Postanowienie - I OZ 226/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 10 czerwca 2026
Teza
Oddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2026 r. sygn. akt I SA/Wa 2025/25 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskiOddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2026 r. sygn. akt I SA/Wa 2025/25 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawski
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
Skarb Państwa
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
wnioskodawca
uczestnik
Data orzeczenia
10 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Mariola Kowalska
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
E. S. (dalej – skarżąca) pismem z 5 listopada 2025 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej – Komisja) z 17 września 2025 r., nr KR II R 27/24 stwierdzającą – na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3a w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. 2021 r., poz. 795; dalej – ustawa) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – nieważność w całości decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 1 marca 2012 r., nr 137/GK/DW/2012, w punkcie I. zmieniającej w trybie art. 155 k.p.a. za zgodą stron pkt I ostatecznej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 6 lipca 2010 r., nr 247/GK/DW/2010, nadając mu brzmienie "Ustanowić na lat 99 prawo użytkowania wieczystego do niezabudowanego gruntu o powierzchni 189 m2, położonego w [...] przy ul. [...], opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...] na rzecz: – M. S. i E. S. w udziale wynoszącym 778/800 części gruntu, za zasadach wspólności ustawowej. – M. S. w udziale wynoszącym 22/800 części gruntu."; w punkcie II. orzekającej, iż pozostałe punkty decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 6 lipca 2010 r., nr 247/GK/DW/2010, pozostają bez zmian.W skardze skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, a w uzasadnieniu wniosku przedstawiła argumentację na jego poparcie.Uwzględniając powyższy wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 25 lutego 2026 r., sygn. akt I SA/Wa 2025/25, wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.Sąd, oceniając całokształt okoliczności sprawy, w tym argumenty wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uznał, że skarżąca dostatecznie uprawdopodobniła, że należy udzielić jej tymczasowej ochrony przed negatywnymi skutkami, jakie mogłoby dla niej wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji Komisji, zanim decyzja ta zostanie oceniona pod względem jej legalności przez WSA w Warszawie. Co istotne decyzja Komisji dotyczy mienia o znacznej wartości, co jest niesporne w sprawie. Nieruchomość przy ul. [...] znajduje się w atrakcyjnej lokalizacji na terenie Miasta [...].W ocenie Sądu, skarżąca trafnie wskazuje, że decyzja Komisji ingeruje w sposób istotny w stosunki prawnorzeczowe trwające od kilkunastu już lat. Nie można pominąć tego, że decyzja Komisji w zakresie objętym wnioskiem o wstrzymanie wykonania jest ostateczna i po jej uzewnętrznieniu wywołuje skutki prawne z mocą wsteczną (ex tunc).Zasadnie skarżąca zwróciła uwagę, że decyzja Komisji wywiera także rozszerzone skutki prawne, o których mowa w art. 40 ust. 1 ustawy. Decyzja Komisji stanowi bezpośrednią podstawę do wykreślenia z księgi wieczystej wpisu dokonanego na podstawie skasowanej decyzji reprywatyzacyjnej lub na podstawie aktu notarialnego sporządzonego z uwzględnieniem takiej decyzji reprywatyzacyjnej. Decyzja Komisji korzysta ze wzmocnionej ochrony w zakresie jej trwałości, ponieważ zgodnie z art. 39a ust. 1 ustawy, stronie nie przysługują przewidziane w odrębnych przepisach środki prawne wzruszenia decyzji dotyczące wznowienia postępowania, uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji.W tych okolicznościach Sąd I instancji, mając na uwadze w szczególności znaczną wartość przedmiotu postępowania rozpoznawczego (wartość nieruchomości objętej decyzją reprywatyzacyjną), od lat ukształtowane decyzją reprywatyzacyjną stosunki prawnorzeczowe na spornym gruncie, szczególny status prawny decyzji Komisji z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy i wywierane przez nią rozszerzone skutki administracyjnoprawne i cywilnoprawne, potencjalność zmiany stosunków cywilnoprawnych związaną ze sprzedażą nieruchomości przez jej właściciela przed zakończeniem sprawy sądowej - nieodwracalną dla organu administracji publicznej, uznał za zasadne udzielenie skarżącej wnioskowanej ochrony tymczasowej.Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła Komisja, zaskarżając je w całości.Komisja zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła wydanie rozstrzygnięcia z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez uznanie, że w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyż zdaniem Komisji wynikające z przepisów ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa skutki wykonania decyzji Komisji nie mogą stanowić podstawy do wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji w zaistniałych okolicznościach faktycznych.W oparciu o powyższy zarzut Komisja wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji oraz zasądzenie na rzecz Komisji zwrotu kosztów postępowania podług norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego.W uzasadnieniu zażalenia Komisja przedstawiła argumentację na poparcie podniesionego zarzutu.W odpowiedzi na zażalenie uczestnik postępowania M. S. wniósł o oddalenie zażalenia, jako bezpodstawnego.Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej – p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu skargi sądowi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Zatem wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji stanowi odstępstwo od generalnej zasady jej wykonalności.Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ustanowiona została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Ocena podstaw wstrzymania wykonania aktu nie jest w żadnym razie związana z oceną zaskarżonego aktu, a jedynie ma na celu zapobieżenie sytuacji, w której w wyniku wykonania zaskarżonego aktu doszłoby do związanych z jego wykonaniem takich następstw, które mogłyby wywołać znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, a w wyniku dokonanej przez Sąd kontroli zaskarżonego aktu zostałby on uchylony. Bez wątpienia zatem przesłanki wstrzymania wykonania aktu ze swej istoty odnoszą się do zdarzeń przyszłych, które mogą stanowić efekt wykonania zaskarżonego aktu.W orzecznictwie wskazuje się, że przez pojęcie "wyrządzenia znacznej szkody" należy rozumieć szkodę majątkową, jak i niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu poprzedniego. Natomiast "trudne do odwrócenia skutki" to skutki prawne lub faktyczne, które spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, które trudno odwrócić z uwagi na następstwa prawne lub faktyczne danego rozstrzygnięcia o istocie sprawy, o prawach i obowiązkach stron. Chodzi przy tym o potencjalność owych skutków, nie jest bowiem wymagalne, aby skutki te rzeczywiście wystąpiły lub przynajmniej się ujawniły.Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony.Sąd, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, powinien uwzględniać interesy prawne i stanowiska wszystkich uczestników postępowania, bowiem niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., może zachodzić nie tylko postronnie wnoszącego skargę (wnioskodawcy), lecz także po stronie innych uczestników postępowania.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd I instancji uznał, że w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. i prawidłowo udzielił skarżącej tymczasowej ochrony.Przemawiają za tym skutki prawnorzeczowe, jakie może wywołać zaskarżona decyzja, a które związane są z możliwością wystąpienia przez Prezydenta m.st. Warszawy do sądu wieczystoksięgowego z wnioskiem o wykreślenie z księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości ujawnionych wpisów prawa własności, jak i dokonanie zmiany wpisu hipoteki obciążającej nieruchomość. Prawną taką możliwość przewiduje wprost art. 40 ust. 1 ustawy stanowiąc, że decyzja Komisji, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy, stanowi podstawę wykreślenia w księdze wieczystej wpisu dokonanego na podstawie uchylonej decyzji reprywatyzacyjnej (...) lub na podstawie aktu notarialnego sporządzonego z uwzględnieniem uchylonej decyzji reprywatyzacyjnej (...) oraz stanowi podstawę wpisania jako właściciela odpowiednio m.st. Warszawy albo Skarbu Państwa. W konsekwencji czego może dojść do wykreślenia wpisów prawa własności aktualnego właściciela i wpisania jako właściciela [...]. W następstwie czego istnieje potencjalna, a nawet realna, możliwość zbycia nieruchomości przez [...], które jako właściciel będzie mogło swobodnie dysponować swoją nieruchomością. W przypadku sprzedaży nieruchomości na rzecz osób trzecich, nie będzie możliwości odwrócenia skutków sprzedaży.Zatem, jak słusznie podniósł Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki w postaci utraty przez ujawnionego właściciela praw wpisanych w księdze wieczystej, co w konsekwencji spowoduje wyłączenie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych w sytuacji dalszego obrotu prawnego przedmiotową nieruchomością przez [...]. Zatem w realiach rozpoznawanej sprawy potencjalność zaistnienia zmiany stosunków cywilnoprawnych, które mogą powstać w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji, w tym nie wykluczając zmian stosunków własnościowych, jest okolicznością przemawiającą za wstrzymaniem jej wykonania, bowiem w przypadku uwzględnienia skargi, organ nie będzie mógł w granicach swojej właściwości i kompetencji cofnąć skutków tych zmian jednostronną czynnością (aktem) (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2024 r., sygn. akt I OZ 292/24).Odnosząc się od zarzutu zażalenia wskazać należy, iż możliwość zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. w odniesieniu do wynikających z przepisów powołanej wyżej ustawy skutków wykonania decyzji Komisji nie została wyłączona ani w treści tego przepisu, ani w treści przepisów ustaw szczególnych, co czyni postawiony zarzut zażalenia całkowicie niezasadnym.Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.., orzekł jak w sentencji postanowienia.