sygn. II OZ 635/26 11 czerwca 2026 Naczelny Sąd Administracyjny

Postanowienie - II OZ 635/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 11 czerwca 2026

Teza
Oddalono zażalenie; Odrzucono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.P. i R.P., na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 2467/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi K.P. i R.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lipca 2025 r. nr 889/2024 w przedmiocie umorzeOddalono zażalenie; Odrzucono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.P. i R.P., na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 2467/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi K.P. i R.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lipca 2025 r. nr 889/2024 w przedmiocie umorze
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik oddalono zażalenie
Typ sprawy sprawa cywilna
Etap zażalenie
Tryb posiedzenie niejawne
Tematy
spadek
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia 11 czerwca 2026
Sąd Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący Grzegorz Czerwiński
Rozstrzygnięcie

Oddalono zażalenie; Odrzucono zażalenie

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.P. i R.P., na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 2467/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi K.P. i R.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lipca 2025 r. nr 889/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. oddalić zażalenie R.P., 2. odrzucić zażalenie K.P.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z 18 lutego 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 2467/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako "P.p.s.a.") odrzucił skargę R.P. w sprawie ze skargi K.P. i R.P. (dalej jako "skarżący") na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lipca 2025 r. nr 889/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.Za odrzuceniem skargi przemawiał fakt, że R.P. nie uiścił na wezwanie Przewodniczącego Wydziału wpisu sądowego do skargi. Został on wezwany zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z 9 października 2025 r. do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII z 18 kwietnia 2025 r. wzywającego go do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł. Został wówczas pouczony o skutkach nieuzupełnienia braku fiskalnego.Sąd zauważył, że zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 18 kwietnia 2025 r. jest prawomocne wobec – z jednej strony - prawomocnego pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie R.P. prawa pomocy z zakresie całkowitym, a z drugiej niezaskarżenia tego zarządzenia w przepisanym terminie i trybie.Ponieważ nie uczynił on zadość wezwaniu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi, to skarga podlegała odrzuceniu. W dokumentach księgowych dotyczących opłat sądowych nie zidentyfikowano wpłaty do niniejszej sprawy. W aktach sądowych nie było również żadnej korespondencji, w której przedłożono dowód uiszczenia należnego wpisu.K.P. i R.P. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie (k. 137 akt). Domagają się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do merytorycznego rozpoznania, stwierdzenia, że dotychczasowy tok sprawy oraz zastosowanie art. 220 § 3 P.p.s.a. naruszają: art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (prawo do sądu), art. 77 ust. 2 Konstytucji RP (zakaz zamykania drogi sądowej), art. 2 Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej), art. 32 Konstytucji RP (zasada równości), art. 6 ust. 1 EKPC (prawo do rzetelnego procesu), potraktowania ich zażalenia jako wyraźnego zastrzeżenia konstytucyjnego co do sposobu stosowania art. 220 § 3, art. 243-246, art. 252 i art. 199 P.p.s.a. w ich sprawach, zawieszenia postępowania sądowego oraz zobowiązania organów do zawieszenia postępowań administracyjnych do czasu prawomocnego zakończenia postępowania spadkowego o sygn. akt I Ns [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 i 4 K.p.a., ponownego i realnego rozpoznania ich wniosków o prawo pomocy z uwzględnieniem skali toczących się przeciwko nim postępowań (około 380 spraw) oraz rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej.W uzasadnieniu zażalenia przywołali okoliczność toczącej się sprawy spadkowej pod sygn. akt I Ns [...], która wyłoni dopiero właściciela garaży, których dotyczą prowadzone przez organy administracyjne postępowania, a których decyzje są przedmiotem zaskarżenia przed sądami administracyjnymi. Wskazują na konieczność zawieszenia postępowań administracyjnych. Uważają, że prowadzenie postępowań, gdy nie ustalono spadkobierców garaży narusza art. 2 i art. 45 Konstytucji RP.Następnie wskazali na liczne toczące się sprawy (ok. 380 spraw administracyjnych i sądowoadministracyjnych), z których każda generuje kolejne wpisy sądowe, konieczność składania środków odwoławczych przez profesjonalnych pełnomocników, w których sądy odmawiają im przyznania prawa pomocy, skargi i zażalenia odrzucane są z powodów braku wpisu albo braku pełnomocnika, gdy wykazali obiektywną niemożliwość poniesienia tych kosztów.O ile formalnie mają prawo do środków odwoławczych to faktycznie z uwagi na barierę finansową i wymóg profesjonalnego pełnomocnika pozbawieni są realnego dostępu do tych środków. Taki stan, ich zdaniem, narusza wskazywane wyżej normy Konstytucji RP.Mechaniczne odrzucanie skarg z powodu braku wpisu – bez refleksji nad liczbą równoległych spraw, ich sytuacją życiową i wcześniejszymi wnioskami o prawo pomocy – jest nadużyciem art. 220 § 3 P.p.s.a. i sprowadza prawo do sądu do fikcji.W licznych wnioskach o prawo pomocy przedstawili swoją sytuację majątkową. Wynika z nich, że poniesienie kosztów sądowych i wynagrodzeń pełnomocników w setkach spraw spowodowałoby uszczerbek dla podstawowego utrzymania ich rodzin. Odmowa prawa pomocy przy wymogu opłacenia kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika powoduje, że prawo do sądu formalnie istnieje ale nie może zostać zrealizowane. Oznacza to kolizję z art. 45m art. 77 ust. 2, art. 2 i art. 32 Konstytucji RP.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie R.P. nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zażalenie K.P. podlega odrzuceniu.Istotą zaskarżonego postanowienia jest to, że R.P. składając skargę do sądu, nie uiścił niezbędnego wpisu sądowego. Skarżący nie zaskarżył w terminie i trybie do tego przewidzianym skierowanego do niego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 18 kwietnia 2025 r. o wezwaniu go do uiszczenia wpisu od skargi a zatem stało się ono prawomocne. Prawomocnie też w niniejszej sprawie rozpatrzona została kwestia przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bowiem jak wynika z akt sprawy wniosku o prawo pomocy sygn. akt VII SPP/Wa 688/24 zarządzeniem z 17 grudnia 2024 r. starszy referendarz sądowy pozostawił jego wniosek o prawo pomocy bez rozpoznania z uwagi na nie nadesłania urzędowego formularza PPF.W tej sytuacji skarżący zobligowany był uiścić wpis od skargi w wysokości 500 zł. Przewodniczący Wydziału miał zatem prawo a nawet obowiązek wezwać skarżącego zarządzeniem z 9 października 2025 r. do wykonania jego prawomocnego zarządzenia z 18 kwietnia 2025 r. wzywającego go do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł. W okolicznościach doręczenia skarżącemu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 9 października 2025 r. w dniu 4 listopada 2025 r. (zpo. k. 123 akt) przy wyraźnym pouczeniu, że brak wpisu w terminie spowoduje odrzucenie skargi i że zażalenie na niniejsze zarządzenie nie przysługuje, Sąd po sprawdzeniu w dokumentacji finansowej czy skarżący dokonał wpłaty wpisu, miał podstawę do odrzucenia ich skargi stosownie do art. 220 § 3 P.p.s.a.Zdaniem NSA, wbrew zarzutom skarżącego nie doszło do nadmiernie rygorystycznego i formalistycznego zastosowania tego przepisu, bez należytego uwzględnienia całokształtu okoliczności sprawy oraz charakteru działań podejmowanych przez skarżącego po doręczeniu wezwania do uiszczenia wpisu. Jedyną ważną okolicznością istotną dla odrzucenia skargi było to, że po skutecznym wezwaniu prawomocnym zarządzeniem z 18 kwietnia 2025 r. do wpłaty wpisu skarżący nie uiścił go. Przekonanie skarżącego o wadliwości zaskarżonych decyzji organów nadzoru budowlanego nie może przesądzić o zwolnieniu go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Liczba zainicjowanych przez skarżącego spraw przed sądem administracyjnym także nie zwalnia z obowiązku uiszczenia wpisu w konkretnej sprawie.Sąd I instancji postąpił prawidłowo odrzucając skargę skarżącego albowiem złożona przez niego skarga zasadniczo podlegała wpisowi sądowemu. Z akt wynika, że nie uzyskał prawa pomocy gdyż jego wniosek został pozostawiony bez rozpoznania z uwagi na brak wypełnienia formularza PPF. Nie zaskarżył zarządzenia starszego referendarza sądowego i kwestia prawa pomocy została rozstrzygnięta. Nie mógł zatem skorzystać ze zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Nie wystąpiła sytuacja z art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a. wyłączenia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.Zatem prawidłowo postąpił Przewodniczący Wydziału wzywając skarżącego zarządzeniem z 9 października 2025 r. do uiszczenia prawomocnego wpisu sądowego od skargi (k. 113 akt). Wezwanie odebrał 4 listopada 2025 r. (zpo k. 123 akt) zatem termin 7 dni do uiszczenia wpisu upływał 12 listopada 2025 r. Skoro jak wynika z dokumentacji księgowej opłat sądowych WSA w Warszawie w tym terminie skarżący nie uiścił 500 zł wpisu od skargi, skarga ta stosownie do art. 220 § 3 P.p.s.a. podlegała odrzuceniu.W ocenie NSA, argumentacja zażaleń nie zasługiwała na uwzględnienie i nie mogła skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Kwestie dotyczące wadliwego, zdaniem skarżącego, postępowania administracyjnego prowadzonego przez organy administracji budowlanej w zakresie ustalenia adresatów wydawanych przez nie decyzji czy, kwestie następstwa prawnego w zakresie własności obiektów na nieruchomościach po zmarłych właścicielach nie miały znaczenia dla wydania zaskarżonego postanowienia. Sam skarżący ma tego świadomość wskazując, że zaskarżone postanowienie dotyczyło kwestii braku opłaty sądowej.W tym stanie rzeczy skarżący zobligowany był do opłacenia skargi a skoro tego nie zrobił, pomimo kolejnego wezwania do uiszczenia wpisu, skargę należało odrzucić, tak jak prawidłowo uczynił to Sąd w zaskarżonym postanowieniu.Kwestia wadliwości postępowania organu nie mogła stanowić oceny NSA bowiem miał on jedynie ocenić prawidłowość odrzucenia skargi a nie dokonać merytorycznej oceny zarzutów skargi, która została przecież odrzucona.Wskazane w zażaleniu normy konstytucyjne (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, art. 2 Konstytucji RP, art. 32 Konstytucji RP) nie zostały, zdaniem NSA, naruszone poprzez odrzucenie skargi na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. albowiem skarżący zainicjował wnioskiem postępowanie w zakresie prawa pomocy lecz nie spełnił wymogu złożenia formularza PPF co skutkować musiało pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Sam pozbawił się możliwości uzyskania prawa pomocy. Skarżący nie zaskarżył też zarządzenia Przewodniczącego o wpisie do czego był uprawniony. Okoliczność, że w efekcie własnych zaniechań nie uzyskał zwolnienia od kosztów, ustanowienia pełnomocnika nie prowadzi do wniosku, że pozbawiono go prawa do sądu. Sąd gotów był przeprowadzić ocenę jego zdolności finansowych na potrzeby tego postępowania ale skarżący nie przedstawił w formularzu danych, które tę ocenę umożliwiały. Należało zatem przyjąć, że jest w stanie uiścić wpis od skargi a w razie potrzeby wystąpić o pomoc pełnomocnika z wyboru.Nie naruszono także zasady demokratycznego państwa prawnego i zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa przez odrzucenie skargi skoro każdy podmiot składający pismo podlegające opłacie w postępowaniu sądowym np. skargę ma obowiązek uiścić należną od niego opłatę – wpis sądowy (art. 214 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a.). Z uwagi na bierność skarżącego Sąd nie mógł ocenić sytuacji osobistej i majątkowej skarżącego i uznał, że w tej konkretnej sprawie uiszczenie wpisu jest możliwe. Zdaniem NSA, Sąd postąpiłby wbrew zasadzie równości wobec prawa gdyby rozpoznał skargę skarżącego nie pobierając wpisu gdy jego sytuacja majątkowa pozwalała mu na jego poniesienie. Uprzywilejowanie skarżącego pod względem zwolnienia od wpisu z uwagi na ilość prowadzonych postępowań, charakter wadliwości decyzji nie mogło mieć miejsca albowiem takich podstaw nie przewidują przepisy P.p.s.a.Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.Zażalenie wniesione zaś przez K.P. należało z kolei odrzucić jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 P.p.s.a przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej (zażalenia) wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.Zażalenie złożone w niniejszej sprawie przez K.P. na postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi R.P. jest niedopuszczalne, ponieważ nie była ona podmiotem wnoszącym skargę. Jej skargę odrzucono gdyż nie miała ona interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, w którym odwołanie wnosił R. P. Wyłącznie uprawnionym do wniesienia skargi był skarżący.Należy zauważyć, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem skarżonego postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie odnośnie zażalenia K.P.W związku z powyższym NSA, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.., orzekł jak w pkt 2 sentencji.