Wyrok - I SA/Po 551/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - z dnia 17 czerwca 2026
Teza
Uchylono postanowienie I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi J. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie zarachowania wpłaty I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta M. P. z dnia 03 marca 2023 r. nr [...]; II. za
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
17 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Przewodniczący
Katarzyna Wolna-Kubicka
Rozstrzygnięcie
Uchylono postanowienie I i II instancji
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 3 marca 2026 r. Prezydent M. P. wpłatę dokonaną przez J. N. 14 lutego 2023 r. tytułem mandatu karnego kredytowanego nałożonego 15 stycznia 2023 r. (o terminie płatności 22 stycznia 2023 r.) zarachował w ten sposób, że 34 zł zaliczył na koszty należności z tytułu mandatu, a 16 zł zaliczył na koszty upomnienia uznając, że zobowiązany na 3 marca 2023 r. zalega z zapłatą 16 zł tytułem powyższego mandatu. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że wpłata za nieopłacony w terminie mandat karny została poprzedzona upomnieniem, a dokonując wpłaty strona powinna uregulować należność za mandat wraz z kosztami upomnienia.Jako podstawę prawną powyższego postanowienia powołano art. 62 i art. 216-219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651), dalej: "o.p.".W zażaleniu na powyższe postanowienie J. N. podniósł, że wpłaty dokonał przed wysyłką i doręczeniem mu upomnienia, gdyż zgodnie z adnotacją zawartą na kopercie zawierającej upomnienie wysyłka upomnienia nastąpiła 16 lutego 2023 r., czyli już po dokonaniu wpłaty, która nastąpiła 14 lutego 2023 r. Strona wskazała, że przed wysłaniem upomnienia należało sprawdzić czy dokonano wpłaty i gdyby się okazało, że wpłata była już dokonana to nie należało wysyłać upomnienia. Odnosząc się do uzasadnienia postanowienia strona wskazała, że nie mogła dokonać wpłaty z kosztami upomnienia, gdyż dokonując wpłaty nie miała wiedzy, że upomnienie zostało wysłane. Strona wniosła o zaliczanie całej wpłaty na poczet mandatu.Postanowieniem z 29 grudnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując m. in. art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 305), utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji wskazując w uzasadnieniu, że wystawione 9 lutego 2023 r. upomnienie doręczono stronie 20 lutego 2023 r., stąd dokonana 14 lutego 2023 r. wpłata 50 zł na podstawie art. 62 § 1a o.p. została zasadnie zaliczona w kwocie 34 zł na należność z tytułu mandatu, a 16 zł na koszty upomnienia. Organ pouczył o prawie wniesienia skargi do Sądu w terminie 30 dni od doręczenia decyzji (a nie postanowienia).J. N. wniósł do Sądu skargę podtrzymując zarzuty zawarte uprzednio w zażaleniu (w związku z ich uprzednim przytoczeniem nie ma potrzeby ich powtarzania), a ponadto zarzucił organowi odwoławczemu przekroczenie terminu na rozpatrzenie sprawy i niezawiadomienie strony o zwłoce organu oraz nieprawidłowe pouczenie.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.Skarga zasługuje na uwzględnienie.Bezsporne jest, że w styczniu 2023 r. upłynął termin uiszczenia kwoty 50 zł tytułem mandatu karnego i w tym terminie wpłata nie wpłynęła. Nie jest sporne również, że 9 lutego 2023 r. Prezydent M. P. wystawił upomnienie na podstawie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 poz. 479), dalej: "p.e.a."., które doręczono 20 lutego 2023 r, a wpłata tytułem należności z mandatu nastąpiła 14 lutego 2023 r. Sporną natomiast pozostaje okoliczność kiedy upomnienie zostało wysłane.Koszty upomnienia obciążają zobowiązanego. Obowiązek uiszczenia kosztów upomnienia przez zobowiązanego powstaje z chwilą doręczenia upomnienia (art. 15 § 2 p.e.a.). Niemniej jednak, jeżeli wpłata została dokonana po wystawieniu upomnienia, ale przed jego wysłaniem, organ nie powinien już wysyłać wystawionego upomnienia, gdyż obowiązek został wykonany. Nie można wzywać do wykonania obowiązku już wykonanego. W sprawie istotna jest zatem okoliczność kiedy wysłano upomnienie: przed czy po dokonaniu wpłaty. Skarżący twierdzi, że wysłanie upomnienia nastąpiło 16 lutego, czyli 2 dni po dokonaniu wpłaty. Okoliczność ta nie wynika jednak z akt sprawy, a organ również jej nie ustalił (naruszając art. 122 o.p. stanowiący o obowiązku organu podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy). Zadaniem organu pierwszej instancji będzie ustalenie daty wysłania upomnienia ,ma to znaczenie bowiem dla oceny zasadności naliczenia kosztów upomnienia, a w konsekwencji ich zarachowania. Jeżeli wysłano je już po dokonaniu wpłaty i wierzyciel nie uwzględnił stanu zaległości, to brak nie było podstaw do wysyłania upomnienia i nie powstałby obowiązek ich uiszczenia (art. 15 § 2 p.e.a.). W konsekwencji, zgodnie z art. 62 § 1a o.p. nie byłoby też podstaw do stwierdzenia ,że na podatniku ciążą koszty doręczonego upomnienia, a tym samym uzasadnienia do zaliczenia dokonanej wpłaty na poczet tych kosztów.Dla rozstrzygnięcia nie ma znaczenia błędne powołanie przez organ odwoławczy jako podstawy prawnej wydanego postanowienia art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ani błędne pouczenie o prawie zaskarżenia decyzji (a nie postanowienia). Z kolei kontrola czy nastąpiło naruszenie terminu na rozpatrzenie sprawy może nastąpić w odrębnym postępowaniu tj. skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania..Wobec tego Sąd w pkt I. sentencji orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143). Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów sądowych zapadło w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powyższej ustawy. Na zasądzone koszty składa się kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi.