Postanowienie - I GSK 408/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 18 czerwca 2026
Teza
Odrzucono wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku W. K. o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego w sprawie ze skargi kasacyjnej Wojciecha Kaczmarczyka od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 680/24 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 12 grudnia 2023 r. nr 189/CE/D/Odrzucono wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku W. K. o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego w sprawie ze skargi kasacyjnej Wojciecha Kaczmarczyka od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 680/24 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 12 grudnia 2023 r. nr 189/CE/D/
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
odrzucono wniosek
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
18 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Anna Apollo
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Odrzucono wniosek
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem 23 lipca 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 680/24 oddalił skargę W. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 12 grudnia 2023 r. nr 189/CE/D/PG/2023/ARiMR w przedmiocie odmowy udzielenia wsparcia finansowego z tytułu strat w produkcji poniesionych na skutek zastosowania przepisów weterynaryjnych oddala skargęSkarżący wywiódł skargę kasacyjną od tego wyroku.Następnie pismem z 15 maja 2026 r., powołując się na art. 115 § 1 w związku z art. 193 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego w sprawie.Przy tym skarżący kasacyjnie wniósł w trybie art. 106 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu z decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 3 listopada 2025 r., mocą której stwierdzono nieważność decyzji Prezesa ARIMR z 27 listopada 2023 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR z 21 sierpnia 2023 r., w przedmiocie tożsamej pod względem prawnym i zbliżonym pod kątem stanu faktycznego.Prezes ARIMR pismem z 25 maja 2026 r. wniósł o oddalenie wniosku skarżącego kasacyjnie o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego oraz o oddalenie wniosku dowodowego strony.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Wniosek jako niedopuszczalny podlegał odrzuceniu.W pierwszej kolejności należy wskazać, iż w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wyłączone jest stosowanie przepisów art. 115 – 118 p.p.s.a. o postępowaniu mediacyjnym (tak też NSA w postanowieniu z 14 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 710/17).Wyjaśnić należy, iż w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym brak jest przepisów szczególnych regulujących postępowanie mediacyjne. Prawdą jest, że w sytuacji, gdy w postępowaniu kasacyjnym nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, to na podstawie art. 193 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Nie oznacza to jednak, że do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stosuje się art. 115 i następne p.p.s.a. Należy mieć bowiem na względzie, że "odpowiednie" stosowanie przepisów może polegać na zastosowaniu przepisu (lub jego części) wprost, z modyfikacją lub nawet na odmowie zastosowania (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2001 r., sygn. akt III ZP 25/01).Postępowanie mediacyjne charakteryzuje się brakiem związania granicami skargi i możliwością przyjęcia przez strony ustaleń co do sposobu jej załatwienia. Posłużenie się przez ustawodawcę w art. 115 § 1 "postępowanie mediacyjne" sugeruje, że mamy do czynienia z odrębnym postępowaniem, wpadkowym, prowadzonym w ramach postępowania sądowoadministracyjnego. Omawiane postępowanie charakteryzuje się niskim poziomem formalizmu procesowego, elastycznością regulacji oraz dobrowolnością w nim udziału i zakresu podejmowanych czynności. W postępowaniu mediacyjnym wykonywanie obowiązków procesowych jest ograniczone na rzecz aktywności nieformalnych, w których istotną rolę odgrywa komunikacja międzyludzka, budowanie wzajemnego zaufania i szacunku. Ustalenia poczynione w ramach mediacji determinują wynik postępowania sądowoadministracyjnego, wyłączając zarazem potrzebę angażowania się przez sąd w analizę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Ustalenia zawarte w protokole z mediacji stają się wiążące dla wydającego decyzję organu administracji.Takich możliwości w postępowaniu kasacyjnym nie ma, zwłaszcza w świetle związania wynikającego z art. 183 § 1 p.p.s.a. (por. B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 2013, s. 641; B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, 2007, s. 464; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 2012, s. 523; J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz (w:) R. Hauser (red.), M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 2015, s. 722; H. Knysiak-Molczyk (w:) T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 2009, s. 789). Brak możliwości mediacji co do sposobu załatwienia sprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynika również z samego charakteru postępowania kasacyjnego, które nie polega na ponownym rozpoznawaniu sprawy w jej istocie, lecz na ocenie pod kątem legalności zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji. Dlatego, opowiadając się za jednolicie przyjętym w doktrynie stanowiskiem, stwierdzić należy, że na tym etapie postępowania mediacja jest niedopuszczalna.Nie jest też zasadny wniosek o dopuszczenie uzupełniającego dowodu z dokumentu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 3 listopada 2025 r., mocą której stwierdzono nieważność decyzji Prezesa ARMiR z 27 listopada 2023 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARmiR z 21 sierpnia 2023 r. Podkreślenia wymaga, że możliwość przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów dotyczy postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Zgodnie z przepisem, art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Wprawdzie w postępowaniu kasacyjnym, jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, na podstawie art. 193 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jednak nie znaczy to, że do tego postępowania stosuje się art. 106 § 3 p.p.s.a. Ponadto co do zasady rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego jest kontrola ustaleń Sądu I instancji, a nie zastępowanie tego Sądu. Przeprowadzenie po raz pierwszy dowodu z dokumentu w postępowaniu kasacyjnym, w rzeczywistości prowadziłoby do pozbawienia stron jednej instancji sądowej, co byłoby nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą dwuinstancyjności postępowania sądowego, wynikającą z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji, a wyraźnie proklamowaną w art. 176 ust. 1 Konstytucji. Tym bardziej, że celem tej zasady jest m.in. zapobieganie ewentualnym pomyłkom i arbitralności w pierwszej instancji (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r., sygn. SK12/99, OTK 2000, nr 5, poz. 143).Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji., postanowił jak w sentencji