Postanowienie - II OSK 1136/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 10 czerwca 2026
Teza
Oddalono wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M. J. i J. J. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej M. J. i J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 października 2025 r. sygn. akt II SA/Go 266/25 w sprawie ze skargi M. J. i J. J. na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru BudowlanegoOddalono wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M. J. i J. J. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej M. J. i J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 października 2025 r. sygn. akt II SA/Go 266/25 w sprawie ze skargi M. J. i J. J. na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono wniosek
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
10 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Wojciech Mazur
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiemz 16 października 2025 r. o sygn. II SA/Go 266/25, oddalił skargę M. J. i J. J. (dalej: skarżący) na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 12 marca 2025 r..nr WOK.7721.7.2025.MKrz w przedmiocie nakazu rozbiórki części budynku mieszkalnego.Skargę kasacyjną od powołanego wyroku wnieśli skarżący, reprezentowani przez adwokata, zawierając w niej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Jak stwierdził ustanowiony przez skarżących pełnomocnik, niewątpliwie wykonanie decyzji rozbiórkowej będzie wiązało się z powstaniem trudnych do odwrócenia skutków. Rozbiórka obiektu budowlanego z reguły łączy sięz niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, gdyż w razie uwzględnienia skargi może okazać się, iż nie było podstaw do jej nakazania,a wobec czego może powstać kwestia powrotu do stanu poprzedniego, co niewątpliwie będzie wiązało się z koniecznością poniesienia znacznych kosztów. Poza tym, ze względu na sytuację życiową inwestorów, zarówno wcześniejsza rozbudowa części budynku mieszkalnego, jak i jej rozbiórka i możliwe późniejsza ponowna rozbudowa wiązałaby się z przekroczeniem ich możliwości finansowych. Skarżący ponieśliby z tego tytułu dodatkowo niepotrzebne koszty.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługujena uwzględnienie.W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana w celu ochrony tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa ma służyć temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (tak: postanowienie NSA o sygn. II OZ 1129/18, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query, dalej CBOSA).Ochrona tymczasowa w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku zaistnienia przesłanekz art. 61 § 3 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). W każdej tego typu sprawie musi być zatem zbadana kwestia zaistnienia przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej w kontekście konkretnych okoliczności sprawy i argumentacji skarżącego na rzecz zaistnienia przesłanek określonych powołanym przepisem.Z konstrukcji tej normy prawnej wynika, że ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności, o których w niej mowa, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie kontrolowanego aktu faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków.W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że decyzja nakazująca rozbiórkęw przypadku jej wykonania, a następnie ewentualnego uchylenia przez sąd, jest tego rodzaju rozstrzygnięciem, które może spowodować wyrządzenie stronie znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki (tak: postanowienia NSA o sygn.: II OZ 137/25, II OSK 2563/16, II OZ 118/11, II OZ 1040/09, II OZ 202/08, dostępne w CBOSA). Powyższe jednakże nie oznacza, że w każdym przypadku decyzja nakazująca rozbiórkę podlega, niejako "automatycznie", wstrzymaniu w postępowaniu sądowym. Dlatego też w każdym przypadku, sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania aktu, zobowiązany jest ocenić skutki wykonania rozbiórki zarówno z punktu widzenia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, jak i trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym szkoda wynikająca z wykonania rozbiórki, aby mogła stanowić usprawiedliwioną podstawę do uwzględnienia wniosku w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi mieć charakter "znaczny". Przewidziana w danym przepisie ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji (tak: postanowienie NSA o sygn. II OZ 237/22, dostępne w CBOSA).Analiza zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki części budynku mieszkalnego, prowadzi do wniosku, że skarżący nie uprawdopodobnili przesłanek określonychw art. 61 § 3 p.p.s.a..Powołany wniosek nie zawiera argumentów, które przemawiałybyza koniecznością udzielenia skarżącym ochrony tymczasowej. W ramach oceny wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji analizie podlega to, czy we wniosku uprawdopodobniono, że jej wykonanie, jeszcze przed prawomocnym skontrolowaniem w aspekcie zgodności z prawem, może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom skarżących. Nie chodzi tutaj przy tym o niebezpieczeństwo wyrządzenia jakiejkolwiek szkody, ale takiej, która może przybrać znaczne rozmiary, a także o sytuację taką, w której powrót do stanu poprzedniego, zmienionej w sposób istotny i trwały rzeczywistości będzie w zasadzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych nakładów sił i środków. Skarżący tymczasem okoliczności takich nie wykazali. We wniosku zawarto bowiem jedynie ogólnikowe twierdzenia, odnoszące się do "możliwości finansowych" skarżących oraz ich sytuacji życiowej, bez wykazania konkretnych kosztów – mogących wystąpić po stronie skarżących – jakie wywoła wykonanie zaskarżonej decyzji i zestawienia ich z możliwościami płatniczymi, powiązanymi z sytuacją materialną wnioskujących o przyznanie ochrony tymczasowej.Nie wyjaśniono o jaką konkretną szkodę chodzi oraz jakie konkretne straty finansowe mogą w tym zakresie ponieść skarżący. Bez wskazania stosownych konkretnych danych, zobrazowanych odpowiednią dokumentacją, nie jest możliwe dokonanie oceny, czy wykonanie decyzji spowoduje w ogóle "znaczną" szkodę lub wywoła nieodwracalne skutki. Poza tym z reguły skutki finansowe nie mają charakteru nieodwracalnego, ponieważ w związku z wykonaniem wadliwych decyzji administracyjnych przysługuje roszczenie odszkodowawcze. W tych okolicznościach brak było podstaw do uznania, że uprawdopodobniono wystąpienie przesłanekdo zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a..Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa, warunkiem wydania postanowieniao wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. To w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Przy czym należy podkreślić, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania przedmiotu zaskarżenia, sąd nie dokonuje oceny zawartości merytorycznej skargi, bowiem niezgodność decyzji z prawem, która jest przedmiotem oceny sądu w toku rozprawy, a ochrona tymczasowa to dwie różne kwestie. Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności decyzji z prawem, a zwłaszcza rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie, niweczyłoby kontrolę sądową legalności decyzji administracyjnej (tak: B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021).Pełnomocnik skarżących nie wykazał w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, jakoby w sprawie zachodziła realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zachodzi wobec tego brak podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z wnioskiem. Sąd, aby móc uwzględnić wniosek musi posiadać wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy,a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (tak: postanowienie NSA o sygn. II FSK 2910/11, dostępne w CBOSA).W niniejszej sprawie stanowisko zaprezentowane przez pełnomocnika skarżącychw analizowanym zakresie charakteryzowało się deficytem argumentacji, w efekcie czego brak było podstaw do wysnucia wniosków, pozwalających na przyznanie ochrony tymczasowej.Niejako ubocznie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że ochrona tymczasowa jest odrębną instytucją od kontroli legalności aktu wydanego przez organ, której w postępowaniu sądowoadministracyjnym dokonuje sąd, natomiast przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi.Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.