Postanowienie - I OW 43/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 11 czerwca 2026
Teza
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Siegień (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem W. a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D.B. w sprawie przyznania zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczeWskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Siegień (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem W. a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D.B. w sprawie przyznania zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpiecze
Data orzeczenia
11 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jerzy Siegień
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
UZASADNIENIE
Wnioskiem z 11 marca 2026 r. Burmistrz W., reprezentowany przez Dyrektora Centrum Usług Społecznych w W., zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D.B. w sprawie przyznania zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że m.st. Warszawa uznało się za niewłaściwe w tej sprawie z uwagi na brak stałego miejsca zamieszkania zainteresowanego i jego ostatnie zameldowanie na pobyt stały pod adresem - ul. K. [...] [...] W. Centrum Usług Społecznych w W. nie zgadza się z tym stanowiskiem, wskazując, że z wywiadu środowiskowego i oświadczenia strony o przyznanie zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne wynika, że jest on osobą bezdomną. Z diagnozy przeprowadzonej przez pracownika socjalnego wynika też, że D.B. od wielu lat przebywa na terenie W.. W 2023 r. przeszedł udar [...] i od tamtego czasu przebywał w schronisku dla osób w kryzysie bezdomności z usługami opiekuńczymi Stowarzyszenia [...] w W.. Aktualnie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym przy ul. P. [...] w W., gdzie przebywa w związku ze wsparciem w programie "Najpierw Mieszkanie". O ile D.B. nie posiada zameldowania, to zamieszkuje lokal mieszkalny. Nie może być więc uznany za osobę bezdomną. Ponadto na zamiar stałego zamieszkania i skoncentrowania jego spraw życiowych w W. wskazuje fakt, że złożył on wniosek o przyznanie lokalu z zasobów mieszkaniowych m.st. Warszawy na terenie dzielnicy [...]. Dlatego wniosek D.B. winien zostać rozpatrzony przez Prezydenta m.st. Warszawy (k. 2-4 akt sądowych).Odpowiedzi na wniosek nie złożono.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej ppsa), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej kpa). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, ponieważ oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy.Sprawa administracyjna dotyczy świadczeń z pomocy społecznej. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r. poz. 639, dalej ups) reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały.Definicja osoby bezdomnej została uregulowana w art. 6 pkt 8 ups. Przepis ten stanowi, że za osobę bezdomną należy uznać osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy [...] (Dz.U. z 2023 r. poz. 725, dalej uopk) i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2026 r. poz. 384), a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Tym samym, przepis ten przewiduje dwa odrębne stany faktyczne, pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy z nich odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Natomiast drugi stan dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie (postanowienie NSA z 25.6.2021 r. I OW 310/20, cbosa).W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że zainteresowany był osobą w kryzysie bezdomności, a jego ostatnie zameldowanie na pobyt stały znajdowało się pod adresem - ul. K. [...] [...] W. Co istotne, aktualnie - na podstawie umowy nr [...] z [...].6.2025 r. - bierze on udział w programie wspierającym dla osób z doświadczeniem bezdomności "Najpierw Mieszkanie", w ramach którego prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe w lokalu mieszkalnym przy ul. P. [...] lok. [...] [albo [...] - rozbieżność w aktach) w W.. O ile umowa z [...].6.2025 r., zgodnie z jej § 1 ust. 4, obowiązywała do 31.3.2026 r., o tyle wobec braku danych co do aktualnej sytuacji bytowej zainteresowanego i jednoczesnym braku odpowiedzi Prezydenta m.st. Warszawy na wniosek Burmistrza W. o rozstrzygnięcie zawisłego sporu o właściwość należy przyjąć, że sytuacja ta nie uległa zmianie. Nie ulega przy tym wątpliwości, że centrum spraw życiowych zainteresowanego zostało w ostatnich latach skoncentrowane w W.. W 2023 r. przeszedł udar [...] i od tamtego czasu przebywał w schronisku dla osób w kryzysie bezdomności z usługami opiekuńczymi Stowarzyszenia [...] w W.. Z rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że złożył on wniosek o przyznanie lokalu z zasobów mieszkaniowych m.st. Warszawy na terenie dzielnicy [...] (str. 13 z 16).Mając na uwadze wszystkie wskazane okoliczności, przyjąć należy, że zainteresowany nie jest aktualnie osobą w kryzysie bezdomności. Z tych względów organem właściwym do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego o przyznanie zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne jest Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy.Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 ppsa w zw. z art. 101 ust. 1 ups, postanowił jak w sentencji. w zw. z art. 101 ust. 1 ups, postanowił jak w sentencji.