Postanowienie - I FZ 144/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 10 czerwca 2026
Teza
Odrzucono skargi o wznowienie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skarg B. G.: 1) z dnia 24 lipca 2025 r., 2) z dnia 13 kwietna 2026 r. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2025 r., sygn. akt I FZ 5/25, w sprawie z zażalenia B. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 listopada 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 650/24 odOdrzucono skargi o wznowienie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skarg B. G.: 1) z dnia 24 lipca 2025 r., 2) z dnia 13 kwietna 2026 r. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2025 r., sygn. akt I FZ 5/25, w sprawie z zażalenia B. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 listopada 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 650/24 od
Data orzeczenia
10 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Sylwester Marciniak
Podstawa prawna
art. 276
ppsa
art. 273
ppsa
art. 275
ppsa
art. 175
ppsa
art. 271
ppsa
art. 277
ppsa
art. 280
ppsa
art. 177
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (2)
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargi o wznowienie postępowania
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 25 marca 2025 r., I FZ 5/25, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie B. G. (dalej: skarżący) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 650/24, odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia z dnia 9 sierpnia 2024 r. w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy) z dnia 28 marca 2024 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2017 r.W piśmie z dnia 24 lipca 2025 r. skarżący, działając osobiście, wniósł o wznowienie postępowania zakończonego wskazanym wyżej postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jako podstawę wznowienia wskazując art. 270 w zw. z art. 271 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.).Na podstawie zarządzenia z dnia 29 lipca 2025 r. skarżący został poinformowany o treści art. 175 § 1-3 pkt 1 w zw. z art. 276 p.p.s.a. i wezwany do wykazania spełnienia wymogów do sporządzenia we własnym imieniu skargi o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania organ odwoławczy wniósł o oddalenie tej skargi i zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych.W postanowieniu z dnia 1 grudnia 2025 r., sygn. akt I SPP/Gl 224/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił dla skarżącego adwokata. W piśmie z dnia 12 lutego 2026 r., Okręgowa Rada Adwokacka w Katowicach poinformowała WSA w Gliwicach o wyznaczeniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata A. M.W piśmie z dnia 13 kwietnia 2026 r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę o wznowienie postępowania, wskazując, że podtrzymuje w całości i merytorycznie rozbudowuje skargę wniesioną osobiście przez skarżącego. Pełnomocnik skarżącego jako podstawę wznowieniową wskazał art. 270 w zw. z art. 271 § 1 pkt 2 i art. 273 § 2 p.p.s.a., wskazując m.in., że skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania w terminie 3 miesięcy od dowiedzenia się o podstawie wznowienia, a skarga sporządzona przez pełnomocnika z urzędu stanowi dopełnienie wymogów formalnych i jest wniesiona niezwłocznie po uzyskaniu dostępu do akt sprawy i analizie dokumentacji przez pełnomocnika.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Obie skargi o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2025 r., I FZ 5/25, podlegają odrzuceniu, choć z innych przyczyn. Należy przy tym od razu podkreślić, że z uwagi na pierwotną niedopuszczalność skargi wniesionej osobiście przez skarżącego, nie było możliwe potraktowanie skargi wniesionej przez pełnomocnika jako kolejnego pisma w sprawie, uzupełniającego braki formalne skargi skarżącego, niezależnie od wniosków pełnomocnika w tym względzie. Dopuszczalność skargi wniesionej przez pełnomocnika z urzędu musi być w związku z tym oceniana odrębnie.Skarga o wznowienie postępowania wniesiona przez skarżącego osobiście podlega odrzuceniu z uwagi na sporządzenie tego pisma przez podmiot niemający uprawnień do dokonania tej czynności.W świetle art. 276 p.p.s.a., do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy art. 175. Ponieważ w sprawie skarżący zmierza do wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, to ten sąd jest właściwy do wznowienia postępowania (por. art. 275 p.p.s.a.), skarga o wznowienie postępowania musi być sporządzona przez podmiot wskazany w art. 175 p.p.s.a., tj. adwokata lub radcę prawnego (w każdej sprawie – por. art. 175 § 1 p.p.s.a.), sędziego, prokuratora, notariusza, radcę Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesora lub doktora habilitowanego nauk prawnych (w sprawach, w których taka osoba jest stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem – por. art. 175 § 2 p.p.s.a.), doradcę podatkowego (w sprawach obowiązków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 i 3a ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym – por. art. 175 § 3 pkt 1 p.p.s.a.), rzecznika patentowego (w sprawach własności przemysłowej – por. art. 175 § 3 pkt 2 p.p.s.a.). Wymogu z art. 175 § 1 p.p.s.a. nie stosuje się, gdy skargę o wznowienie postępowania wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (por. art. 175 § 2 p.p.s.a.), jak również wtedy, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a także wówczas, gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej (por. art. 175 § 2a p.p.s.a.).W badanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący nie posiada uprawnień, które czyniłyby go w świetle art. 175 w zw. z art. 276 p.p.s.a. osobą mogącą osobiście sporządzić skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego.Skarga o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sporządzona przez stronę osobiście, z naruszeniem wymogów z art. 175 w zw. z art. 276 p.p.s.a., jest obarczona brakiem, który nie podlega uzupełnieniu (por. np. postanowienia NSA z dnia: 25 maja 2022 r., III OZ 334/22; 5 czerwca 2014 r., II FSK 1142/14; 15 lipca 2010 r., II OSK 955/10; 9 marca 2005 r., I GSK 359/05), co czyni taką skargę niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu.Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 175 § 1, art. 276 p.p.s.a., odrzucił skargę o wznowienie postępowania sporządzoną osobiście przez skarżącego.Skarga o wznowienie postępowania wniesiona przez zawodowego pełnomocnika również podlega odrzuceniu, bowiem została wniesiona po ustawowym terminie przewidzianym na dokonanie tej czynności procesowej .Pełnomocnik skarżącego w petitum skargi wskazał dwa przepisy dotyczące podstaw wznowieniowych, tj. art. 271 § 1 pkt 2 i art. 273 § 2 p.p.s.a., jednakże z uwagi na to, że zawarty w uzasadnieniu pisma wywód dotyczy wyłącznie podstawy wznowieniowej z art. 271 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (czyli tej samej podstawy, którą podał w swojej skardze skarżący), należy uznać, że gołosłowne podanie dodatkowego przepisu w petitum skargi nie odzwierciedla rzeczywistej intencji powołania się także na podstawę wznowieniową z art. 273 § 2 p.p.s.a.Jeśli natomiast chodzi o podstawę z art. 271 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przepis ten stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania (nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe).Pełnomocnik skarżącego wskazał, że skarżący został wskutek naruszenia przepisów prawa pozbawiony możności działania.Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.Spełniając wymóg formalny podania okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi, pełnomocnik wskazał, że skarżący wniósł skargę w terminie 3 miesięcy od dnia dowiedzenia się o podstawie wznowienia, którą to datę pełnomocnik określił jako dzień 27 maja 2025 r., czyli datę otrzymania przez skarżącego odpisu postanowienia wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie I FZ 5/25. O ile jednak można uznać, że skarżący wniósł sporządzoną przez siebie osobiście skargę o wznowienie postępowania w terminie ustawowym, tego samego nie można powiedzieć o skardze wniesionej przez pełnomocnika. Skarga ta, wbrew intencjom jej autora, nie może być postrzegana jako kontynuacja/uzupełnienie skargi sporządzonej osobiście przez skarżącego. Ponieważ skarga skarżącego, jako obarczona nieusuwalnym brakiem, była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu niezależnie od czynności dokonanych później przez pełnomocnika, zachowanie określonych warunków formalnych przez skarżącego – jak np. wniesienie skargi w ustawowym terminie – nie wpływało na zachowanie tych samych wymogów przez pełnomocnika. Wnosząc sporządzoną przez siebie (zgodnie z wymogami z art. 175 § 1 w zw. z art. 276 p.p.s.a.) skargę o wznowienie postępowania, zawodowy pełnomocnik nie mógł zatem ograniczyć się do oceny, czy skarżący w swojej – niedopuszczalnej – skardze zachował termin ustawowy do wniesienia tej skargi, lecz zobowiązany był zbadać, czy to jego środek prawny wnoszony jest w terminie z art. 277 p.p.s.a.Naczelny Sąd Administracyjny nie widzi podstaw do kwestionowania wskazanej w obu skargach daty, tj. 27 maja 2025 r., jako początku biegu trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie. Akta sprawy potwierdzają, że w podanym dniu skarżący otrzymał odpis postanowienia NSA z dnia 25 marca 2025 r., I FZ 5/25, a więc "dowiedział się o orzeczeniu" w myśl art. 277 p.p.s.a. in fine. Rozpoczęty z dniem 27 maja 2025 r. termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania upływał w dniu 27 sierpnia 2025 r. Pełnomocnik skarżącego wniósł skargę o wznowienie postępowania w dniu 13 kwietnia 2026 r., a więc niewątpliwie po podanym terminie, co oznacza, że sporządzona przez niego skarga o wznowienie postępowania, jako niewniesiona w terminie, podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 p.p.s.a.Dla porządku należy wskazać, że nie ma podstaw do modyfikowania terminu z art. 277 p.p.s.a. z uwagi na to, że skargę wniósł pełnomocnik z urzędu, ustanowiony już po upływie tego terminu. Wymaga podkreślenia, że art. 177 § 3 p.p.s.a., przewidujący alternatywny (względem art. 177 § 1 p.p.s.a.) bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w przypadku ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata/radcy prawnego/doradcy podatkowego/rzecznika patentowego, nie znajduje zastosowania w przypadku skargi o wznowienie postępowania. Przepisy działu VII ustawy, regulujące instytucję wznowienia postępowania, odsyłają do przepisów dotyczących skargi kasacyjnej wyłącznie w zakresie art. 175, nie art. 177 p.p.s.a., a art. 277 p.p.s.a. w sposób pełny reguluje termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Oczywiście w takiej sytuacji, jaka wystąpiła w sprawie, pełnomocnik skarżącego mógł wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu, taki wniosek nie został jednak złożony, gdyż pełnomocnik – bezzasadnie – uznał, że może dla oceny terminowości własnej czynności procesowej uwzględnić datę wniesienia skargi sporządzonej osobiście przez skarżącego.Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił obie skargę o wznowienie sądowoadministracyjnego: skargę sporządzoną osobiście przez skarżącego na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 175 § 1, art. 276 p.p.s.a., a skargę sporządzoną przez pełnomocnika z urzędu na podstawie art. 280 w zw. z art. 277 p.p.s.a.W związku z odrzuceniem obu skarg o wznowienie postępowania, nie ma podstaw do rozpatrywania wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia.W odniesieniu do zawartego w skardze wniesionej przez pełnomocnika wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należy wyjaśnić, że o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu rozstrzyga zawsze wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu uregulowanym w art. 250 i n. p.p.s.a. Zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z tego powodu także ten wniosek nie podlegał rozpoznaniu na obecnym etapie postępowania.Nie orzeczono o zwrocie kosztów postępowania na rzecz organu w związku z tym, że odrzucenie skargi o wznowienie postępowania sądowego nie znajduje się w katalogu orzeczeń wymienionych w art. 209 p.p.s.a.Sylwester MarciniakSędzia NSASylwester MarciniakSędzia NSA