Wyrok - II SA/Gl 232/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - z dnia 10 czerwca 2026
Teza
Oddalono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi O. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 18 grudnia 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1274/2025/18613 w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. UZAOddalono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi O. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 18 grudnia 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1274/2025/18613 w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. UZA
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Kwota główna
340,56 zł · alimenty
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
10 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Przewodniczący
Krzysztof Nowak
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Prezydent Miasta J. decyzją z 24 października 2025 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2 pkt. 7 lit. a w związku z art. 9 ust. 2, 2a, 2b, art. 23 ust. 1, 1a,, 5, 6 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2025 r. poz. 438 ze zm.) oraz art. 104 i art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego uznał, że kwota wypłaconych za okres od 1 lutego 2025 r. do 30 września 2025 r. z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 340,56 zł na rzecz O. N. (dalej jako strona lub skarżąca) jest nienależnie pobranym świadczeniem i orzekł obowiązek jej zwrotu w całości wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono argumentację przemawiającą za jej podjęciem oraz przywołano stosowne regulacje prawne. Decyzja ta została przez stronę odebrana 30 października 2025 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem.Pismem z 20 listopada 2025 r. strona wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przedstawiła argumentację przemawiającą za podjęciem takiego rozstrzygnięcia. W motywach odwołania szczególną uwagę zwrócono na trudną sytuację życiową i materialną.Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z 18 grudnia 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1274/2025/18613 wydanym na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazanego postanowienia organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazał, że termin do wniesienia odwołania jest terminem zawitym, co oznacza, że czynność dokonana po upływie takiego terminu jest bezskuteczna. Podkreślono, że strona decyzję organu pierwszej instancji odebrała 30 października 2025 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem, a przedmiotowe odwołanie sporządziła 20 listopada 2025 r. i 21 listopada 2025 r. złożyła je w siedzibie organu pierwszej instancji. Wskazana decyzja zawiera prawidłowe pouczenie o możliwości skorzystania ze środka odwoławczego. W przedstawionym stanie faktycznym organ odwoławczy uznał, że nie jest uprawniony do merytorycznego rozpoznania odwołania, albowiem zostało ono złożone z uchybieniem terminu do jego skutecznego wniesienia.Z powyższym postanowieniem strona się nie zgodziła i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia jak również wystąpiła o przyznanie prawa pomocy obejmujące przyznanie adwokata z urzędu, albowiem przedmiotowa sprawa jest skomplikowana i wymaga znajomości prawa, której nie posiada.Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w swoim rozstrzygnięciu.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.Z brzmienia art. 145 § 1 powyższej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.W tym kontekście nie stwierdzono podstaw do uwzględnienia skargi. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) wykazała bowiem, że zaskarżone postanowienie odpowiada wymogom prawa, gdyż nie narusza obowiązujących przepisów w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.Istota rozpoznawanej sprawy związana jest z postanowieniem wydanym przez organ odwoławczy, mocą którego stwierdził on, że odwołanie wniesione przez stronę jest spóźnione i nie daje podstaw dla merytorycznego rozpoznania. Wyraźnie należy w tym miejscu zaznaczyć, że z uwagi na spóźnione wniesienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, organ odwoławczy ograniczył się wyłącznie do wydania rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Tym samym organ ten nie rozpoznawał wniesionego odwołania w sposób merytoryczny i nie wypowiadał się co do zasadności wydania kwestionowanej decyzji.Przedstawiona powyżej uwaga posiada znaczenie także w kontekście argumentacji prezentowanej w ramach niniejszego orzeczenia. Zauważyć bowiem należy, że skład orzekający w tej sprawie wypowiada się wyłącznie w kwestii prawidłowości wydania zaskarżonego postanowienia, natomiast merytoryczne rozpoznanie zarzutów kierowanych względem decyzji organu pierwszej instancji na tym etapie nie jest możliwe.Tytułem przypomnienia przywołać należy treść art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, otóż zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania podejmowane jest wówczas, gdy strona niezadowolona z otrzymanej decyzji korzysta ze środka odwoławczego po upływie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Wydanie takiego postanowienia następuje wówczas, gdy osoba, która dopuściła się uchybienia terminowi do skorzystania ze środka odwoławczego nie wystąpi o jego przywrócenie.W rozpoznawanej sprawie skarżąca otrzymała decyzję 30 października 2025 r., co znajduje potwierdzenie na egzemplarzu decyzji zalegającej w aktach administracyjnych. Z kolei pismo zawierając odwołanie sporządziła 20 listopada 2025 r., a zatem już po upływie wskazanych 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Istotne jest także to, że w piśmie będącym odwołaniem strona nie zamieściła informacji pozwalającej doszukiwać się złożenia wniosku o przywrócenie terminu do skorzystania z przedmiotowego środka odwoławczego.Przeprowadzone rozważania pozwalają uznać, że organ odwoławczy rozpoznawanej sprawie nie dopuścił się naruszenia postanowień Kodeksu postępowania administracyjnego, a tym samym kwestionowane rozstrzygnięcie odpowiada wszystkim wymogom prawa procesowe. Jak już było to sygnalizowane z uwagi na procesowy charakter zaskarżonego postępowania i istoty rozpoznawanej sprawy kwestie dotyczące prawidłowości czy też ewentualnej wadliwości decyzji organu pierwszej instancji nie były przedmiotem analizy.W skardze do tutejszego Sądu skarżąca nie sformułowała wobec kwestionowanego postanowienia merytorycznych zarzutów, a ograniczyła się jedynie do przedstawienia trudnej sytuacji materialnej rodziny. Fakt pozostawania rodziny w trudnej sytuacji materialnej, na obecnym etapie rozpoznawania przedmiotowej sprawy, nie odgrywa żadnej roli, ponieważ istota tego postępowania sprowadza się wyłącznie do weryfikacji prawidłowości wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. We wskazanym zakresie nie można organowi odwoławczemu postawić skuteczny zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego.Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę., otóż zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania podejmowane jest wówczas, gdy strona niezadowolona z otrzymanej decyzji korzysta ze środka odwoławczego po upływie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Wydanie takiego postanowienia następuje wówczas, gdy osoba, która dopuściła się uchybienia terminowi do skorzystania ze środka odwoławczego nie wystąpi o jego przywrócenie.W rozpoznawanej sprawie skarżąca otrzymała decyzję 30 października 2025 r., co znajduje potwierdzenie na egzemplarzu decyzji zalegającej w aktach administracyjnych. Z kolei pismo zawierając odwołanie sporządziła 20 listopada 2025 r., a zatem już po upływie wskazanych 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Istotne jest także to, że w piśmie będącym odwołaniem strona nie zamieściła informacji pozwalającej doszukiwać się złożenia wniosku o przywrócenie terminu do skorzystania z przedmiotowego środka odwoławczego.Przeprowadzone rozważania pozwalają uznać, że organ odwoławczy rozpoznawanej sprawie nie dopuścił się naruszenia postanowień Kodeksu postępowania administracyjnego, a tym samym kwestionowane rozstrzygnięcie odpowiada wszystkim wymogom prawa procesowe. Jak już było to sygnalizowane z uwagi na procesowy charakter zaskarżonego postępowania i istoty rozpoznawanej sprawy kwestie dotyczące prawidłowości czy też ewentualnej wadliwości decyzji organu pierwszej instancji nie były przedmiotem analizy.W skardze do tutejszego Sądu skarżąca nie sformułowała wobec kwestionowanego postanowienia merytorycznych zarzutów, a ograniczyła się jedynie do przedstawienia trudnej sytuacji materialnej rodziny. Fakt pozostawania rodziny w trudnej sytuacji materialnej, na obecnym etapie rozpoznawania przedmiotowej sprawy, nie odgrywa żadnej roli, ponieważ istota tego postępowania sprowadza się wyłącznie do weryfikacji prawidłowości wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. We wskazanym zakresie nie można organowi odwoławczemu postawić skuteczny zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego.Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.