Wyrok - IV SAB/Wr 1212/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - z dnia 11 czerwca 2026
Teza
Stwierdzono bezczynność organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi I. S. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odwołania od decyzji o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego I. stwierdza, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń SpołecznycStwierdzono bezczynność organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi I. S. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odwołania od decyzji o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego I. stwierdza, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznyc
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
umorzono postępowanie
Typ sprawy
ubezpieczenia społeczne / organ rentowy
Etap
odwołanie od decyzji organu rentowego / I instancja sądowa
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
ubezpieczenia społeczne
ZUS
Role w sprawie
organ rentowy / ZUS
Data orzeczenia
11 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Przewodniczący
Andrzej Nikiforów
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono bezczynność organu
UZASADNIENIE
I. S. (dalej: skarżąca) – pismem z 25 września 2025 r. - wniosła skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS, organ) w przedmiocie odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 3 lipca 2025 r. o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko: S. S.Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że w sprawie zaszła bezczynność z rażącym naruszeniem prawa.W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o umorzenie postępowania lub oddalenie skargi. Wskazał m.in., że w jego ocenie w przedmiotowej sprawie nie doszło od bezczynności, bowiem w dniu 17 października 2025 r. wydał decyzję, którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.Skarga na bezczynność organu okazała się uzasadniona.Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej.Sąd wskazuje, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, winny być załatwione niezwłocznie.Wskazać następnie należy, że przepisy art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowią rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga zaakcentowania, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Podkreślić trzeba, że - w myśl art. 35 § 5 k.p.a. - do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).Z kolei kluczowe dla oceny zasadności skargi pojęcie "bezczynności" zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako sytuacja, w której nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.W ocenie Sądu z zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że Prezes ZUS przekroczył - określony w art. 35 § 3 k.p.a. - termin do załatwienia sprawy w ramach prowadzonego przez niego postępowania odwoławczego. Analiza akt postępowania administracyjnego dowodzi, że odwołanie od decyzji ZUS skarżąca wniosła 14 lipca 2025 r. Prezes ZUS zobligowany był do rozpatrzenia odwołania w ciągu miesiąca od dnia jego otrzymania. Tymczasem wydał decyzję dopiero po wniesieniu skargi – 17 października 2025 r., czyli z uchybieniem ww. ustawowego terminu. Przy tym akta sprawy nie pozwalają przyjąć, że na obliczenie terminu rozpatrzenia odwołania miały wpływ okoliczności opisane w art. 35 § 5 k.p.a. Jednocześnie organ bezsprzecznie nie wykonywał również dyspozycji art. 36 k.p.a., tzn. nie informował skarżącej o niezałatwieniu sprawy w terminie i nie wskazywał nowego terminu jej załatwienia.Powyższe wskazuje, że bez wątpienia na dzień wniesienia skargi, tj. 25 września 2025 r. Prezes ZUS pozostawał w sprawie bezczynny, naruszając zasady i termin określony w art. 35 § 3, a w konsekwencji art. 12 k.p.a.Ponadto bezsporne w sprawie jest to, że wniesienie rozpatrywanej skargi zostało poprzedzone ponagleniem z 22 sierpnia 2025 r.Sąd stwierdził więc, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), co orzeczono w pkt. I sentencji wyroku.Przy tym należy zaakcentować, że ocena Sądu w niniejszej sprawie odnosiła się jedynie do kwestii formalnej w postaci terminowości rozpatrzenia przez organ odwołania skarżącej od decyzji z 3 lipca 2025 r.Dalej Sąd uznał (pkt II sentencji wyroku), że bezczynność organuw prowadzonym postępowaniu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającegoz przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).Sąd wskazuje, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie, co - w ocenie Sądu - w sprawie nie miało miejsca. W tym miejscu Sąd nadmienia, że nie dokonywał oceny terminowości załatwienia wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia wychowawczego od momentu jego złożenia, lecz jedynie kwestii terminu rozpatrzenia odwołania od decyzji ZUS z 3 lipca 2025 r. Dlatego wypada wyjaśnić, że stwierdzone uchybienie miesięcznego terminu rozpatrzenia odwołania skarżącej od tej decyzji naturalnie nie zasługuje na akceptację, niemniej – z drugiej strony - nie sposób przypisać organowi oczywistego lekceważenia skarżącej i jawnego braku woli do załatwienia sprawy.Z uwagi na wydanie wspomnianej decyzji Prezesa ZUS z 17 października 2025 r., którą rozpatrzono odwołanie skarżącej, Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku).Z przedstawionych wyżej względów Sąd orzekł jak w pkt. l-III sentencji wyroku.Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, w składzie trzech sędziów, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., jako że jej przedmiotem jest bezczynność organu.., jako że jej przedmiotem jest bezczynność organu.