Wyrok - III SA/Wa 168/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - z dnia 17 czerwca 2026
Teza
Uchylono zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Grzybowski, Sędziowie sędzia WSA Hanna Filipczyk, sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku docUchylono zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Grzybowski, Sędziowie sędzia WSA Hanna Filipczyk, sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku doc
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna podatkowa
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tematy
skarga administracyjna
organ podatkowy
podatek dochodowy od osób fizycznych
kontrola administracyjna
Role w sprawie
wnioskodawca
organ podatkowy
Data orzeczenia
17 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Przewodniczący
Hanna Filipczyk
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Pana A. D. zam. w W. (dalej: "Skarżący", "Strona") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS", "organ II instancji") jest postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] sierpnia 2025 r. w sprawie określenia zobowiązania podatkowego za 2019 rok w podatku dochodowym od osób fizycznych.Stan sprawy przedstawia się następująco. Decyzją z [...] sierpnia 2025 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. określił Stronie zobowiązanie podatkowe w kwocie 58.840,00 zł za 2019 rok w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Decyzja została doręczona 18 września 2025 r., w trybie art. 150 § 4 Op.Pismem z 15 października 2025 r. (data nadania przesyłki pocztowej 15 października 2025 r.) Strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] sierpnia 2025 r. W uzasadnieniu wniosku Strona wyjaśniła, że termin do wniesienia odwołania upłynął 2 października 2025 r., natomiast decyzję odebrała dopiero 1 października 2025 r. w Urzędzie Skarbowym W., więc dopiero wtedy uzyskała możliwość zapoznania się z jej treścią. Przy czym, Strona stwierdziła, że w tym dniu nie ustała jeszcze przyczyna uchybienia terminowi. Ze względu na sprawowanie opieki nad przewlekle chorą na [...] żoną, której stan w okresie otrzymania decyzji uległ pogorszeniu. Strona nie miała możliwości skutecznego zapoznania się z treścią decyzji, ani złożenia odwołania w ustawowym terminie. W okresie otrzymania decyzji samopoczucie żony Strony, w związku z chorobą, uległo znacznemu pogorszeniu, żona potrzebowała stale opieki Strony oraz pomocy przy wykonywaniu codziennych czynności, stąd uchybienie terminowi nastąpiło bez winy Strony. W ciągu ostatnich siedmiu dni, kiedy samopoczucie żony się ustabilizowało. Strona przystąpiła do przygotowywania odwołania od decyzji. Do wniosku Strona załączyła kartę informacyjną z hospitalizacji jednodniowej z 31 marca 2025 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu Strona złożyła odwołanie z 15 października 2025 r.Postanowieniem z [...] listopada 2025 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.Po rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. stwierdził, że i) decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] sierpnia 2025 r. została skutecznie doręczona Stronie 18 września 2025 r., w trybie art. 150 § 4 Op. ii) czternastodniowy termin do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1, upłynął 2 października 2025 r. iii) odwołanie natomiast zostało złożone przez Stronę za pośrednictwem Poczty Polskiej 15 października 2025 r. (data nadania przesyłki pocztowej); iv) w przedmiotowej sprawie niewątpliwie nastąpiło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. Strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy Strony, w tym, że w dniu odebrania przez Stronę kopii decyzji nie ustała przyczyna uchybienia terminowi.DIAS zauważył, że 30 września 2025 r. Strona otrzymała kopię decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] sierpnia 2025 r. Oznacza to, że w tym też dniu Strona dowiedziała się o wydaniu decyzji i od tego dnia, pomimo sprawowania opieki nad chorą żoną, miała możliwość zapoznania się z treścią decyzji i złożenia odwołania. Zatem siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, liczony od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, upłynął 7 października 2025 r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Strona złożyła 15 października 2025 r., a więc po upływie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Stwierdzić zatem należy, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, w rozumieniu art. 162 § 2 Op. nie został zachowany.W ocenie DIAS Strona nie uprawdopodobniła, że opieka nad żoną cierpiącą na chorobę [...] uniemożliwiła Stronie wniesienie odwołania od decyzji w ustawowym terminie. Choroba, jak stwierdza DIAS, może przemawiać za brakiem winy w uchybieniu terminowi, gdy jest to choroba nagła, obiektywnie i całkowicie uniemożliwiająca podjęcie działań albo wyręczenie się inną osobą. Choroba musi mieć charakter niespodziewany. DIAS zauważył, że w uzasadnieniu wniosku Strona wskazała, że sprawuje opiekę nad przewlekle chorą na [...] żoną. Z wyjaśnień Strony wynika, że w czasie doręczenia decyzji oraz terminu do wniesienia odwołania, choroba [...] żony Strony nie była chorobą nagłą, na tę chorobę żona Strony cierpi od dłuższego czasu.DIAS ocenił, że Strona miała świadomość, że w stosunku do Niej Naczelnik Urzędu Skarbowego W. prowadził czynności sprawdzające w sprawie wydatkowania przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości na cele mieszkaniowe. W aktach sprawy znajdują się bowiem notatki służbowe: z 23 sierpnia 2024 r. (sporządzona na okoliczność rozmowy telefonicznej z żoną Strony – W. D.) oraz z 9 września 2024 r. i 24 października 2024 r. (sporządzone na okoliczność wizyt Strony w Urzędzie Skarbowym W.), Działania organu pierwszej instancji wskazywały na to, że Strona musiała liczyć się z możliwością wszczęcia przez organ postępowania podatkowego, prowadzenia tego postępowania i wydania stosownej decyzji. W toku postępowania podatkowego Strona nie odbierała kierowanej do Niej korespondencji.DIAS podkreślił, że jak wynika z adnotacji sporządzonej 22 sierpnia 2025 r., w toku rozmowy telefonicznej Strona została poinformowana, że do 29 września 2025 r. zostanie wydana decyzja w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego za 2019 rok w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. Strona została poinformowana również o możliwości wniesienia odwołania od decyzji. Ponadto, pracownik organu podatkowego poinformował Stronę, że Strona nie odbiera żadnej korespondencji, na co Strona wyjaśniła, że nie odbierała korespondencji z powodu wyjazdu. Z powyższego wynika zdaniem DIAS, że Strona miała świadomość, że organ podatkowy prowadził czynności sprawdzające oraz postępowanie podatkowe, stąd we własnym, dobrze pojętym interesie, powinna zadbać o zapewnienie możliwości skutecznego odbioru korespondencji, zapoznania się z kierowanymi do Niej pismami, co zapewniłoby Stronie możliwość złożenia pism procesowych w ustawowym terminie, niezależnie od opieki sprawowanej nad chorą żoną.W ocenie DIAS Strona miała możliwość, np. ustanowienia pełnomocnika, nie tylko ze względu na potrzeby organów podatkowych, lecz także ze względu na swoje bezpieczeństwo prawne. W niniejszej sprawie jednak, pomimo obowiązków związanych z opieką nad chorą żoną. Strona zarówno wtoku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, jak i po otrzymaniu 30 września 2025 r. kopii decyzji z [...] sierpnia 2025 r. nie ustanowiła pełnomocnika, nie zapewniła sobie możliwości skutecznego odbioru korespondencji oraz wniesienia odwołania od decyzji w ustawowym terminie. W świetle powyższego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. uznał, że przedstawione okoliczności wskazują na brak należytej staranności Strony w załatwianiu własnych spraw. Wymagana należyta dbałość w prowadzeniu własnych spraw nakazywała, aby Strona podjęła odpowiednie działania, gwarantujące zabezpieczenie swoich interesów, np. poprzez ustanowienie pełnomocnika, tak aby Strona, pomimo opieki sprawowanej nad chorą żoną, miała wiedzę o toczącym się postępowaniu podatkowym, wydaniu decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego oraz miała możliwość dochowania terminów procesowych, tj. dokonania czynności prawnych w wyznaczonym prawem terminie.Kryterium braku winy wiąże się, w ocenie DIAS, z obowiązkiem Strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy czym, to na osobie zainteresowanej ciąży obowiązek uprawdopodobnienia stosowną argumentacją swojej staranności. Niezłożenie odwołania w terminie ustawowym, spowodowane opieką nad chorą żoną, nie jest dowodem na brak winy Strony w uchybieniu terminowi. Gdyby w sposób należyty Strona zadbała o zapoznanie się z prawidłowo wysłaną korespondencją, miałaby możliwość zrealizowania uprawnienia procesowego do wniesienia odwołania w terminie ustawowym.Reasumując DIAS uznał, że wskazane przez Stronę we wniosku z 15 października 2025 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania argumenty nie odpowiadają kryterium uprawdopodobnienia braku winy - przesłance, która wiąże się z miernikiem dochowania należytej staranności jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy.Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. stwierdził, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] sierpnia 2025 r. Strona bowiem nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez Jej winy.Ponadto zdaniem DIAS, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, Strona złożyła 15 października 2025 r., a więc po upływie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Natomiast przywrócenie terminu do złożenia ww. wniosku jest niedopuszczalne.Powyższe postanowienie zostało zaskarżone poprzez wniesienie 3 stycznia 2026 r. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:• art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 Op poprzez dokonanie błędnej oceny zebranego materiału dowodowego i w konsekwencji uznanie, że Skarżący w sposób niewystarczający uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu,• art. 162 § 1 i § 2 Op poprzez jego nieuzasadnione niezastosowanie w sprawie pomimo zaistnienia przesłanek obligujących organ do przywrócenia terminu do złożenia odwołania.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.Skarga zasługiwała na uwzględnienie.Istotą sporu jest ustalenie, czy sprawowanie opieki nad chorą żoną w warunkach zaostrzenia się objawów choroby w okolicznościach niniejszej sprawy uzasadnia przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zgodnie z art. 162 Op.Zgodnie z art. 162 O.p W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne.W pierwszej kolejności należy przytoczyć stanowisko judykatury dotyczące warunków przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.Jak zasadnie stwierdził NSA w wyroku z dnia 26 marca 2026 r. sygn. akt III FSK 969/25 "Spełnienie wymogu uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu nastąpi, jeżeli zostaną przytoczone okoliczności uzasadniające ten wniosek, tj. wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu. Podkreślić należy, że w każdym przypadku przy ocenie braku winy, jako przesłanki przywrócenia terminu uchybionego przez stronę, należy uwzględniać wymaganie dołożenia należytej staranności człowieka przejawiającego dbałość o swe własne życiowo ważne sprawy. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem".Warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania.Jednocześnie w orzecznictwie podkreśla się, że przy ocenie zastosowania art. 162 § 1 o.p. znaczenie powinna mieć także kwestia pewnego wypośrodkowania w ocenie okoliczności stanowiących podstawę oceny wniosku o przywrócenie terminu, z uwzględnieniem stanowiska dotyczącego zapewnienia stronie drogi do obrony jej praw, które może zrealizować poprzez złożenie odwołania. W ramach tej instytucji prawodawca posługuje się konstrukcją uprawdopodobnienia, co powoduje określone konsekwencje dla oceny sytuacji. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. To środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych, co oznacza, że uprawdopodobnienie wymaga wykazania danej okoliczności w stopniu mniejszym aniżeli jej udowodnienie. (por. min. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2025 r III FSK 659/24).Podkreślić należy, że to wnioskodawca musi wykazać, że przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności była od niego niezależna i obiektywnie nie do przezwyciężenia. Konstrukcja art. 162 § 1 O.p. wskazuje jednoznacznie, że to zainteresowany ma obowiązek przedstawić okoliczności potwierdzające wystąpienie podstaw do przywrócenia terminu. (por. m.in. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2026 r. II FSK 2052/23).Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, organ powinien ocenić, czy przywołane we wniosku okoliczności zasługują na wiarę, a następnie ocenić, czy mogą one uprawdopodobniać brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Oceniając powyższe organ, mając na uwadze zasady logiki i doświadczenia życiowego, powinien zbadać, czy rodzaj i charakter podjętych przez stronę działań może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu należy wypośrodkować, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywrócenia terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości w ocenie przesłanki braku winy, nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw poprzez uniemożliwianie złożenia odwołania. (por. m.in. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2025 r. III FSK 716/24).W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ błędnie zinterpretował pojęcie "choroby nagłej" jako okoliczności uprawdopodobniającej, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy Skarżącego. W konsekwencji nieprawidłowa jest ocena organu, że "choroba [...] żony Strony nie była chorobą nagłą, na tę chorobę żona Strony cierpi od dłuższego czasu".Zdaniem Sądu wskazana przez Skarżącego okoliczność pogorszenia stanu zdrowia żony (zaostrzenie objawów choroby [...] wymagające jego osobistej obecności i stałej opieki nad żoną) może potencjalnie uprawdopodabniać, że uchybienie nastąpiło bez winy Skarżącego. W ocenie Sądu nagłość choroby, mogącą świadczyć o braku winy Strony w niedokonaniu czynności procesowej w terminie, może dotyczyć nie tylko całości choroby jako takiej, ale również nasilenia objawów - w niniejszej sprawie choroby [...] (jej zaostrzenia) w danym/konkretnym terminie (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 grudnia 2025 r. I SA/Ol 450/25).Organ zatem naruszył, co Sąd wyraźnie podkreśla, art. 162 § 1 Op poprzez błędną interpretację okoliczności przedstawionej przez Skarżącego, jako okoliczności, która ze względu na swój charakter (zdaniem organu choroba [...] w fazie nasilenia objawów nie jest chorobą nagłą) nie może uprawdopodobnić, że uchybienie terminowi na wniesienie odwołania nastąpiło bez winy Skarżącego. W konsekwencji organ naruszył także przywołane w skardze art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 Op poprzez dokonanie błędnej oceny zebranego materiału dowodowego w szczególności poprzez uznanie że jest on kompletny i pozwala na wydanie rozstrzygnięcia. Powyższa błędna ocena organu, czyni przedwczesne dalsze ustalenia w sprawie.Kierując się dyspozycją art. 141 § 4 Ppsa w ponownym postępowaniu organ oceni, czy przywołane we wniosku okoliczności zasługują na wiarę tzn. czy zaostrzenie objawów choroby [...] żony nastąpiło w okresie w którym Skarżący powinien dochować terminu na wniesienie odwołania - w tym zakresie organ może rozważyć wystąpienie do Skarżącego o dodatkowe uprawdopodobnienie ww. okoliczności, czy opieka Skarżącego była tak daleko absorbująca, że przy dochowaniu należytej staranności nie mógł dochować ww. terminu - również w tym zakresie organ może rozważyć wystąpienie do Skarżącego o dodatkowe uprawdopodobnienie ww. okoliczności. Oceniając powyższe organ, uwzględni zasady logiki i doświadczenia życiowego.Sąd zwraca uwagę, że przejawem niedochowania należytej staranności nie jest okoliczność nieustanowienia pełnomocnika. Skarżący ma prawo reprezentować się samodzielnie w postępowaniu.W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcie o kosztach podjęto stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ww. ustawy. Rozstrzygnięcie o kosztach podjęto stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ww. ustawy