Postanowienie - III SAB/Po 114/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - z dnia 11 czerwca 2026
Teza
Odrzucono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi E. W. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie nienależnie pobranych świadczeń postanawia: odrzucić skargę. UZASADNIENIE E. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody w przedmiOdrzucono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi E. W. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie nienależnie pobranych świadczeń postanawia: odrzucić skargę. UZASADNIENIE E. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody w przedmi
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
odrzucono środek zaskarżenia
Typ sprawy
sprawa karna
Etap
zażalenie
Tematy
odsetki ustawowe
Role w sprawie
prokurator
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
11 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Przewodniczący
Donata Starosta
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę
UZASADNIENIE
E. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody w przedmiocie nierozpatrzenia wniosków o umorzenie odsetek od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Skarżący wskazał, że od 2021 roku wielokrotnie kierował do Wojewody wnioski o umorzenie odsetek naliczonych od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Pomimo upływu wielu lat organ nie wydał żadnego rozstrzygnięcia, nie poinformował o przedłużeniu terminu ani nie odniósł się merytorycznie do składanych wniosków. Wskutek bezczynności organu odsetki narastały przez okres blisko 9 lat, co doprowadziło do wszczęcia egzekucji i zajęcia rachunku bankowego skarżącego. W tym stanie rzeczy skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosków o umorzenie odsetek, zwolnienie od kosztów sądowych, a także o zasądzenie kosztów postępowania.W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi w całości. Pełnomocnik organu wskazał, że Wojewoda wydał w stosunku do skarżącego decyzje nr [...] z 30 czerwca 2021 r., zobowiązującą stronę do zwrotu nienależnie pobranych za okres od 1 czerwca 2014 r. do 31 października 2014 r. świadczeń rodzinnych w wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, a także nr [...] z 30 czerwca 2021 r., zobowiązującą stronę do zwrotu nienależnie pobranych za okres od 1 listopada 2014 r. do 31 października 2015 r. świadczeń rodzinnych w wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.Skarżący złożył w dniu 27 lipca 2021 r. wniosek o umorzenie należności wynikającej z decyzji nr [...] z 30 czerwca 2021 r. i nr [...] z 30 czerwca 2021 r. Organ w reakcji na wnioski wydał 1 października 2021 r. decyzje nr [...] oraz nr [...] o odmowie udzielenia ulgi w spłacie nienależnie pobranych świadczeń. Skarżący złożył następnie odwołania z 14 października 2021 r. od powyższych decyzji, które Minister Rodziny i Polityki Społecznej rozpoznał decyzjami z 1 czerwca 2022 r. nr [...] oraz nr [...], utrzymując w mocy zaskarżone decyzje Wojewody.W dalszej kolejności, skarżący złożył wniosek z 14 kwietnia 2022 r. o rozłożenie na raty należności wynikającej z decyzji lub o umorzenie należności wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Kolejny wniosek w tym przedmiocie skarżący złożył 27 czerwca 2022 r. Wojewoda wydał 17 sierpnia 2022 r. decyzje o odmowie udzielenia ulgi w spłacie nienależnie pobranych świadczeń nr [...] i nr [...]Skarżący skierował do Wojewody kolejny wniosek o umorzenie należności 18 października 2022 r. W reakcji na wniosek, Wojewoda 23 listopada 2022 r. wydał decyzje nr [...] i [...] o odmowie udzielenia ulgi w spłacie nienależnie pobranych świadczeń w postaci umorzenia należności wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.Kolejny wniosek o umorzenie należności skarżący skierował do organu 21 lutego 2023 r., zaś Wojewoda decyzjami nr [...] i [...] z 7 kwietnia 2023 r. odmówił stronie udzielenia ulgi w spłacie nienależnie pobranych świadczeń w postaci umorzenia należności wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.Skarżący 20 kwietnia 2023 r. złożył ponowny wniosek o rozłożenie spłaty należności głównej oraz o umorzenie odsetek ustawowych za opóźnienie. Organ 29 maja 2023 r. wydał decyzje nr [...] oraz [...], o rozłożeniu spłaty nienależnie pobranych świadczeń na 24 raty oraz o odmowie umorzenia odsetek ustawowych za opóźnienie.W dalszej kolejności, skarżący złożył wniosek z 21 marca 2024 r. o umorzenie odsetek ustawowych za opóźnienie. W tym przedmiocie Wojewoda wydał decyzje nr [...] i nr [...] z 13 maja 2024 r. o odmowie udzielenia ulgi w spłacie nienależnie pobranych świadczeń.Skarżący złożył 11 czerwca 2024 r. wniosek o rozłożenie spłaty nienależnie pobranych świadczeń na raty w wysokości [...] zł miesięcznie oraz o umorzenie odsetek ustawowych za opóźnienie. Wojewoda wydał decyzje z 5 sierpnia 2024 r. nr [...] o rozłożeniu pozostałych do spłaty nienależnie pobranych świadczeń orzeczonych decyzją [...] na raty oraz o odmowie umorzenia odsetek ustawowych za opóźnienie, a także nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie rozłożenia na raty należności głównej wynikającej z decyzji [...] oraz o odmowie umorzenia odsetek ustawowych za opóźnienie (w z związku z całkowitą spłatą należności głównej wynikającej z ww. decyzji).W oparciu o tak przedstawiony stan faktyczny pełnomocnik organu wskazał, że Wojewoda nie prowadzi obecnie żadnego postępowania w sprawie wniosku o udzielenie ulgi w spłacie nienależnie pobranych świadczeń na wniosek E. W.. Wszystkie wnioski złożone przez skarżącego zostały załatwione. Powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 pełnomocnik organu stwierdził, że zarzut bezczynności organu można skutecznie stawiać tylko i wyłącznie w toku postępowania administracyjnego, a po jego zakończeniu skarga na bezczynność organu jest niedopuszczalna. W sprawie udzielenia ulgi aktualnie nie toczy się żadne postępowanie, w związku z czym ma zastosowanie dyspozycja art. 58 pkt 6 P.p.s.a., ponieważ skarga na bezczynność została złożona w postępowaniu nieistniejącym.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.Skarga podlegała odrzuceniu.W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a - mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo analizą jej dopuszczalności, mającą na celu stwierdzenie, czy nie zachodzą podstawy do jej odrzucenia.Celem skargi na bezczynność jest zobligowanie organu do wydania aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności w sprawie wszczętej żądaniem strony. W sprawie ze skargi na bezczynność rolą sądu administracyjnego jest skontrolować, czy w dniu jej wniesienia stan bezczynności istniał (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2024 r. III OSK 1341/24 oraz wskazane tam orzecznictwo, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dokonując oceny bezczynności Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy istniejący w dacie wniesienia skargi. Podstawą do czynienia ustaleń faktycznych na wskazany moment pozostają akta administracyjne sprawy.Kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. Skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane. Możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność, z przyczyn związanych z prawną konstrukcją i istotą bezczynności, obejmuje przedział czasowy od zaistnienia stanu bezczynności "oprotestowanego" wniesionym ponagleniem aż do załatwienia sprawy, której bezczynność dotyczy. Innymi słowy, ocena zasadności skargi na bezczynność może być dokonana jedynie na dzień wniesienia skargi.W uchwale z 22 czerwca 2020 r. sygn. II OPS 5/19 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W tym miejscu należy wyjaśnić, że ostatecznym zakończeniem postępowania, o którym traktuje przywołana powyżej uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest moment zakończenia postępowania administracyjnego, wynikający w szczególności z wydania ostatecznej decyzji, którą organ rozstrzyga sprawę w jej całokształcie.W kontrolowanym postępowaniu skarżący zwracał się do Wojewody z licznymi wnioskami (z 27 lipca 2021 r., z 14 kwietnia 2022 r., z 27 czerwca 2022 r., z 18 października 2022 r., z 21 lutego 2023 r., z 20 kwietnia 2024 r., z 21 marca 2024 r., z 11 czerwca 2024 r.), dążąc do wzruszenia decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, względnie do rozłożenia na raty należności wynikającej z tychże decyzji lub do umorzenia należności wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Każdorazowo wnioski strony spotykały się z adekwatną reakcją organu, przybierającą formę decyzji. Sąd podziela w całości pogląd organu o niedopuszczalności skargi na bezczynność składanej po zakończeniu postępowania administracyjnego wobec wydania decyzji rozstrzygającej sprawę z wniosku strony.Niezależnie od powyższego, stosownie do art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. We wskazanym przepisie ustawodawca ustanowił obowiązek wyczerpania środków zaskarżenia, które przysługują w toku postępowania administracyjnego. Tylko wyczerpanie tych środków zaskarżenia może otworzyć stronie drogę do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Innymi słowy, niedopuszczalne jest wniesienie skargi, jeżeli strona nie skorzystała ze wszystkich przysługujących jej możliwości.W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona uprzednio wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.), zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy ponaglenie. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu, o czym stanowi art. 53 § 2b P.p.s.a.Analiza akt administracyjnych wykazała, że w toku postępowania strona skarżąca nie złożyła ponaglenia przed wniesieniem skargi. W kontrolowanym postępowaniu nie wyczerpano tym samym środków zaskarżenia, a więc nie spełniono obowiązku z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. Jeżeli skargi na bezczynność nie poprzedziło ponaglenie, skargę należy uznać za niedopuszczalną.Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę jako niedopuszczalną z innych przyczyn, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.. odrzucił skargę jako niedopuszczalną z innych przyczyn, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.