Wyrok - II SAB/Po 93/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - z dnia 17 czerwca 2026
Teza
Zobowiązano do dokonania czynności. Dnia 17 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędzia WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2026 roku sprawy ze skargi O. B. na przewlekłość Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy I. zobowiązuje Wojewodę do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 24 kwietnia 2025 r., zarejestrowanego podZobowiązano do dokonania czynności. Dnia 17 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędzia WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2026 roku sprawy ze skargi O. B. na przewlekłość Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy I. zobowiązuje Wojewodę do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 24 kwietnia 2025 r., zarejestrowanego pod
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa karna
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
znęcanie / przemoc domowa
Role w sprawie
prokurator
wnioskodawca / wnioskodawczyni
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
17 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Przewodniczący
Arkadiusz Skomra
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (9)
Rozstrzygnięcie
Zobowiązano do dokonania czynności
UZASADNIENIE
O. B. (obywatel [...], zwany dalej "wnioskodawcą" lub "skarżącym") pismem z 6 marca 2026r. wniósł skargę na przewlekłość Wojewody (zwanego dalej "Wojewodą") w sprawie o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celach pracowniczych.Skarżący podniósł zarzut naruszenia:1) art. 7 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku stania na straży praworządności poprzez systematyczne nie podejmowanie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, organ systematycznie ignorował jego ponaglenia i wezwanie do wydania decyzji (wezwanie do usunięcia naruszeń prawa) a więc jego interes nie był należycie uwzględniony przez organ,2) art. 8 k.p.a. poprzez łamanie zasady pogłębiania zaufania do organów państwowych tzn. postępowanie w nieskomplikowanej sprawie trwa powyżej 9 miesięcy nie może wywołać żadnego zaufania do organów władzy publicznej, a także działania organu można traktować jako nierówne traktowanie;3) art. 12 k.p.a. poprzez rażące łamanie fundamentalnej zasady szybkości postępowania, bezczynny, przewlekły i niewnikliwy sposób prowadzenia postępowania ze szkodą materialną i moralną dla skarżącego, gdyż z bezpośredniej winy organu postępowanie trwa powyżej 9 miesięcy zamiast ustawowo przewidzianych 2 miesięcy ( 60 dni);4) art. 35 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki (1-2 miesiące) oraz poprzez systematyczne ignorowanie pism skarżącego;5) art. 36 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zawiadomienia strony o niedotrzymaniu terminu załatwienia sprawy;6) art. 100d ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2022r. o pomocy obywatelom Ukrainy i art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach polegającej na błędnej wykładni a w rezultacie niewłaściwym zastosowaniu tych norm;7) art. 5 ust. 2 dyrektywy 2011/98/UE Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt u pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim poprzez złamanie maksymalnie dopuszczalnego terminu rozpatrywania wniosku, który nie powinien przekraczać pod żadnym pozorem 4 miesięcy;8) art. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana przez organy administracji publicznej i nie mogła być lekceważona przez organ w państwie członkowskim Unii Europejskiej.Skarżący wniósł o:1. stwierdzenie przewlekłości prowadzonego postępowania skutkującej niezałatwieniem w terminie sprawy z wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy,2. stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,3. zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku,4. przyznanie od Wojewody na jego rzecz kwoty 2000 zł na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 157 § 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,5. skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez przeprowadzenia rozprawy,6. zasądzenie od Wojewody na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.W uzasadnieniu skarżący podał, że 27 maja 2025r. złożył kompletny wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu podjęcia pracy. 7 listopada 2025r. złożył ponaglenie, które zostało pozostawione przez Wojewodę bez rozpoznania, bo w jego ocenie zostało wniesione przed terminem. 20 stycznia 2026r, wysłał do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (wezwanie do wydania decyzji), które organ potraktował jako uzupełnienie dokumentów. Podał, że nie stanowi usprawiedliwienia postawy organu – powtarzane od 4 lat – tłumaczenia, że na podstawie art. 100d ust. 1 pkt 1 ustawy z 12 marca 2022r. o pomocy obywatelom Ukrainy, Wojewoda zawiesza terminy załatwienia wniosków obywateli [...] do 4 marca 2027r. Z takim stanowiskiem organu nie można się zgodzić, wobec czego należy podnieść, że skarżący nie jest beneficjentem specustawy o pomocy obywatelom [...], ponieważ nie posiada statusu [...] oraz przyjechał do Polski przed rozpoczęciem wojny na Ukrainie. Zgodnie z art. 1,1 i art. 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, ustawa ta dotyczy wyłącznie obywateli [...] i członków ich rodzin, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium [...], po 24 lutym 2022r. w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Skarżący podał, że organ sprawnie rozpoznał jego ponaglenie ale na wydanie decyzji zabrakło mu czasu. Jego zdaniem działania organu noszą znamiona celowego unikania podjęcia decyzji, co stanowi zaprzeczenie zasady demokratycznego państwa prawnego a jednocześnie nadal pozostaje obawa, że bez dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa międzynarodowego jak i krajowego , dlatego wnosi o przyznanie mu sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł, kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (w/w demonstracyjnie ignorującej postawy organu wobec niego w postępowaniu administracyjnym, systematycznym ignorowaniem wysyłanych przez niego pism). Skarżący podał, że za wydanie pozytywnej decyzji zapłacił [...] zł, natomiast nie otrzymał należytej usługi w ustawodawczo przewidzianym terminie. Żaden Polak nie czeka powyżej 9 miesięcy na wydanie decyzji administracyjnej , to dlaczego jego Wojewoda tak dyskryminuje. Zdaniem skarżącego taka postawa organu może być traktowana jak znęcanie się nad prawami Człowieka i Cudzoziemce w Polsce. Przewlekłość Wojewody bardzo mocno wpływa na jego stan emocjonalny, czuje się w Polsce bezprawny. Bez karty pobytu nie może pojechać na urlop do żony i dziecka zamieszkujących w [...]. Skarżący uzasadniając swoje argumenty powołał się na najnowsze wyroki, w których sądy stwierdzają zarzucaną bezczynność lub przewlekłość organu w sprawach dotyczących obywateli [...] i pozostałych kategorii cudzoziemców. Podał, że organ zamiast podjąć realne działania zmierzające do likwidacji problemów kadrowych uniemożliwiających wydawanie decyzji w terminie, generuje dodatkowe koszty, zlecając radcom prawnym sporządzanie odpowiedzi na skargi na bezczynność i przewlekłość oraz skarg kasacyjnych. Takie działanie stoi w sprzeczności z zasadą ekonomiki procesowej i zaufania obywatela do państwa.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podał, że żądania skarżącego nie zasługują na uwzględnienie z uwagi na obowiązujący stan prawny, Do ich oceny mają zastosowanie przepisy art. 100 d ust. 1 pkt 1 lit a ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zgodnie z którym bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy nie rozpoczyna się a rozpoczęty ulega zawieszeniu do 4.03.2027r. W tym okresie nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie ( art. 100d ust. 3 pkt 1 ustawy). Ponadto w okresie tym organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (art. 100 d ust. 3 pkt 2 ustawy). Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie zawieszenia biegu terminów, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 100 d ust. 4 ustawy).Odnosząc się do stanowiska skarżącego, że nie dotyczą go regulacje art. 100 d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, organ podał, że utrwalone orzecznictwo potwierdza, że zawieszenie biegu terminów dotyczących spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Polski dotyczy spraw wszystkich cudzoziemców a nie tylko obywateli [...], przybywających do Polski w związku z konfliktem zbrojnym.Organ podał, że zarzut braku aktywności jest nieuzasadniony. Organ w okresie od dnia złożenia wniosku przez skarżącego do dnia wniesienia skargi wydał 56 tysięcy rozstrzygnięć w sprawach cudzoziemców. Fakt, że sprawa cudzoziemca nie mogła być rozpatrzona wcześniej nie wynika z zaniechania czynności lub braku staranności organu, lecz z obiektywnych uwarunkować, powiązanych m.in. z konfliktem na Ukrainie, a które przekraczają możliwości organu. Liczba wniosków cudzoziemców stale rośnie. Obsługa cudzoziemców ma nadal charakter nadzwyczajny a w najbliższym okresie wystąpią kolejne okoliczności, które istotnie wpłyną na ten obszar i czas trwania postępowania. Wojewoda nie ma swobody w zwiększeniu zatrudnienia, a także dostosowywania wszelkich rozwiązań organizacyjnych czy prawnych. W takich uwarunkowaniach podążanie potencjału kadrowo – organizacyjnego za rosnącą skalą składanych wniosków w sprawach pobytu cudzoziemców w Polsce jest niemożliwe.Z akt organu wynika, że 24 kwietnia 2025 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] wpłynął wniosek skarżącego o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Celem pobytu wnioskodawcy w Polsce jest wykonywanie pracy. Sprawa wnioskodawcy została natychmiast zarejestrowana pod numerem [...] 27 czerwca 2025r. Wojewoda poinformował wnioskodawcę o wszczęciu postępowania administracyjnego ww. sprawie. Jednocześnie pouczył wnioskodawcę o tym, że w okresie do 30 września 2025r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. W tym okresie nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu do powiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie. Organ podał, że w trakcie gdy rozpatruje wniosek skarżącego, przebywa on w Polsce legalnie.Pismem 7 listopada 2025r. skarżący wniósł ponaglenie na przewlekłość postępowania. Wojewoda pismem z dnia 14 listopada 2025r. pozostawił ponaglenie bez rozpoznania gdyż zostało wniesione przez upływem terminu do załatwienia sprawy ze względu na zawieszenie biegu terminów dotyczących udzielenia zezwolenia na pobyt do 4 marca 2026r. Do dnia rozpoznania przedmiotowej skargi wniosek skarżącego nie został wydany.Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, zwanej dalej "p.p.s.a.") dotyczyła bowiem przewlekłości postępowania. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże w niepełnym zakresie.Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując, jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje m.in. bezczynność oraz przewlekłość prowadzenia postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji administracyjnej, o czym mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd jest zobowiązany do uwzględnienia tych okoliczności sprawy, które mają znaczenie dla wyniku sprawy, choćby nie zostały podniesione w skardze.Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę (w tym także skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.).Złożenie ponaglenia wywiera skutek wyczerpania przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia (art. 52 § 1 p.p.s.a.), a tym samym umożliwia skuteczne wniesienie skargi na bezczynność/przewlekłe prowadzenie postępowania organu pozostającego w zwłoce i niepodejmującego w ustawowym terminie aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w okolicznościach badanej sprawy stosowny tryb został wyczerpany – ponaglenie złożono pismem z dnia 7 listopada 2025r., zatem przed zakończeniem postępowania administracyjnego.Przechodząc do merytorycznego rozpoznania przedmiotowej skargi należy zauważyć, że w niniejszym postępowaniu kluczowym obowiązkiem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze przewlekłość Wojewody rzeczywiście istniała – tak w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania – a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący.Zauważyć należy, iż stan "przewlekłego prowadzenie postępowania" wyodrębniono z dotychczasowego pojęcia "bezczynności" w celu rozszerzenia ochrony prawnej stron przed naruszaniem przez organy terminowego załatwiania spraw. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (a więc w terminie dodatkowym wyznaczonym przez organ). Przewlekłość z kolei odnosi się do oceny sprawności działania organu – w myśl art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. przewlekłe prowadzenie postępowania będzie miało miejsce, jeżeli jest ono prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wówczas, gdy organ nie załatwiając sprawy w terminie, podejmuje czynności opieszale, naruszając zasadę szybkości postępowania z art. 12 k.p.a., a podejmowane przez niego czynności mają charakter pozorny lub nieistotny dla merytorycznego załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia: 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, 3 września 2013 r., sygn. akt II OSK 891/13, 7 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2595/13). Zatem, przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych i zbędnych. Miało to miejsce w niniejszej sprawie.Przechodząc do uwag merytorycznych wyjaśnić trzeba, że 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja ingerująca w bieg terminów załatwiania spraw dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium RP, wprowadzona ustawą z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830). Mocą art. 1 pkt 44 tej ustawy nowelizującej dodano do ustawy o pomocy m.in. art. 100c w brzmieniu: "1. W okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. 2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. 3. W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. 4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.".Następnie cytowana powyżej treść art. 100c ustawy o pomocy została "prolongowana" na kolejny okres w dodanym 28 stycznia 2023 r., z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r., przepisie art. 100d (zob. art. 1 pkt 32 ustawy z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2023 r. poz. 185).W swym pierwotnym brzmieniu art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy przewidywał zawieszenie biegu terminów do 24 sierpnia 2023 r. Kolejne nowelizacje przedłużały ten okres. W dniu 27 czerwca 2023 r. został on przedłużony do 4 marca 2024 r. (art. 12 pkt 5 ustawy z 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2023 r., poz. 1088), w dniu 22 lutego 2024 r. do 30 czerwca 2024 r. (art. 1 pkt 1 ustawy z 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, Dz. U. z 2024 r., poz. 232), w dniu 1 lipca 2024 r. do 30 września 2025 r. (art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2024 r., poz. 854, dalej: "ustawa nowelizująca z 15 maja 2024 r."), zaś w dniu 30 września 2025 r. doszło do jego przedłużenia do 4 marca 2026 r. (art. 10 pkt 1 ustawy z 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, Dz. U. z 2025 r., poz. 1301, dalej: "ustawa nowelizująca z 12 września 2025 r."). Obecnie termin obowiązywania omawianych przepisów został przedłużony do 4 marca 2027 r. (zob. art. 17 pkt 50 ustawy o wygaszeniu, który wszedł w życie 5 marca 2026 r.).Rację miał organ podając, że utrwalone orzecznictwo potwierdza, że zawieszenie biegu terminów dotyczących spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Polski dotyczy spraw wszystkich cudzoziemców a nie tylko obywateli [...], przybywających do Polski w związku z konfliktem zbrojnym.Aktualnie, m.in. w wyrokach z 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24, II OSK 2498/24, II OSK 2737/24 i 2926/24, w wyroku z 28 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2945/24, w wyroku z 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 3096/24, a także w wyrokach z 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2234/24 i II OSK 2243/24, Naczelny Sąd Administracyjny zaprezentował stanowisko, w którym dokonał rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw. Zdaniem NSA należało odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy nowelizującej z 15 maja 2024 r. w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy – jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.Z jednej strony NSA podkreśla, że w utrwalonym i jednolitym orzecznictwie przyjmuje się, iż wykładnia art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy nie narusza zasady proporcjonalności i efektywności ze względu na jedynie epizodyczny (czasowy) charakter tych regulacji, których wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. Sąd argumentował, że czasowe ograniczenie prawa do sądu (i to tylko w wąskim zakresie, tj. dotyczącym skarg na bezczynność oraz przewlekłość w sprawach zezwoleń na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - zob. art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4) trafnie uznawane jest za uzasadnione sytuacją kryzysową związaną z masowym napływem wysiedleńców z Ukrainy w związku z wojną rozpoczętą w dniu 24 lutego 2022 r.Zarazem z drugiej NSA wskazywał na to, że jednak każdorazowo należy dokonywać wykładni powyższych przepisów właśnie przez pryzmat tych wyjątkowych okoliczności, o ile miały one miejsce w dacie rozstrzygnięcia przez sąd I instancji. NSA zastrzegał, że konieczne jest, by sformułowane powyżej oceny dotyczące dopuszczalnego, proporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu, zostały poczynione z uwzględnieniem nadzwyczajnych okoliczności aktualnych na dzień oceny bezczynności lub przewlekłości. Sygnalizowano zatem wprost, że ewentualna istotna zmiana tych okoliczności może doprowadzić do odmiennej oceny spełnienia przesłanki niezbędności wprowadzenia ograniczeń przewidzianych w art. 100d ustawy o pomocy. Rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą bowiem być uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy trwają te okoliczności. Wymóg niezbędności ograniczeń stanowi, obok przesłanek przydatności i proporcjonalności sensu stricto, nieodzowny element testu proporcjonalności (zob. np. wyrok TK z 22 września 2005 r., sygn. akt Kp 1/05, OTK-A 2005/8/93). Konkluzja ta koresponduje również z ogólną zasadą prawa cessante ratione legis, cessat lex ipsa (gdy ustaje przyczyna, dla której wydano ustawę, traci moc sama ustawa).Zdaniem NSA miała miejsce istotna zmiana okoliczności, gdyż ponad dwuletni okres - od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. - należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. Problem bezczynności lub przewlekłości prowadzenia postępowań w określonej kategorii spraw mający swoje źródło w liczbie tych spraw powinien być rozwiązywany przez dostosowanie organizacyjne i kadrowe organów do bieżących potrzeb. Rozwiązanie tej kwestii nie powinno natomiast polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne (art. 100d ustawy o pomocy). Tym bardziej, że chodzi w tym przypadku o regulację szczególną, która w swoim założeniu miała mieć jedynie epizodyczny charakter. Wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych może bowiem prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne" - dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności, lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. Takie rozwiązanie należy ocenić krytycznie nie tylko przez pryzmat art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, lecz również z punktu widzenia konstytucyjnej zasady pewności prawa wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP.W konsekwencji NSA uznał, że nadzwyczajne okoliczności, o których mowa powyżej, nie mogły stanowić podstawy do kolejnego - czwartego z rzędu - przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy po dniu 30 czerwca 2024 r. W związku z tym w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw odmówił zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy nowelizującej z 15 maja 2024 r. w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy, jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wystąpiła sytuacja oczywistej sprzeczności przepisu ustawy z przepisem rangi konstytucyjnej w odniesieniu do art. 100d ust. 1-4 ustawy o pomocy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą w zestawieniu z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1-4 ustawy o pomocy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości-bezczynności bądź przewlekłego działania organu jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu.Trzeba mieć zatem na uwadze, że NSA stwierdził, iż niezgodność art. 100d ustawy o pomocy z konstytucyjną zasadą prawa do sądu zaktualizowała się po 30 czerwca 2024 r.Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą podziela zaprezentowany pogląd NSA, bowiem pozwala on na urzeczywistnienie zasad konstytucyjnych w ramach wymiaru sprawiedliwości, w tym prawa do sądu. Prowadzi to do konieczności - w realiach rozpatrywanego przypadku - odmowy zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy nowelizującej z 15 maja 2024 r., art. 10 pkt 1 ustawy nowelizującej z 12 września 2025 r., a także art. 17 pkt 50 ustawy o wygaszeniu w zakresie, w jakim przedłużono w nich odpowiednio do 30 września 2025 r., 4 marca 2026 r. i 4 marca 2027 r. obowiązywanie okresu zawieszenia biegu terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy, jako oczywiście niezgodnych z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Wynikającej stąd konstatacji nie może zmienić argumentacja przedstawiona przez Wojewodę w odpowiedzi na skargę. Argumentacja ta z jednej strony odnosi się bowiem do okoliczności, takich jak sytuacja migracyjna spowodowana trwającym konfliktem zbrojnym, które zostały już uwzględnione w orzecznictwie sądów administracyjnych, a których wystąpienie doprowadziło do przyjęcia dopuszczalności zawieszenia biegu terminu do załatwienia spraw z art. 100d ustawy o pomocy do 30 czerwca 2024 r. Z drugiej zaś strony Wojewoda powołuje się na zdarzenia przyszłe, jakie może spowodować wprowadzenie rozwiązań przewidzianych w ustawie o wygaszeniu, a które nie mogą być jeszcze uznane za mogące mieć znaczenie dla rozpoznania sprawy niniejszej.W świetle powyższych uwag kluczowe znaczenie dla oceny, czy Wojewoda dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania ma ustalenie, w jakim terminie powinien wydać wnioskowane zezwolenie oraz czy termin ten został przez niego dochowany.Zgodnie z art. 112a ust. 1 i 2 u.c., decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni [ust. 1 – uw. Sądu]. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie [ust. 2 – uw. Sądu]".Skarżący złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu podjęcia pracy 24 kwietnia 2025r. Skarżącego nie wzywano do uzupełnienia braków wniosku. W konsekwencji 60 – cio dniowy termin do załatwienia sprawy wywołanej tym wnioskiem upływał 23 czerwca 2025r. r. Do tego dnia sprawa nie została przez Wojewodę załatwiona, organ pozostawił ponaglenie bez rozpoznania, co pozwala uznać, że już po tym dniu organ ten znalazł się w stanie przewlekłości.Mając powyższe na uwadze działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd uznał, że Wojewoda dopuścił się przewlekloćci o czym orzekł w pkt II. sentencji wyroku. Jednocześnie w pkt I. sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie miesiąca od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, co pozowli na rozpoznanie wniosku.Sąd uznał zarazem, że stwierdzona przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w pkt III. sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a.Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Za rażące naruszenie prawa zostanie bowiem uznane naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy (por. np. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 197/19, CBOSA).Oceniając kwestię rażącego naruszenia prawa należy mieć przede wszystkim na względzie to, że Wojewoda jako organ administracji publicznej działa na podstawie i w granicach powszechnie obowiązującego prawa, co wynika już z art. 7 Konstytucji RP. Nie jest on uprawniony do odmowy zastosowania przepisów rangi ustawowej, nawet gdyby w jego ocenie zaistniała ich oczywista sprzeczność z konstytucyjnie chronionymi wartościami. Wojewoda z tej perspektywy nie miał podstaw do odmowy zastosowania art. 100d ustawy o pomocy. Już tylko to powoduje, iż zarzucanie temu organowi rażącego naruszenia prawa przez skarżącego nie znajduje podstaw.Poza tym okoliczności podnoszone przez Wojewodę – dotyczące zwłaszcza dużej, a w ostatnim czasie dodatkowo istotnie zwiększonej liczby wpływających wniosków cudzoziemców (zwłaszcza z Ukrainy) – nie mogły wprawdzie usprawiedliwiać zaistniałej bezczynności i przewlekłości organu, gdyż są to okoliczności leżące po stronie administracji publicznej, jednak można (a w tym przypadku należy) brać je pod uwagę przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność naruszała prawo w stopniu rażącym – co też Sąd w niniejszej sprawie uczynił. W związku z powyższym zarzuty zgłaszane przez skarżącego w tym zakresie nie miały uzasadnienia. Nie miała miejsce dyskryminacja skarżącego wobec obywateli polskich, gdyż z przyczyn oczywistych nie składają oni takich wniosków. Trudno również doszukać się w niniejszej sprawie znęcania się nad człowiekiem i cudzoziemcem.Sąd nie doszukał się także uzasadnionych podstaw do tego by uwzględnić wniosek skarżącego o przyznaniu od organu sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł, co spowodowało oddalenie skargi w pozostałym zakresie, jak orzeczono w pkt IV. sentencji wyroku. Znajdujący w tym względzie zastosowanie art. 149 § 2 P.p.s.a. ma charakter uznaniowy. Sąd stoi na stanowisku, że brak uznania, iż organ administracji publicznej dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania o charakterze rażącym, nie uzasadnia zastosowania tak drastycznych środków dyscyplinujących. Suma pieniężna czy grzywna, o których mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a., są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, co stanowi zaprzeczenie zasady demokratycznego państwa prawnego, a jednocześnie nadal pozostaje obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (zob. np. wyrok NSA z 28 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 127/20, CBOSA).O kosztach postępowania postanowiono w pkt V. sentencji na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. zasądzając kwotę 100 zł tytułem zwrotu wpisu. zasądzając kwotę 100 zł tytułem zwrotu wpisu