Postanowienie - I OW 62/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 11 czerwca 2026
Teza
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Marian Wolanin (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Sosnowca o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydenta Miasta Sosnowca a Burmistrzem Miasta i Gminy Stąporków w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku G. C. o skierowanie do domu pomocy społecznej posWskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Marian Wolanin (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Sosnowca o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydenta Miasta Sosnowca a Burmistrzem Miasta i Gminy Stąporków w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku G. C. o skierowanie do domu pomocy społecznej pos
Data orzeczenia
11 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jerzy Siegień
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
UZASADNIENIE
Wnioskiem z 8 kwietnia 2026 r. Prezydenta Miasta Sosnowca, reprezentowany przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sosnowcu, zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Burmistrzem Miasta i Gminy Stąporków w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku G. C. o skierowanie do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że ostatni adres stałego zameldowania zainteresowanego to: Ś. [...] Stąporków, a obecnie przebywa on w prywatnym Domu Opieki Seniora "[...]" pod adresem: K. [...] K. W miejscowości tej zainteresowany przebywa fizycznie i tam koncentrują się obecnie ważne dla niego sprawy życiowe. W Domu Opieki Seniora korzysta z całodobowej opieki, gdyż jest osobą z niepełnosprawnością - porusza się na wózku inwalidzkim. G. C. nigdy nie posiadał stałego zameldowania na terenie gminy Sosnowiec. Od stycznia 2020 r. do listopada 2023 r. był on objęty wsparciem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sosnowcu, ponieważ w tym okresie faktycznie przebywał na terenie Sosnowca przy ul. [...]. W okresie od stycznia 2020 r. do listopada 2023 r. uzasadniało to właściwość gminy Sosnowiec do udzielenia zainteresowanemu świadczenia z pomocy społecznej. W listopadzie 2023 r. został on zaopiekowany przez swoją najbliższą rodzinę i zabrany z terenu gminy Sosnowiec. Został umieszczony w Domu Opieki "[...]" – O., [...] Stąporków (k. 2-3 akt sądowych).W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta Żelechów, reprezentowany przez Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Stąporkowie, podniósł, że sam fakt zameldowania G. C. na terenie miejscowości Ś., jak również aktualnego przebywania przez niego od 2023 r. w Domu Opieki Seniora "[...]" w K., nie przesądza o właściwości miejscowej organu gminy Stąporków w niniejszej sprawie. Przed umieszczeniem w Domu Opieki Seniora "[...]" w K. G. C. zamieszkiwał na terenie Sosnowca. To właśnie tam koncentrowało się jego centrum życiowe, społeczne i bytowe, tam przebywał z zamiarem stałego pobytu oraz prowadził swoje sprawy osobiste. Okoliczność wcześniejszego zameldowania na terenie gminy Stąporków ma w tym zakresie wyłącznie charakter ewidencyjny i nie może być utożsamiana z miejscem zamieszkania w rozumieniu przepisów prawa administracyjnego. Pobyt G. C. w Domu Opieki Seniora "[...]" w K. nastąpił wyłącznie z przyczyn zdrowotnych i opiekuńczych, mając charakter wtórny wobec jego wcześniejszego miejsca zamieszkania. Samo skierowanie go do tego rodzaju instytucji nie powoduje zmiany miejsca zamieszkania ani przeniesienia właściwości miejscowej organu pomocy społecznej. Dom Opieki Seniora "[...]" w K. nie stał się automatycznie miejscem zamieszkania mieszkańca w znaczeniu administracyjnoprawnym, zwłaszcza, że pobyt w tej placówce ma charakter instytucjonalny i wynika z konieczności zapewnienia temu człowiekowi całodobowej opieki. Właściwość organu w tej sprawie powinna zostać ustalona według ostatniego miejsca zamieszkania G. C. przed instytucjonalnym umieszczeniem go w Domu Opieki Seniora "[...]" w K., tj. na terenie miasta Sosnowiec (k. 15-15v. akt sądowych).Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej ppsa), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej kpa). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, ponieważ oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy.Sprawa administracyjna dotyczy świadczeń z pomocy społecznej. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r. poz. 639, dalej ups) reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. W myśl art. 101 ust. 2a ups, w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu.G. C. przebywa obecnie w prywatnym Domu Opieki Seniora "[...]" pod adresem: K. [...] K. Z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z 28.1.2026 r. wynika, że pobyt zainteresowanego w tym ośrodku jest opłacany przez jego dzieci. Tym samym, ma on charakter komercyjny, a więc wynika z zawarcia umowy cywilnoprawnej. Bez znaczenia dla ustalenia właściwości miejscowej organu pozostaje więc jego ostatni adres stałego zameldowania (Ś. [...] Stąporków). Wobec treści art. 101 ust. 2a ups kluczowe jest ustalenie gminy miejsca zamieszkania zainteresowanego sprzed rozpoczęcia pobytu w Domu Opieki Seniora "[...]" w K.Jak przyznał sam wnioskodawca, od stycznia 2020 r. do listopada 2023 r. zainteresowany faktycznie przebywał z zamiarem stałego pobytu na terenie Sosnowca przy ul. [...]. W tym okresie od stycznia 2020 r. do listopada 2023 r. właściwość gminy Sosnowiec do udzielania zainteresowanemu świadczeń z pomocy społecznej nie budziła wątpliwości. G. C. mieszkał w Sosnowcu u siostry, która zmarła w 2024 r., a następnie u konkubiny - również na terenie gminy Sosnowiec. Następnie, w 2024 r. został zabrany przez swoje dzieci z Sosnowca i umieszczony w Domu Opieki "[...]" znajdującego się pod adresem [...] O., gm. Stąporków. Z tego domu opieki trafił do obecnej placówki. Niemniej, Domu Opieki "[...]" w O. nie sposób uznać za miejsce zamieszkania z uwagi na charakter tej placówki. Pobyt w domu opieki z reguły ma charakter czasowy, nie łącząc się z zamiarem stałego pobytu. Jest to placówka zapewniająca całodobową opiekę, nie zaś świadcząca usługi mieszkalne. Tym samym, przyjąć trzeba, że ostatnią gminą miejsca zamieszkania zainteresowanego sprzed rozpoczęcia pobytu w Domu Opieki Seniora "[...]" w K. jest gmina Sosnowiec, w której przebywał z zamiarem stałego pobytu u konkubiny, a uprzednio u siostry. Fakty te nie są sporne w sprawie i zostały przyznane przez samego wnioskodawcę. Dlatego organem właściwym do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta Sosnowca.Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 ppsa w zw. z art. 101 ust. 2a ups, postanowił jak w sentencji. w zw. z art. 101 ust. 2a ups, postanowił jak w sentencji.