Wyrok - III SA/Po 358/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - z dnia 17 czerwca 2026
Teza
Uchylono decyzję I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Wojciech Rowiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za usunięcie drzewa 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decUchylono decyzję I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Wojciech Rowiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za usunięcie drzewa 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją dec
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
odwołujący
odwołujący / ubezpieczony
biegły
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
17 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Przewodniczący
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Podstawa prawna
art. 49
kc
art. 80
kpa
art. 107
kpa
art. 77
kpa
art. 8
kpa
art. 134
ppsa
art. 135
ppsa
art. 205
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (1)
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 16 grudnia 2025 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] z dnia 22 listopada 2024 r. Nr [...] ustalającą wysokość odszkodowania za 1 drzewo gatunku jarząb pospolity, które rosło na terenie działki nr ewid.[...] obręb [...], na kwotę [...]zł,W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium podniosło, że decyzją z dnia 29 września 2021 r. Burmistrz Gminy [...] ustalił wysokość odszkodowania za 1 drzewo gatunku jarząb pospolity, które rosło na terenie działki nr ewid.[...] obręb [...], na kwotę [...]zł. Odwołanie od ww. decyzji wniósł Zarząd Dróg Powiatowych w [...]. Odwołujący podniósł, że organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie jedynie na dowodzie z opinii z dnia 2 sierpnia 2021 r., pomijając dowód z opinii rzeczoznawcy majątkowego, przedłożonej przez Odwołującego wraz z wnioskiem o ustalenie odszkodowania z dnia 27.05.2021 r. Organ II instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia 1 czerwca 2023 r. uchylił zaskarżoną decyzję i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia 22 listopada 2024 r. Burmistrz Gminy [...] ustalił wysokość odszkodowania na kwotę [...]zł.SKO w [...] wskazało, że zgodnie z art. 83e ust. 1 ustawy o ochronie przyrody usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, następuje za odszkodowaniem na rzecz właściciela nieruchomości, a w przypadku gdy na nieruchomości jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego - na rzecz użytkownika wieczystego nieruchomości. Odszkodowanie przysługuje od właściciela urządzeń. W myśl art. 83e ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, w przypadku gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości.Powyższy przepis nakazuje organowi ustalenie odszkodowania na podstawie zebranych dowodów, w szczególności dowodu z opinii biegłych. W przedmiotowej sprawie organ został zobowiązany do przeanalizowania wszystkich opinii znajdujących się w aktach sprawy, co uczynił. Uzasadnił także, dlaczego oprał swoje rozstrzygnięcie o opinię dendrologiczną Pracowni Dendrologicznej "[...]". Opinia ta, co zauważa także organ odwoławczy, posiada najrzetelniejsze wyliczenia odszkodowania w oparciu o wzór, uwzględniający współczynniki takie jak: lokalizacja, kondycja, wartość gatunkowa, czy przyrost. Także w ocenie Kolegium opinia ta nie budzi wątpliwości.SKO za chybiony uznał zarzut sporządzenia opinii dotyczącej wysokości odszkodowania przez podmiot, który nie posiada uprawnień rzeczoznawcy majątkowego. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 83e ust. 3 ustawy przepisy o gospodarce nieruchomościami przy ustaleniu wysokości odszkodowania za usunięcie drzew należy stosować odpowiednio, a nie wprost. Oznacza to, że należy je stosować w takim zakresie, w jakim nie stoją w sprzeczności z ustawą oraz dają się do niej zastosować. Przepis art. 130 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, na który powołuje się Odwołujący, odnosi się do wyceny wartości nieruchomości a nie drzewostanu, stąd nie ma podstaw do jego odpowiedniego stosowania i wymogu sporządzania opinii przez rzeczoznawcę majątkowego.Skargę na powyższą decyzję wywiódł do Sądu [...] S.A. wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, obejmujących również koszty zastępstwa procesowego.Przedmiotowej decyzji zarzucono naruszenie:1. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona, poprzez pominięcie przez Organ wyceny odszkodowania sporządzonej na zlecenie Skarżącego, jak również operatu szacunkowego sporządzonego na zlecenie organu pierwszej instancji na potrzeby niniejszego postępowania,2. art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji SKO z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej i przekonywania oraz uniemożliwia dokonania kontroli zaskarżonej decyzji,3. art. 83e ust. 3 ustawy o ochronie przyrody w zw. z art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w świetle których ustalenie wysokości odszkodowania następuje przy zastosowaniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, poprzez ich niezastosowanie i dopuszczenie dowodu z opinii podmiotu, który nie posiada uprawnień rzeczoznawcy majątkowego,4. art. 83e ustawy o ochronie przyrody poprzez jego nieprawidłową wykładnię w ustalonym stanie faktycznym,5. § 10 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. 2013, poz. 640) poprzez wydanie decyzji ustalającej wysokość odszkodowania za wycinkę drzew w strefie kontrolowanej, który to obowiązek powstrzymania się od sadzenia drzew i krzewów w odległości 3 metrów od gazociągu wysokiego ciśnienia nie był przez właściciela nieruchomości respektowany.W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).Dokonując kontroli decyzji SKO w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1478 z późn. zm. dalej jako "u.o.p.").Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do prawidłowości ustalenia wysokości odszkodowania za usunięcie drzewa gatunku jarząb pospolity, które rosło na terenie działki nr ewid.[...] obręb [...].Organ wydał swoje rozstrzygnięcie w oparciu o opinię wykonaną na zlecenie Zarządu Dróg Powiatowych przez Pracownię Dendrologiczną [...], która wskazywała na wysokość odszkodowania w kwocie: [...] zł. Opinia ta została sporządzona przez mgr R. D., który nie posiada uprawnień rzeczoznawcy majątkowego. Na uwagę zasługuje fakt, że w aktach sprawy znajdowały się jeszcze dwie wyceny, sporządzone przez rzeczoznawców majątkowych wskazujące na skrajnie odmienną wysokość odszkodowania mianowicie na kwotę: [...] zł, oraz na kwotę [...]zł.Stosownie do art. 83e u.o.p. usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, następuje za odszkodowaniem na rzecz właściciela nieruchomości, a w przypadku gdy na nieruchomości jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego - na rzecz użytkownika wieczystego nieruchomości. Odszkodowanie przysługuje od właściciela urządzeń (ust. 1). Ustalenie wysokości odszkodowania za drzewo lub krzew oraz za ich usunięcie następuje w drodze umowy stron (ust. 2). W przypadku gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości (ust. 3).Stosownie zaś do art. 130 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 z późn. zm.) wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości, wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3 i art. 106 ust. 1, według stanu i przeznaczenia nieruchomości odpowiednio w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Przepis art. 134 stosuje się odpowiednio (ust. 1). Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (ust. 2).W myśl art. 156 ust. 1 u.g.n. rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego.W ocenie Sądu zastosowanie przepisów przywołanych w art. 83e ust. 3 u.o.p. polega m.in. na przyjęciu regulacji wynikających m.in. z art. 130 ust. 2 u.g.n. w związku z art. 156 tej ustawy, który nakazuje ustalać wysokość odszkodowania po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego sporządzonej w formie operatu szacunkowego (wyrok NSA z 18 października 2022 r., III OSK 5630/21, LEX nr 3423430).Zgodnie z art. 170 ust. 1 u.g.n. rzeczoznawstwo majątkowe jest działalnością zawodową wykonywaną przez rzeczoznawców na zasadach określonych w niniejszej ustawie. Rzeczoznawcą majątkowym jest osoba fizyczna posiadająca uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości, nadane w trybie przepisów rozdziału 4 niniejszego działu (ust. 2).W świetle cytowanego przepisu rzeczoznawcą majątkowym jest osoba posiadająca stosowne uprawnienia, ściśle określone w przepisach u.g.n. Aby zostać rzeczoznawcą majątkowym niewątpliwie trzeba posiadać wiadomości specjalne, ale także należy legitymować się stosownymi uprawnieniami, których - jak wynika z akt administracyjnych sprawy - nie posiadał R. D. w momencie sporządzania "wyceny wartości drzewa" z dnia 21.01.2019 r.Konieczność przestrzegania przez organy orzekające podstawowych standardów procedowania w toku postępowania zmierzającego do ustalenia odszkodowania za usunięcie drzewa nabiera szczególnego znaczenia, ponieważ ustalane jest ono na podstawie opinii rzeczoznawcy majątkowego. Jest to niewątpliwie jedyny dopuszczony przez prawo dowód mający wpływ na wysokość odszkodowania ustalonego przez organ z tytułu usunięcia drzew. Podkreślić przy tym należy, że zgodność opinii rzeczoznawcy majątkowego z przepisami prawa jest o tyle istotna, że wpływa ona bezpośrednio na treść decyzji kształtującej prawa i obowiązki stron postępowania. Wartość dowodowa takiej opinii oraz poprawność jej sporządzenia w kontekście obowiązujących przepisów prawa powinna zatem zostać oceniona przez organy orzekające w sprawie, które zobowiązane są przede wszystkim zbadać, czy operat jest jasny, logiczny, spójny, wiarygodny, czy nie zawiera błędów matematycznych, czy zastosowana w nim metoda szacowania odpowiada prawu i została poprawnie wyjaśniona przez rzeczoznawcę, zaś wyciągnięte przez niego wnioski nie są ze sobą sprzeczne. Ocena taka powinna zostać przeprowadzona zgodnie z regułą swobodnej oceny dowodów w świetle art. 80 k.p.a. oraz z poszanowaniem przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami normujących zasady określenia wartości usuniętych drzew oraz przepisów wykonawczych do ustawy (wyrok WSA w Poznaniu z 6 grudnia 2023 r., sygn. akt: II SA/Po 527/23, CBOSA).W ugruntowanym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że pozycja rzeczoznawcy majątkowego w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami jest zbliżona do statusu osoby zaufania publicznego. Zarówno przepisy ww. ustawy, jak również standardy zawodowe oraz kodeks etyki nakładają na rzeczoznawcę majątkowego przy dokonywaniu wyceny nieruchomości obowiązek wykorzystania zarówno swojej wiedzy specjalistycznej, jak również dokładania należytej staranności. Ocena operatu szacunkowego przez organ administracji i podobnie sąd administracyjny nie jest więc możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. O wyborze podejścia i metody szacowania nieruchomości w obecnym stanie prawnym decyduje rzeczoznawca. Również tylko rzeczoznawca decyduje o doborze nieruchomości, które przyjmuje do porównania. Operat szacunkowy stanowi wprawdzie sformalizowaną prawnie opinię rzeczoznawcy majątkowego wydawaną w zakresie posiadanych przez niego wiadomości specjalnych odnośnie szacowania nieruchomości, ale jest on dowodem w sprawie i podlega ocenie, tak jak każdy inny dowód, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1930/11).Mając to na uwadze i stwierdzając, że opracowanie sporządzone przez R. D. w dniu 21.01.2019 r. nie stanowi operatu rzeczoznawcy majątkowego w rozumieniu art. 130 ust. 2 u.g.n., Sąd doszedł do wniosku, że nie może ono stanowić dowodu w sprawie, gdyż narusza to postanowienia art. 83e ust. 3 u.o.p.Odnosząc się do zaskarżonej decyzji oraz podniesionych zarzutów, należy również wskazać, że zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ustawy (Dz.U.2025.1691 t.j.) dalej jako - "k.p.a." w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.Natomiast w myśl art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.W przedmiotowej sprawie zarówno SKO jak i organ I instancji oparli swoją decyzję wyłącznie na ustaleniach dotyczących wysokości odszkodowania poczynionych w opinii zleconej przez Zarząd Dróg Powiatowych, podczas gdy winne powtórnego przeanalizowania zostać powinny również opinia zlecona przez Skarżącego i dołączona do akt sprawy oraz wcześniejsza opinia organu pierwszej instancji. Tego nie uczyniono przyjmując arbitralnie, iż to opinia zlecona przez Zarząd Dróg Powiatowych jest właściwa - w żaden sposób nie uzasadniając szczegółowo tak przyjętego wyboru.Ponadto organ pierwszej instancji zignorował wytyczne wskazane w uzasadnieniu wcześniejszej decyzji SKO i nie przeprowadził dowodu z opinii uzupełniającej wyjaśniającej, pomimo dużych rozbieżności w wysokości poszczególnych wycen odszkodowawczych.Jak słusznie bowiem wskazało SKO w [...] w swojej decyzji z dnia 1 czerwca 2023 roku "Wobec dużej rozbieżności w ustalonych przez biegłych kwotach odszkodowania należy co najmniej uzyskać od biegłego opinię uzupełniającą z wyjaśnieniem zaistniałych różnic w wartości odszkodowania. Za takim podejściem przemawiają także ogólne reguły prowadzenia postępowania administracyjnego wynikające m.in. z art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego nakazującego pogłębianie zaufania obywateli do organów administracji. (...) W myśl art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego "organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy" czego w przedmiotowej sprawie nie uczynił."Organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. albowiem nie zebrały w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego oraz nie uzasadniły należycie swojej decyzji.Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.O kosztach postępowania sądowego (pkt 2 sentencji wyroku), Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz.1935 t.j.).Prowadząc ponownie postępowanie organy administracji uwzględnią ocenę prawną wynikającą z niniejszego orzeczenia, w szczególności poprzez zlecenie sporządzenia operatu, o którym mowa w art. 83e ust. 3 u.o.p. podmiotowi posiadającemu uprawienia rzeczoznawcy majątkowego i tak sporządzony operat szacunkowy ocenią zgodnie z obowiązującymi zasadami k.p.a. Następnie organ wyda stosowne rozstrzygnięcie spełniające wymogi stawiane przez art. 107 § 3 k.p.a..