sygn. I OZ 190/26 18 czerwca 2026 Naczelny Sąd Administracyjny

Postanowienie - I OZ 190/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 18 czerwca 2026

Teza
Oddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2026 r. sygn. akt I SA/Wa 2026/25 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 1 paźdzOddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2026 r. sygn. akt I SA/Wa 2026/25 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 1 paźdz
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik oddalono zażalenie
Typ sprawy sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap zażalenie
Tryb posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna kontrola administracyjna
Role w sprawie
odwołujący Skarb Państwa apelujący / skarżący
Data orzeczenia 18 czerwca 2026
Sąd Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący Elżbieta Kremer
Rozstrzygnięcie

Oddalono zażalenie

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2026 r. sygn. akt I SA/Wa 2026/25 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 1 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 16 lutego 2026 r. sygn. akt I SA/Wa 2026/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku M. S., wstrzymał wykonanie decyzji Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 1 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, wydanej na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2021 r., poz. 795) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., w zakresie w jakim decyzja ta stwierdza nieważność rozstrzygnięcia wywierającego skutki prawno-rzeczowe, a więc decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 6 lipca 2010 r. nr [...], sprostowanej postanowieniem z dnia 14 lutego 2011 r. nr [...].Oceniając całokształt okoliczności sprawy, w tym argumenty wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że skarżący dostatecznie uprawdopodobnił, że należy mu udzielić tymczasowej ochrony przed negatywnymi skutkami, jakie mogłoby dla niego wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji Komisji, zanim decyzja ta zostanie oceniona pod względem jej legalności przez WSA w Warszawie. Co istotne decyzja Komisji dotyczy mienia o znacznej wartości, bowiem nieruchomość przy ul. [...] znajduje się w atrakcyjnej lokalizacji na terenie Miasta Stołecznego Warszawy.Zdaniem Sądu, trafnie argumentuje skarżący, że decyzja Komisji ingeruje w sposób istotny w stosunki prawnorzeczowe trwające już od kilkunastu lat. Nie można pominąć tego, że decyzja Komisji w zakresie objętym wnioskiem o wstrzymanie wykonania jest ostateczna i po jej uzewnętrznieniu wywołuje skutki prawne z mocą wsteczną (ex tunc). Obala od daty doręczenia decyzji reprywatyzacyjnej domniemanie legalności i prawidłowości decyzji, której nieważność została stwierdzona.Ponadto, decyzja Komisji wywiera rozszerzone skutki prawne, o których mowa w art. 40 ust. 1 ustawy. Decyzja Komisji stanowi bezpośrednią podstawę do wykreślenia z księgi wieczystej wpisu dokonanego na podstawie skasowanej decyzji reprywatyzacyjnej lub na podstawie aktu notarialnego sporządzonego z uwzględnieniem takiej decyzji reprywatyzacyjnej.W ocenie Sądu, nie można pominąć również, że decyzja Komisji korzysta ze wzmocnionej ochrony w zakresie jej trwałości, ponieważ zgodnie z art. 39a ust. 1 ustawy, stronie nie przysługują przewidziane w odrębnych przepisach środki prawne wzruszenia decyzji dotyczące wznowienia postępowania, uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji.Odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyjaśniono że niewstrzymanie wykonania decyzji Komisji stwierdzającej nieważność decyzji reprywatyzacyjnej w zakresie rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa użytkowania wieczystego mogłoby wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki w postaci utraty przez skarżących praw wpisanych w księdze wieczystej, co w konsekwencji spowoduje wyłączenie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych w sytuacji dalszego obrotu prawnego przedmiotową nieruchomością przez Miasto Stołeczne Warszawa.Mając powyższe na uwadze, w szczególności znaczną wartość przedmiotu postępowania rozpoznawczego (wartość nieruchomości objętej decyzją reprywatyzacyjną), od lat ukształtowane decyzją reprywatyzacyjną stosunki prawnorzeczowe na spornym gruncie, szczególny status prawny decyzji Komisji z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy i wywierane przez nią rozszerzone skutki administracyjnoprawne i cywilnoprawne, potencjalność zmiany stosunków cywilnoprawnych związaną ze sprzedażą nieruchomości przez jej właściciela przed zakończeniem sprawy sądowej - nieodwracalną dla organu administracji publicznej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za zasadne udzielenie skarżącemu wnioskowanej ochrony tymczasowej.Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, zarzucając wydanie rozstrzygnięcia z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez uznanie, że w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyż zdaniem Komisji wynikające z przepisów ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa skutki wykonania decyzji Komisji nie mogą stanowić podstawy do wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji w zaistniałych okolicznościach faktycznych.W związku z powyższym, Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich wniosła o:1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji;2) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.W odpowiedzi na zażalenie M. S. wniósł o jego oddalenie jako bezpodstawnego.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2025 r., sygn. akt I OZ 333/25, I OZ 341/25, I OZ 342/25, I OZ 346/25, I OZ 347/25 i I OZ 376/25).W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego właściwie Sąd I instancji przyjął, że w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 61 § 3 P.p.s.a. i prawidłowo wstrzymał wykonanie decyzji Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 1 października 2025 r. stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 6 lipca 2010 r., sprostowanej postanowieniem z dnia 14 lutego 2011 r., w której orzeczono o ustanowieniu, w trybie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), prawa użytkowania wieczystego do niezabudowanego gruntu o pow. [...]m² oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], położonego w Warszawie przy ul. [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...] na rzecz G. C. w udziale wynoszącym [...] części gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste, M. S. i E. S. w udziale wynoszącym [...] części gruntu oddawanego w użytkowanie wieczyste, na zasadach wspólności ustawowej i M. S. w udziale wynoszącym [...] części gruntu oddawanego w użytkowanie wieczyste.Jak zasadnie wyjaśnił Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, przemawiają za tym skutki prawnorzeczowe, jakie może wywołać zaskarżona decyzja, a które związane są z możliwością wystąpienia przez Prezydenta m.st. Warszawy do sądu wieczystoksięgowego z wnioskiem o wykreślenie z księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości ujawnionych wpisów prawa własności. Możliwość taką przewiduje wprost art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, zgodnie z którym decyzja Komisji, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2, 3 lub 3a oraz ust. 3 ustawy, stanowi podstawę wykreślenia w księdze wieczystej wpisu dokonanego na podstawie uchylonej decyzji reprywatyzacyjnej (...) lub na podstawie aktu notarialnego sporządzonego z uwzględnieniem uchylonej decyzji reprywatyzacyjnej (...) oraz stanowi podstawę wpisania jako właściciela odpowiednio m.st. Warszawy albo Skarbu Państwa. Przepisu art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece nie stosuje się.W konsekwencji może dojść do wykreślenia wpisów prawa własności aktualnego właściciela i wpisania jako właściciela Miasta Stołecznego Warszawy. W następstwie czego istnieje potencjalna, a nawet realna możliwość zbycia nieruchomości przez podmiot publiczny, który jako właściciel będzie mógł swobodnie dysponować nieruchomością. Z uwagi zatem na przedstawione przez skarżącego skutki, jakie może wywołać zaskarżona decyzja zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie instytucji ochrony tymczasowej. Potencjalność zaistnienia zmiany stosunków cywilnoprawnych, które mogą powstać, w tym nie wykluczając zmian stosunków własnościowych, jest okolicznością przemawiającą za wstrzymaniem jej wykonania, bowiem w przypadku uwzględnienia skargi, organ nie będzie mógł – przy użyciu dostępnych mu środków prawnych – cofnąć skutków tych zmian jednostronną czynnością (aktem). Tego rodzaju działanie może z kolei spowodować, że skarżący nie odzyska przysługującego mu prawa do przedmiotowej nieruchomości.Należy także zwrócić uwagę na szczególne okoliczności, które przemawiają za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu jest bowiem wiadome, że skargę na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 1 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 6 lipca 2010 r. nr [...], sprostowanej postanowieniem z dnia 14 lutego 2011 r. nr [...], w której orzeczono m.in. o ustanowieniu, w trybie art. 7 ust. 2 dekretu, prawa użytkowania wieczystego do niezabudowanego gruntu o pow. [...]m² oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], położonego w Warszawie przy ul. [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...], która jest przedmiotem skargi M. S. w niniejszej sprawie (I SA/Wa 2026/25) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie również E. S. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 2067/25, a następnie postanowieniem z dnia 5 lutego 2026 r. Sąd I instancji uwzględnił wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania ww. decyzji z dnia 1 października 2025 r. nr [...]Ponadto, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęły skargi M. S. i E. S. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 17 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 1 marca 2012 r. nr [...], w której orzeczono w pkt I o zmianie za zgodą stron – E. S. i M. S. ostatecznej decyzji Prezydenta m. st. Warszawy nr [...] z dnia 6 lipca 2010 r. o ustanowieniu, w trybie art. 7 ust. 2 dekretu, prawa użytkowania wieczystego do niezabudowanego gruntu o pow. [...]m² oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], położonego w Warszawie przy ul. [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...] na rzecz M. S. i E. S. w udziale wynoszącym [...] części gruntu, na zasadach wspólności ustawowej oraz M. S. w udziale wynoszącym [...] części gruntu oraz w pkt II o pozostawieniu pozostałych punktów decyzji Prezydenta m. st. Warszawy nr [...] z dnia 6 lipca 2010 r., bez zmian. Sprawa ze skargi M. S. została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 2024/25, a sprawa ze skargi E. S. pod sygn. akt I SA/Wa 2025/25.Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 10 lutego 2026 r. uwzględniając wniosek M. S. (w sprawie I SA/Wa 2024/25), wstrzymał wykonanie decyzji Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 17 września 2025 r. nr [...].Również w sprawie I SA/Wa 2025/25, po rozpoznaniu wniosku E. S., Sąd I instancji wstrzymał wykonanie decyzji Komisji z dnia 17 września 2025 r. nr [...] (postanowienie z dnia 25 lutego 2026 r.). Na postanowienie z dnia 25 lutego 2026 r. Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich wniosła zażalenie, które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 czerwca 2026 r. sygn. akt I OZ 226/26.Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.., orzekł jak w sentencji.