Postanowienie - II OZ 599/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 11 czerwca 2026
Teza
Uchylono zaskarżone zarządzenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Kr 347/26 wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 22 stycznia 2026 r.Uchylono zaskarżone zarządzenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Kr 347/26 wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 22 stycznia 2026 r.
Data orzeczenia
11 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Grzegorz Czerwiński
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone zarządzenie
UZASADNIENIE
S. P. (dalej jako Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 22 stycznia 2026 r. znak: SKO.ZP/415/438/2025 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie niezgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zagospodarowania nieruchomości.Wobec powyższego Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie stosownie do art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "P.p.s.a.") i § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz.535, dalej rozporządzenie) wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł.S. P. wniósł zażalenie na powyższe zarządzenie, domagając się jego uchylenia w całości, stwierdzenia, że wpis został ustalony z naruszeniem prawa i określenia wpisu zgodnie z właściwą kwalifikacją sprawy.W uzasadnieniu zażalenia wskazuje, że przedmiotem skargi jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Tomice z dnia 13 października 2025 r. umarzającą postępowanie administracyjne. Zarządzenie ustalając wpis na kwotę 500 zł na podstawie § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia błędnie zakwalifikowało charakter sprawy. NSA wielokrotnie wskazywał: "decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga sprawy co do istoty, lecz odnosi się wyłącznie do dopuszczalności prowadzenia postępowania administracyjnego" (postanowienie NSA z 21 lutego 2018 r. sygn. akt II OZ 98/18; postanowienie z 13 czerwca 2019 r., sygn. akt II OZ 559/19).Zdaniem skarżącego niewłaściwie zastosowano § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia bowiem dotyczy on spraw w których dochodzi do merytorycznego rozstrzygnięcia sytuacji strony; sąd administracyjny kontroluje decyzję ingerującą w prawa lub obowiązki. W sprawach dotyczących umorzenia postępowania kontrola sądowa ma charakter wyłącznie formalny i procesowy. Dla ustalenia wpisu decydujące znaczenie ma rzeczywisty charakter sprawy, a nie jedynie formalna kwalifikacja decyzji.Skarżący wskazuje na błędne określenie wpisu w wysokości 500 zł bowiem sprawa dotyczyła wyłącznie kontroli zasadności umorzenia postępowania. Wobec tego doszło do nieuzasadnionego obciążenia strony, ograniczenia prawa do sądu w sposób nieproporcjonalny.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, a zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywające do wpisu od skargi w kwocie 500 zł podlega uchyleniu jako niezasadne.Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd rozpoznając zażalenie na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi nie bada powodów dlaczego skarżący nie uiścił wpisu np. ilości toczących się z ich inicjatywy postępowań sądowych czy administracyjnych. Ocena Sądu dotyczy tego czy w konkretnej sprawie wywołanej skargą skarżący zgodnie z przepisami powinien uiścić wpis sądowy i czy powinien to zrobić w takiej wysokości, jak wskazał to Przewodniczący Wydziału w skierowanym do niego wezwaniu. Oceniając, na skutek wniesionego zażalenia, legalność zaskarżonego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, NSA sprawdza jedynie czy istniał obowiązek uiszczenia przez skarżącego wpisu sądowego od skargi i w jakiej wysokości.Mając powyższe na uwadze NSA stwierdza, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy obowiązek uiszczenia przez skarżącego wpisu od skargi istniał, jednak wysokość tego wpisu została nieprawidłowo określona w zaskarżonym zarządzeniu. W tym stanie rzeczy zaskarżone zarządzenie jako wadliwe podlegało uchyleniu.Zgodnie z treścią art. 230 i art. 231 w zw. z art. 216 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, a więc również od skargi, w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, pobiera się wpis stosunkowy, natomiast w pozostałych sprawach - wpis stały.Stosownie do treści art. 233 P.p.s.a. wysokość oraz szczegółowe zasady pobierania wpisu określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Przepis § 2 ust. 3 tego rozporządzenia określa wysokość wpisów stałych pobieranych w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu zagospodarowania przestrzennego.O rodzaju wpisu sądowego decyduje zatem przedmiot sprawy, w której wniesiono skargę, a dokładnie to czego dotyczy rozstrzygnięcie organu, którego ta skarga dotyczy.Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jak słusznie zauważa skarżący jest decyzja SKO w Krakowie z 22 stycznia 20226 r. znak: SKO.ZP/415/438/2025 utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Tomice z dnia 13 października 2025 r. znak: ROR.6724.4.2025.MS umarzająca postępowanie w sprawie niezgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wykorzystania terenu działki nr [...] zlokalizowanej w miejscowości [...] przez [...] [...] na okoliczność organizowania i realizowania imprez [...] w zakresie wniosku skarżącego z pkt 1 i 2.Powyższe wskazuje, że istotą zagadnienia będącego przedmiotem rozstrzygnięcia organu odwoławczego, a w konsekwencji także przedmiot skargi do sądu administracyjnego, stanowi nie niezgodne z mpzp wykorzystanie działki ale umorzenie postępowania. Sprawa administracyjna została rozstrzygnięta w sposób formalny poprzez umorzenie bowiem nie dopatrzono się materialnych [podstaw do wydania decyzji zakazowej z art. 35a u.p.z.p.. Nie doszło do stwierdzonej dowodowo zmiany zagospodarowania terenu sprzecznej z obowiązującym planem miejscowym. Przedmiot postępowania nie istniał stąd organ uznał, że prowadzenie postępowania stało się bezprzedmiotowe i stosownie do art. 105 § 1 K.p.a. umorzył postępowanie.Wobec tego organ nie wypowiadał się merytorycznie o ustaleniu zakazów zagospodarowania dla planowanej zmiany sposobu użytkowania będącej dziedziną z zakresu ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a jedynie kwestą proceduralną związaną z brakiem podstaw prawnych do stwierdzenia zmiany sposobu użytkowania. Organ uznał, że wystąpiła przeszkoda przedmiotowa do rozpoznania wniosku skarżącego. Po skierowaniu skargi na tę decyzję SKO sąd administracyjny nie będzie zajmował się kwestią legalności odmowy stwierdzenia zmiany sposobu użytkowania działki a istotą jego oceny będzie zbadanie czy faktycznie skarżący w okolicznościach związanych z wydaniem decyzji nie wykazał zaistnienia podstaw do stwierdzenia zmiany sposobu użytkowania.Do określenia należnego w sprawie wpisu stałego nie znajduje zatem zastosowania powołany przez Sąd § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, lecz § 2 ust. 6 tego rozporządzenia.Skoro zatem przedmiotem skargi jest rozstrzygnięcie organu, którym utrzymano w mocy decyzję o umorzeniu postępowania, to tym samym wpis od skargi na tego rodzaju decyzję jest wpisem stałym określonym na podstawie § 2 ust. 6 powołanego rozporządzenia (por. post. NSA z dnia 21 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FZ 207/09, niepubl.) – tj. w sprawach ze skarg nie wymienionych w ust. 1 – 5 rozporządzenia.Powyższe oznacza, że skarżący powinien zostać wezwany do wpłaty w wysokości 200 zł, która wynikała z § 2 ust. 6 rozporządzenia.W ocenie NSA, w niniejszej sprawie niewątpliwie przedmiotem decyzji organu było formalne załatwienie sprawy, tj. umorzenie postępowania administracyjnego, a nie jej merytoryczne rozpoznanie i wydanie bądź niewydanie zakazu zmiany sposobu użytkowania działki.Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 193 P.p.s.a. i art. 198 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 6 P.p.s.a., orzekł jak w 1 sentencji.O zwrocie wpisu sądowego od zażalenia w pkt 2 sentencji postanowienia orzeczono w myśl art. 232 § 1 pkt 2 P.p.s.a..