesiącu na konto skarżącej miała nastąpić kolejna wypłata zasiłku. Skargę na opisaną czynność skarżąca wniosła dopiero w dniu 18 lipca 2025 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu. Sąd I instancji nie znalazł też podstaw do uznania, aby uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącej, gdyż z treści skargi wynika, że skarżąca stale monitorowała stan konta i była świadoma, iż wstrzymanie wypłaty zasiłku nastąpiło już "faktycznie" od "1 marca 2025 r.".Ponadto Sąd I instancji wskazał, że kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz nie zastępuje go w czynnościach. Tym samym żądanie o "nakazanie wypłaty zasiłku stałego od wyrokowania do dnia ostatecznego zakończenia postępowania sprawy co do uchylenia decyzji organu I instancji z dnia 11 stycznia 2024 r.", celem zabezpieczenia jego wypłaty na przyszłość, wykracza poza zakres kontroli sądu. Możliwość wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wydania zabezpieczenia przewidziana została w procedurze cywilnej (art. 736 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego), a nie sądowoadministracyjnej. Dlatego też — wbrew twierdzeniom skarżącej — wywiedziona przez nią skarga nie mogła "pełnić analogicznej roli jak wniosek o udzielenie zabezpieczenia w postępowaniu cywilnym".Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości.Skarżąca w złożonym zażaleniu sformułowała następujące wnioski:1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej pierwotnej treści pkt. 1 skargi z dnia 18 lipca 2025 r. o treści "nakazanie wypłaty zaległego zasiłku stałego za okres od dnia 1 marca 2025 r. do dnia 18 lipca 2025 r. (dzień złożenia skargi)" i umorzenie postępowania w tej części (art. 189 P.p.s.a i art. 197 § 2 P.p.s.a),2. uchylenie zaskarżonego postanowienia w części wnioskowanej w pkt. 2 pisma skarżącej z dnia 6 lutego 2026 r. o treści "wnoszę o nakazanie wypłaty zasiłku stałego w kwocie po 1229 zł miesięcznie od dnia 16 grudnia 2025 r. do dnia ostatecznego zakończenia sprawy co do uchylenia decyzji z dnia 11 stycznia 2024 nr MOPS/4061/000117/2024" i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia (art 185 § 1 P.p.s.a i art. 197 § 2 P.p.s.a),3. uchylenie zaskarżonego postanowienia [w] części wnioskowanej w pkt. 3 pisma skarżącej z dnia 6 lutego 2026 r. o treści "stwierdzenie, że postępowanie Prezydenta Miasta Wałbrzycha w postaci wstrzymania wypłaty zasiłku stałego przyznanego decyzją MOPS/4061/000117/2024 z dnia 11 stycznia 2024 r. było niezgodne z prawem" i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia (art 185 § 1 P.p.s.a i art. 197 § 2 P.p.s.a),4. uchylenie zaskarżonego postanowienia [w] części wnioskowanej w pkt. 4 pisma skarżącej z dnia 6 lutego 2026 r. tj. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia (art 185 § 1 P.p.s.a i art. 197 § 2 P.p.s.a),5. zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.W przedmiotowym zażaleniu podniesiono następujące zarzuty:1. w zakresie wniosku nr 1 zażalenia wskazano na naruszenie przepisu postępowania art. 134 § 1 P.p.s.a i art 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a, które miało wpływ na wynik sprawy. Art 134 § 1 P.p.s.a stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Granice sprawy zakreśliła skarżąca w szczególności w pkt. 1 skargi złożonej 18 lipca 2025 r. Jednakże żądanie w tym zakresie zostało cofnięte w całości pismem z dnia 1 października 2025 r. (nawiązanie do tego cofnięcia znajduje się również w treści pisma z dnia 6 lutego 2026 r.). Wobec tego zmodyfikowano granice skargi, a w związku z tym ma zastosowanie art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postepowania jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia napisał, że w zakresie omawianego pkt. 1 skarga została złożona po terminie. Twierdzenie to jest irrelewantne ponieważ sąd orzeka w granicach skargi (art 134 P.p.s.a) a na dzień orzekania granice skargi nie obejmowały pierwotnej treści pkt. 1 skargi. Dlatego postępowanie w części obejmującej pierwotny punkt 1 skargi powinno ulec umorzeniu;2. w zakresie wniosku nr 2 zażalenia wskazano na naruszenie przepisów postępowania art. 53 § 1 P.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy, to znaczy na nieuzasadnione odrzucenie skargi w tym zakresie. Pismem z dnia 6 lutego 2026 r. skarżąca określiła granice skargi w pkt. 2, który ma treść "wnoszę o nakazanie wypłaty zasiłku stałego w kwocie po 1229 zł miesięcznie od dnia 16 grudnia 2025 r. do dnia ostatecznego zakończenia sprawy co do uchylenia decyzji z dnia 11 stycznia 2024 r., nr MOPS/4061/000117/2024". Sąd podkreślił, że nie istnieje możliwość zabezpieczenia wypłat na przyszłość, co jest właściwe dla postępowania cywilnego. Jednakże pismem z dnia 18 marca 2026 r. MOPS poinformował, że wstrzymuje wypłatę zasiłku stałego skarżącej. Skoro więc żądanie wypłaty zasiłku zostało złożone w dniu 6 lutego 2026 r. a faktyczne wstrzymanie zasiłku nastąpiło po dniu 18 marca 2026 r., to skarga w omawianej części nie została złożona po terminie. Wobec tego postanowienie w części pkt. 2 skargi o treści jak w piśmie skarżącej z dnia 6 lutego 2026 r. powinno ulec uchyleniu na zasadzie art 185 § 1 P.p.s.a i art. 197 § 2 P.p.s.a. Na marginesie wskazano, że w piśmie MOPS z dnia 18 marca 2026 r. mowa jest o decyzji nr MOPS/4061/002248/2025 bowiem jest to numer decyzji o waloryzacji zasiłku stałego. Faktem bezspornym jest, że wypłata zasiłku stałego została całkowicie wstrzymana i skarżąca w ogóle nie otrzymuje pieniędzy. Wobec tego posługuje się numerem głównej decyzji MOPS/4061/000117/2024 o przyznaniu zasiłku;3. naruszenie przepisów postępowania art 145 § 1 pkt 3) P.p.s.a, które miało wpływ na wynik sprawy. Sąd uwzględniając skargę jak w pkt. 2 pisma skarżącej z dnia 6 lutego 2026 r., to znaczy nakazując wypłatę zasiłku stałego wobec faktycznego wstrzymania wypłaty pismem MOPS z dnia 18 marca 2026 r., powinien stwierdzić, że postępowanie organu było niezgodne z prawem. Niezgodność z prawem wynika z art. 130 § 2 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. W stanie sprawy decyzją z dnia 11 stycznia 2024 r. organ przyznał skarżącej zasiłek stały. Decyzją nr MOPS/4061/001280/2025 z dnia 30 kwietnia 2025 r. uchylono w całości prawo do zasiłku stałego. Od tej decyzji złożono odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu postanowieniem z dnia 7 lipca 2025 r., nr SKO 4103/136/2025, uchyliło w całości zaskarżoną decyzję. Dalszych orzeczeń lub decyzji w tej sprawie nie było. Wobec tego organ powinien wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji skutkującej brakiem wypłaty zasiłku stałego; innymi słowy decyzja zasiłkowa nr MOPS/4061/000117/2024 powinna być w dalszym ciągu wykonywana. Naruszenie art. 130 § 2 K.p.a. jawi się jako oczywiste, co uzasadnia sformułowanie wniosku jak w pkt. 3 pisma skarżącej z dnia 6 lutego 2026 r.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Na wstępie podkreślić należy, że regułą w postępowaniu sądowym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie.W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest materialno-techniczna czynność Prezydenta Miasta Wałbrzych polegająca na zaprzestaniu wypłaty skarżącej zasiłku stałego. Jak prawidłowo ocenił Sąd I instancji, jest to czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Wobec powyższego, zgodzić się należy ze stanowiskiem wyrażonym przez Sąd I instancji, że termin do zaskarżenia wskazanej wyżej czynności organu I instancji wynika z art. 53 § 2 P.p.s.a i wynosi trzydzieści dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.Termin do wniesienia skargi jest terminem ustawowym, a zatem nie jest dopuszczalne jego przedłużenie lub skrócenie przez sąd. Jest również terminem w znaczeniu procesowym, co oznacza, że w razie jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie na zasadach ogólnych (art. 86–89 P.p.s.a). Pamiętać również trzeba o prekluzyjnym charakterze omawianego terminu, który oznacza, że jego upływ sąd administracyjny uwzględnia z urzędu. Uchybienie zaś terminowi do wniesienia skargi stanowi podstawę jej odrzucenia (art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a).Ustalenia Sądu I instancji w zakresie powzięcia przez skarżącą wiedzy o wstrzymaniu wypłaty zasiłku stałego są prawidłowe. Skarżąca otrzymywała wypłatę zasiłku stałego w miesiącach poprzedzających jego wstrzymanie odpowiednio: 22 stycznia 2025 r. i 21 lutego 2025 r. (k. 66-67 akt sądowych), a zatem w drugiej połowie miesiąca. Brak otrzymania w tym czasie zasiłku w miesiącu marcu 2025 r. rodzi zasadnym wnioskowanie, że skarżąca wówczas powzięła wiedzę o wstrzymaniu wypłaty przedmiotowego zasiłku. Z analizy akt sprawy wynika, że wiedzę o podjęciu przez organ kwestionowanej skargą czynności, strona wnosząca uzyskała najpóźniej w dniu 28 marca 2025 r., albowiem w tym dniu skierowała do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wałbrzychu pismo stanowiące wezwanie do wypłaty zaległego zasiłku stałego (k. 30 akt sądowych). W konsekwencji tego Sąd I instancji zasadnie przyjął, że termin do wniesienia skargi upłynął z końcem kwietnia 2025 r. tj. po 30 dniach od końca marca 2025 r. w którym to miesiącu na konto skarżącej miała nastąpić kolejna wypłata zasiłku. Skargę na opisaną czynność skarżąca wniosła dopiero w dniu 18 lipca 2025 r. (k. 38 akt sądowych). Z powyższego wywodzić należy, że przedmiotowa skarga została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu, wobec czego należało uznać ją za spóźnioną.Równocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności mogących wskazywać na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu.Odnosząc się do sformułowanych zarzutów podkreślić należy, że przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym postępowaniu jest jedynie kwestia prawidłowości odrzucenia skargi z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji nie miały zatem znaczenia, podnoszone w zażaleniu, argumenty odnoszące się do kwestii merytorycznych dotyczących wadliwie, zdaniem skarżącej, prowadzonego postępowania.Podnoszony przez stronę skarżącą w zażaleniu fakt cofnięcia żądania nakazania wypłaty zaległego zasiłku stanowił modyfikację zawartego w skardze stanowiska dotyczącego sformułowanych w niej wniosków, a nie cofnięcie skargi co do istoty.Pismo MOPS z dnia 18 marca 2026 r., nr MOPS DŚS/4040/14950/91/2026, o wstrzymaniu wypłaty zasiłku stałego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne pozostaje bez związku z rozpatrywaną kwestą, w której sąd administracyjny badał terminowość złożenia skargi na czynność materialno-techniczną polegającą na wstrzymaniu wypłaty zasiłku stałego przyznanego decyzją organu I instancji z dnia 11 stycznia 2024 r., nr MOPS/4061/000117/2024.Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia., orzekł jak w sentencji postanowienia.