Wyrok - III SA/Łd 115/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - z dnia 11 czerwca 2026
Teza
Oddalono skargę. Dnia 11 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 roku sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 30 grudnia 2025 roku nr SKO.4133.26.25 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowaniOddalono skargę. Dnia 11 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 roku sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 30 grudnia 2025 roku nr SKO.4133.26.25 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowani
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
11 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Przewodniczący
Katarzyna Ceglarska-Piłat
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 30 grudnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławczew Sieradzu utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Konopnica z 4 września 2025 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów nr działek [...] i [...], obręb [...], gmina K..W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.Wnioskiem z 3 sierpnia 2025 r. J. M. wystąpił do Wójta Gminy Konopnica o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości stanowiącej współwłasność wnioskodawcy i jego żony, położonej w obrębie [...], oznaczonej nr działki [...], z nieruchomością sąsiednią, oznaczoną nr działki [...], stanowiącą współwłasność E. M. i B. O., celem ustalenia przebiegu granic przez określenie punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów.Postanowieniem z 4 września 2025 r. Wójt Gminy Konopnica odmówił wszczęcia wnioskowanego postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu wskazał, że po analizie znajdującej się w posiadaniu organu dokumentacji stwierdzono, że w sprawie było już prowadzone postępowanie o rozgraniczenie wskazanych nieruchomości, zakończone ostateczną decyzją z 3 czerwca 2004 r. Wnioskodawca brał czynny udział w tym postępowaniu, nie kwestionował jego prawidłowości, a także nie skorzystał z możliwości wystąpienia o przekazanie sprawy do sądu powszechnego. Protokół graniczny z 6 maja 2004 r. podpisał bez uwag. Podczas pomiaru i obliczeń współrzędnych punktów granicznych geodeta uprawniony popełnił błąd, lecz błąd ten naprawił w lipcu 2017 r., a dane te przekazał w celu zaktualizowania bazy ewidencji gruntów i budynków. Wójt wskazał następnie, że postępowanie rozgraniczeniowe nie może zostać wszczęte, gdy przebieg granicy został prawomocnie ustalony.Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J. M., wyrażając niezadowolenie z podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia.Przywołanym na wstępnie postanowieniem z 30 grudnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Konopnica z 4 września 2025 r.W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z 3 czerwca 2004 r., Wójt Gminy Konopnica zatwierdził ustalony przebieg granic nieruchomości położonych w miejscowości M., gmina K., oznaczonych nr ewid. [...] i [...], należących odpowiednio do E. M. i B. O. oraz do U. i J. M.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że do ustalenia przebiegu granic upoważniony został geodeta J. R.. Ustalenie przebiegu granic nastąpiło na podstawie danych ewidencji gruntów wsi M., wywiadu terenowego i zgodnego oświadczenia stron. Obecne na gruncie strony wyraziły zgodę na przebieg granic zaproponowany przez uprawnionego geodetę i 6 maja 2004 r. podpisały protokół graniczny. Powyższa decyzja została doręczona J. M. 4 czerwca 2004 r. i stała się ostateczna. Żadna ze stron nie wystąpiła do Wójta Gminy Konopnica o przekazanie sprawy do sądu powszechnego.Wnioskiem z 7 lutego 2024 r. J. M. zwrócił się do Wójta Gminy Konopnica o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy Konopnica z 3 czerwca 2004 r. w przedmiocie rozgraniczenia. W ocenie wnioskodawcy, w trakcie prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego doszło do popełnienia przestępstwa przez wyznaczonego geodetę, polegającego na poświadczeniu przez niego nieprawdy przy ustalaniu przebiegu granicy, przerabianiu mapki geodezyjnej, zatajeniu punktów granicznych i zmian lokalizacji punktów granicznych.Postanowieniem z 1 marca 2024 r. Wójt Gminy Konopnica odmówił wznowienia postępowania a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, postanowieniem z 8 kwietnia 2024 r. utrzymało powyższe postanowienie w mocy. Wniesiona przez J. M. na postanowienie SKO skarga została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalona prawomocnym wyrokiem z 24 października 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 384/24.Kolegium podniosło, że niedopuszczalność wszczęcia postępowaniaw przedmiotowej sprawie wynika z faktu, że w postępowaniu zakończonym decyzją Wójta Gminy Konopnica z 3 czerwca 2004 r. zatwierdzono ustalony przebieg granic nieruchomości położonych w miejscowości M., gmina K., oznaczonych nr ewid. [...] i [...]. Przedmiotowa decyzja jest ostateczna i nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Skoro doszło już do uregulowania, w trybie administracyjnym, granicy między powyższymi działkami, to wyłączona jest możliwość ustalenia w ponownym postępowaniu rozgraniczeniowym innego przebiegu tej granicy, niż ustalony w decyzji Wójta Gminy Konopnica z 3 czerwca 2004 r. W tej sytuacji, niedopuszczalne jest wydanie kolejnej decyzji w sprawie uprzednio zakończonej ostateczną decyzją, gdyż prowadziłoby to do jej kwalifikowanej wady prawnej wskazanej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. z uwagi na tożsamość sprawy rozstrzygniętej dwiema decyzjami. Wszczęcie nowego postępowania w tej samej sprawie jest możliwe tylko w razie wyeliminowania z obrotu prawnego wcześniejszego rozstrzygnięcia.Na ostateczne postanowienie skargę do sądu administracyjnego złożył J. M. wskazując w niej okoliczności dotyczące nieprawidłowości popełnionych na etapie projektowania domu na sąsiadującej z jego nieruchomością posesji w latach 90-tych oraz błędy mające w jego ocenie miejsce w toku postępowania rozgraniczeniowego w 2004 r.Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie kontrolowanego rozstrzygnięcia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym przypadku sąd skargę oddala art. 151 p.p.s.a.Przedmiot kontroli sądu w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie o odmowie wszczęcia na wniosek skarżącego postępowania o rozgraniczenie jego nieruchomości nr ewidencyjny [...] położonej w obrębie [...], gmina K. z działką sąsiednią oznaczoną nr [...].Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie przepisu art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691) – dalej: "k.p.a.", zgodnie z którym jeżeli żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających jego merytoryczne rozpatrzenie. Samo bowiem złożenie żądania wszczęcia postępowania w konkretnej sprawie nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia, gdyż na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność.Przepis art. 61a § 1 k.p.a. ustanawia dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną (przesłanka ta nie wystąpiła w kontrolowanej sprawie). Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest też zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok WSA w Warszawie z 6 marca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2356/11, LEX nr 1139835; wyrok WSA w Warszawie z 10 września 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 141/14, LEX nr 1510890; wyrok NSA z 7 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2159/12, LEX nr 1497293). Użyte zaś przez ustawodawcę kategoryczne sformułowanie " postępowanie nie może być wszczęte" wskazuje, że określone w art. 61a § 1 k.p.a. przyczyny muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku, czyli być oczywiste. Odmowa wszczęcia postępowania może więc mieć miejsce w sytuacjach niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy na pierwszy rzut oka można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13, LEX nr 1982821). Na tym etapie postępowania organ bada zatem jedynie kwestie formalnoprawne, analizując, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonego wniosku. Nie zajmuje się natomiast analizą zasadności wniosku. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 332/12, LEX nr 1216728).Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie prawidłowo organy obu instancji uznały, że zaistniała przeszkoda uniemożliwiająca wszczęcie i przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego. Wystąpiła bowiem "inna uzasadniona przyczyna", o której mowa w art. 61a § 1 k.p.a., uniemożliwiająca wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego, a mianowicie okoliczność, że granica pomiędzy nieruchomościami wskazanymi we wniosku o rozgraniczenie została prawnie ustalona i nie zaistniały żadne zdarzenia, które mogłyby spowodować potrzebę ponownego jej wyznaczenia.Analiza akt sprawy wskazuje bezspornie, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Wójta Gminy Konopnica z 3 czerwca 2004 r. o rozgraniczeniu działek nr [...] i [...], obręb [...], gmina K.. Przebieg granic został ustalony na podstawie danych ewidencji gruntów wsi M., wywiadu terenowego i zgodnego oświadczenia stron i opisany w protokole granicznymz 6 maja 2004 r. Strony, w tym skarżący, nie zgłosili zastrzeżeń do przebiegu granic.Powyższa okoliczność uniemożliwia ponowne prowadzenie postępowania we wnioskowanym przez skarżącego zakresie. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie sądów administracyjnych możliwość prowadzenia ponownego postępowania rozgraniczeniowego może mieć miejsce wówczas, gdy po zakończonym postępowaniu rozgraniczeniowym, czyli po ustaleniu stanu prawnego granicy i jej utrwaleniu w terenie nastąpiły nowe zdarzenia o charakterze faktycznym, które mogą sprawiać, że stan władania gruntami różni się od tytułu prawnego do tego władania. Jednym słowem ponowne postępowanie rozgraniczeniowe może mieć miejsce tylko wówczas, gdy nowe zdarzenia o charakterze faktycznym dotyczące stanu władania gruntami mają miejsce już po zakończeniu wcześniejszego postępowania rozgraniczeniowego. Natomiast możliwość prowadzenia ponownego postępowania rozgraniczeniowego co do tych samych nieruchomości, nie jest i nie może być traktowana jako środek do kwestionowania prawomocnego rozstrzygnięcia o rozgraniczeniu. Jednym słowem niedopuszczalna jest taka sytuacja, w której strona nie zgadzając się z rozstrzygnięciem o rozgraniczeniu, próbuje wzruszyć prawomocne orzeczenie w trybie wszczęcia i ponownego prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego (por. wyrok NSA z 10 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 707/12, LEX nr 1557397, wyrok NSA z 20 czerwca 2024 r., sygn. akt I OSK 141/23, LEX nr 3735720). Dodatkowo zauważyć należy, że granice w trybie postępowania rozgraniczeniowego ustala się na gruncie jedynie "raz". Zainteresowane strony są związane zapadłym w sprawie rozstrzygnięciem dopóty, dopóki nie zostanie ono wycofane z obiegu prawnego.W ocenie sądu z akt sprawy w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że skarżący kwestionuje prawidłowość przeprowadzonego w 2004 r. postępowania rozgraniczeniowego dokonanego decyzją z 3 czerwca 2004 r., mimo że złożył podpis w protokole granicznym z 6 maja 2004 r. o braku zastrzeżeń do przebiegu granic działek nr [...] i [...], obręb [...], gmina K.. Skarżący nie powołuje się przy tym na jakiekolwiek zmiany stanu władania gruntami, do których doszło po2004 r., a więc po dokonanym rozgraniczeniu lecz wskazuje na wady popełnione w tym postępowaniu rozgraniczeniowym. W rozpoznawanej sprawie, skarżący nie tylko nie wskazuje więc na żadne nowe okoliczności powstałe po prawomocnym zakończeniu postępowania rozgraniczeniowego, które miałyby uzasadniać, że ustalony ostateczną decyzją o rozgraniczeniu stan prawny różni się od stanu władania na gruncie, ale cały czas powołuje się i odnosi do zdarzeń i okoliczności zakończonego postępowania rozgraniczeniowego. A zatem prawidłowo organy obu instancji uznały, że w sprawie zaistniała "inna uzasadniona przyczyna", o której mowa w art. 61a § 1 k.p.a. uniemożliwiająca wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego, a mianowicie okoliczność, że granica pomiędzy nieruchomościami wskazanymi we wniosku o rozgraniczenie została ustalona ostateczną decyzją z 3 czerwca 2004 r., a skarżący nie powołał się na żadne nowe okoliczności wskazujące na potrzebę jej ponownego ustalenia. Zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości nie narusza zatem prawa.Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.ds. orzekł, jak w sentencji wyroku.ds