Postanowienie - I OW 47/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 11 czerwca 2026
Teza
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza R. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem R. a Burmistrzem Miasta S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D.L. w sprawie przyznania zasiłku okresowego i celowego na zakup żywności i butli gazowejWskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza R. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem R. a Burmistrzem Miasta S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D.L. w sprawie przyznania zasiłku okresowego i celowego na zakup żywności i butli gazowej
Data orzeczenia
11 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jerzy Siegień
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
UZASADNIENIE
Wnioskiem z 17 marca 2026 r. Burmistrz R., reprezentowany przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w R., zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Burmistrzem Miasta S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D.L. w sprawie przyznania zasiłku okresowego i celowego na zakup żywności i butli gazowej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że D.L. jest osobą bezdomną. Nie ma ona adresu zameldowania na pobyt stały. Ostatnim adresem zameldowania na pobyt stały jest S. ul. (...). Obecnie przebywa na Ogródkach Działkowych "(...)" w R. w domku letniskowym. Zgodnie z oświadczeniem strony z 20.2.2026 r., miejsce to nie jest przeznaczone do zamieszkiwania całorocznego, nie posiada ogrzewania z pompy ciepła; zainteresowana nie podjęła czynności w celu uzyskania lokalu socjalnego. Oświadczyła, że znajduje się w kryzysie bezdomności. Organem właściwym do rozpatrzenia wniosku D.L. jest więc Burmistrz Miasta S. (k. 2-3v. akt sądowych).Odpowiedzi na wniosek nie złożono.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej ppsa), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej kpa). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, ponieważ oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy.Sprawa administracyjna dotyczy świadczeń z pomocy społecznej. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r. poz. 639, dalej ups) reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały.Definicja osoby bezdomnej została uregulowana w art. 6 pkt 8 ups. Przepis ten stanowi, że za osobę bezdomną należy uznać osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy [...] (Dz.U. z 2023 r. poz. 725, dalej uopk) i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2026 r. poz. 384), a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Tym samym, przepis ten przewiduje dwa odrębne stany faktyczne, pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy z nich odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Natomiast drugi stan dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie (postanowienie NSA z 25.6.2021 r. I OW 310/20, cbosa).Zainteresowana nie jest obecnie niezameldowana na pobyt stały. Nie ma również miejsca zamieszkania. Przebywa bowiem na terenie Ogródków Działkowych "(...)" w R. w domku letniskowym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 uopk, przez lokal należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Tym samym, pobytu w domku letniskowym na terenie ogródków działkowych nie sposób zakwalifikować jako miejsce zamieszkania. Potwierdzają to także przepisy regulaminu Rodzinnego Ogrodu Działkowego, uchwalonego przez Krajową Radę Polskiego Związku Działkowców w dniu 1.10.2015 r. ze zmianami wprowadzonymi 28.6.2018 r. W myśl § 7 pkt 1-3 tego regulaminu, działka nie może być wykorzystywana do zamieszkiwania (pkt 1); przez zamieszkiwanie rozumie się przebywanie z zamiarem skupienia i realizacji swoich spraw życiowych (pkt 2); altana działkowa na terenie działki w ROD nie jest obiektem mieszkalnym; przebywanie w niej nie może stanowić podstawy do urzędowego potwierdzenia czasowego lub stałego pobytu. Okoliczność przebywania D.L. na terenie ogródków działkowych jest niesporna i zgodna z jej oświadczeniami - z 14.1.2026 r. i 16.1.2026 r. Potwierdza ją także decyzja Burmistrza Miasta S. z 18.12.2025 r. nr ŚS.8211.1.42.2.2025, która została zaadresowana do zainteresowanej na adres "(...)". Zainteresowana nie ma obecnie adresu zameldowania na pobyt stały, a ostatnim historycznym adresem zameldowania na pobyt stały jest adres – (...).Mając na uwadze wszystkie wskazane okoliczności, nie ulega wątpliwości, że zainteresowana jest aktualnie osobą w kryzysie bezdomności. Z tych względów organem właściwym do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego o przyznanie zasiłku okresowego i celowego na zakup żywności i butli gazowej jest Burmistrz Miasta S.Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 ppsa w zw. z art. 101 ust. 2 ups, postanowił jak w sentencji. w zw. z art. 101 ust. 2 ups, postanowił jak w sentencji.