Wyrok - II SA/Bk 350/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku - z dnia 18 czerwca 2026
Teza
Uchylono decyzję I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Emilia Jarząbska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Sz. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 9 lutego 2022 r. nr 2001-IOD.48.95.2021 w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającUchylono decyzję I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Emilia Jarząbska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Sz. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 9 lutego 2022 r. nr 2001-IOD.48.95.2021 w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzając
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
18 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Przewodniczący
Elżbieta Lemańska
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
Skarga została wywiedziona na tle następujących zdarzeń.W dniu 24 sierpnia 2021r. w Oddziale Celnym Drogowym w Kużnicy, w trakcie kontroli pojazdu marki MAN nr rej. [...] wraz z naczepą marki KRONE SDR27 o nr rej. [...], którym kierujący wykonywał przewóz drogowy towarów (słodyczy) o wadze 13.754,08 kg (wg. dokumentu przewozowego CMR), dokonano pomiaru parametrów pojazdu, w tym dynamicznego ważenia nacisków osi. Ważenie pojazdu wraz z naczepą o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, odbyło się na przejściu drogowym zgodnie z postanowieniami art. 41 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 o drogach publicznych (Dz.U. z 2020r., poz. 470 ze zm.). W wyniku dwukrotnego ważenia stwierdzono przekroczenie o 800 kg dopuszczalnego nacisku na drugiej osi napędowej pojazdu, co stanowi przekroczenie o 6,96% dopuszczalnej wartości nacisku. Zmierzony nacisk na drugą oś pojazdu wyniósł przy drugiej próbie 12.300 kg, podczas gdy nacisk dopuszczalny nie mógł przekroczyć 11.500 kg. Powyższe zostało stwierdzone w protokole kontroli z 24 sierpnia 2021r., nr 00000286/W/2021, w którym ustalono m.in., iż pojazd jest nienormatywny i nie posiada wymaganego zezwolenia kat. V. Z treści protokołów kontroli (ww. oraz o nr 00000285/W/2021) wynika również, że pomiaru nacisków osi z upoważnienia Naczelnika UCS, dokonano przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typu PIVOTEX (nr seryjny 200315/A), posiadającej świadectwo legalizacji Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Białymstoku nr WUM.676.2020.2 z 4 czerwca 2020r. Z treści protokołów wynika również, że podmiotem wykonującym przewóz był S., zaś kierującym pojazdem E. B. Kierowca nie wniósł uwag do wskazanych protokołów kontroli.Decyzją z 6 grudnia 2021r., nr 318000-COC1.48.391.2021.KK, Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku (organ I instancji) nałożył na skarżącego S. M. jako podmiot wykonujący przejazd pojazdem nienormatywnym karę pieniężną w kwocie 6.000 zł za brak zezwolenia kategorii V. Kara została nałożona na podstawie art. 140aa ust.1 ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2021, poz. 450 ze zm.)Decyzją z 9 lutego 2022r., nr 2001-IOD.48.95.2021 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku nie uwzględniając odwołania S. M. wniesionego od decyzji organu I instancji, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wyjaśnił, że z treści załącznika nr 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021r., poz. 450 ze zm, dalej: "p.r.d.") wynika, że pojazdy nienormatywne o naciskach osi przekraczających dopuszczalne, mogą poruszać się po drogach na podstawie zezwolenia kategorii V. Z kolei z treści art. 64d ust. 2 pkt 1 p.r.d. wynika natomiast, że zezwolenie kategorii V można uzyskać tylko w zakresie przewozu ładunku niepodzielnego. Z uwagi na okoliczność, ze przewożony towar byt podzielny, skarżący nie mógłby uzyskać tego zezwolenia. Przepis art. 140aa ust. 1 p.r.d. przewiduje nałożenie kary pieniężnej zarówno za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez wymaganego zezwolenia, jak i za przejazd takich pojazdów niezgodnie z warunkami określonymi dla odpowiedniego zezwolenia. Tym samym, w ocenie DIAS, organ I instancji prawidłowo nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 6.000 zł, zgodnie z brzmieniem art. 140ab ust. 1 pkt 3 ppkt a p.r.d. Podniósł, że odpowiedzialność przewoźnika ma charakter obiektywny. Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego przewóz w przypadku wystąpienia skutku zakazanego ustawą i to niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia. Organy administracji ustalają jedynie, czy doszło do naruszenia przepisów ustawy. W przypadku stwierdzenia naruszeń, po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej. Wskazał, że przepisy stwarzają zatem domniemanie odpowiedzialności przewoźnika wykonującego przejazd, przy czym ustawodawca umożliwił obalenie tego domniemania w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 140aa ust. 4 p.r.d. W ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie strona przedstawiła jedynie ogólną argumentację, wskazującą na możliwość zastosowania tego artykułu. Nie wskazała jednak żadnych dowodów w tym zakresie. Samo równomierne rozłożenie ładunku przy braku możliwości bezpośredniego uczestniczenia w załadunku nie świadczy o dochowaniu należytej staranności, gdyż nie jest to równoznaczne ze spełnieniem innych norm, np. w zakresie dopuszczalnych nacisków osi. O dochowaniu należytej staranności nie świadczy również, zdaniem DIAS, wyjaśnienie udzielone organowi I instancji przez załadowcę – A. Sp. z o.o, z którego wynika m.in., że: załadowany na naczepę towar nie był zabezpieczony pasami, gdyż kierowca nie posiadał na wyposażeniu samochodu pasów zabezpieczających. To po stronie przewoźnika leży obowiązek właściwego wyposażenia samochodu, aby przewożony towar nie uległ uszkodzeniu czy przesunięciu. Nadto kierowcy nie są wpuszczani bezpośrednio na magazyn, jednakże mają możliwość obserwacji prowadzonego załadunku i zgłaszania ewentualnych uwag magazynierom z pozycji doku załadunkowego, gdyż jest tam wyznaczone miejsce dla kierowców, które umożliwia taką obserwację i korygowanie sposobu załadunku. Pracownik ładujący towar przed załadunkiem rozmawiał z kierowcą, czy palety mają zostać rozłożone w jakiś szczególny sposób na naczepie, ale nie otrzymał żadnej instrukcji przed załadunkiem. Magazynierzy ustawiają palety równomiernie w naczepie, tak aby pojazd po załadunku towaru nie stał się pojazdem nienormatywnym. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że podmiot wykonujący przewóz powinien wykazać, co uczynił dla zapewnienia wykonywania przewozu zgodnie z prawem oraz, że nic więcej zrobić nie mógł, zaś to co zrobił, pozwalało mu pozostać w uzasadnionym przekonaniu, iż nie naruszy prawa (np. dokonał uprzedniego pomiaru nacisków osi pojazdu i posiada na to stosowną dokumentację). W przedmiotowej sprawie takich dowodów nie przedstawiono. W ocenie DIAS, strona nie wykazała również wystąpienia okoliczności nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonych naruszeń, a których doświadczony i profesjonalny podmiot organizując przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie byłby w stanie przewidzieć.Wyrokiem z 8 czerwca 2022r. o sygn. II SA/Bk 246/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę S. M. na powyższą decyzję ostateczną o wymierzeniu kary pieniężnej.W ocenie Sądu I instancji zarzuty skargi koncentrują się przede wszystkim na naruszeniu przepisów postępowania. Poza ogólnym określeniem przez pełnomocnika zarzutu sprowadzającego się do podważania dowodów z ważenia pojazdu w postaci protokołów kontroli, pełnomocnik nie wskazał, na czym rzekomo miałoby polegać naruszenie przepisów § 7 - § 9, § 19 - § 21, § 5 pkt 4, § 11 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Gospodarki z 25 września 2007r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawozdań wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, (Dz.U. z 2007r. Nr 188 poz. 1345). Podkreślił, iż posiadanie przez wagi typu PIVOTEX nr seryjny 200315/A i nr seryjny 201917/1 ważnych świadectw legalizacji oznacza, że spełniają one wszystkie warunki określone w rozporządzeniu. Okoliczność, że kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym nie wynika z uznaniowości organu. Jest to okoliczność obiektywna stwierdzona na podstawie dwóch ważeń wagami posiadającymi ważne świadectwa legalizacji ponownej. Wskazał, że zarówno przepisy ustawy z 11 maja 2001r. - Prawo o miarach (tj. Dz.U. z 2016r., poz. 884, z późn. zm.), jak również przepisy wydanego na podstawie tej ustawy rozporządzenia w sprawie wymagań, nie zobowiązują użytkowników wag z ważną legalizacją do analizy pomiaru oraz do podawania danych dotyczących niepewności pomiaru. W przypadku wagi podlegającej prawnej kontroli metrologicznej w zakresie legalizacji, zaopatrzonej w ważny dowód legalizacji przepisy regulujące zagadnienie prawnej kontroli metrologicznej zobowiązują użytkownika do przestrzegania wymagań w zakresie warunków stosowania tego przyrządu pomiarowego. Powyższe wskazuje jednoznacznie, że pomimo twierdzeń strony o posiadaniu dużego doświadczenia w załadunku, towar został załadowany w taki sposób, ze przekroczono wartości na jednej z osi pojazdu. W ocenie WSA w skarżonej decyzji w sposób wystarczający opisano stan faktyczny sprawy oraz wyczerpująco uzasadniono rozstrzygnięcie organu, powołując przy tym zastosowane przepisy prawa.Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący S. M..Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 lutego 2026 r. wydanym pod sygn. II GSK 1979/22 po rozpoznaniu skargi kasacyjnej uchylił wyrok sądu I instancji z 8 czerwca 2022r. i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpatrzenia odstępując w całości od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.W uzasadnieniu wyroku kasacyjnego NSA uznał za uzasadnione zarzuty kasacyjne wskazujące na naruszenia procesowe, które doprowadziły do niewłaściwego (co najmniej przedwczesnego), przypisania skarżącemu kasacyjnie odpowiedzialności za delikt administracyjny w postaci kary pieniężnej.NSA podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym nałożenia sankcji administracyjnej organ administracyjny zobowiązany jest do ustalenia bez najmniejszej wątpliwości, że do naruszenia prawa w istocie doszło. Ciężar wykazania powstania naruszenia norm prawa administracyjnego obciąża zatem organ, co oczywiście nie zwalnia strony z obowiązku współpracy z organem w ramach zasady koniecznego współdziałania przy wyjaśnieniu istoty sprawy. Zatem prawidłowe ustalenie, zgodnie z zasadami postępowania regulowanymi w art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a., rzeczywistych nacisków osi pojazdu na drogę, powinno stanowić podstawę stwierdzenia ewentualnego przekroczenia norm określających ich maksymalny, dopuszczalny prawnie poziom. Organ ma zatem dokonać odpowiednich ustaleń faktycznych na podstawie stosownych środków dowodowych. W tym konkretnie przypadku chodzi więc o wagi, które pozwalają ustalić jaki jest rzeczywisty nacisk osi pojazdu na drogę. Skoro to przy pomocy wagi organ ma wykazać zaistnienie określonego stanu faktycznego (wielkości nacisku osi na drogę), to ma obowiązek zapewnić takie jej działanie oraz taki poziom pewności pomiaru, by nie istniały żadne wątpliwości co do tego, że uzyskane rezultaty ważenia są prawidłowe i mogą służyć jako wystarczający materiał dowodowy do stwierdzenia wystąpienia przekroczenia, z którym wiąże się sankcja administracyjna.NSA stwierdził, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA wskazał jedynie, że posiadanie przez wagi typu PIVOTEX nr seryjny 200315/A i nr seryjny 201917/1 ważnych świadectw legalizacji oznacza, że spełniają wszystkie warunki określone w rozporządzeniu. Wskazał ponadto, że zarówno przepisy ustawy z 11 maja 2001r. Prawo o miarach, jak również przepisy wydanego na podstawie tej ustawy rozporządzenia w sprawie wymagań, nie zobowiązują użytkowników wag z ważną legalizacją do analizy pomiaru oraz do podawania danych dotyczących niepewności pomiaru.W ocenie NSA Sąd I instancji nie dostrzegł, a przez to wadliwie ocenił okoliczności sprawy, że ustalenie rzeczywistej wagi określonego ładunku bądź nacisku ładunku na pewną powierzchnię, wymaga użycia odpowiedniej wagi. Ze względu jednak np. na różne parametry wagi, warunki jej użycia, sposób zamontowania, albo warunki pogodowe, pomiary ważenia prowadzić mogą do otrzymania wyników odbiegających od rzeczywistych wartości. W związku z tym urządzenia tego rodzaju przechodzą prawną kontrolę metrologiczną na podstawie ustawy z 11 maja 2001r. Prawo o miarach, która stosownie do art. 4 pkt 9 jest działaniem zmierzającym do wykazania, że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania określone we właściwych przepisach. Tylko urządzenia, które przeszły określone sprawdzenie przez służby metrologiczne, mogą być użyte w ramach postępowania administracyjnego. Dowodem legalizacji, tj. dowodem zastosowania stosownej weryfikacji urzędowej, jest zaś świadectwo legalizacji lub cecha legalizacyjna, umieszczane na przyrządzie pomiarowym (wadze), poświadczające dokonanie legalizacji.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonanie urzędowego sprawdzenia metrologicznego i posiadanie świadectwa legalizacji (pierwotnej bądź ponownej) nie oznacza jednak jeszcze, że każdy pomiar przy użyciu tego urządzenia odpowiada rzeczywistej wadze danego ładunku lub nacisku na oś. W zależności bowiem od pewności, powtarzalności i niezmienności dokonywanych pomiarów urządzenia pomiarowe (w tej sprawie wagi do ważenia pojazdów w ruchu), kwalifikowane są do różnych klas z punktu widzenia ich precyzji (dokładności). W warunkach użytkowych (nielaboratoryjnych) trudno jest bowiem uzyskać pomiar całkowicie zbieżny z rzeczywistym stanem (por. m.in. wyrok NSA z 12 października 2023r., sygn. akt II GSK 737/23).NSA wskazał, że zgodnie z § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 25 września 2007r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. Nr 188, poz. 1345 ze zm.), w zależności od odchylenia dopuszczalnego każdego obciążenia osi od skorygowanego obciążenia osi i statycznego obciążenia osi pojazdu dwuosiowego, rozróżnia się cztery klasy dokładności wag, przy pomiarze obciążenia osi oznaczane jako A, B, C i D (od najbardziej dokładnych po mniej dokładne). Zgodnie zaś z § 20 ust. 2 powołanego rozporządzenia, odchylenie dopuszczalne każdego obciążenia osi określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. Przepisy przewidują zatem odpowiednie klasyfikowanie danej wagi, w zależności od tego jak bardzo zbliżone do rzeczywistego są jej wskazania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził przy tym, że jakkolwiek z § 1 wynika, że to rozporządzenie służy określeniu:1) wymagań w zakresie konstrukcji, wykonania, materiałów, charakterystyk metrologicznych oraz warunków właściwego stosowania wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu;2) szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu;3) sposobów i metod przeprowadzania badań i sprawdzeń, o których mowa w pkt 2,to jednak nie można przyjąć, że jego regulacje nie mają znaczenia w sprawie, w której wykorzystywana jest waga w celu ustalenia określonej masy, służącej następnie do stwierdzenia wystąpienia sankcjonowanego administracyjne przekroczenia nacisków osi (to twierdząc nawiązał do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 sierpnia 2024r., sygn. akt II GSK 472/24)NSA zauważył, że wpływ regulacji zawartej w rozporządzeniu na sferę dokonywanych pomiarów potwierdza również przewidziany w rozporządzeniu sposób dokonywania metrologicznej weryfikacji wag, uwzględniający błąd dopuszczalnego prawnie pomiaru wskazany w załączniku. Przeprowadzona ocena metrologiczna wagi i jej zakwalifikowanie do odpowiedniej klasy dokładności świadczy zatem o tym, że sprawdzenie dało wyniki, które mieszczą się w granicach dopuszczonych przez prawo błędów pomiaru, przez co można uznać, że waga działa z punktu widzenia prawa prawidłowo. Trudno jest jednak oczekiwać, aby każda waga, zainstalowana w różnych miejscach i warunkach, dokonywała takich samych pomiarów (tak precyzyjnych) jak waga działająca w warunkach laboratoryjnych, bez wpływu czynników zewnętrznych. Zaszeregowanie wagi do określonej klasy dokładności jest prawnym kryterium potwierdzającym, że uzyskiwany z jej wykorzystaniem wynik, będzie mniej lub bardziej dokładny, zbliżony do rzeczywistego, co jest z kolei uznawane przez prawo jako dopuszczalne, z racji wskazanych trudności uzyskania wskazań zawsze zgodnych z rzeczywistymi wartościami. Jeżeli wskazania wag miałyby być, po przejściu prawnej kontroli metrologicznej, zawsze takie same jak rzeczywiste wartości, zbędne byłoby dzielenie wag na klasy dokładności, zależne od zmieszczenia się w trakcie kontroli metrologicznej w dopuszczonych przez prawo granicach błędu w trakcie wszystkich przeprowadzonych ważeń kontrolnych.Sąd I instancji okoliczności tych nie dostrzegł, a przez to wadliwie ocenił okoliczności sprawy. Tym samym nie była wystarczająca przywołana przez Sąd I instancji bez systemowego i pogłębionego odniesienia, okoliczność, że sam tylko fakt przejścia kontroli metrologicznej, automatycznie czyni uzyskany wynik zawsze wiarygodnym i mogącym służyć do ustalenia przekroczenia, bez konieczności stosowania ewentualnych korekt.Skarżąca kasacyjnie trafnie zatem podnosi, że Sąd I instancji naruszył obowiązek pełnego, rzetelnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, w tym niedostatecznie wnikliwie dokonał oceny zgromadzonego przez organ materiału dowodowego w kontekście prawidłowości dokonanych pomiarów nacisków osi. Z podanych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny z uwagi na fakt wadliwie przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. na podstawie art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.NSA zalecił aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA uwzględnił ocenę prawną wyrażoną powyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny i ponownie dokonał kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji organu odwoławczego.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;Skarga podlegała uwzględnieniu.Kontrola sądowoadministracyjna, zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako P.p.s.a.) dotyczy legalności działalności administracji publicznej, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, a także ocenić wpływ ewentualnego naruszenia na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 P.p.s.a).W sprawie podkreślenia wstępnego wymaga, że badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, obecny skład orzekający sądu administracyjnego I instancji, orzeka w warunkach związania wykładnią prawa dokonaną przez NSA w wyroku z dnia 17 lutego 2026r. sygn. akt II GSK 1979/22. Zgodnie z treścią przepisu art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w przytoczonym art. 190 P.p.s.a. należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna o charakterze wiążącym może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego jak i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii właściwego zastosowania konkretnego przepisu w odniesieniu do przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, podjętego w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2017 r. sygn. akt II GSK 1306/16). Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Rozpoznając ponownie sprawę i mając na uwadze przytoczoną wyżej ocenę prawną sprawy wyrażoną przez NSA, sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 9 lutego 2022r.(znak 2001-IOD.48.95.2021) a także poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku z 6 grudnia 2021r.(Nr318000COC!.48.391.2021.KK) zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego w stopniu obligującym Sąd do wyeliminowania obu decyzji z obrotu prawnego.Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja nakładająca na skarżącego jako podmiot dokonujący przewozu karę pieniężną w wysokości 6 000 złotych z tytułu ujawnionego przekroczenia nacisku na drugiej osi pojazdu o 800 kg tj. w 6.96%. Stosownie do art. 41 ust.1 ustawy o drogach publicznych, po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z uwzględnieniem art. 41 art.1 oraz z wyjątkiem określonym w art. 41b ust.1 ustawy, które to wyjątki nie dotyczą spornego przewozu. Stwierdzony kontrolnie nacisk na drugiej osi pojazdu skarżącego wyniósł 12 300 kg przy limicie 11 500 kg. Pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, w świetle definicji z art. 2 pkt 35 a ustawy Prawo o ruchu drogowym, jest pojazdem nienormatywnym a stosownie do treści art. 64 ust.2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I. Jest bezspornym, że przewożony przez skarżącego ładunek nie był ładunkiem niepodzielnym (słodycze) a pojazd nie mógł być objęty zezwoleniem kategorii I, gdyż ono dotyczy jedynie pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego albo zespołu pojazdu składającego się z pojazdu wolnobieżnego lub ciągnika rolniczego i przyczepy specjalnej.Zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do kwestii prawidłowości kontrolnego ważenia środka transportu przewoźnika wraz z ładunkiem w dniu 24 sierpnia 2021r. w Oddziale Celnym w Kużnicy. Na istotność prawidłowości procesu ważenia pojazdów dla miarodajnego i prawotwórczego ustalenia zaistnienia przesłanki przekroczenia dopuszczalnych nacisków pojazdu na osie, wymiarów lub rzeczywistej masy całkowitej ważonych i mierzonych pojazdów, zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wiążącej ocenie prawnej, przy czym ocena prawna NSA wyrażona w niniejszej sprawie odzwierciedla wielokrotnie prezentowane w orzecznictwie NSA stanowisko w przedmiocie decyzyjnego wymierzania administracyjnych kar pieniężnych za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym (vide, między innymi, wyrok NSA z 28 maja 2024 r., sygn. akt II GSK 2135/23; wyrok NSA z 21 maja 2024 r., sygn. akt II GSK 315/21; wyrok NSA z 12 października 2023 r., sygn. akt II GSK 2094/22; wyrok NSA z 12 października 2023 r., sygn. akt II GSK 737/23, wyrok NSA z 28 sierpnia 2024r., sygn. akt II GSK 472/24).W tego rodzaju postępowaniach organ administracyjny zobowiązany jest do ustalenia bez najmniejszej wątpliwości, że do naruszenia prawa w istocie doszło. Ciężar wykazania powstania naruszenia norm prawa administracyjnego obciąża zatem organ, co oczywiście nie zwalnia strony z obowiązku współpracy z organem w ramach zasady koniecznego współdziałania przy wyjaśnieniu istoty sprawy. Z § 5 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia wynika, że dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2-14, nie może przekraczać 11,5 tony. Z kolei § 5 ust. 4 ww. Rozporządzenia wskazuje, że w przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1-3 oraz ust. 5, są wartości rzeczywiste nacisków osi. To zatem prawidłowe ustalenie, zgodnie z zasadami postępowania regulowanymi w art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a., rzeczywistych nacisków osi na drogę, powinno stanowić podstawę stwierdzenia ewentualnego przekroczenia norm określających ich maksymalny, dopuszczalny prawnie poziom. Organ ma zatem dokonać odpowiednich ustaleń faktycznych na podstawie stosownych środków dowodowych. W tym konkretnie przypadku chodzi więc o dowód z wyników ważenia dokonanych wagą zalegalizowaną i sprawną oraz właściwie i w odpowiednich warunkach obsłużoną. Tylko taki dowód pozwala obiektywnie ustalić, jaki jest rzeczywisty nacisk osi pojazdu na drogę. Skoro to przy pomocy wagi organ ma wykazać zaistnienie określonego stanu faktycznego ( tu wielkości nacisku osi pojazdu na drogę), to ma obowiązek zapewnić takie jej działanie oraz taki poziom pewności pomiaru, by nie istniały żadne wątpliwości co do tego, że uzyskane rezultaty ważenia są prawidłowe i mogą służyć jako wystarczający materiał dowodowy do stwierdzenia wystąpienia przekroczenia, z którym wiąże się sankcja administracyjna.W kontrolowanej sprawie NSA przesądził, że okoliczność, że dane urządzenie wagowe przeszło urzędowe sprawdzenie metrologiczne i posiada świadectwo legalizacji (pierwotnej, czy ponownej) nie oznacza jeszcze, że każdy pomiar tym urządzeniem dokonany odpowiada rzeczywistej wartości danego ładunku, czy nacisku na przedmiot a zatem, że każde wskazanie tego urządzenia zawsze powinno być uznane za prawidłowe w sprawie o wymierzenie kary pieniężnej. NSA zwrócił uwagę na normatywne rozróżnienie klas dokładności wag, przy pomiarze obciążenia osi, oznaczane jako A,B,C i D (od najbardziej dokładnych do mniej dokładnych), co wynika z przepisów Rozporządzenia Ministra Gospodarki z 25 września 2007r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2007r., poz. 1345). Nie ulega przy tym wątpliwości, że ww. rozporządzenie określa również warunki właściwego stosowania urządzeń wagowych, między innymi wyposażenia stanowiska kontrolnego w pomost stacjonarny dla wag stacjonarnych czy pomost przenośny dla wag przenośnych, wyposażenia stanowiska kontrolnego w urządzenie drukujące, umieszczenia pomostu w odpowiednim miejscu, odpowiednich parametrów technicznych zespołu najazdowego, wskazania nazwy lub znaku producenta wagi, klasy jej dokładności dla sumarycznej masy pojazdu, minimalnego i maksymalnego obciążenia wagi, wskazania klasy dokładności wagi przy pomiarze obciążenia osi.W kontrolowanej sprawie niewątpliwie doszło do naruszenia przepisów procesowych przy kontrolnym pomiarze wielkości nacisku na osie ważonego pojazdu, przy czym podkreślić należy, że ważenia kontrolnego dokonano dwukrotnie, przy użyciu dwóch różnych wag, co potwierdzają dwa różne numery seryjne urządzeń wagowych zapisane w protokołach z ważenia i za każdym razem uzyskując inny wynik ważenia.Z akt administracyjnych wynika bowiem, że dokonano dwóch ważeń pojazdu skarżącego, których wyniki utrwalone zostały w dwóch protokołach o numerze 00000285/W/2021 i o numerze 00000286/W/2021. W protokołach tych podano, że do ważenia użyto wagi samochodowej do ważenia pojazdu w ruchu (t.j. do pomiaru dynamicznego) tego samego typu tj. typu PIVOTEX, lecz nie wskazano czy była to waga stacjonarna czy przenośna. Nie wskazano również jakie były parametry strefy ważenia, które – w świetle zapisów Rozporządzenia, uzależnione są od rodzaju wagi. Tymczasem z protokołów ważenia wynika, że do ważenia pierwszego i drugiego użyto dwóch różnych wag. Pierwszego ważenia dokonano wagą o numerze seryjnym 200315/A (vide: protokół nr 00000285/W/2021), drugiego ważenia natomiast wagą o numerze seryjnym 201917/1 (vide: protokół nr 00000286/W/2021). Ze świadectw legalizacji tych wag, które organ przedłożył dopiero na etapie postępowania sądowoadmistracyjnego przy odpowiedzi na skargę, wynika, że numer fabryczny wagi 200315/A, przy użyciu której dokonano pierwszego ważenia, odpowiada wadze Pivotex, natomiast numer fabryczny wagi o numerze seryjnym 201917/1, przy użyciu której dokonano drugiego ważenia, odpowiada wadze Tamtron a nie Pivotex, jak ujęto w protokole z ważenia. Ostatecznie przyjęto jako miarodajny dla wymierzenia kary wynik ważenia dokonany przy użyciu wagi o numerze seryjnym 201917/1, wykazujący przekroczenie nacisku na II osi o 800 kg tj. o 6,96% (zmierzony nacisk 12300kg przy limicie nacisku 11500 kg), opisany protokołem Nr 00000286/W/2021. Dołączone do akt sądowych świadectwo legalizacji wagi o numerze seryjnym 201917/1 wskazuje, że jest była to waga Tamtron Systems Oy, Finlandia , przy czym świadectwo legalizacji tej wagi wystawione zostało 27 stycznia 2022r podczas gdy kontrolne ważenie, którego wynik posłużył do ustalenia, ze doszło do przekroczenia nacisku na osi II pojazdu, miało miejsce 24 sierpnia 2021r. Ani w postępowaniu administracyjnym zatem ani w postępowaniu sądowym organ nie przedstawił ważnego na datę ważenia świadectwa legalizacji wagi, przy użyciu której dokonano ważenia, którego wynik posłużył za podstawę ustalenia, że doszło do przekroczenia nacisku na osi.W aktach sprawy nie ma przy tym ani instrukcji obsługi wagi ani dokumentu homologacyjnego wskazujących markę lub model, nazwę lub znaku producenta, lub znak importera wagi użytej do ważenia pojazdu. Wskutek tego braku nie można ustalić, jakiej klasy dokładności dla sumarycznej masy pojazdu i dla obciążenia osi były to wagi, jakie jest maksymalne i minimalne obciążenie wagi. W aktach sprawy nie ma również wydruków z drukarki wagi, które - zgodnie z Rozporządzeniem - winny być drukowane po wykonaniu ważenia. Wynik ważenia zadeklarowany w protokołach z ważenia powinien być możliwy do zweryfikowania z wynikiem ważenia wykazanym na wydruku z urządzenia drukującego zwłaszcza, gdy ujawniony zostaje spór między stroną postępowania a organem co do prawidłowości ważenia.Powyższe dowodzi naruszenia przez organy obu instancji art. 75 par.1 i 77 par. 1 K.p.a. polegającego na oparciu decyzji na niepełnym i niejednoznacznym materiale dowodowym. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wiążącej ocenie prawnej, nawet ważenie pojazdu dokonane przy użyciu wagi w okresie ważności jej legalizacji, nie czyni dokonanego taką wagą wyniku ważenia wiarygodnym i mogącym bez konieczności stosowania odpowiednich korekt, posłużyć do przyjęcia zaistnienia przekroczenia. Wynik ważenia jest zależny bowiem także od stworzenia właściwych warunków użytkowania wagi, odpowiadających zapisom Rozporządzenia.Wynikające z protokołów ważenia znaczne różnice miedzy wynikami I i II ważenia nacisków poszczególnych osi i osi wielokrotnej a także między wynikami ważenia sumarycznej masy całkowitej pojazdu skarżącego, są takiego rzędu, że przekraczają nawet maksymalną, dopuszczalną wielkość błędu granicznego dopuszczalnego sumarycznej masy pojazdu dla wag oraz przekraczają maksymalną wielkość dopuszczalnego odchylenia obciążenia dla wag, określonego w Rozporządzeniu. Różnice między wynikami I i II ważenia przekraczają maksymalne wartości odchylenia i błędu granicznego. Powyższe może wskazywać na to, że użyte do ważenia kontrolnego wagi nie spełniały w momencie ważenia norm określonych w Rozporządzeniu a w konsekwencji, wynik ważenia zadeklarowany w protokołach kontroli jest niewiarygodny i jako taki nie może posłużyć do zakwalifikowania pojazdu skarżącego jako nienormatywnego.W konsekwencji należało podzielić zarzuty skargi. Ustalenia dokonane w oparciu o materiał dowodowy niepełny i nasuwający wątpliwości co prawidłowości przeprowadzenia dowodów, nie pozwalały na wymierzenie karty pieniężnej w oparciu o przepisy Prawa o ruchu drogowym. Z tych przyczyn sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Obowiązkiem organów będzie dokonanie ponownej oceny przeprowadzonych dowodów z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej przez NSA i WSA i rozważenie, czy w świetle tak zgromadzonego materiału dowodowego zaistniały przesłanki do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej.Konsekwencją uwzględnienia skargi stało się zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego przed sądem I instancji stosownie do treści art. 200 w związku z art. 210 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na koszty postępowania sądowego złożył się wpis od skargi w kwocie 240 złotych, wynagrodzenie pełnomocnika według stawki urzędowej w kwocie 480 złotych i opłata od czynności udzielenie pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych.Elżbieta Lemańska Małgorzata Roleder Elżbieta Trykoszko. polegającego na oparciu decyzji na niepełnym i niejednoznacznym materiale dowodowym. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wiążącej ocenie prawnej, nawet ważenie pojazdu dokonane przy użyciu wagi w okresie ważności jej legalizacji, nie czyni dokonanego taką wagą wyniku ważenia wiarygodnym i mogącym bez konieczności stosowania odpowiednich korekt, posłużyć do przyjęcia zaistnienia przekroczenia. Wynik ważenia jest zależny bowiem także od stworzenia właściwych warunków użytkowania wagi, odpowiadających zapisom Rozporządzenia.Wynikające z protokołów ważenia znaczne różnice miedzy wynikami I i II ważenia nacisków poszczególnych osi i osi wielokrotnej a także między wynikami ważenia sumarycznej masy całkowitej pojazdu skarżącego, są takiego rzędu, że przekraczają nawet maksymalną, dopuszczalną wielkość błędu granicznego dopuszczalnego sumarycznej masy pojazdu dla wag oraz przekraczają maksymalną wielkość dopuszczalnego odchylenia obciążenia dla wag, określonego w Rozporządzeniu. Różnice między wynikami I i II ważenia przekraczają maksymalne wartości odchylenia i błędu granicznego. Powyższe może wskazywać na to, że użyte do ważenia kontrolnego wagi nie spełniały w momencie ważenia norm określonych w Rozporządzeniu a w konsekwencji, wynik ważenia zadeklarowany w protokołach kontroli jest niewiarygodny i jako taki nie może posłużyć do zakwalifikowania pojazdu skarżącego jako nienormatywnego.W konsekwencji należało podzielić zarzuty skargi. Ustalenia dokonane w oparciu o materiał dowodowy niepełny i nasuwający wątpliwości co prawidłowości przeprowadzenia dowodów, nie pozwalały na wymierzenie karty pieniężnej w oparciu o przepisy Prawa o ruchu drogowym. Z tych przyczyn sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Obowiązkiem organów będzie dokonanie ponownej oceny przeprowadzonych dowodów z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej przez NSA i WSA i rozważenie, czy w świetle tak zgromadzonego materiału dowodowego zaistniały przesłanki do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej.Konsekwencją uwzględnienia skargi stało się zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego przed sądem I instancji stosownie do treści art. 200 w związku z art. 210 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na koszty postępowania sądowego złożył się wpis od skargi w kwocie 240 złotych, wynagrodzenie pełnomocnika według stawki urzędowej w kwocie 480 złotych i opłata od czynności udzielenie pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych.Elżbieta Lemańska Małgorzata Roleder Elżbieta Trykoszko