Wyrok - II SA/Łd 111/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - z dnia 17 czerwca 2026
Teza
Uchylono decyzję I i II instancji. Dnia 17 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędzia WSA Marcin Olejniczak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2026 roku sprawy ze skargi O. U. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 12 grudnia 2025 r. nr 010070/680/5326667/2022 postępowanie 339444532 w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenUchylono decyzję I i II instancji. Dnia 17 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędzia WSA Marcin Olejniczak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2026 roku sprawy ze skargi O. U. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 12 grudnia 2025 r. nr 010070/680/5326667/2022 postępowanie 339444532 w przedmiocie uchylenia prawa do świadczen
Data orzeczenia
17 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Przewodniczący
Arkadiusz Blewązka
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
Decyzją z 12 grudnia 2025 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) – dalej: k.p.a., sprostowaną postanowieniem z 21 stycznia 2026r., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 21 marca 2024 r. orzekającą o uchyleniu przyznanego O. U. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. U., na okres świadczeniowy od 1 kwietnia 2022 r. do 31 maja 2022 r.Podstawę pozbawienia skarżącego prawa do przedmiotowego świadczenia stanowiły dokonane przez organy ustalenia, co do braku legitymowania się, zarówno przez skarżącego, jak i przez jego syna M. U., prawem do legalnego pobytu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (RP), w powyższym okresie świadczeniowym, co stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z 22 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn.: Dz. U. 2025 poz. 337) – dalej: u.p.o.U.; oraz art. 1 ust. 2 i 3 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 421) – dalej: p.p.w.d.; stanowi przesłankę do przyznania spornego świadczenia wychowawczego.Organ odwoławczy wyjaśnił, że świadczenie wychowawcze przysługuje obywatelowi Ukrainy, jeżeli jego pobyt w Polsce został uznany za legalny na podstawie wyżej wskazanego art. 2 ust. 1 u.p.o.U. w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Za legalny na podstawie powołanego przepisu uznaje się pobyt obywatela Ukrainy, który przybył do Polski z Ukrainy w związku z działaniami wojennymi po 23 lutego 2022 r. jeśli został mu nadany numer PESEL z oznaczeniem statusu cudzoziemca "UKR" i został umieszczony w rejestrze pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski po 23 lutego 2022 r., w związku z działaniami wojennymi przez Komendanta Głównego Straży Granicznej.Dalej Prezes ZUS wskazał, że zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.o.U. wyjazd obywatela Ukrainy z Polski na okres powyżej 30 dni pozbawia go prawa do legalnego pobytu na terytorium RP na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy. Natomiast z art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika, że świadczenie wychowawcze przysługuje obywatelowi Ukrainy jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium RP. Obywatelowi Ukrainy na podstawie wniosku złożonego w dowolnym organie gminy jest nadawany numer PESEL, ze statusem "UKR". Nadanie numeru PESEL ze statusem "UKR" potwierdza, że obywatel Ukrainy przebywa w Polsce legalnie na podstawie art. 2 ust. 1 u.p.o.U. w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy. W przypadku wyjazdu obywatela Ukrainy z terytorium RP na okres powyżej 1 miesiąca obywatel Ukrainy traci status "UKR".Dalej organ II instancji wskazał, że w myśl art. 1 ust. 2 i 3 p.p.w.d. prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje także cudzoziemcom, m.in. posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy. W przypadku braku powyższego dokumentu, który jednocześnie potwierdza dostęp do rynku pracy i legalny pobyt na terenie Polski świadczenie wychowawcze można przyznać również na podstawie dokumentu, który potwierdzi:I. legalność pobytu, którym w jej sytuacji może być, np.:1. odcisk stempla w paszporcie (tzw. czerwona pieczątka wojewody) potwierdzający złożenie wniosku o udzielenie zgody na pobyt w Polsce,2. zezwolenie na pobyt,3. karta pobytu z dostępem do rynku pracy (dwie strony),4. wiza, paszport,5. zaświadczenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o korzystaniu z ochrony czasowej,6. Karta Polaka + wiza;II. dostęp do rynku pracy w Polsce, tzn.:1. zezwolenie na pracę,2. oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi ważne w okresie dłuższym niż 6 miesięcy,3. powiadomienie o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi Ukrainy, który będzie wykonywał pracę na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, (specustawa).Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że zgodnie z art. 2 ust. 3 pkt 3 u.p.o.U. przepisy przyznające ochronę czasową (status "UKR"), obywatelom Ukrainy w związku z działaniami wojennymi w tym kraju, nie mają zastosowania dla tych obywateli Ukrainy, którzy złożyli w Polsce wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej, lub w imieniu których takie wnioski zostały złożone, lub zadeklarowali zamiar złożenia takiego wniosku. Zapis ten przesądza, że złożenie lub zamiar złożenia wniosku o azyl/ochronę międzynarodową wyklucza możliwość korzystania z ochrony czasowej ("UKR").Dalej organ odwoławczy wskazał, że wniosek o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na wskazane wyżej dziecko O. U. złożył w 28 maja 2022 r. Po rozpatrzeniu wniosku w postępowaniu automatycznym, przyznano wnioskodawcy prawo do świadczenia na dziecko M. U. na okres od 1 kwietnia 2022 r. do 31 maja 2022 r., o czym wnioskodawca został poinformowany pismem ZUS z 30 maja 2022 r. W wyniku weryfikacji prawa do świadczenia, na podstawie odczytu z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej ustalono, że wjazd 9 marca 2022 r. wnioskodawcy oraz wyżej wskazanego dziecka na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, został odnotowany przez Komendanta Głównego Straży Granicznej jako przyjazd obywateli Ukrainy w związku z działaniami wojennymi. Jednocześnie w powyższym rejestrze odnotowano zapis informujący, o złożeniu dokumentów wykluczających status uchodźcy wojennego tj. wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, w związku z czym od 23 marca 2022 r. O. U. utracił wraz z wyżej wskazanym dzieckiem prawo do legalnego pobytu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, jako osoba ewakuowana, posiadająca status ("UKR"). Prezes ZUS stwierdził nadto, że na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy ustalono, że 7 kwietnia 2022 r. O. U. wycofał wnioski o udzieleniu ochrony międzynarodowej (swój oraz wyżej wskazanego dziecka), w związku z czym Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców 28 kwietnia 2022 r., wydał decyzję o umorzeniu postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej.Organ II instancji podkreślił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwracał się do wnioskodawcy wielokrotnie, kierując do niego wezwania, w których wnioskodawca został poinformowany, że utracił on wraz z wyżej wskazanym dzieckiem legalny pobyt na terytorium RP w związku ze złożeniem wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej od 23 marca 2022 r., oraz aby uzyskać prawo do świadczenia wychowawczego należy dostarczyć ważne dokumenty, które potwierdzają legalny pobyt wnioskodawcy i dostęp do rynku pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz legalny pobyt wyżej wymienionego dziecka, aktualne we wnioskowanym okresie świadczeniowym.Organ odwoławczy stwierdził, że dokumentacja akt sprawy potwierdza, że do akt sprawy zostały dołączone dokumenty pobytowe tj. kserokopia decyzji Wojewody Łódzkiego z 15 października 2024 r., na mocy której udzielono wnioskodawcy zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w Polsce, kserokopia karty pobytu ważna od 16 października 2024 r. do 1 lipca 2027 r., a także kserokopia zaświadczenia Wojewody, o wszczęciu postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP wyżej wymienionego dziecka.Jednak w ocenie Prezesa ZUS wyżej wskazane dokumenty nie potwierdzają legalnego pobytu O. U. oraz dostępu do rynku pracy oraz legalnego pobytu powyżej wymienionego dziecka we wnioskowanym okresie świadczeniowym. Jednocześnie organ II instancji poinformował, że dokonano ponownego odczytu danych z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej. Wskazano, że w rejestrze nadal widnieje zapis potwierdzający, że dane wnioskodawcy oraz wyżej wskazanego dziecka dotyczące legalności pobytu na terytorium RP, we wnioskowanym okresie świadczeniowym, nie zostały zmodyfikowane.Organ odwoławczy poinformował, że zgodnie z art. 26 ust. 3i u.p.o.U. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz organ właściwy w rozumieniu ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych są obowiązani do weryfikacji dalszego prawa do świadczenia na podstawie danych dostępnych z rejestrów publicznych, w tym z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej i z rejestru PESEL. Wobec powyższych wyjaśnień ustalono, że nie zostały spełnione ustawowe warunki przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na syna M. U., na sporny okres.W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi O. U., zarzucał naruszenie art. 2 ust. 1 u.p.o.U. poprzez błędne ustalenie, że on i jego syn M. U. nie posiadali prawa legalnego pobytu na terytorium Polski we wnioskowanym okresie świadczeniowym od 1 kwietnia 2022 r. do 31 maja 2022 r. Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymywał wyjaśnienia składane w toku postępowania administracyjnego co do: daty przyjazdu do Polski (9 marca 2022 r.); złożonego, a następnie wycofanego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej dla rodziny i w konsekwencji umorzenia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie (odpowiednio: wnioski z 23 marca 2022 r. i z 7 kwietnia 2022 r. oraz decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 28 kwietnia 2022 r.); nadania 12 kwietnia 2022 r. M. U. numeru PESEL UKR. Dalej, przywołując brzmienie art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 u.p.o.U., skarżący wywodził, że M. U. przebywa legalnie na terytorium Polski, co najmniej od 12 kwietnia 2022 r. (data nadania numeru PESEL UKR) lub od 28 kwietnia 2022 r., to jest od daty wydania decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej. Skarżący załączył dodatkowo kopię powiadomienia o nadaniu numeru PESEL ze statusem UKR z 20 maja 2022 r. dla niego samego - wywodząc, iż przebywa legalnie na terytorium Polski co najmniej od 28 kwietnia 2022 r., jak również wydaną dla niego kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy". Skarżący załączył również kartę pobytu swojej żony i matki wskazanego wyżej dziecka – T. U., która posiadała kartę pobytu z dostępem do rynku pracy w okresie od 21 września 2022 r. do 26 grudnia 2024 r., tj. w okresach świadczeniowych zakwestionowanych przez ZUS. Podkreślił, że zgodnie z art. 1 ust. 2 i 3 p.p.w.d. prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje także cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" oraz że T. U. "od początku" zamieszkuje z dziećmi na terytorium Polski.W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi.Organ wyjaśnił, że ZUS jest zobowiązany do weryfikacji prawa do świadczenia wychowawczego na podstawie danych dostępnych z rejestrów publicznych, w tym z rejestru Komendanta Głównego Straży Granicznej i z rejestru PESEL. Organ dokonał ponownego odczytu Rejestrów straży Granicznej skarżącego i jego dzieci. Ustalono, że w spornych okresach trójka dzieci skarżącego w tym m.in. M. U., nie mają legalnego pobytu w Polsce. W tych okolicznościach sprawy wydane decyzje są prawidłowe.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:Skarga jest zasadna.Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 337 ze zm.) – dalej: u.p.o.U.; oraz przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1576 ze zm.) – dalej: p.p.w.d.Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że przedmiotowe świadczenie wychowawcze przyznane zostało skarżącemu, na jego wniosek z 28 maja 2022 r., na okres od 1 kwietnia 2022 r. do 31 maja 2022 r. O przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżący ubiegał się na podstawie przepisów u.p.o.U.Kwestią sporną pozostaje natomiast zasadność uchylenia przez organ prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. U. na okres świadczeniowy, na jaki przyznano skarżącemu wyżej wymienione świadczenie, w związku z przeprowadzoną weryfikacją przyznanego stronie uprawnienia. W wyniku przeprowadzonych czynności sprawdzających stwierdzono bowiem, że wjazd wnioskodawcy oraz wskazanego dziecka na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej miał miejsce 9 marca 2022 r. i został odnotowany przez Komendanta Głównego Straży Granicznej jako przyjazd obywateli Ukrainy w związku z działaniami wojennymi. Jednocześnie we wskazanym rejestrze odnotowano zapis informujący, o złożeniu 23 marca 2022 r. przez skarżącego wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, w związku z czym, w ocenie organów obu instancji, z chwilą złożenia tych wniosków O. U. utracił wraz z wyżej wymienionym dzieckiem prawo do legalnego pobytu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, jako osoba ewakuowana, posiadająca status ("UKR").W ocenie Sądu prezentowane stanowisko uznać należy za nieprawidłowe.Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 u.p.o.U., jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do 4 marca 2026 r. Za legalny uznaje się także pobyt dziecka urodzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez matkę, która jest osobą określoną w zdaniu pierwszym, w okresie dotyczącym matki, o ile dziecko to nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej.Co prawda zgodzić należy się z orzekającymi w sprawie organami, że powyższego przepisu art. 2 ust. 1 u.p.o.U. nie stosuje się do obywateli Ukrainy, którzy m.in. złożyli w Rzeczypospolitej Polskiej wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej lub w imieniu których takie wnioski zostały złożone (art. 2 ust. 3 pkt 2 lit. a) u.p.o.U.), jednakże jednocześnie organom tym umknęła treść przepisu art. 2 ust. 5 u.p.o.U., zgodnie z którym z chwilą wycofania przez obywatela Ukrainy wniosku, o którym mowa w ust. 3 pkt 2 lit. a, lub deklaracji, o której mowa w ust. 3 pkt 2 lit. b, przepis ust. 1 znajduje do niego zastosowanie.Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem 7 kwietnia 2022 r. O. U. wycofał wnioski (swój oraz wskazanego wyżej dziecka) o udzielenie ochrony międzynarodowej, w związku z czym Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał 28 kwietnia 2022 r. decyzję o umorzeniu postępowania w tym przedmiocie.To z kolei oznacza, że w dacie składania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko M. U. pobyt skarżącego i wskazanego dziecka na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej był w świetle art. 2 ust. 1 u.p.o.U. legalny. Fakt ten potwierdza jednoznacznie nadanie skarżącemu i jego dziecku numerów PESEL, co wynika z art. 4 ust. 1 u.p.o.U. w zw. z art. 8 pkt 24a lit. d ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1191 ze zm.). Z przedłożonych przez skarżącego w toku postępowania powiadomień Urzędu Gminy Brzeziny (z 12 kwietnia 2022 r. i z 20 maja 2022 r.) o nadaniu numerów PESEL wprost wynika, że skarżącemu i jego synowi M. PESEL został nadany w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy i oznaczono ich statusem cudzoziemca "UKR".Zgodnie z art. 2 ust. 7 u.p.o.U. obywatelowi Ukrainy, o którym mowa w ust. 1, jako osobie korzystającej w Rzeczypospolitej Polskiej z ochrony czasowej, przysługują uprawnienia określone w niniejszej ustawie. Natomiast w myśl art. 26 ust. 1 pkt 2 u.p.o.U. obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jeżeli zamieszkuje z dzieckiem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz jeżeli dziecko, na które ubiega się o świadczenie wychowawcze lub otrzymuje świadczenie wychowawcze, realizuje odpowiednio obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązek szkolny albo obowiązek nauki, zgodnie z ustawą z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 737, 854, 1562, 1635 i 1933), co zostało potwierdzone w wyniku weryfikacji dokonanej na podstawie art. 66b ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 152, 858, 1572 i 1933), chyba że dziecko jest w wieku, w jakim obowiązki te go nie dotyczą, albo obowiązki te zostały mu odroczone, albo dziecko realizuje obowiązek nauki przez uczęszczanie do uczelni należącej do polskiego systemu szkolnictwa wyższego, na kwalifikacyjny kurs zawodowy albo na praktykę absolwencką, o której mowa w ustawie z 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1244 oraz z 2025 r. poz. 620), zgodnie z art. 36 ust. 12 ustawy z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe.Obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, prawo do świadczeń, o których mowa w ust. 1, ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, nie wcześniej niż od miesiąca, w którym obywatel ten został wpisany do rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, a w przypadku świadczeń przysługujących na dziecko - również dziecko zostało wpisane do tego rejestru (art. 26 ust. 3 u.p.o.U.). Wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w ust. 1, zawiera numer PESEL wnioskodawcy oraz, jeżeli występuje, rodzaj, serię i numer dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy, a w przypadku świadczeń przysługujących na dziecko - numer PESEL dziecka oraz, jeżeli występuje, rodzaj, serię i numer dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy.Powołany wyżej rejestr, co wynika z art. 3 ust. 3 u.p.o.U. dotyczy obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy oraz którzy złożyli wniosek, o którym mowa w art. 4 ust. 1 (nadanie numeru PESEL).Stosownie zaś do art. 26 ust. 3i u.p.o.U. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz organ właściwy, w rozumieniu ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, są obowiązani do weryfikacji dalszego prawa do świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-3 i 6, w szczególności na podstawie danych dostępnych z rejestrów publicznych, w tym z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, i z rejestru PESEL. Zatem dane z rejestru PESEL stanowią jeden z podstawowych dowodów, na którym opiera się organ weryfikując prawo do wnioskowanego świadczenia.W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych użyte przez ustawodawcę, w powołanym wyżej art. 26 ust. 3i u.p.o.U. sformułowanie "w szczególności na podstawie danych dostępnych z rejestrów publicznych, w tym z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3" pozwala na stwierdzenie, iż dane z tego rejestru stanowią tylko jeden z możliwych środków dowodowych. Inaczej mówiąc, brak jest podstaw do ograniczenia postępowania dowodowego w tym zakresie wyłącznie do sprawdzenia danych w tym rejestrze, w którym, co istotne, mogą występować błędy bądź mogą być zawarte nieaktualne dane. Ewentualna informacja o utracie statusu legalnego pobytu i statusu UKR w związku ze złożeniem wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (pozyskana ze wspomnianego rejestru) winna być zatem traktowana jako swego rodzaju sygnał, który należy dopiero zweryfikować. Potrzeba jednoznacznego potwierdzenia tego faktu wynika z dotkliwych konsekwencji dla beneficjenta świadczenia, jakie niesie za sobą przyjęcie wystąpienia okoliczności z art. 2 ust. 3 pkt 2 lit. a u.p.o.U. i utraty statusu UKR. Stąd też stwierdzić należy, że nieuprawnionym jest wyprowadzanie kategorycznych wniosków o wystąpieniu okoliczności z art. 2 ust. 3 pkt 2 lit. a, czy też utracie statusu UKR, wyłącznie w oparciu o rejestr Komendanta Głównego Straży Granicznej. (por. wyrok NSA z 13 września 2024 r., I OSK 22263/23; wyroki WSA w Poznaniu z 6 lutego 2025 r., II SA/Po 849/24; z 10 kwietnia 2025 r., II SA/Po 148/25; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).W takiej sytuacji, obowiązkiem organu jest skonfrontowanie informacji wynikających z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3 u.p.o.U., z innymi informacjami urzędowymi, w tym przede wszystkim wynikającymi z rejestru PESEL.W rozpoznawanej sprawie, co już wcześniej wskazano, twierdzenie procedujących w sprawie organów obu instancji, co do braku posiadania przez skarżącego i jego dziecko w okresie od 1 kwietnia do 31 maja 2022 r. statusu legalnego pobytu w Polsce oparte zostało jedynie na podstawie informacji o złożonym przez skarżącego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Podejmując kwestionowane skargą rozstrzygnięcie organy pominęły składane w toku prowadzonego postępowania dokumenty, jak i wyjaśnienia strony skarżącej, w szczególności pominęły fakt: cofnięcia wspomnianego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, wydania decyzji umarzającej postępowanie o udzielenie ochrony międzynarodowej, a także informacji o nadaniu skarżącemu i jego dziecku numerów PESEL i oznaczenia ich statusem cudzoziemca "UKR" - co miało miejsce jeszcze przed przyznaniem świadczenia wychowawczego na omawiany okres. Podkreślić należy, że numery PESEL skarżącego i jego syna M. wskazane były już w formularzu wniosku o przyznanie spornego świadczenia. Cofniecie przez O. U. wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, w świetle art. 2 ust. 5 u.p.o.U., przywracało zatem skarżącemu i jego dziecku legalny status pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od dnia przybycia z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, tj. od 9 marca 2022 r. Nadto, jak wynika również z akt sprawy, status ten trwał nieprzerwanie przez cały okres pobierania świadczenia.Pomimo tego Zakład Ubezpieczeń Społecznych bezpodstawnie, gdyż wbrew powołanemu wyżej art. 2 ust. 5 u.p.o.U., wielokrotnie informował skarżącego, że utracił on wraz z wyżej wskazanym dzieckiem legalny pobyt na terytorium RP w związku ze złożeniem wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej od 23 marca 2022 r. i jednocześnie wzywał do dostarczenia dokumentów aktualnych we wnioskowanym okresie świadczeniowym, które potwierdzałyby legalny pobyt skarżącego i dostęp do rynku pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz legalny pobyt jego syna M.. Jednocześnie organ nie wykazał, że w okresie pobierania przez skarżącego świadczenia wychowawczego zachodziły inne okoliczności, z których wynikałoby, że pobyt skarżącego i jego syna M. przestał być legalny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a wnioskodawca i jego syn utracili status cudzoziemca "UKR".W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę, brak uwzględnienia faktu cofnięcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz brak jakiegokolwiek odniesienia się przez organy do danych wynikających z rejestru PESEL i posiadanego przez skarżącego i jego syna statusu "UKR" zarówno w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego jak i przez cały okres pobierania tego świadczenia, a także do składanych przez skarżącego wyjaśnień w tej kwestii, uznać należy za naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.Reasumując Sąd stwierdza, iż objęta skargą decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 21 marca 2024 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, to jest art. 26 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 1, ust. 5 i ust. 7 u.p.o.U., w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Ponownie rozpatrując sprawę, organ administracji kolejny raz dokona analizy zebranych w sprawie dokumentów, w tym w szczególności informacji z rejestru PESEL. W przypadku ustalenia, że w okresie pobierania przez skarżącego świadczenia wychowawczego nie zachodziły inne okoliczności, z których wynikałoby, że pobyt jego i jego syna M. przestał być legalny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a wnioskodawca i jego syn przez cały okres świadczeniowy mieli status cudzoziemca "UKR", to stosownie do art. 105 § 1 k.p.a., organ zobowiązany będzie do rozważenia wystąpienia przesłanek do podjęcia decyzji o umorzeniu postępowania w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego O. U. na dziecko M. U. w okresie od 1 kwietnia do 31 maja 2022 r.ds., organ zobowiązany będzie do rozważenia wystąpienia przesłanek do podjęcia decyzji o umorzeniu postępowania w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego O. U. na dziecko M. U. w okresie od 1 kwietnia do 31 maja 2022 r.ds