Postanowienie - II OZ 602/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 11 czerwca 2026
Teza
Oddalono zażalenie; Odrzucono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D.K. i D1.K. oraz K.P. i R.P., na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 1069/25 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi D.K. i K.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 marca 2025 r. nr 243/2025 w pOddalono zażalenie; Odrzucono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D.K. i D1.K. oraz K.P. i R.P., na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 1069/25 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi D.K. i K.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 marca 2025 r. nr 243/2025 w p
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
nieustalone
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
11 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Grzegorz Czerwiński
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie; Odrzucono zażalenie
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 8 kwietnia 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 1069/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako "P.p.s.a.") odrzucił skargę K.P. i D.K. (dalej jako "skarżące") na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 marca 2025 r. nr 243/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki.Za odrzuceniem skargi przemawiał fakt, że skarżące nie uiściły wpisu sądowego do skargi. Zostały one wezwane zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z 3 lutego 2026 r. do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 14 maja 2025 r. wzywającego je solidarnie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł. Zostały wówczas pouczone o skutkach nieuzupełnienia braku fiskalnego. Wezwania doręczono im 23 lutego 2026 r. Termin uiszczenia wpisu upłynął bezskutecznie 2 marca 2026 r. Z dokumentów księgowych sądu dotyczących opłat sądowych wynikało, że skarżące nie uiściły wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Wobec tego zastosować należało art. 220 § 3 P.p.s.a. i skargę odrzucić.D.K. i D1.K. oraz K.P. i R.P. wnieśli odrębne zażalenia na powyższe postanowienie (k. 90 i 101 akt).D.K. i D1.K. domagają się podjęcia przez Sąd działań zmierzających do zapewnienia rzetelnego, zgodnego z prawem ustalenia stanu faktycznego i własnościowego w toczących się postępowaniach administracyjnych przed PINB i MWINB. Przedstawili okoliczności będące w ich ocenie istotą sporu w postępowaniu przed organami administracyjnymi.Żalący się podnoszą, że zdają sobie sprawę, że zaskarżone postanowienie sądu dotyczyło wyłącznie kwestii formalnej tj. braku uiszczenia należnej opłaty sądowej od skargi i w tym zakresie Sąd był związany obowiązującymi przepisami dotyczącymi wpisu sądowego ale domagają się aby Sąd mając na uwadze art. 7, art. 8 § 1 i art. 133 § 1 P.p.s.a. oraz konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i zasadę zaufania obywatela do państwa i prawa (art. 2 Konstytucji RP) – wziął pod uwagę, że:• sprawa nie jest oczywiście bezzasadna – decyzja MWINB 361/2026 potwierdza poważne uchybienia po stronie organów,• bez rzetelnego, całościowego ustalenia stanu faktycznego i własnościowego przez PINB i MWINB dalsze nakładanie na D.K. i jej siostrę obowiązków rozbiórek i legalizacji prowadzi do naruszenia art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz zasady proporcjonalności;• odpowiedzialność za samowole budowlaną i wykonanie nakazów jest ściśle związana z osobą właściciela/inwestora, co w kontekście toczącego się postepowania spadkowego wymaga szczególnej staranności przy ustaleniu kręgu stron (art. 28 K.p.a.).Wnieśli oni o przeprowadzenie przez PINB nowej, rzetelnej kontroli od początku, po zakończeniu sprawy spadkowej [...] z dokładnym ustaleniem liczby wszystkich obiektów budowlanych, ich wymiarów, wysokości, konstrukcji oraz sposobu użytkowania, sporządzenia mapy sytuacyjnej z jednoznacznym naniesieniem położenia każdego obiektu na konkretnych działkach ewidencyjnych ([...], [...],[...]), uwzględnienia postępowania spadkowego aby nakazy rozbiórki czy legalizacji były przypisywane tylko rzeczywistym właścicielom, a nie z automatu wszystkim potencjalnym, powstrzymania się od mnożenia decyzji i obowiązków wobec niej i jej siostry w odniesieniu do obiektów, które nie zostały jednoznacznie zidentyfikowane co do położenia i właściciela.Nie kwestionują, że jej środki zaskarżenia mogły być dotknięte wadami formalnymi (brak opłat, brak profesjonalnego pełnomocnika). Proszą jednak aby Sąd dostrzegł szerszy kontekst sprawy: skalę błędów organów administracji, trwające postępowanie spadkowe oraz niemożność rzetelnego ustalenia odpowiedzialności za poszczególne obiekty bez ustaleń co do liczby, parametrów i własności budowli.K.P. i R.P. wnieśli tożsame z powyższym zażalenie przywołując te samą argumentację.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie D.K. i K.P. nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zażalenie D1.K. i R.P. podlega odrzuceniu.Istotą zaskarżonego postanowienia jest to, że D.K. i K.P. składając skargę do sądu, pomimo nie uzyskania prawa pomocy w postaci zwolnienia z kosztów sądowych (prawomocne postanowienia WSA w Warszawie z 3 lutego 2026 r. sygn. akt VII SPP/Wa 156/25 – K.P. oraz sygn. akt VII SA/SPP 155/25 – D.K., utrzymujące w mocy postanowienia starszego referendarza sądowego z 17 grudnia 2025 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym), na wezwanie Przewodniczącego Wydziału do uiszczenia prawomocnego wpisu sądowego nie uiściły tego wpisu sądowego od skargi, co skutkowało odrzuceniem nieopłaconej skargi przez Sąd I instancji.Oceniając zaskarżone postanowienie w powyższym zakresie NSA stwierdza, że Sąd I instancji postąpił prawidłowo odrzucając skargę albowiem złożona przez D.K. i K.P. skarga zasadniczo podlegała wpisowi sądowemu. Z akt wynika, że ani K.P. ani D.K. nie uzyskały prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu, czyli nie wystąpiła sytuacja z art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a. wyłączenia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżących na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 14 maja 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu, w wyniku czego stało się ono prawomocne.Zatem prawidłowo postąpił Przewodniczący Wydziału wzywając solidarnie skarżące wezwaniem z 3 lutego 2026 r. do uiszczenia prawomocnego wpisu sądowego od skargi (k. 64 akt). Wezwania odebrały 23 lutego 2026 r. (zpo k. 67 i 77 akt) zatem termin 7 dni do uiszczenia wpisu upływał 2 marca 2026 r. Skoro jak wynika z dokumentacji księgowej opłat sądowych WSA w Warszawie w tym terminie skarżące nie uiściły 500 zł wpisu od skargi, skarga ta stosownie do art. 220 § 3 P.p.s.a. podlegała odrzuceniu.W ocenie NSA, argumentacja zażalenia nie zasługiwała na uwzględnienie i nie mogła skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Kwestie dotyczące wadliwego, zdaniem skarżących, postępowania administracyjnego w zakresie ustalenia adresatów nakazu rozbiórki z zaskarżonej decyzji nie miały znaczenia dla wydania zaskarżonego postanowienia. Same skarżące mają tego świadomość wskazując, że zaskarżone postanowienie dotyczyło kwestii braku opłaty sądowej.W tym stanie rzeczy skarżące zobligowane były do opłacenia skargi a skoro tego nie zrobiły, pomimo kolejnego wezwania do uiszczenia wpisu, skargę należało odrzucić, tak jak prawidłowo uczynił to Sąd w zaskarżonym postanowieniu.Kwestia wadliwości postępowania organu nie mogła stanowić oceny NSA bowiem miał on jedynie ocenić prawidłowość odrzucenia skargi a nie dokonać merytorycznej oceny zarzutów skargi, która została przecież odrzucona.Wskazane w zażaleniu normy konstytucyjne nie zostały, zdaniem NSA, naruszone poprzez odrzucenie skargi na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. albowiem skarżące wykorzystały instytucję prawa pomocy i składały środki zaskarżenia w toczącym się postępowaniu z ich skargi. Okoliczność, że w efekcie tych działań nie uzyskały zwolnienia od kosztów, ustanowienia pełnomocnika nie prowadzi do wniosku, że pozbawiono je prawa do sądu. Nie można twierdzić, że każde negatywne rozstrzygnięcie Sądu o prawach i obowiązkach procesowych strony, tutaj w przedmiocie ponoszenia kosztów sądowych jest naruszeniem jej prawa do sądu. Sąd przeprowadził ocenę ich zdolności finansowych na potrzeby tego postępowania i uznał, że są w stanie uiścić wpis od skargi a w razie potrzeby wystąpić o pomoc pełnomocnika z wyboru.Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.Zażalenie wniesione zaś przez D1.K. i R.P. należało z kolei odrzucić jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 P.p.s.a przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej (zażalenia) wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.Zażalenie złożone w niniejszej sprawie przez D1.K. i R.P. na postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi K.P. i D.K. jest niedopuszczalne, ponieważ nie byli oni podmiotami wnoszącymi skargę. Były nimi wyłącznie skarżące.Należy zauważyć, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem skarżonego postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie odnośnie zażalenia D1.K. i R.P.W związku z powyższym NSA, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.., orzekł jak w pkt 2 sentencji.