Wyrok - II SA/Gl 181/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - z dnia 11 czerwca 2026
Teza
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi I. B. (B.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 19 marca 2025 r. nr SKO.PS/4110/79/2025 w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części, w jakiej utrzymuje w mocyStwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi I. B. (B.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 19 marca 2025 r. nr SKO.PS/4110/79/2025 w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części, w jakiej utrzymuje w mocy
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
umorzono postępowanie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
biegły
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
11 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Przewodniczący
Aneta Majowska
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części
UZASADNIENIE
Pismem złożonym dnia 15 kwietnia 2025 r. I. B. (dalej: Strona, Skarżąca), reprezentowany przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 19 marca 2025 r. nr SKO.PS/4110/79/2025 w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej.Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.Wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2023 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. zwrócił się do Sądu o skierowanie Skarżącej do domu pomocy społecznej bez jej zgody (karta nr 23 akt administracyjnych).Postanowieniem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy dla K. -[...], [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. [...] zezwolił na umieszczenie Skarżącej w domu pomocy społecznej pomimo braku jej zgody. Postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla K. -[...], udzielił zabezpieczenia w ten sposób, że wstrzymał wykonanie ww. postanowienia z dnia [...] r. do prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie zmiany orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej (karta nr 43 akt administracyjnych). Postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w K. [...] Wydział Cywilny-Rodzinny w sprawie o zmianę orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej, uchylił postanowienie zabezpieczające Sądu Rejonowego dla K. [...] w K. z dnia [...] r. (karta nr 51 akt administracyjnych). Pismem z dnia 26 lipca 2024 r. M. S. (córka Strony) wniosła o umieszczenie Strony w DPS na os. [...] w K. (karta nr 61 akt administracyjnych).Decyzją z dnia 2 sierpnia 2024 r. nr [...], Prezydent Miasta K. orzekł skierowaniu Skarżącej do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle somatycznie chorych, umieszczeniu Skarżącej w Domu Pomocy Społecznej [...] w K., oraz wskazał, że o dokładnym terminie umieszczenia Strona zostanie powiadomiona odrębnym pismem.Decyzja z dnia 2 sierpnia 2024 r. została uchylona decyzją organu odwoławczego nr [...] z dnia 28 października 2024 r. (karty nr 75 i 145 akt administracyjnych). Pismem z dnia 25 listopada 2024 r. pełnomocnik Skarżącej (syn Strony) zwrócił się o skierowanie Skarżącej do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie i umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej [...] w K. (karta nr 156 akt administracyjnych).Decyzją nr [...] znak [...] z dnia 16 stycznia 2025 r., Prezydent Miasta K., działając w oparciu o art. 54 ust. 1, art. 56 pkt 2, art. 59 ust. 1, art. 110 ust. 1, 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1283 z późn. zm., dalej: u.p.s.),- w pkt 1 decyzji - orzekł o skierowaniu Skarżącej do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle somatycznie chorych,- w pkt 2 decyzji - orzekł o umieszczeniu Skarżącej w Domu Pomocy Społecznej im. [...] w K.,- w pkt 3 decyzji - określił, że decyzja obowiązuje od 20 sierpnia 2024 r.Organ uznał, że indywidualne potrzeby wynikające ze stanu zdrowia Strony zostaną najlepiej zaspokojone w domu pomocy społecznej przeznaczonym dla osób przewlekle somatycznie chorych. Argumentując to stanowisko powołał się na orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zaliczające Stronę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, której przyczynę określono symbolem [...] tj. wskazujące na upośledzenie narządu ruchu, a także zaświadczenie lekarskie z dnia 13 lutego 2023 r. oraz opinię biegłego sporządzoną na potrzeby postępowania sądowego, z których wynika, że Strona pozostaje w leczeniu neurologicznym, kardiologicznym i endokrynologicznym, ponadto cierpi na zespół psychoorganiczny otępienny w przebiegu choroby Alzheimera o znacznym stopniu zaawansowania. Wyjaśnił, że podjął decyzję o niezwłocznym umieszczeniu Strony w placówce, w której zamieszkała już 20 sierpnia 2024 r., pomimo, że skuteczne doręczenie decyzji nastąpiło 17 września 2024 r. Nadto mimo zaskarżenia decyzji z dnia 2 sierpnia 2024 r., ze względu na stan zdrowia i ryzyko zagrożenia dla życia Strony w sytuacji samodzielnego funkcjonowania po powrocie do domu, Skarżąca nie została odesłana do domu, i nadal pozostaje w ww. Domu Pomocy Społecznej.W odwołaniu od powyższej decyzji, wniesionym w ustawowym terminie, pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie i orzeczenie o skierowaniu i umieszczeniu Strony w Domu Pomocy Społecznej na os. [...] w K.. Pełnomocnik podkreślił, że Strona nie jest przewlekle somatycznie chora i dom pomocy społecznej do którego została skierowana nie jest dla niej domem odpowiedniego typu. Wskazał również na brak podstawy prawnej dla wydania decyzji wydanej 16 stycznia 2025 r. ze skutkiem wstecznym od 20 sierpnia 2024 r. Decyzji z dnia 2 sierpnia 2024 r. nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, zatem mogła podlegać wykonaniu dopiero gdy stała się ostateczna, natomiast Strona została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej już w dniu 20 sierpnia 2024 r.W uzupełnieniu odwołania pismem złożonym dnia 19 lutego 2025 r. pełnomocnik Skarżącej podał, że dwie osoby, zamieszkujące w pokoju ze Skarżącą uległy poważnym wypadkom, w ocenie pełnomocnika może to mieć związek ze skierowaniem osób do niewłaściwego domu pomocy społecznej.Przywołaną na wstępie decyzją z dnia 19 marca 2025 r., organ odwoławczy, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.Po zwięzłym przywołaniu stanu sprawy oraz brzmienia art. 54 u.p.s. oraz art. 39 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 917), organ odwoławczy ocenił, że prawidłowo zebrany materiał dowodowy wskazuje, że Skarżąca nie może samodzielnie funkcjonować, a w postępowaniu sądowym uznano, że nie ma możliwości zapewnienia jej opieki w miejscu zamieszkania. Tym samym organ był zobowiązany do skierowania i umieszczenia Strony w domu pomocy społecznej. Wyjaśnienia organu pierwszej instancji w zakresie wyboru typu domu pomocy społecznej uznał za wyczerpujące. Zwrócił również uwagę, że niezależnie od uchybień procesowych decyzji z dnia 2 sierpnia 2024 r. uchylonej przez organ odwoławczy, Skarżąca przebywa w domu pomocy społecznej od dnia 20 sierpnia 2024 r., natomiast zaskarżona decyzja wydana w ponownie prowadzonym postępowaniu stanowi o wykonaniu postanowienia sądowego i "pomimo tego, że ma charakter konstytutywny nie przesądza to o skutkach jej działania również z mocą wsteczną".Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika. W skardze skierowanej względem decyzji organu odwoławczego pełnomocnik podniósł zarzuty naruszenia: art. 54 ust. 2 w zw. z art. 56 u.p.s oraz art. 130 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 1 i 2 oraz stwierdzenie nieważności decyzji w zakresie pkt 3.W uzasadnieniu skargi pełnomocnik zaznaczył, że organ ogólnikowo uzasadnił wybór typu domu pomocy społecznej. Jak argumentował, orzeczenie o niepełnosprawności Skarżącej związane jest przede wszystkim z urazem [...] i wydane było w 2006 roku, czyli prawie 20 lat temu. Poza tym Skarżąca od ponad 20 lat leczy się endokrynologicznie i kardiologicznie. Mimo tych schorzeń była cały czas całkowicie samodzielna i żadne z tych schorzeń do dziś nie stanowiłyby przesłanki do umieszczenia jej w domu pomocy społecznej. Jak wywiódł pełnomocnik, skoro Skarżąca stała się niepełnosprawna intelektualnie z powodu zmian demencyjnych i choroby Alzheimera, i wyłącznie te schorzenie spowodowały, że aktualnie wymaga opieki, odpowiednim dla niej typem domu pomocy społecznej, jest dom pomocy społecznej dla dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie, o jakim mowa w art. 56 pkt 4 u.p.s. W dalszej kolejności pełnomocnik ponowił zastrzeżenia skierowane względem pkt 3 decyzji, zarzucając, że organ odwoławczy nie wskazał podstawy prawnej do wydania rozstrzygnięcia ze skutkiem wstecznym, podkreślił przy tym, że chciałby by umieszczenie w domu pomocy społecznej nastąpiło zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym. Natomiast zgodnie z art. 130 k.p.a., decyzja administracyjna organu pierwszej instancji co do zasady staje się wykonalna, kiedy stanie się ostateczna, a wcześniej w przypadkach wskazanych w art. 130 k.p.a., w szczególności w przypadku, gdy decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Tymczasem decyzji nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, nie zachodziły również okoliczności uzasadniające natychmiastowe umieszczenie Skarżącej w domu pomocy społecznej. Dlatego mogła podlegać wykonaniu dopiero gdy stała się ostateczna.W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2026 r. sygn. akt I OW 255/09 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach do rozpoznania sprawy.Na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. pełnomocnik Skarżącej cofnął skargę w zakresie pkt 1 i pkt 2 decyzji z dnia 16 stycznia 2025 r.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.Kierując się kryterium legalności dokonują oceny zasadności zaskarżonego aktu oraz postępowania poprzedzającego jego wydanie z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi, a ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).Sąd uwzględniając skargę, stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., może stwierdzić nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził wadę decyzji administracyjnej stanowiącą zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przyczynę stwierdzenia jej nieważności w części. Wada ta polegała na wydaniu decyzji organu pierwszej instancji z dnia 16 stycznia 2025 r. w zakresie daty określonej w pkt 3 tej decyzji, bez podstawy prawnej. W stanie faktycznym sprawy, brak bowiem normy prawnej do określenia w decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydanej dnia 16 stycznia 2025 r., że decyzja ta obowiązuje od 20 sierpnia 2024 r.Podstawą prawną decyzji może być wyłącznie norma materialna prawa, ustanowiona przepisem powszechnie obowiązującym. Dlatego też Sąd stwierdził nieważności zaskarżonej decyzji z dnia 19 marca 2025 r. w części utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie w pkt 3 decyzji organu pierwszej instancji z dnia 16 stycznia 2025 r., oraz stwierdził nieważność pkt 3 decyzji organu pierwszej instancji z dnia 16 stycznia 2025 r., o czym orzekł w pkt 1 sentencji.W odniesieniu do pkt 1 i pkt 2 decyzji organu pierwszej instancji z dnia 16 stycznia 2025 r. pełnomocnik Skarżącej cofnął skargę.W myśl art. 60 p.p.s.a. skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie wiąże sąd, chyba że zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. W rozpoznawanej sprawie, w zakresie objętym oświadczeniem o cofnięciu skargi, nie zachodzą wskazane wyżej okoliczności, które uzasadniałyby dalsze prowadzenie postępowania sądowego. Tym samym złożone przez stronę skarżącą oświadczenie o cofnięciu skargi należy uznać za skuteczne i dopuszczalne.Wobec skutecznego cofnięcia skargi przez stronę skarżącą w ww. części, Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 60 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowe w pozostałym zakresie, o czym orzekł w pkt 2 sentencji.Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, orzekł jak w sentencji wyroku.. umorzył postępowanie sądowe w pozostałym zakresie, o czym orzekł w pkt 2 sentencji.Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, orzekł jak w sentencji wyroku.