Wyrok - III SAB/Gd 88/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - z dnia 11 czerwca 2026
Teza
Zobowiązano do wydania aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (sprawozdawca), Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi E. C. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącego E. C. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w termZobowiązano do wydania aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (sprawozdawca), Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi E. C. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącego E. C. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w term
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
zadośćuczynienie
samorząd terytorialny
dobra osobiste
Role w sprawie
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
uczestnik
Data orzeczenia
11 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Przewodniczący
Alina Dominiak
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
Rozstrzygnięcie
Zobowiązano do wydania aktu
UZASADNIENIE
E. F. C. S. (dalej: "skarżący"), obywatel Kolumbii, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Wojewody Pomorskiego w postępowaniu dotyczącym udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Wskazał, że w dniu 9 stycznia 2025 r. złożył kompletny wniosek. Następnie w dniu 11 listopada 2025 r. złożył ponaglenie, które zostało pozostawione bez rozpoznania.W związku z powyższym skarżący wniósł o: 1/ stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, 2/ przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 7140,52 zł oraz 3/ zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.W ocenie skarżącego art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa powinien mieć zastosowanie wyłącznie do obywateli Ukrainy, co potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 14 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SAB/Wr 304/23. Niezależnie od kwestii możliwości zastosowania art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. do obywateli innych państw skarżący zwrócił uwagę, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, w świetle którego ponad dwuletni okres, tj. od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r., należy uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. Problem bezczynności lub przewlekłości prowadzenia postępowań w określonej kategorii spraw mający swoje źródło w ilości tych spraw powinien być rozwiązywany przez dostosowanie organizacyjne i kadrowe organów do bieżących potrzeb. Rozwiązanie tej kwestii nie powinno polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne. Nadzwyczajne okoliczności związane z wybuchem wojny na Ukrainie po dniu 30 czerwca 2024 r. nie mogły stanowić podstawy do kolejnego, czwartego z rzędu, przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. NSA stwierdził, że art. 100d ust. 1-4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r., w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r., jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji.Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej w kwocie 7140,52 zł (stanowiącej 1/10 maksymalnej kwoty) skarżący wskazał, że o ile w każdym czasie może opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, to jednak prawo do ponownego wjazdu ocenia się na podstawie art. 6 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen. Bez karty pobytu co do zasady wymagana jest zatem wiza, a w ruchu bezwizowym wjazd jest możliwy tylko w przypadku, gdy cudzoziemiec posiadający obywatelstwo odpowiedniego państwa spełnia dodatkowo warunek określony w art. 4 ust. 1 Rozporządzenia 2018/1806, tj. o ile nie wykorzystał 90 dni pobytu w okresie ostatnich 180 dni. W praktyce niemożliwe są zatem krótkotrwałe podróże poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na brak możliwości powrotu w ruchu bezwizowym przed upływem 90 dni od wyjazdu ze strefy Schengen. Opieszałość organu powoduje, że cudzoziemiec pozbawiony jest prawa do opuszczenia Polski przez czas trwania postępowania, co narusza art. 12 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, zgodnie z którym każdy człowiek ma prawo opuścić jakikolwiek kraj, włączając w to swój własny. Cudzoziemiec pozbawiony jest możliwości odwiedzenia rodziny w kraju swojego pochodzenia, co narusza art. 8 ust. i Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. Ponadto brak uregulowanej sytuacji pobytowej powoduje w praktyce dużą trudność w znalezieniu pracy. Większość pracodawców wymaga od cudzoziemców posiadania karty pobytu. Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 12 lit. b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, prawo do wykonywania pracy przez cudzoziemca nieposiadającego zezwolenia na pobyt czasowy zależy od spełnienia dodatkowych wymagań i zasadniczo wymaga uzyskania oddzielnego zezwolenia na pracę. Skarżący wskazał również, że nie ma możliwości złożenia wniosku o wydanie prawa jazdy w zamian za krajowe prawo jazdy wydane za granicą na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, gdyż zgodnie z § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 231 ze zm.) musi dołączyć do wniosku kopię karty pobytu, wizy lub innego dokumentu potwierdzającego posiadanie prawa pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Właściwe organy wydające prawo jazdy odmawiają cudzoziemcom wydania prawa jazdy w toku postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, przez co cudzoziemcy ci tracą uprawnienie do kierowania pojazdami na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po upływie 6 miesięcy zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami. Ze względu na fakt, że wielu cudzoziemców mieszka i pracuje w niewielkich miejscowościach, oddalonych od dużych ośrodków i rozwiniętej komunikacji zbiorowej, brak prawa do kierowania pojazdami powoduje w praktyce całkowite uzależnienie cudzoziemca od transportu organizowanego przez pracodawcę.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej z uwagi na treść art. 100d ust. 1 pkt 1a oraz ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tj. z dnia 16 listopada 2022 r. Dz.U. z 2023 r. poz. 103, dalej: "ustawa pomocowa") i zawieszenie biegu terminów na okres od 15 kwietnia 2022 r. do 4 marca 2026 r., ewentualnie o stwierdzenie, iż bezczynność organu nie miała charakteru rażącego z uwagi na art. 6 k.p.a. w zw. z art. 100d ust. 1 pkt 1a i ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy pomocowej, bowiem organy administracji publicznej obowiązane są do działania na podstawie obowiązujących ich przepisów, w tym również przepisów ustawy pomocowej oraz niewymierzanie organowi sumy pieniężnej, bowiem do dnia 4 marca 2026 r. organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.Argumentując swoje stanowisko organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2024 r. w sprawie II OSK 2362/23, w którym wyrażono pogląd, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich narodowości, a okres zawieszenia i nierozpoczęcia w ogóle biegu terminu do załatwienia sprawy powinien być jednakowo uwzględniany przy ustalaniu okresu bezczynności, jak i przy ocenie stanu przewlekłości. Organ odwołał się także do uzasadnienia rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zamieszczonym na oficjalnej stronie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (Druk nr 1685 z 9 września 2025 r.), którego obszerny fragment zacytował.W kwestii dochodzonej przez skarżącego sumy pieniężnej organ zwrócił uwagę, że stosownie do art. 6 k.p.a. nie ma kompetencji do pomijania normy z art. 100d ustawy pomocowej w sprawie wszczętej i prowadzonej w trakcie jej obowiązywania. Organ respektował więc przywołane przepisy ustawy szczególnej, co wprawdzie nie uwalniało go od zarzutu pozostawania w bezczynności, jednakże powodowało, że nie można w tym zakresie przypisywać mu lekceważenia prawa w stosunku do strony skarżącej, czy też działania na jej szkodę. Stanowisko organu w zakresie obowiązku stosowania przepisów art. 100d ustawy specjalnej oraz braku rażącego charakteru bezczynności organu z uwagi na zasadę praworządności nie pozostaje odosobnione – potwierdza je wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 listopada 2025 r. sygn. akt IV SAB/Po 188/25, którego obszerny fragment uzasadnienia, w tym w części dotyczącej żądania przyznania sumy pieniężnej, organ przywołał.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:| Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. ||1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta||sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. ||W świetle zaś art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z ||2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje ||orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, m.in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w ||drodze decyzji administracyjnej. ||Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawy ze skarg w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania mogą być ||rozpoznawane przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym, co miało miejsce w niniejszej sprawie. ||W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach ||określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: ||1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; ||2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; ||3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. ||Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym ||naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). ||Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. szczególnym wymogiem dla skutecznego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenia ||postępowania jest poprzedzenie skargi ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Skarżący wniósł ponaglenie w dniu ||11 listopada 2025 r. ||Mając na uwadze prezentowane przez organ stanowisko, na wstępie należało rozważyć kwestię zastosowania w stosunku do skarżącego ||przepisów art. 100c i 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium ||tego państwa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 337., dalej: "ustawa o pomocy" lub "specustawa ukraińska"). ||Ustawa ta w art. 1 szczegółowo definiuje przedmiot regulacji w następujący sposób: 1. Ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania ||pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami ||wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną ||z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. ||2. Ilekroć w ustawie jest mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka ||obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi ||prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa ||członkowskiego Unii Europejskiej. ||3. Ustawa określa również: ||1) szczególne zasady powierzenia pracy obywatelom Ukrainy, przebywającym legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; ||2) pomoc zapewnianą przez wojewodów, jednostki samorządu terytorialnego oraz inne podmioty obywatelom Ukrainy; ||3) utworzenie Funduszu Pomocy w celu finansowania lub dofinansowania realizacji zadań na rzecz pomocy obywatelom Ukrainy; ||4) niektóre uprawnienia obywateli Ukrainy, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny; ||5) szczególne zasady przedłużania okresów legalnego pobytu obywateli Ukrainy oraz wydanych im przez organy polskie dokumentów ||dotyczących uprawnień w zakresie wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; ||6) niektóre uprawnienia obywateli polskich i obywateli Ukrainy będących studentami, nauczycielami akademickimi lub pracownikami ||naukowymi wjeżdżającymi z terytorium Ukrainy; ||7) szczególne regulacje dotyczące kształcenia, wychowania i opieki dzieci i uczniów będących obywatelami Ukrainy, w tym wsparcia ||jednostek samorządu terytorialnego w realizacji dodatkowych zadań oświatowych w tym zakresie; ||8) szczególne zasady organizacji i funkcjonowania uczelni w związku z zapewnianiem miejsc na studiach dla obywateli Ukrainy, o których ||mowa w ust. 1; ||9) szczególne zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy, przebywających legalnie na ||terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; ||10) szczególne zasady prowadzenia dystrybucji produktów leczniczych i wyrobów medycznych przeznaczonych na pomoc humanitarną na ||terytorium Ukrainy przez Rządową Agencję Rezerw Strategicznych z dnia 12 marca 2022 r. ||Ustawa o pomocy weszła w życie w zasadniczej części w dniu 12 marca 2022 r. z mocą obowiązującą od dnia 24 lutego 2022 r. (art. 116 ||ustawy). Następnie na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z ||konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830, dalej: "ustawa zmieniająca"), ||wprowadzono do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c, który stanowi, że: ||1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: ||1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta ||długoterminowego Unii Europejskiej, ||2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym ||wysokich kwalifikacji, ||3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta ||długoterminowego Unii Europejskiej ||– w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. ||2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. ||3. W okresie, o którym mowa w ust. 1: ||1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do ||powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; ||2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum ||pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. ||4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w||okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub ||naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. ||Analogiczne rozwiązanie na dalszy okres do dnia 24 sierpnia 2023 r. przewidywała norma art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, ||wprowadzona ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na ||terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 185), a konkretnie przez art. 1 pkt 32 tej ustawy, który ||wszedł w życie z mocą wsteczną z dniem 1 stycznia 2023 r. ||Następnie, na podstawie art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do ||świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium ||tego państwa ( Dz.U. z 2025 r., poz.1301), zmieniającej nin. ustawę o pomocy z dniem 30 września 2025 r., art. 100d ustawy o pomocy ||obywatelom Ukrainy określił wyżej wskazany okres na okres "do dnia 4 marca 2026 r." . ||Kolejną ustawą - z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z ||konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 203 ), która weszła w życie||z dniem 5 marca 2026 r. - w art. 100d w ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy we wprowadzeniu do wyliczenia wyrazy "4 marca 2026 ||r." zastąpiono wyrazami "4 marca 2027 r." ( art. 17 pkt 50). ||Należy w tym miejscu wskazać, że Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku znane jest stanowisko Naczelnego Sądu ||Administracyjnego, zaprezentowane między innymi w wyroku z dnia 13 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 2362/23, na który powołał się organ ||w odpowiedzi na skargę. ||Zauważyć jednak należy, że w późniejszym wyroku z dnia 19 maja 2025 r. w sprawie II OSK 2926/24 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił ||uwagę na epizodyczny (czasowy) charakter regulacji art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy, których wprowadzenie do ustawy spowodowane ||było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną.||NSA stwierdził, że ponad dwuletni okres – od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia||przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. W powołanym wyroku NSA przyjął,||że dopiero po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, tj. po dniu 30 czerwca 2024 r., zachodzi sprzeczność tej ||regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, w związku z czym nie powinna być ona stosowana. ||Stanowisko to zostało podzielone w kolejnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. z dnia 28 sierpnia 2025 r., sygn. akt II ||OSK 3109/24, z dnia 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2743/24, z dnia 3 lipca 2025 r., sygn. akt II OSK 2695/24, z dnia 12 czerwca ||2025 r., sygn. akt II OSK 2942/24 i jest ono już utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu wyroku z ||dnia 16 października 2025 r. sygn. akt II OSK 49/25 NSA wskazał "(...) w orzecznictwie uznano, że przedłużenie obowiązywania art. 100d ||u.o.p. na okres po 30 czerwca 2024 r., nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance ||konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania (zob. np. wyroki NSA z dnia 19 maja 2025 ||r., sygn. akt II OSK 2921/24, z dnia 3 lipca 2025 r. sygn. akt II OSK 3117/24, z dnia 5 sierpnia 2025 r. sygn. akt II OSK 3111/24 oraz ||II OSK 2743, z dnia 25 sierpnia 2025 r. sygn. akt II OSK 3109/24). Innymi słowy, przedłużenie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja ||2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ||ustaw (Dz.U. z 2024 r. poz. 854) nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z oczywistym naruszeniem ||m.in. art. 45 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 KPP. Tym samym, oceny bezczynności albo ||przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 u.o.p., należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca ||2024 r." ||Regulacje zawarte w art. 100c i art. 100d specustawy ukraińskiej budzą także wątpliwości co do ich zgodności z prawem unijnym ||(dyrektywami Parlamentu Europejskiego i Rady) mającymi na celu zapobieganie opieszałości administracji publicznej w sprawach ||cudzoziemców, Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C. z 2007 r. Nr 303, s. 1 i nast., ze zm.) oraz Europejską Konwencją o||Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzoną w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61 poz. 284 ze ||zm.), które dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach i postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SAB/Gl 19/25 ||skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytanie prejudycjalne dotyczące wykładni przepisów prawa unijnego. Sąd ten ||wniósł o stwierdzenie, że: ||1. Długotrwałe i kilkukrotnie wydłużane przez prawodawcę krajowego wyłączenie z przyczyn organizacyjnych lub ekonomicznych prawa ||cudzoziemców – obywateli państw trzecich do złożenia skutecznego środka przeciwdziałania opieszałości organów administracji publicznej ||(ponaglenia, skargi na bezczynność lub przewlekłość) sprzeciwia się traktatowym zasadom państwa prawnego i poszanowania praw człowieka ||(art. 2 i 6 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz. U. C 202 z 7 czerwca 2016 r., s. 47 i nast. –||dalej: TFUE), proporcjonalności (art. 52 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej; Dz. U. UE. C. z 2007 ||r. Nr 303, s. 1 i nast., z późn. zm. – dalej: KPP) w zw. z art. 6 ust. 1 TUE), pierwszeństwa prawa unijnego i jego efektywności (art. 4||ust. 3 TUE) oraz "prawa do dobrej administracji" (traktowanego jako zasada Unii Europejskiej, wyrażonego w art. 41 ust. 1-4 KPP w zw. z||art. 51 ust. 1 KPP w zw. z art. 6 ust. 1 TUE oraz w orzecznictwie TSUE); ||2. Długotrwałe i kilkukrotnie przedłużane wyłączenie w prawie krajowym możliwości złożenia przez cudzoziemców – obywateli państw ||trzecich skutecznego środka prawnego przeciwdziałającego opieszałości organów publicznych oraz wykluczenie możliwości zasądzenia przez ||krajowy sąd administracyjny adekwatnej sumy pieniężnej, stanowiącej zadośćuczynienie za naruszenie prawa do działania przez organy bez ||zbędnej zwłoki i wykluczenie możliwości nakazania wydania aktu administracyjnego w wyznaczonym przez sąd terminie, należy interpretować||jako: ||a) niespełniające wymogów interesu ogólnego oraz nadmiernie ograniczające sferę praw podstawowych Unii Europejskiej (art. 2 TUE; art. 6||ust. 1 i 3 TUE w zw. z art. 52 ust. 1 – 3 KPP); ||b) dyskryminujące cudzoziemców – obywateli państw trzecich (art. 2 TUE, art. 10 i 18 TFUE, art. 20 oraz 21 ust. 1 i 2 KPP); ||c) uchybiające zasadzie sprawiedliwości (art. 2 TUE) oraz ||d) utrudniające realny, skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości (art. 2 TUE, art. 67 ust. 4 TFUE, art. 47 w zw. z art. 51 ust. 1 ||KPP). ||Kolejne przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, tj. do dnia 4 marca 2026 r. na podstawie art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 12 ||września 2025 r., należy także ocenić jako sprzeczne z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, w związku z czym nie powinno ono być ||stosowane. ||Skoro zatem przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach ("u.o.c.") powinny być stosowane przynajmniej od dnia 1 lipca ||2024 r. z uwagi na to, że art. 100d ustawy o pomocy, jako sprzeczny z konstytucyjną zasadą prawa do sądu nie powinien być stosowany, to||w rozpoznawanej sprawie sposób działania organu (lub jego brak) od tej daty podlega ocenie. ||Pojęcie "bezczynności" należy rozumieć jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia (względnie aktu lub czynności wskazanych w ||art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Chodzi o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a. lub wynikającego z przepisów ||szczególnych (do których odsyła art. 35 § 4 k.p.a.), względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" w ||rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 p.p.s.a. sprowadza się do badania kwestii ewentualnego naruszenia terminowości działania ||organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie. Potwierdza to definicja legalna bezczynności wprowadzona do ustawy – ||Kodeks postępowania administracyjnego z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli nie załatwiono sprawy w ||terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). ||Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie zasady szybkości postępowania, zobowiązując organy administracji publicznej||do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z powołanym przepisem niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być ||rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody ||powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, ||którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ||ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zgodnie z ||art. 36 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, ||podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ||ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Terminy te||jednak mogą być modyfikowane przez przepisy szczególne (art. 35 § 4 k.p.a.). ||Ustawa o cudzoziemcach zawiera przepisy określające czas, w jakim postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt ||czasowy powinno się zakończyć. Przepisy regulujące tę materię stanowią lex specialis w stosunku do ogólnych uregulowań k.p.a. ||Wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy skarżący złożył w dniu 22 sierpnia 2024 r. ||W tym czasie przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach ( tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 769 , dalej jako "u.o.c.") stanowiły,||że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni ( art. 112a ust.1 u.o.c.). ||Termin 60 dni , zgodnie z art. 112a ust.2 u.o.c., biegł od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: ||1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie ||wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub ||2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one ||uzupełnione, lub ||3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w ||art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. || ||Po złożeniu przez skarżącego w dniu 22 sierpnia 2024 r. wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy , w dniu 25 października ||2024r. wystosowano do niego wezwanie do dopełnienia obowiązku osobistego złożenia wniosku, wyznaczając termin na dzień 9 stycznia 2025||r. Skarżący uczynił to we wskazanym dniu, w tym dniu też pobrano od niego odciski palców. ||W dniu 19 marca 2025 r. organ zwrócił się do właściwych organów w trybie art. 109 ust. 1 u.o.c. o przekazanie informacji, czy wjazd ||skarżącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub ||bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego ( k. 69 akt administracyjnych). ||W dniu 11 listopada 2025 r. skarżący wniósł ponaglenie. ||Do dnia wydania wyroku organ nie przedstawił Sądowi żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że załatwił wniosek skarżącego. ||Powyższe okoliczności świadczą o bezczynności organu i to o rażącym charakterze. ||Organ zobowiązany był , w myśl art. 112a ust.1 u.o.c. , do załatwienia sprawy (wydanie decyzji pozytywnej bądź odmownej) w terminie 60 ||dni od dnia złożenia przez skarżącego kompletnego i formalnie pełnego wniosku, co nastąpiło w dniu 9 stycznia 2025||r. ||W świetle orzecznictwa NSA termin zawieszenia biegu terminów do załatwienia wniosku przestał obowiązywać z dniem 1 lipca 2024 r. ||Sąd miał na uwadze, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa ||i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. W niniejszej sprawie organ powinien załatwić sprawę do dnia 10 marca 2025 r. ||Termin ten organ przekroczył już o 15 miesięcy. ||Należy zauważyć, że stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego , wyrażone w przywołanym powyżej wyroku z dnia 19 maja 2025 r., ||zaakceptowane w kolejnych wyrokach NSA , że po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy,||tj. po dniu 30 czerwca 2024 r., zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu i ||nie powinna być ona stosowana, powinno być znane organowi przynajmniej od roku. Przepis art. 100d ustawy o pomocy co do zasady nie ||zmienił terminu rozpoznania przez organ przedmiotowego wniosku ( 60 dni ). W przepisie tym brak jest też zakazu prowadzenia ||postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Mimo to organ nadal pozostaje w bezczynności i nie wydał decyzji w ||niniejszej sprawie. ||W dniu orzekania przez Sąd upłynęły już ponad 4 lata od rozpoczęcia agresji rosyjskiej przeciwko Ukrainie, która spowodowała napływ ||licznej grupy obywateli tego kraju do Polski. Trudno jest obecnie dopatrywać się szczególnych okoliczności, które w praworządnym ||państwie nadal uzasadniałyby pozbawienie cudzoziemców instrumentów ochrony sądowej przed bezczynnością organów administracji. ||Odnosząc się do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę, w której powołano się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w ||Poznaniu, w którym orzeczono, że bezczynność nie miała charakteru rażącego, należy zauważyć, że wyrok ten zapadł na tle innego stanu ||faktycznego, bowiem organ m.in. wydał już decyzję dotyczącą zezwolenia pobytowego. ||Mając zatem powyższe na uwadze Sąd , na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego w ||terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt 1. sentencji wyroku). ||Ponadto Sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2. ||sentencji wyroku). ||Odnosząc się do żądania przyznania skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 7140,52 zł wskazać należy, że przyznawana na podstawie art.||149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna jest (oprócz grzywny) dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, stanowiącym dla ||organu swoistą sankcję za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. Jednocześnie suma pieniężna stanowi formę rekompensaty dla||strony skarżącej za zwłokę w załatwieniu sprawy. Suma pieniężna, chociaż ma charakter kompensacyjny, nie ma na celu naprawienia szkody,||nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych ani nie ma waloru odszkodowania. Stanowi ona swego ||rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności ||organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Suma pieniężna powinna wynagrodzić stronie niedogodności związane z opieszałym, a co ||za tym idzie wadliwym działaniem organu. ||Mając na uwadze okoliczności sprawy, w ramach przyznanej w art. 149 § 2 p.p.s.a. kompetencji i nie będąc związany wnioskami skargi Sąd ||uznał, że przyznana skarżącemu suma pieniężna w wysokości 1000 zł jest właściwą kwotą dla zrekompensowania skarżącemu dotychczasowego ||okresu oczekiwania na rozpoznanie złożonego w niniejszej sprawie wniosku i związanymi z tym niedogodnościami, o czym orzeczono w ||punkcie 3. sentencji wyroku. ||W ocenie Sądu zasadne było przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej, jednak nie w wysokości wskazanej przez skarżącego, bowiem ||ta była nadmierna. ||W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 p.p.s.a, Sąd w punkcie 4. sentencji wyroku oddalił skargę w pozostałym zakresie, dotyczącym ||przyznania sumy pieniężnej w wyższej wysokości, to jest ponad zasądzoną przez Sąd sumę. W okolicznościach tej sprawy przyznana suma ||pieniężna ma bowiem przede wszystkim stanowić rekompensatę za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. ||O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz ||skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 597 zł ( punkt 5. sentencji wyroku). Na wskazaną kwotę składa się uiszczony wpis od ||skargi (100 zł) , opłata za pełnomocnictwo w wysokości 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł ), ustalone na podstawie § 14 ust.||1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj.||Dz. U. z 2026 r., poz. 118 ). ||Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów ||Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl ). |., zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz ||skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 597 zł ( punkt 5. sentencji wyroku). Na wskazaną kwotę składa się uiszczony wpis od ||skargi (100 zł) , opłata za pełnomocnictwo w wysokości 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł ), ustalone na podstawie § 14 ust.||1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj.||Dz. U. z 2026 r., poz. 118 ). ||Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów ||Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl ). |