Wyrok - II SA/Gd 121/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - z dnia 10 czerwca 2026
Teza
Oddalono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędzia WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi A. D. i T. D. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 15 grudnia 2025 r. nr NSP-VIII.7581.1.142.2025.DL w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. UZASADNIENIE T. D. i A. D., reprezentowani przez radcęOddalono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędzia WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi A. D. i T. D. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 15 grudnia 2025 r. nr NSP-VIII.7581.1.142.2025.DL w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. UZASADNIENIE T. D. i A. D., reprezentowani przez radcę
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Kwota główna
201,50 zł · odszkodowanie
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
planowanie przestrzenne
odszkodowanie
Role w sprawie
odwołujący
Skarb Państwa
odwołujący / ubezpieczony
biegły
wnioskodawca
Data orzeczenia
10 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Przewodniczący
Dariusz Kurkiewicz
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
T. D. i A. D., reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:Wnioskiem z 30 lipca 1969 r. Centralne Biuro Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G. wystąpiło do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. o wywłaszczenie nieruchomości położonej w G., przy szosie z M. do G., o powierzchni 10.45 ha, KW nr [...], oznaczonej jako działki nr [...] i [...], stanowiącej własność A. M. wskazując, iż jest ona "przeznaczona w planie zagospodarowania miasta dla wykonania przez CBKO-2 zadań określonych w planach gospodarczych przez Komisję Planowania przy Radzie Ministrów w dniu 30 maja 1969 r. i Ministerstwo Przemysłu Ciężkiego w dniu 23 maja 1969 r." W uzasadnieniu wniosku wskazano, że realizacja tych zadań miała nastąpić w latach 1970-1975 r.Pismem z 16 września 1969 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. zawiadomiło o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego do ww. nieruchomości.Zgodnie z postanowieniami Sądu Powiatowego w Gdańsku z dnia 16 sierpnia 1961 r., sygn. akt VIII Ns. II 51/61, i z dnia 29 lutego 1968 r., sygn. akt VII Ns. 60/68, spadek po A. M., nabyły J. M. i N. W.Aktem notarialnym z 19 listopada 1969 r., Repertorium [...], Skarb Państwa - Centralne Biuro Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G. nabył, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (j. t. Dz. U. z 1961 r. nr 18, poz. 94), zwanej dalej ustawą wywłaszczeniową, oraz w oparciu o lokalizację nr 0240/68 wydaną w dniu 23 sierpnia 1968 r. przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G., od J. M. i N. W. nieruchomość położoną w G., o powierzchni 10.45 ha, KW nr [...]. Jak wynika z akt sprawy, księga wieczysta nr [...] była prowadzona dla działek nr: [...] i [...] o łącznej powierzchni 10,45 ha.Decyzją z dnia 17 grudnia 1969 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. orzekło o umorzeniu postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości w G. o pow. 10,45 ha, ponieważ w dniu 19 listopada 1969 r. została zawarta umowa kupna-sprzedaży tej nieruchomości.Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Tczewie I Wydział Cywilny z 4 listopada 2015 r., sygn. akt I Ns 470/15, spadek po zmarłej w dniu 7 marca 1986r. J. M. nabyła N. W.Pismem z 30 czerwca 2008 r. N. W. wystąpiła do Urzędu Miejskiego w G. "o orzeczenie zwrotu nieruchomości przejętej umową z dnia 19 listopada 1969 - położonej w G., oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 10ha45a".Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku IX Wydział Cywilny z 3 grudnia 2009 r., sygn. akt IX Ns 418/09, spadkobiercą zmarłej w dniu 22 sierpnia 2009 r. N. W. został Z. W.Pismem z 13 lipca 2020 r. Z. W., reprezentowany przez radcę prawnego, wystąpił do Prezydenta Miasta Gdańska, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, o "orzeczenie zwrotu nieruchomości przejętej umową z dnia 19 listopada 1969 w G., oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [...], zapisanej w KW [...], w zakresie działek stanowiących aktualnie własność Gminy Miasta G.".Zgodnie z wykazem zmian gruntowych z 1979 r. działka nr [...] o pow. 7,13 ha, KW nr [...], podzieliła się na działki nr: [...] o pow. 0,3682 ha, [...] o pow. 0,0027 ha i [...] o pow. 6,7591 ha. Następnie działki nr: [...] i [...] uległy scaleniu tworząc działkę nr [...] o pow. 7,1273 ha, która podzieliła się na wiele działek od nr [...] do nr [...]. Działka nr [...] o pow. 3,0146 ha zmieniła numer na [...] i uległa podziałowi na działki nr: [...], [...], [...] i [...] o pow. 2,7402 ha. W wyniku podziału dziatki nr [...] powstały działki nr: [...] i [...]. Działka nr [...] podzieliła się na działki nr: [...] o pow. 0,0091ha i [...]. Działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr: [...] i [...]. Ostatnia z nich podzieliła się na działki nr: [...] o pow. 0,0050 ha i [...]. Z działki nr [...] powstały działki nr: [...] o pow. 0,0063 ha, [...] o pow. 0,0039 ha i [...]. Z kolei w wyniku podziału ostatniej z nich utworzono działki nr: [...], [...] o pow. 0,1938 ha i [...]. Działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] o pow. 0,1834 ha (która następnie podzieliła się na działki nr: [...] i [...]), [...] o pow. 0,1613 ha, [...] o pow. 0,0542 ha, [...] o pow. 0,1496 ha, [...] o pow. 0,1596 ha, [...] o pow. 0,0427 ha i [...] o pow. 1,0605 ha, a działka nr [...] na działki nr: [...] o pow. 0,1571 ha, [...] o pow. 0,5552 ha, [...] o pow. 0,0567 ha i [...] o pow. 0,1506 ha.Postanowieniem z 10 marca 2021 r. Wojewoda Pomorski wyłączył Prezydenta Miasta Gdańska od rozpatrzenia ww. sprawy i wyznaczył do jej załatwienia Prezydenta Miasta Gdyni, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej.Decyzją z 18 sierpnia 2021 r. nr PNO.6821.23.2021.GM, Prezydent Miasta Gdyni orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu 1/2 części udziału w wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej obecnie działki nr: [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], położonej w G., obręb [...], stanowiącej własność Gminy Miasta G., stwierdzając, iż "wniosek (...) został złożony w dniu 13 lipca 2020 r. (data nadania pisma z wnioskiem o zwrot w Urzędzie Pocztowym w S.). Oznacza to, że wnioskodawca nie dotrzymał 20-letniego terminu z art. 136 ust. 7, wprowadzonego ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami. (...) Należy również zaznaczyć, iż dla pozostałej części działki nr [...] tutejszy organ przeprowadził już postępowanie administracyjne z wniosku o zwrot pod sygnaturą PNO.6821.33.2016.GM i wydał w dniu 21 maja 2019 r. decyzję o zwrocie projektowanej działki nr [...] o pow. 3333 m2, stanowiącej część obecnej działki nr [...], wobec czego jako podstawę umorzenia postępowania wskazać należy fakt, że postępowanie w sprawie jest już w toku".Z. W. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. W piśmie z 21 grudnia 2021 r. wskazał, że pkt 2 jego pisma z 29 sierpnia 2021 r. stanowi wniosek o uzupełnienie decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 18 sierpnia 2021 r.Postanowieniem z 25 stycznia 2022 r. nr PNO.6821.23.2021.GM Prezydent Miasta Gdyni odmówił uzupełnienia decyzji z 18 sierpnia 2021 r.Decyzją z 10 czerwca 2022 r. nr NSP-VIII.7581.1.223.2021.DL Wojewoda Pomorski uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z 18 sierpnia 2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji stwierdzając, iż wniosek odwołującego się z 13 lipca 2020 r. (nadany w Urzędzie Pocztowym w S. w dniu 13 lipca 2020 r.) o zwrot wywłaszczonej działki został złożony w terminie i nie było podstaw do zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. z uwagi na wygaśnięcie uprawnienia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - art. 136 ust. 7 u.g.n. Wojewoda wskazał, że z niezrozumiałych powodów zaskarżona decyzja nie rozstrzyga o udziale 1/2 przysługującym Wnioskodawcy jako spadkobiercy po zmarłej J. M., mimo, iż we wniosku z 13 lipca 2020 r. jednoznacznie zostało wskazane, iż wnosi on o zwrot całej ww. nieruchomości, a ponadto pismem z 15 kwietnia 2021 r. Prezydent Miasta zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie o zwrot całej ww. nieruchomości, a nie udziału w niej.W piśmie z 19 sierpnia 2022 r. Dyrektor [...] wskazał, iż m.in. działka nr [...] objęta jest obowiązującą umową dzierżawy z przeznaczeniem na ogrody. Do kolejnego pisma z 3 października 2022 r. został załączony wykaz dzierżawców, w tym m.in. działki nr [...] - Państwo T. i A. D. W konsekwencji, pismem z 26 października 2022 r. Prezydent Miasta Gdyni zawiadomił strony, że z uwagi na różnych użytkowników wieczystych oraz zawarcie umów dzierżawy dla części nieruchomości wydziela do odrębnego rozpoznania sprawy o zwrot poszczególnych działek, w tym nr PNO.6821.14.2022.GM dla działki nr [...].W piśmie z 31 października 2022 r. [...] Zarząd Dróg i Zieleni w G. poinformował, iż m.in. działka nr [...] nie stanowi obszarów służących komunikacji. W piśmie z 8 kwietnia 2024 r. Dyrektor [...] wskazał, iż "działka nr [...] - stanowi chodnik, podjazd ogrodzony płotem przy budynku [...] [...], właściciel budynku opłacał do tej pory dzierżawę gruntu za 50 m2 (...) Przedmiotowe umowy zawarte są na czas oznaczony i obowiązujące na okres jednego roku".Decyzją z 15 maja 2024 r. nr PNO.6821.14.2022.GM Prezydent Miasta Gdyni orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [...], w zakresie obecnej działki nr [...], położonej w G. pry ul. [...] obręb [...], księga wieczysta nr [...], stanowiącej własność Gminy Miasta G., stwierdzając, iż "na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obręb [...] doszło do realizacji celu wywłaszczenia".Decyzją z 11 grudnia 2024 r. nr NSP-VlIl.7581.1.140.2024.DL Wojewoda Pomorski uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta z 15 maja 2024 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, stwierdzając m.in., że nie można się zgodzić ze stanowiskiem organu I instancji, iż na przedmiotowej działce zrealizowano cel wywłaszczenia.W ponownie prowadzonym postępowaniu Prezydent Miasta Gdyni zlecił sporządzenie operatu szacunkowego. W dniu 5 maja 2025 r. rzeczoznawca majątkowy M. N. sporządził operat szacunkowy, w którym oszacował wartość nieruchomości na dzień zwrotu, przy uwzględnieniu aktualnego stanu i przeznaczenia nieruchomości na kwotę 55 702,00 zł oraz wartość nieruchomości według stanu z dnia zwrotu bez uwzględnienia skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia i zmian w otoczeniu nieruchomości oraz według stanu na dzień wywłaszczenia - kwota w obu tych przypadkach jest taka sama, tj. 4 466,00 zł.Decyzją z 9 lipca 2025 r. nr PNO.6821.14.2022.GM Prezydent Miasta Gdyni, wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, orzekł: 1) o zwrocie na rzecz Wnioskodawcy części wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [...] o pow. 71300 m2, w zakresie działki nr [...] o pow. 50 m2, obręb ewidencyjny nr [...], będącej własnością Gminy Miasta G., oddanej w dzierżawę na rzecz A. D. i T. D.; 2) o zwrocie przez Z. W. na rzecz Gminy Miasta G. wypłaconego odszkodowania, które po waloryzacji wynosi 214,67 zł w terminie 14 dni od dnia, kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna; 3) o zabezpieczeniu wierzytelności Gminy Miasta G., o której mowa w punkcie 2, poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomości podlegającej zwrotowi na rzecz Gminy Miasta G., w dwukrotnej wysokości kwoty wskazanej w punkcie 2.Po rozpoznaniu odwołania A. D. i T. D., reprezentowanych przez radcę prawnego, decyzją z 15 grudnia 2025 r. nr NSP-VIII.7581.1.142.2025.DL Wojewoda Pomorski: 1) w zakresie punktu 1 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję; 2) uchylił punkt 2 zaskarżonej decyzji i w tym zakresie orzekł o obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 201,50 zł przez Z. W. na rzecz Gminy Miasta G.; 3) uchylił punkt 3 zaskarżonej decyzji i w tym zakresie orzekł o zabezpieczeniu wierzytelności Gminy Miasta G. opisanej w punkcie 2) decyzji, polegającym na ustanowieniu hipoteki w łącznej wysokości 403,00 zł na nieruchomości, określonej w punkcie 1 zaskarżonej decyzji, w dwukrotnej wysokości kwoty wskazanej w punkcie 2 decyzji, na rzecz Gminy Miasta G.W uzasadnieniu Wojewoda przypomniał, że w sprawie bezspornym jest, że aktem notarialnym z 19 listopada 1969 r., Repertorium [...], Skarb Państwa Centralne Biuro Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G. nabył, w trybie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej oraz w oparciu o lokalizację nr 0240/68 wydaną w dniu 23 sierpnia 1968 r. przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G., od J. M. i N. W. nieruchomość położoną w G., o powierzchni 10.45 ha, KW nr [...], oznaczoną jako działki nr: [...] i [...]. Dalej organ odwoławczy przypomniał, że celem wywłaszczenia, wskazanym we wniosku z 30 lipca 1969 r. nr DA-i/3840/69, było wykonywanie "przez CBKO-2 zadań określonych w planach gospodarczych przez Komisję Planowania przy Radzie Ministrów w dniu 30.05.1969 r. i Ministerstwo Przemysłu Ciężkiego w dniu 23.05.1969 r.", zgodnie z decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 23 sierpnia 1968 r. nr 0240/68. Ponadto, na końcu uzasadnienia tego wniosku, zawarto prośbę o możliwe szybkie nadanie toku sprawie "ze względu na bliski termin rozpoczęcia prac budowlanych związanych z bardzo poważną produkcją eksportową". W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego z 16 września 1969 r. wskazano cele gospodarcze Centralnego Biura Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G. W akcie notarialnym z 19 listopada 1969 r. powołano się na ww. decyzję nr 0240/68 o lokalizacji. Dokumentu tego nie udało się odnaleźć (poszukiwał go również Wojewoda Pomorski w trakcie prowadzenia postępowań odwoławczych od decyzji Prezydenta Miasta Gdańska dotyczących zwrotu sąsiednich działek). W aktach archiwalnych znajduje się mapa - załącznik graficzny, na którym kolorem czerwonym zaznaczono teren znajdujący się "w obrębie obszaru objętego "postanowieniem o wskazaniu terenów" wydanym dla CBKO-2 przez Wydz.B.U.A. P.W.R.N. w dniu 23.08.1968 Nr 0240/68".Wobec powyższego Wojewoda wskazał, że nie można ustalić, co dokładnie miało powstać na przedmiotowej działce. Można jedynie stwierdzić, że miało to być związane z działalnością Centralnego Biura Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G., którego przedmiotem działalności, zgodnie z instrukcją jego działalności z 15 listopada 1952 r., było wykonywanie projektów i obliczeń konstrukcyjnych, rysunków wykonawczych w zakresie budownictwa okrętowego specjalnego (pkt. 1.4. tej instrukcji - w aktach organu odwoławczego przy piśmie Instytutu Pamięci Narodowej z 7 lipca 2022 r., przesłanym w odrębnej sprawie). Organ I instancji również zajął takie stanowisko, stwierdzając, iż "celem wywłaszczenia było stworzenie ośrodka, siedziby przedsiębiorstwa projektowego i naukowo - badawczego, związanego z branżą budowy statków morskich". Następnie Wojewoda przypomniał, że w niedługim czasie po wywłaszczeniu działek nr [...] i [...], zarządzeniem nr 8 Dyrektora Generalnego Zjednoczenia Przemysłu Okrętowego z 15 lutego 1971 r. doszło do połączenia Centralnego Ośrodka Konstrukcyjno-Badawczego Przemysłu Okrętowego z Centralnym Biurem Konstrukcji Okrętowych nr 2. Zgodnie z ww. zarządzeniem, powstało nowe przedsiębiorstwo pod nazwą Centrum Techniki Okrętowej z siedzibą w G. Zatem, z uwagi na przekształcenia organizacyjne w ramach przemysłu stoczniowego, doszło do zmiany podmiotu odpowiedzialnego za zagospodarowanie obszaru archiwalnej działki nr [...]. Ponadto, organ I instancji pozyskał do akt sprawy projekt techniczny placu składowego w Z., wykonany w 1975 r. przez Przedsiębiorstwo Projektowo Technologiczne Przemysłu Okrętowego Promor dla Stoczni Gdańskiej im. Lenina w ramach przeprowadzanej w latach 70. ubiegłego wieku modernizacji Stoczni. W projekcie tym zapisano, iż "teren jest nieuzbrojony i niezabudowany. Grunt piaszczysty" (pkt 2.0), co oznacza, że do czasu sporządzenia tego projektu na obszarze tym nie była realizowana żadna inwestycja. Plac składowy został zlokalizowany na terenie .ograniczonym od strony północnej i wschodniej lasem, od strony południowej ul. S., a od strony zachodniej drogą polną. Jak wynika z planu sytuacyjnego dołączonego do projektu, wywłaszczona działka nr [...] w całości została objęta ww. inwestycją. Zgodnie z opisem technicznym, plac składowy miał posiadać powierzchnię utwardzoną - żużlową, zostać wyposażony w ogrodzenie żelbetowe oraz oświetlenie. Całość miała zostać uzupełniona drogą dojazdową z płyt prefabrykowanych oraz barakowozem dla obsługi straży przemysłowej. Ww. plac składowy miał mieć charakter tymczasowy, co potwierdza decyzja Prezydenta Miasta G. z 25 września 1974 r. nr GP-lll-440-1295-74 o udzieleniu informacji o terenie. W dalszej kolejności Prezydent Miasta G., decyzją z 8 sierpnia 1975 r. nr GP-III-6000-367-75/AHZ zatwierdził pod względem urbanistycznym i architektonicznym plan realizacyjny placu składowego na terenach położonych w G., objętych KW nr [...]. Jednocześnie, ww. decyzja Prezydenta Miasta G. zobowiązywała inwestora do opuszczenia terenu w terminie uzgodnionym z Urzędem Wojewódzkim oraz Wojewódzkim Sztabem Wojskowym i zlikwidowania elementów zagospodarowania przedmiotowego obszaru, w zakresie uzgodnionym z powyższymi podmiotami.Biorąc pod uwagę powyższe w poprzedniej decyzji z 15 maja 2024 r. Prezydent Miasta Gdyni stwierdził, iż w niniejszej sprawie miała miejsce modyfikacja celu wywłaszczenia. Pierwotnie, nieruchomość została wywłaszczona na potrzeby Centralnego Biura Konstrukcji Okrętowych Nr 2 w G. w celu budowy ośrodka badawczo - projektowego dla ww. instytucji. Zgodnie z przeznaczeniem miała być w tym miejscu prowadzona działalność związana z przemysłem stoczniowym. Dalej Prezydent wskazał, że "W toku zmian organizacyjnych branży stoczniowej w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku, zmieniły się również podmioty odpowiedzialne na zagospodarowanie wywłaszczonej nieruchomości oraz w związku z powyższym nastąpiła modyfikacja celu wywłaszczenia z budowy ośrodka badawczo - projektowego Centralnego Biura Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G. na budowę placu składowego dla Stoczni Gdańskiej im. Lenina. Niemniej, cały czas grunt był zarządzany, zagospodarowany oraz wykorzystywany przez przedsiębiorstwa branży przemysłu okrętowego". Jednakże Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko w tej kwestii, zaprezentowane w poprzedniej decyzji z 11 grudnia 2024 r., kiedy to uznał takie stanowisko za zbyt daleko idące i nieuzasadnione. Cel wywłaszczenia dotyczył bowiem zadań Centralnego Biura Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G., a nie Stoczni Gdańskiej im. Lenina - były to przede wszystkim odrębne przedsiębiorstwa państwowe. Gdyby celem wywłaszczenia miał być ogólnie przemysł okrętowy, na co wskazują obecnie odwołujący się, to w akcie wywłaszczeniowym z 19 listopada 1969 r., Repertorium [...] nie zostałby wskazany Skarb Państwa - Centralne Biuro Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G., a np. cele przemysłu okrętowego. Takie sformułowanie zawęziło cel do działalności związanej z tym przedsiębiorstwem. Dodatkowo, plan placu składowego powstał w 1975 r. (plan, a nie inwestycja), 6 lat po wywłaszczeniu, co również oznacza, iż taka inwestycja nie była przewidziana w dacie wywłaszczenia. Ponadto, Wojewoda powołał się na orzecznictwo, zgodnie z którym nie stanowią jakościowej zmiany celu takie odstępstwa od zamierzonej inwestycji, przy których charakter inwestycji zamierzonej i zrealizowanej pozostaje taki sam.W konsekwencji, Wojewoda stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika, iż doszło do modyfikacji celu wywłaszczenia, którym były cele gospodarcze Centralnego Biura Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G. - siedziba ww. przedsiębiorstwa (jak wskazano w decyzji Urzędu Miejskiego w G. z 21 września 1984 r. nr GGG-IV-62-l/160/84) lub innego budynku związanego z prowadzoną przez to przedsiębiorstwo działalnością, a więc wykonywaniem projektów i obliczeń konstrukcyjnych, rysunków wykonawczych w zakresie budownictwa okrętowego specjalnego, bowiem cele Stoczni Gdańskiej im. Lenina nie były celami odrębnego przedsiębiorstwa, jakim było Centralne Biuro Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G. Jedynie na marginesie należy zaznaczyć, iż ww. sytuację można byłoby uznać za modyfikację celu wywłaszczenia, gdyby plac składowy utworzyła ww. Stocznia, ale na potrzeby ww. Biura, a to również nie wynika z materiału dowodowego. Podkreślić również należy, iż następcą prawnym Centralnego Biura Konstrukcji Okrętowych nr 2 było Centrum Techniki Okrętowej, a nie ww. Stocznia. Ponadto, nawet w sytuacji, gdyby uznać, iż mogłoby to stanowić modyfikację celu wywłaszczenia, to z materiału dowodowego nie wynika, aby inwestycja tymczasowa (jak ją określono) w postaci placu składowego dla Stoczni Gdańskiej im. Lenina kiedykolwiek została zrealizowana.W związku z powyższym, jak również po dokonaniu oceny innych dokumentów archiwalnych znajdujących się w aktach sprawy, w opinii Wojewody Pomorskiego, kluczowym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy na części dawnej działki nr [...], w wyniku przekształceń, których powstała m.in. obecna działka nr [...], został zrealizowany cel wywłaszczenia w postaci wykonania przez Centralne Biuro Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G. zadań określonych w planach gospodarczych.Jak wynika z umowy dzierżawy zawartej w dniu 20 kwietnia 1970 r. (po dacie wywłaszczenia), Centralne Biuro Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G. wydzierżawiło N. W., byłej właścicielce, na rok 1970, teren położony w G. o łącznej powierzchni 10,45 ha (taką powierzchnię miały łącznie działki nr [...] i [...], wywłaszczone na mocy aktu notarialnego z dnia 19 listopada 1969 r.), który miał zostać wykorzystany jako grunty orne. Ponadto, w umowie tej wskazano na istniejącą na tym terenie plantację truskawek o pow. 12 266 m2 (w protokole z rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z 2 października 1969 r. wynika, iż na wywłaszczonej nieruchomości znajdowały się truskawki). Do umowy tej dołączony jest aneks nr 2, zgodnie z którym dzierżawa została przedłużona na rok 1972 r. W aktach przekazanych Wojewodzie Pomorskiemu znajdują się zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu nr N-34-50-08-0971-1973 z 1973 r. i nr N-34-50-13-7418-1976 z 1976 r., których wersje elektroniczne znajdują się w aktach organu odwoławczego, na podstawie których można stwierdzić, iż przedmiotowe działki były gruntami ornymi, na części rosły drzewa lub krzewy oraz znajdował się budynek (widoczny na zdjęciu z 1973 r.). Oznacza to, iż stan zagospodarowania nieruchomości przez 8 lat po wywłaszczeniu nie uległ zmianie w stosunku do okresu sprzed daty wywłaszczenia. Następnie, decyzją z 21 września 1984 r. nr GGG-IN/-62-1/160/84 Urząd Miejski w G. stwierdził wygaśnięcie prawa użytkowania terenu, obejmującego m.in. działkę nr [...] o pow. 7,13 ha, KW nr [...], przez Centrum Techniki Okrętowej - następcę prawnego Centralnego Biura Konstrukcji Okrętowych nr 2, wskazując, iż "teren wymieniony w sentencji decyzji został nabyty w latach 60-tych przez CBKO Nr 2 /obecnie CTO/ od osób fizycznych pod budowę siedziby. W 1976 r. teren ten został przejęty od Centrum Techniki Okrętowej przez Dyrekcję Rozbudowy Miasta G. na inne potrzeby miasta. (...) Działki nr [...] i [...] zostały zabudowane i przekazane w użytkowanie Ministerstwa Obrony Narodowej, natomiast działka nr [...] używana jest dotychczas rolniczo."Na podstawie powyższych dokumentów Wojewoda stwierdził, iż cele gospodarcze Centralnego Biura Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G. nie zostały zrealizowane. Należy bowiem podkreślić, iż na zdjęciu lotniczym z 1976 r. nie widać jakiejkolwiek inwestycji na wywłaszczonej nieruchomości, a z ww. decyzji z 21 września 1984 r. wynika, iż w tej dacie nieruchomość została przejęta przez Dyrekcję Rozbudowy Miasta G. w celu zaspokojenia innych potrzeb miasta. Ponadto, jak wynika z ww. decyzji, w dacie jej wydania działka nr [...], w wyniku przekształceń której powstała obecna działka nr [...], w dalszym ciągu była używana rolniczo. Wśród materiałów zgromadzonych przez organ I instancji znajdują się również dokumenty związane z osiedlem domów jednorodzinnych "Z.", które zostało wybudowane i istnieje do dnia dzisiejszego. Potwierdza to m.in. protokół z przeprowadzenia oględzin nieruchomości w dniu 17 lutego 2023 r., w którym stwierdzono, że "na działce nr [...] znajduje się wjazd na teren posesji położonej przy ul. [...] [...]. Na działce znajduje się brama wjazdowa, utwardzony kostką brukową wjazd, zieleń ozdobna oraz stanowisko na odbiór odpadów. Działka w całości znajduje się na terenie posesji przy ul. [...] [...]". Plan realizacyjny tego osiedla został opracowany w 1983 r. Informacja o terenie została wydana w 1983 r. przez Urząd Miejski w G. Wydział Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska nr GP-lll-8331/665/83/AB (pkt 1.5. opisu technicznego). W dokumencie tym zapisano "- od północy oraz wschodu teren otoczony zwartym lasem stanowiącym obszar T. Parku Krajobrazowego. - od zachodu ograniczony ulicą prowadzącą do terenu zajmowanego przez OTK oraz w kierunku drogi śródleśnej /ciągu spacerowego TPK/ - od południa granicę stanowi ul. S." (pkt 4.2.) oraz, że, - w płd. zach. części terenu wskazanego informacją o terenie znajduje się zaplecze budowy hotelowców OTK [wyjaśnienie własne: Obrona Terytorialna Kraju] /węzeł betoniarski, zaplecze administracyjno-socjalne/" (pkt. 4.3.). W pkt 4. dokumentu zatytułowanego "Warunki" wskazano, iż "teren użytkowany obecnie rolniczo. W zachodniej części terenu znajduje się zapiecze budowy kolektorów OTU". Co więcej, w aktach organu I instancji znajduje się opis i mapa z 20 czerwca 1979 r. dotyczące działki nr [...] (część zachodnia dawnej działki nr [...]) wskazująca, iż przed tą datą na przedmiotowej nieruchomości nie powstały żadne obiekty.Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda wskazał, iż faktycznie ze zdjęcia lotniczego z 1984 r. wynika, iż zachodnia część dawnej działki nr [...] była w jakiś sposób zagospodarowana. Jednak to zagospodarowanie w żaden sposób nie odpowiada planowi placu składowego, który jak wyżej wskazano nie miał służyć Centralnemu Biuru Konstrukcji Okrętowych nr 2 lub jego następcy. Kolejną rzeczą, która wymaga zaznaczenia jest okoliczność, iż obecna działka nr [...] znajduje się w północno-wschodniej części dawnej dziatki nr [...], która nie została w żaden sposób zagospodarowania do 1984 r. Wojewoda wyjaśnił również, iż jak wynika z ww. planu realizacyjnego osiedla z 1983 r. "w płd. zach. części terenu wskazanego informacją o terenie znajduje się zaplecze budowy hotelowców OTK [wyjaśnienie własne: Obrona Terytorialna Kraju] /węzeł betoniarski, zaplecze administracyjno-socjalne/", co prawdopodobnie oznacza, iż rok później to zaplecze w dalszym ciągu funkcjonowało w tej części dawnej działki nr [...]. Ten dokument oraz decyzja Urzędu Miejskiego w G. z 21 września 1984 r. nr GGG-IV-62-l/160/84 stwierdzająca wygaśnięcie prawa użytkowania terenu obejmującego m.in. działkę nr [...], wprost wskazują, iż w tym okresie nieruchomość ta była użytkowana rolniczo. Ponadto, z tej decyzji wynika, iż Dyrekcja Rozbudowy Miasta G. przejęła tą nieruchomość 8 lat wcześniej, tj. w 1976 r. na inne potrzeby miasta, a zdjęcie lotnicze z tego roku wskazuje, iż przedmiotowa nieruchomość nie została w jakikolwiek sposób zagospodarowana.W ocenie organu odwoławczego, w tych okolicznościach, prawidłowo organ I instancji stwierdził, iż przedmiotowa działka powinna zostać zwrócona spadkobiercy byłych współwłaścicielek, ponieważ nie został na niej zrealizowany cel wywłaszczenia. Z ww. dokumentów wynika, iż okres na zrealizowanie celu wywłaszczenia mieścił się pomiędzy datą wywłaszczenia a 1976 r., bowiem w tej dacie została ona przejęta przez Dyrekcję Rozbudowy Miasta G. na inne potrzeby miasta.Wojewoda powołał się również na wyrok WSA w Gdańsku z 25 października 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 708/23, wydany na gruncie sprawy o zwrot działek powstałych z podziału działki nr [...] (sąsiedniej do działki nr [...]), wywłaszczonej tym samym aktem notarialnym, w którym Sąd stwierdził, iż "w przedmiotowej sprawie w ocenie Sądu wynika w sposób oczywisty, iż wywłaszczona aktem notarialnym z 19 listopada 1969 r. nieruchomość nie została wykorzystana na wskazany, tam cel, to jest dla wykonania przez Centralne Biuro Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G. zadań określonych w planach gospodarczych przez Komisji Planowania przy Radzie Ministrów w dniu 30 maja 1969 r. i Ministerstwo Przemysłu Ciężkiego w dniu 23 maja 1969 r." Realizacja tych zadań miała nastąpić w latach 1970-1975 r. Nie nastąpiła ona jednak, a decyzją z 21 września 1984 orzeczono o wygaśnięciu prawa użytkowania terenu przez CTO - następcy prawnego Centralnego Biura Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G. To z kolei oznacza, że w świetle dyspozycji art. 34 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej w rozpoznawanej sprawie wystąpiły przesłanki warunkujące zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz wywłaszczonego właściciela. Ustawa z 1958 r. nie dopuszczała bowiem możliwości zmiany celu, dla którego orzeczono wywłaszczenie, stanowiąc wyraźnie w art. 34, że jeżeli nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie - to podlega zwrotowi na rzecz wywłaszczonego właściciela. Konstrukcja art. 34 wskazuje przy tym na to, że w takich wypadkach zwrot nieruchomości ma charakter obligatoryjny."W dalszej części Wojewoda odniósł się do zwrotu ustalonego w decyzji odszkodowania wskazując, że w akcie notarialnym z 19 listopada 1969 r. ustalono cenę za wywłaszczoną nieruchomość o pow. 10,45 ha na kwotę 538 977,50 zł. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji błędnie rozpoczął waloryzację od wskaźnika za 1970 r., bowiem kwota odszkodowania, zgodnie z ww. aktem notarialnym miała zostać zapłacona w ratach i terminach ustalonych w art. 6 ustawy wywłaszczeniowej. W związku z tym, że umowa zawarta została 19 listopada 1969 r. i płatność 50 000,00 zł miała nastąpić w terminie 3 miesięcy (a więc już w 1970 r. waloryzację należało rozpocząć od 1971 r. w stosunku do tej kwoty, natomiast pozostała część w wysokości 488 977,50 zł podlegała rozłożeniu na raty i była płatna w równych ratach kwartalnych w ciągu dalszych dwóch lat - zatem, waloryzację rat kwartalnych w łącznej w kwocie 244 488,75 zł, które miały być wypłacone w kolejnym roku, należało rozpocząć od 1972 r. (nie było wówczas wskaźników miesięcznych), a rat w kwocie 244 488,75 zł, które miały być wypłacone w drugim roku od 1973 r. Ponadto, organ I instancji błędnie dokonał waloryzacji o wskaźniki miesięczne, bowiem przyjął wskaźniki za każdy miesiąc w stosunku do grudnia poprzedniego roku, a powinien w stosunku do poprzedniego miesiąca. W związku z powyższymi błędami, jak również z uwagi na fakt, iż waloryzacja zwracanego odszkodowania powinna być przeprowadzona na dzień wydania decyzji, a organ odwoławczy orzeka ponad 5 miesięcy po wydaniu rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji, koniecznym stało się ponowne przeprowadzenie waloryzacji kwoty 538 977,50 zł w oparciu o wskaźniki roczne (odnośnie lat 1971-2024 co do kwoty 50 000,00 zł, lat 1972-2024 co do kwoty 244 488,75 zł i lat 1973-2024 co do kwoty 244 488,75 zł) i wskaźniki miesięczne (odnośnie okresu od stycznia do listopada 2025 r.) cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. A następnie podzielenie wyniku przez ilość m2 wywłaszczonej nieruchomości i pomnożenie przez ilość m2 działki nr [...] (420 966,89 zł / 104 500 m2 x 50 m2 = 201,50 zł). Kwota po waloryzacji nie przekracza 50% aktualnej wartości działki nr [...] ustalonej na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego w dniu 5 maja 2025 r. przez rzeczoznawcę majątkowego. Jest ona niższa niż kwota wskazana w decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 5 lipca 2025 r., w związku z tym Wojewoda wyjaśnił, że orzeczenie o takiej wysokości zwracanego odszkodowania na rzecz Gminy Miasta G., w sytuacji, gdy odwołanie złożyli tylko dzierżawcy, nie narusza art. 139 k.p.a.Następnie organ odwoławczy ocenił operat szacunkowy z 5 maja 2025 r. wskazując, iż wyjaśnia on szczegółowo sposób ustalenia wartości prawa własności działki nr [...], zamieszczone w nim informacje umożliwiają prześledzenie procesu szacowania nieruchomości. Ponadto, wykonane przez rzeczoznawcę majątkowego obliczenia są prawidłowe, a przyjęte w wycenie założenia nie budzą zastrzeżeń. Operat został wykonany i podpisany przez uprawnioną do tego osobę, nie zawiera istotnych braków czy niejasności, zatem dokument ten może stanowić podstawę określenia wartości przedmiotowej działki, dlatego organ administracji publicznej nie ma podstaw, aby ustalenia poczynione przez rzeczoznawcę majątkowego kwestionować. Operat nie zawiera pomyłek ani istotnych braków czy niejasności. Jednocześnie biegły szczegółowo wyjaśnił zastosowane podejścia, sposób wyceny oraz podstawę prawną. W ocenie Wojewody wartość nieruchomości w operacie szacunkowym z 5 maja 2025 r. została ustalona zgodnie z przepisami u.g.n. oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości. Zatem, dokument ten może stanowić podstawę określenia wartości działki nr [...]. Zaznaczono przy tym, że ww. operat szacunkowy jest niezbędny tylko w celu ustalenia, że wysokość kwoty zwaloryzowanego odszkodowania nie przekracza 50% aktualnej wartości nieruchomości (art. 217 ust. 2 u.g.n.). Ponadto, z ww. operatu szacunkowego wynika, że po dniu wywłaszczenia nie podjęto działań powodujących zmniejszenie lub zwiększenie wartości nieruchomości, bowiem zawiera on zarówno określenie wartości tej nieruchomości według stanu z dnia wywłaszczenia, jak i według stanu z dnia zwrotu, a kwota jest taka sama, tj. 4 466,00 zł.Dalej Wojewoda przypomniał, że pismem z 6 czerwca 2025 r. Prezydent Miasta Gdyni wezwał strony do wypowiedzenia się w kwestii ustanowienia stosownego zabezpieczenia należności Gminy Miasta G., z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w terminie 7 dni od daty otrzymania tego pisma pod rygorem uznania, że nie sprzeciwiają się ustanowieniu hipoteki. Na powyższe strony w ww. terminie nie udzieliły odpowiedzi. Prezydent Miasta Gdyni ustanowił w punkcie 3. zaskarżonej decyzji hipotekę na nieruchomości w dwukrotnej wysokości kwoty wskazanej w punkcie 2. Zdaniem organu II instancji, wobec braku stanowiska sądów administracyjnych w tym zakresie, ww. zwiększenie kwoty hipoteki jest prawidłowe. Powyższa kwota zabezpieczenia ulegnie jednak zmianie z uwagi na konieczność ponownej waloryzacji przez organ odwoławczy i wyniesie ona 403,00 zł.Na koniec Wojewoda wyjaśnił, iż słusznie organ I instancji uznał za strony niniejszego postępowania dzierżawców przedmiotowej działki, tj. T. D. i A. D., w związku z umową dzierżawy.Reasumując, zaskarżona decyzja Prezydenta Miasta Gdyni z 9 lipca 2025 r. co do meritum odpowiada prawu, ponieważ zgodnie z ww. przepisami, orzecznictwem i stanowiskiem doktryny, należy zwrócić nieruchomość, na której nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. Jednakże, w związku z koniecznością ponownej waloryzacji kwoty zwracanego odszkodowania, z uwagi na ww. błędy i upływ ponad 5 miesięcy od dnia wydania zaskarżonej decyzji, konieczne było uchylenie punktu 2 i 3 tego rozstrzygnięcia, bowiem kwota hipoteki wiąże się z wysokością zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi, i orzeczenie w tym zakresie. Ponadto, kontrola przedmiotowego postępowania administracyjnego prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja spełnia dyspozycje przepisów, bowiem zebrany materiał dowodowy został prawidłowo oceniony, co omówiono powyżej. Organ I instancji wskazał w zaskarżonej decyzji kwestie, które miały wpływ na jego rozstrzygnięcie. Natomiast sam fakt, że odwołujący się stoją na stanowisku, iż analiza materiału dowodowego winna prowadzić do innych wniosków, aniżeli wnioski do których doszedł organ I instancji, nie świadczy o dowolnej ocenie dowodów.W skardze na powyższą decyzję A. D. i T. D. zarzucili naruszenie:1) art. 136 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 3 ust. 1 oraz art. 34 ust. 1 i 2 ustawy wywłaszczeniowej poprzez błędne uznanie przez organy, że na nieruchomości nie doszło do realizacji ustalonego celu wywłaszczenia, tj. stworzenia ośrodka siedziby przedsiębiorstwa projektowego i naukowo-badawczego, związanego z branżą budowy statków morskich wraz z towarzyszącym centrum magazynowo - składowym o charakterze zaplecza produkcyjnego na potrzeby przemysłu stoczniowego,2) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organy wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, wadliwe rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a także pominięcie w uzasadnieniu decyzji istotnych faktów dotyczących stanu faktycznego sprawy.Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Gdyni, a także o zasądzenie kosztów postępowania.W uzasadnieniu Skarżący przypomnieli, że organ I instancji uznał, iż część dawnej działki nr [...], stanowiącej obecnie działkę nr [...], nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia i po wywłaszczeniu w dalszym ciągu była użytkowana rolniczo. Z kolei Wojewoda wskazał, że ze znajdujących się w aktach dokumentów wynika, że okres na zrealizowanie celu wywłaszczenia mieścił się pomiędzy datą wywłaszczenia a 1976, bowiem w tej dacie została ona przejęta przez Dyrekcję Rozbudowy Miasta G. na inne potrzeby miasta. Jednakże w ocenie Skarżących, decyzja Wojewody Pomorskiego jest wadliwa, bowiem organ powielił te same błędy oraz zaniechania w zakresie przeprowadzenia postępowania dowodowego, które popełnił organ I instancji.Zdaniem Skarżących, okoliczność, że ostatecznie nie doszło na budowy budynku ośrodka Centralnego Biura Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G. pozostaje bez znaczenia dla sprawy, skoro jak wynika z ustaleń organu I instancji dokonano zmiany celu wywłaszczenia. Z uwagi na opisane przez organ I instancji przekształcenia organizacyjne w ramach przemysłu stoczniowego, działka nr [...] została także objęta celem realizacji placu składowego dla Stoczni Gdańskiej im. Lenina. Oznacza to, że wskutek opisanych przeobrażeń pierwotnie planowanym celem wywłaszczenia stała się również, poza budową siedziby Centralnego Biura Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G., także realizacja centrum magazynowo-składowego wraz z zapleczem produkcyjnym na szeroko rozumiane potrzeby przemysłu stoczniowego. Koresponduje to w szczególności ze skalą wywłaszczenia. Na cele prowadzenia szeroko rozumianej działalności związanej z przemysłem stoczniowym wywłaszczono ponad 10 hektarów. Oczywistym jest zatem, że pierwotne zamierzenie nie obejmowało wyłącznie samej budowy budynku, gdyż nie wymagałoby to aż tak znacznej powierzchni, lecz w przeważającym zakresie projekt dotyczył właśnie realizacji wszelkiej infrastruktury towarzyszącej, takiej jak place składowe czy magazynowe.Za całkowicie dowolne i nieudowodnione należy uznać stanowisko organu I instancji jakoby po dacie wywłaszczenia na części obecnej działki nr [...] w dalszym ciągu byłaby użytkowana rolniczo. W ocenie Skarżących nie potwierdzają tego zdjęcia lotnicze, gdyż nie można kategorycznie stwierdzić, że widać na nich, aby na działce prowadzono działalność rolniczą. Natomiast zdaniem Skarżących ze zdjęć lotniczych wynika, że na działce nr [...] prowadzono szeroko rozumianą działalność składową. Skoro na zdjęciach lotniczych w zachodniej części działki nr [...] znajdował się zagospodarowany obszar z elementami wskazującymi na istnienie w tym miejscu placu składowego (jaśniejszy grunt, drogi, place manewrowe), a na północnej części archiwalnej działki nr [...] lokalizowano znaczne ilości jednorodnych materiałów o trudnym do ustalenia pochodzeniu, to okoliczności te świadczą o tym, że cały teren był zagospodarowany i gotowy do wykorzystywania w celach składowych.Skarżący wskazali, że nie zasługuje na uznanie przyjęcie, że cześć obecnej działki nr [...] nie była zagospodarowana tylko z tego względu, że na działce nie wylano betonu pod budowę placów magazynowych/składowych. Nie przesądza to bowiem o możliwości wykorzystywania tego terenu w tym celu. Zdjęcie lotnicze ilustruje sposób zagospodarowania wyłącznie w danej chwili (w momencie zrobienia zdjęcia), a oznacza to, że skala zagospodarowania terenu i wypełnienia placu składowego różniła się na przestrzeni czasu, co oznacza, że równie akceptowalne jest przyjęcie, że materiały były przechowywane także we wschodniej części działki nr [...]. Podsumowując analiza zdjęć lotniczych prowadzi do wniosku, że archiwalna działka nr [...] była wykorzystywana na cele placu składowego dla potrzeb przemysłu stoczniowego, a zatem zgodnie z celem wywłaszczenia.Dalej Skarżący wskazali, że skoro organ I instancji przyjmuje kategorycznie, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany (fakt negatywny), to fakt negatywny można udowodnić jedynie faktem pozytywnym przeciwnym, co w realiach niniejszej sprawy mogło wyłącznie nastąpić poprzez wykazanie, że część obecnej działki nr [...] zagospodarowano w odmienny sposób, aniżeli zgodnie z celem wywłaszczenia. W ocenie Skarżących organ I instancji poprzestał jedynie na sformowaniu ogólnikowego twierdzenia, jakoby działka była w dalszym ciągu użytkowana rolniczo, jednakże bez przytoczenia odpowiednich dowodów na tę okoliczność, a zatem należy uznać, że nie sprostał ciężarowi dowodowemu w tym zakresie. Zdaniem Skarżących, przy braku materiału dowodowego organ w rzeczywistości skonstruował stan faktyczny wyłącznie na podstawie własnych przemyśleń odnośnie logiki, racjonalności oraz zasad doświadczenia życiowego. Jednocześnie, mimo iż stanowi to faktyczną podstawę rozstrzygnięcia, organ poprzestał wyłącznie na zdawkowym odwoływaniu się do tych wytycznych oceny dowodów, w żaden sposób ich nie tłumacząc. W szczególności organ nie wyjaśnił w przekonywujący sposób, dlaczego miałoby wynikać ze zdjęć lotniczych, że po wywłaszczeniu teren był użytkowany na cele rolnicze, a nie cele składowe, podczas gdy ze zdjęć nie wynika to jednoznacznie.W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie oraz o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody Pomorskiego z 15 grudnia 2025 r. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w zakresie działki nr [...] o powierzchni 50 m2, obr. [...], położonej w G. spadkobiercy osoby wywłaszczonej.Materialnoprawną podstawą zaskarżonych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 z późn. zm.), dalej jako "u.g.n.". Zgodnie z art. 136 ust. 1 u.g.n., nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. W myśl ust. 3 tego przepisu, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.Ponadto, stosownie do art. 216 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie wymienionych w tym przepisie ustaw, w tym ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79), dalej jako "u.z.t.w.n.". Przepis ten należy interpretować w ten sposób, że do nieruchomości nabytych w czasie obowiązywania u.z.t.w.n. stosuje się zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości także wówczas, gdy nabycie miało charakter umowny, a nie decyzyjny, pod warunkiem że umowa została zawarta pod przymusem, tzn. w sytuacji, gdy nieruchomość, jeśli właściciel nie wyrazi zgody na sprzedaż, byłaby i tak nabyta, tyle że decyzją o wywłaszczeniu. Przepis art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. nie obejmuje więc przypadków (a tym samym nie można mówić o sprawie administracyjnej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości), gdy nabycie nastąpiło na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej nie pod przymusem, ale na zasadzie dobrowolności.Stosownie do art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Wykładnia pojęcia "zbędności" wywłaszczonej nieruchomości, o którym mowa w art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n., prowadzi do wniosku, że o zwrocie nie decyduje wyłącznie niedochowanie wskazanych tam terminów. Podstawową przesłanką zwrotu jest bowiem w ogóle niezrealizowanie celu. Dopiero wówczas, gdy nie doszło do jego zrealizowania ma miejsce ocena, czy upłynął już siedmioletni okres dla rozpoczęcia realizowania celu albo dziesięcioletni okres dla jego ukończenia, przy czym ten drugi termin ma zastosowanie tylko wówczas, gdy doszło do rozpoczęcia realizacji celu. Zrealizowanie celu w każdym przypadku wyklucza możliwość zwrotu, chociażby do niego doszło z naruszeniem terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. (zob. wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 991/18, orzeczenia.nsa.gov.pl). Określone w punktach 1 i 2 art. 137 u.g.n. terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. Użyte w przepisie sformułowanie "pomimo upływu" znaczy tylko tyle, że zgłoszone przed upływem wyżej wymienionych terminów roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie będzie mogło zostać zaspokojone.W judykaturze akcentuje się, że cel wywłaszczenia należy interpretować ściśle, stosownie do treści art. 136 ust. 1 u.g.n. zakazującego przeznaczania nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Cel wywłaszczenia nie może być zatem dorozumiany, czy interpretowany rozszerzająco (zob. wyrok NSA z 13 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 311/17, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślił to dobitnie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt K 6/05 (OTK-A 2008/3/41), wskazując na obowiązek dopuszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich wypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia. W innym wyroku (z 24 października 2001 r. sygn. akt SK 22/01, OTK 2001/7/216) Trybunał podkreślił natomiast, że po wejściu w życie Konstytucji RP zasada zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość ta nie została użyta na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną i jest "oczywistą konsekwencją" art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, który dopuszczając wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne" tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Innymi słowy, z art. 136 i art. 137 u.g.n. wynika, że nieruchomość może być użyta jedynie na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a jej zwrot następuje wtedy, gdy cel ten nie został zrealizowany.W orzecznictwie akcentuje się również, że cel wywłaszczenia powinno się w pierwszej kolejności odkodowywać z treści decyzji wywłaszczeniowej (umowy sprzedaży) lub z innych aktów poprzedzających bezpośrednio proces wywłaszczenia (np. zezwolenia na nabycie nieruchomości, decyzji lokalizacyjnej, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego). Dopiero w sytuacji, gdy na podstawie wskazanych wyżej dowodów nie da się ustalić celu wywłaszczenia należy sięgnąć do innych dowodów, w szczególności dokumentacji poprzedzającej proces inwestycyjny i tej zgromadzonej w postępowaniu wywłaszczeniowym, planu zagospodarowania przestrzennego i na podstawie całokształtu okoliczności sprawy cel ten zrekonstruować (zob. wyrok NSA z 4 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 1044/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, ocena celu wywłaszczenia musi się opierać w pierwszej kolejności na dokumentach (lub dowodach zmierzających do odtworzenia dokumentów), w oparciu o które dokonano wywłaszczenia. Dokumenty wytworzone po dokonaniu wywłaszczenia mogą być przydatne do określenia celu wywłaszczenia tylko wtedy, jeżeli są ściśle związane z samym wywłaszczeniem, tzn. gdy nie ma wątpliwości, że stanowią uszczegółowienie celu wywłaszczenia wskazanego np. w decyzji o wywłaszczeniu, umowie sprzedaży lub decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego.Przekładając powyższe na okoliczności niniejszej sprawy należy przypomnieć, że w ostatnim – kontrolowanym w niniejszym postępowaniu – obrocie sprawy organy obu instancji orzekły o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości (obecnie działki nr [...]) spadkobiercy osoby wywłaszczonej. Decyzje te zostały jednak zakwestionowane przez Skarżących, tj. dzierżawców przedmiotowej działki, w ocenie których organy wadliwie przyjęły, że nie doszło do zrealizowania celu wywłaszczenia. Zdaniem Skarżących, należy brać pod uwagę przeobrażenia pierwotnie planowanego celu, tj. poza siedzibą Centralnego Biura Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G. także realizację centrum magazynowo-składowego wraz z zapleczem produkcyjnym na szeroko rozumiane potrzeby przemysłu stoczniowego.Wobec tego należy przypomnieć, że na podstawie aktu notarialnego z 19 listopada 1969 r., [...] oraz na podstawie lokalizacji nr 0240/68 z 23 sierpnia 1968 r. Skarb Państwa - Centralne Biuro Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G. nabyło działki nr [...] i [...] o powierzchni 10,45 ha. W wyniku licznych podziałów z działki nr [...] wydzielono działkę nr [...] będącą przedmiotem niniejszego postępowania.Jak wynika z wniosku Centralnego Biura Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G. z 30 lipca 1969 r. o wywłaszczenie celem tego wywłaszczenia było wykonywanie "przez CBKO-2 zadań określonych w planach gospodarczych przez Komisję Planowania przy Radzie Ministrów w dniu 30.05.1969 r. i Ministerstwo Przemysłu Ciężkiego w dniu 23.05.1969 r." Następnie, w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z 16 września 1969 r. wskazano cele gospodarcze Centralnego Biura Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G. Z kolei w akcie notarialnym z 19 listopada 1969 r. powołano się na ww. decyzję o lokalizacji, której nie udało się odnaleźć.Skład orzekający podziela pogląd Wojewody, że wobec powyższego nie można ustalić, co dokładnie miało powstać na wywłaszczonym terenie. Wiadomo jednak, że zgodnie z instrukcją działalności Centralnego Biura Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G. z 15 listopada 1952 r. przedmiotem jego działalności było wykonywanie projektów o obliczeń konstrukcyjnych, rysunków wykonawczych w zakresie budownictwa okrętowego specjalnego.Jak wynika z pozyskanych do sprawy dokumentów, w 1975 r. wykonano projekt techniczny placu składowego dla Stoczni Gdańskiej im. Lenina w ramach modernizacji stoczni, w którym stwierdzono, że teren jest nieuzbrojony i niezabudowany. Oznacza to, że do tego czasu na przedmiotowym terenie (obejmującym pierwotną działkę nr [...]) nie została zrealizowana żadna inwestycja. Co istotne, decyzją z 8 sierpnia 1975 r. Prezydent Miasta G. zatwierdził pod względem urbanistycznym i architektonicznym plan realizacyjny placu składowego.Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, w myśl którego skoro cel wywłaszczenia dotyczył zadań Centralnego Biura Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G., to plac składowy dla stoczni nie był realizacją celu wywłaszczenia. Skoro plan tego placu powstał 6 lat po dacie wywłaszczenia, to należy przyjąć, że ta inwestycja nie była przewidziana w celu wywłaszczenia. W konsekwencji, nie można mówić, że doszło do modyfikacji celu wywłaszczenia, a zatem zarzuty Skarżących są niezasadne w tym zakresie.Ponadto, kolejnym dowodem zgromadzonym przez organy potwierdzającym, że nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia jest fakt wydzierżawienia N. W. (wywłaszczonej właścicielce) przez Centralne Biuro Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G. terenu o łącznej powierzchni 10,45 ha (a taką powierzchnię miały łącznie działki nr [...] i [...], wywłaszczone na mocy aktu notarialnego z dnia 19 listopada 1969 r.) na rok 1970 (przedłużona na rok 1972 r.). W ww. umowie wskazano na istniejącą na tym terenie plantację truskawek o powierzchni 12 266 m2. Należy więc przypomnieć, że w protokole z rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z 2 października 1969 r. również wskazano, iż na wywłaszczonej nieruchomości znajdowały się truskawki. Słusznie również Wojewoda powołał się na zdjęcia lotnicze, z których wynika, że stan zagospodarowania nieruchomości przez 8 lat po wywłaszczeniu nie uległ zmianie w stosunku do okresu sprzed daty wywłaszczenia.Kluczowa jest wreszcie dokumentacja dotycząca budowy osiedla domów jednorodzinnych "Z." (1983 r.) oraz treść decyzji z 21 września 1984 r. nr GGG-IN/-62-1/160/84, którą Urząd Miejski w G. stwierdził wygaśnięcie prawa użytkowania terenu, obejmującego m.in. działkę nr [...] o pow. 7,13 ha, przez Centrum Techniki Okrętowej (następcę prawnego Centralnego Biura Konstrukcji Okrętowych nr 2), wskazując, iż "teren wymieniony w sentencji decyzji został nabyty w latach 60-tych przez CBKO Nr 2 /obecnie CTO/ od osób fizycznych pod budowę siedziby. W 1976 r. teren ten został przejęty od Centrum Techniki Okrętowej przez Dyrekcję Rozbudowy Miasta G. na inne potrzeby miasta. (...) Działki nr [...] i [...] zostały zabudowane i przekazane w użytkowanie Ministerstwa Obrony Narodowej, natomiast działka nr [...] używana jest dotychczas rolniczo" (podkreślenie własne Sądu).Powyższe dowody bezsprzecznie potwierdzają, że na dzisiejszej działce nr [...] do 1984 r. nie zrealizowano celu wywłaszczenia dokonanego w 1969 r. Co więcej, w 1976 r. działka została przejęta przez Dyrekcję Rozbudowy Miasta G. na inne potrzeby miasta, co tym bardziej potwierdza, że nie realizowano tam zadań Centralnego Biura Konstrukcji Okrętowych nr 2 w G.Dodatkowo, należy również wziąć pod uwagę (a na co prawidłowo wskazał Wojewoda) wyrok WSA w Gdańsku z 25 października 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 708/23 wydany na gruncie sprawy o zwrot działek powstałych z podziału działki nr [...] (sąsiedniej do działki nr [...]), jednakże wywłaszczonej tym samym aktem notarialnym, w którym Sąd jednoznacznie orzekł o braku realizacji celu wywłaszczenia.Skoro zatem na przedmiotowej nieruchomości nie zrealizowano celu, dla którego została ona wywłaszczona i nieruchomość ta stała się zbędna, to wystąpiły przesłanki warunkujące zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz spadkobiercy wywłaszczonego właściciela, co też prawidłowo uczyniły organy obu instancji. Przy czym organ odwoławczy zmodyfikował rozstrzygnięcie organu I instancji z uwagi na błędne obliczenia dotyczące kwoty zwaloryzowanego odszkodowania, które będzie miał obowiązek zwrócić spadkobierca osoby wywłaszczonej.Reasumując, stanowisko Skarżących (odnoszące się do nieistniejącej, bo uchylonej decyzji organu I instancji) o dokonaniu zmiany celu wywłaszczenia, co skutkuje w ich ocenie realizacją celu wywłaszczenia i brakiem możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, okazało się bezzasadne i sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie obszernym materiałem dowodowym.Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. zgodnie z wnioskiem organu zawartym w odpowiedzi na skargę oraz wobec braku żądania przez Skarżących przeprowadzenia rozprawy.. zgodnie z wnioskiem organu zawartym w odpowiedzi na skargę oraz wobec braku żądania przez Skarżących przeprowadzenia rozprawy.