Wyrok - II SAB/Go 239/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. - z dnia 18 czerwca 2026
Teza
Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Komitetu Obywatelskiej Inicjatywy Uchwałodawczej "[...]" na bezczynność Rady Miasta [...] w przedmiocie rozpatrzenia obywatelskiego projektu uchwały I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Rady Miasta [...] do przyjęcia podUmorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Komitetu Obywatelskiej Inicjatywy Uchwałodawczej "[...]" na bezczynność Rady Miasta [...] w przedmiocie rozpatrzenia obywatelskiego projektu uchwały I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Rady Miasta [...] do przyjęcia pod
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
umorzono postępowanie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
samorząd terytorialny
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
18 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Przewodniczący
Jacek Jaśkiewicz
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy
UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia [...] maja 2026 r. Komitet [...] działając przez A. H. jako pełnomocnika, zwrócił się do Rady Miasta [...] o podjęcie uchwały w sprawie ustanowienia Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego [...] na terenie miasta [...]. Do wniosku załączony został projekt uchwały z uzasadnieniem oraz lista co najmniej 300 mieszkańców Miasta [...] popierających projekt uchwały.Pismem z dnia [...] maja 2025 r. Przewodniczący Rady Miasta [...] przekazał na podstawie § 3 ust. 3 uchwały nr IX.161.2019 Rady Miasta [...] z dnia [...] maja 2019 r. w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej projekt w/w uchwały, oznaczony jako druk nr 281, wraz z podpisami mieszkańców popierających tę inicjatywę, w celu weryfikacji list poparcia pod względem zgodności z rejestrem wyborców, poddania projektu uchwały analizie co do zgodności pod względem formalnoprawnym z obowiązującymi przepisami prawa, oceny zasadności projektu uchwały i skutków finansowych jej podjęcia, zasadności poddania projektu konsultacjom z organizacjami pozarządowymi w trybie określonym odrębną uchwałą, a także zawiadomieniem o utworzeniu w/w komitetu inicjatywy uchwałodawczej.Po przeprowadzeniu weryfikacji list poparcia, pismem z dnia [...] czerwca 2026 r. Przewodniczący Rady Miasta [...] zawiadomił A. H., że przedmiotowa inicjatywa uchwałodawcza nie spełnia wymagań określonych w § 53 ust. 1 pkt 6 statutu Miasta [...] oraz że do czasu stwierdzonego braku formalnego obywatelski projekt uchwały nie będzie procedowany przez Radę Miasta [...]. Do pisma załączona została opinia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2025 r., wskazująca na brak w zakresie wymogu poparcia inicjatywy przez 300 osób uprawnionych do tego na podstawie rejestru wyborców.Po złożeniu przez A. H. listy poparcia z dodatkowymi podpisami celem uzupełnienia w/w braku, pismem z dnia [...] sierpnia 2026 r. Przewodniczący Rady Miasta [...] poinformował pełnomocnika Komitetu o ponownym stwierdzeniu braku formalnego projektu, a także iż do czasu usunięcia wskazanego braku formalnego obywatelski projekt uchwały nie będzie procedowany.Dnia 19 sierpnia 2025 r. pełnomocnik Komitetu przedłożył w Urzędzie Miasta [...] listę zawierającą dodatkowe podpisy osób popierających w/w obywatelski projekt uchwały (k. 52 akt administracyjnych).Pismem z dnia [...] września 2025 r. Przewodniczący Rady Miasta [...] stwierdził, iż wnioskodawca usunął braki formalne i projekt może zostać skierowany do opinii lub uzgodnień.Wezwaniem z dnia [...] października 2025 r. pełnomocnik Komitetu A. H. zwrócił się do Przewodniczącego Rady Miasta o niezwłoczne rozpatrzenie w/w projektu uchwały. Dnia 12 listopada 2025 r. pełnomocnik Komitetu wystąpił z ponownym wezwaniem w tym przedmiocie wskazując, iż wynikający z art. 41a ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1153 ze zm., dalej u.s.g.) termin 3 miesięcy na wprowadzenie do porządku obrad sesji rady gminy projektu uchwały, upływa 19 listopada 2025 r., zaś zaniechanie w tym przedmiocie będzie równoznaczne z bezczynnością organu.Dnia 20 listopada 2025 r. Komitet [...] działając A. H. jako pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Rady Miasta [...] w przedmiocie rozpatrzenia obywatelskiego projektu uchwały w sprawie ustanowienia Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego [...] na terenie miasta [...]. Wniósł o stwierdzenie bezczynności Rady Miasta w opisywanym przedmiocie, zobowiązanie organu do rozpatrzenia projektu uchwały niezwłocznie, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także o zasądzenie kosztów postępowania.W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., iż projekt został złożony w dniu 7 maja 2025 r., następnie uzupełniony 19 sierpnia 2025 r. Z tą datą należy wiązać rozpoczęcie biegu ustawowego, trzymiesięcznego terminu na rozpatrzenie projektu, wynikającego z art. 41 a ust. 3 u.s.g. Termin ten upłynął 19 listopada 2025 r., natomiast Rada Miasta nie podjęła uchwały w sprawie projektu, nie przeprowadziła głosowania, nie zwołała sesji przed tym terminem, zdjęła projekt z porządku obrad sesji 28 października 2025 r. bez wyznaczenia nowego terminu. Dopiero na 20 listopada 2025 r. zaplanowano posiedzenie komisji, na którym projekt miał być omówiony. Posiedzenie to odbywa się dzień po upływie ustawowego terminu, a jego charakter jest wyłącznie opiniodawczy. Komisja nie jest organem właściwym do rozpatrzenia projektu, a jej czynności mają charakter jedynie przygotowawczy. Procedowanie komisji nie jest rozpatrzeniem sprawy. Komisja nie głosuje nad projektem, nie przyjmuje ani nie odrzuca uchwały, a jedynie formułuje opinię wewnętrzną. Nie jest więc organem właściwym. Posiedzenie komisji zwołane po upływie terminu nie ma żadnego wpływu na stan bezczynności, która powstała 19 listopada 2025 r. W świetle ugruntowanego orzecznictwa nie jest rozpatrzeniem samo wprowadzenie do porządku obrad, zdjęcie projektu z obrad czy przekazanie projektu do komisji. Rozpatrzeniem jest wyłącznie głosowanie nad projektem uchwały. O rażącym naruszeniu prawa świadczy wiedza rady o wiążącym terminie, zdjęcie projektu z obrad 28 października 2025 r. bez uzasadnienia i bez wyznaczenia nowego terminu, brak sesji do 19 listopada pomimo pisemnego wezwania Komitetu, czynności pozorne w postaci komisji zwołanej dopiero po upływie terminu, ignorowanie ustawowego obowiązku oraz znaczenia inicjatywy obywatelskiej jako formy demokracji partycypacyjnej. Komitet posiada interes prawny, ponieważ projekt został złożony zgodnie z ustawą, przysługuje mu prawo do jego rozpatrzenia, brak działania rady narusza ustawowe i konstytucyjne prawa obywateli do udziału w procesie stanowienia prawa miejscowego.W odpowiedzi na skargę organ, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o jej odrzucenie jako bezprzedmiotowej, ewentualnie o oddalenie skargi.W uzasadnieniu wyjaśnił m.in., iż ewentualne naruszenie terminu przez Radę Miasta nie posiada cechy rażącego naruszenia prawa, zaś projekt uchwały został wprowadzony do porządku obrad na XXV sesji Rady Miasta [...] w dniu 25 listopada 2025 r. W wyniku głosowania projekt uchwały nie został przyjęty. Art. 41a ust. 3 u.s.g. w ogóle nie traktuje o sposobie załatwienia projektu, natomiast ma on zostać skierowany na obrady, przez co należy rozumieć efektywne skierowanie, dzięki któremu projekt ma faktycznie pod obrady trafić. Tym samym Rada Miasta nie dopuściła się bezczynności w podjęciu czynności nakazanych prawem, co czyni skargę niezasadną.Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Nadto przepis art. 3 § 3 p.p.s.a. dopuszcza możliwość określenia przez ustawodawcę innych rodzajów spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a.W myśl powołanego wyżej art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Takim przepisem szczególnym jest m.in. art. 101a ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym przepisy art. 101 stosuje się odpowiednio, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich.Jak stanowi art. 101 ust. 1 u.s.g., każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Skargę na bezczynność organów gminy, na zasadach przewidzianych w art. 101a ust. 1 u.s.g., może zatem wnieść każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Podmiotem legitymowanym jest podmiot, który może wykazać, że w wyniku bezczynności organu gminy został naruszony jego interes prawny lub uprawnienie. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Interes prawny powinien być aktualny i realny, osobisty (własny, indywidualny) oraz dotyczyć bezpośrednio sfery prawnej określonego podmiotu. Naruszenie interesu prawnego podmiotu składającego skargę musi cechować się bezpośredniością, aktualnością i realnością. W przypadku skargi wnoszonej w trybie art. 101a u.s.g. bezczynność organu gminy musi więc rzeczywiście naruszać istniejący w jej dacie interes prawny strony skarżącej. Każdy skarżący, składając skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. czy w trybie art. 101a u.s.g., musi zatem wykazać, że w tym konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną, tj. opartą na konkretnym przepisie prawa (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją, a skarżoną przezeń uchwałą czy bezczynnością w jej podjęciu, polegający na tym, że akt ten bądź bezczynność bezpośrednio ingeruje w sferę jego własnych praw lub obowiązków. Przyjmuje się bowiem, że tylko bezpośrednie i realne naruszenie tak rozumianego interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania przez sąd zaskarżonej uchwały lub bezczynności, tzn. oceny ich zgodności z prawem.Kwestionując bezczynność w trybie art. 101a ust. 1 u.s.g. trzeba dowieść, że niewykonywanie przez organ gminy czynności nakazanych prawem negatywnie wpływa na sferę prawnomaterialną podmiotu skarżącego, czyli np. pozbawia go pewnych prawem gwarantowanych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację.W niniejszej sprawie skarżący Komitet [...] ma interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, albowiem Komitet ten wystąpił z inicjatywą uchwałodawczą, która w dacie wniesienia skargi wbrew treści art. 41a ust. 3 u.s.g. nie została poddana pod obrady tego organu uchwałodawczego. W tych okolicznościach skargę należało uznać za dopuszczalną.W myśl art. 41a ust. 1 u.s.g. grupa mieszkańców gminy, posiadających czynne prawa wyborcze do organu stanowiącego, może wystąpić z obywatelską inicjatywą uchwałodawczą. Grupa mieszkańców, o której mowa w ust. 1, musi liczyć: 1) w gminie do 5000 mieszkańców – co najmniej 100 osób; w gminie do 20 000 mieszkańców – co najmniej 200 osób; 3) w gminie powyżej 20 000 mieszkańców – co najmniej 300 osób (art. 41a ust. 2 u.s.g.). Projekt uchwały zgłoszony w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej staje się przedmiotem obrad rady gminy na najbliższej sesji po złożeniu projektu, jednak nie później niż po upływie 3 miesięcy od dnia złożenia projektu (art. 41a ust. 3 u.s.g.).W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, projekt uchwały w sprawie ustanowienia Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego [...]na terenie miasta [...] został złożony przez Komitet [...] w dniu 7 maja 2026 r., przy czym braki formalne tego projektu zostały uzupełnione dnia 19 sierpnia 2025 r. Trzymiesięczny termin na poddanie projektu uchwały pod obrady sesji Rady Miasta [...] upłynął z dniem 19 listopada 2025 r. Z kolei skarga na bezczynność Rady Miasta [...] w opisywanym przedmiocie została wniesiona 20 listopada 2025 r. Po wniesieniu skargi projekt uchwały został wprowadzony do porządku obrad na XXV sesji Rady Miasta [...] w dniu 25 listopada 2025 r., co potwierdza załączony do akt administracyjnych sprawy protokół tej sesji. W wyniku głosowania projekt uchwały nie został przyjęty.Powyższe jest równoznaczne z zaistnieniem w okresie pomiędzy pierwszym dniem po upływie owego ustawowego terminu wynikającego z art. 41a ust. 3 u.s.g., a datą sesji Rady Miasta [...], na której projekt uchwały stał się przedmiotem obrad (20-25 listopada 2025 r.), stanu bezczynności.Przy ocenie niniejszej sprawy należy mieć na uwadze fakt ustania zarzucanej w skardze bezczynności w wyniku poddania projektu uchwały pod obrady organu stanowiącego Miasta [...], co nastąpiło już po wniesieniu skargi. Rozpoznając skargę w opisywanym przedmiocie sąd orzeka, biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w dacie wydania orzeczenia. Jeżeli po zainicjowaniu postępowania sądowego, przed dniem orzekania, bezczynność ta ustała, nawet jeśli miało to miejsce z przekroczeniem ustawowych terminów, wówczas organ nie pozostaje już w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi w tym zakresie. Nie można bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed datą orzekania zostało już podjęte. W takiej sytuacji zachodzi podstawa do umorzenia postępowania w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), z którą to sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Skoro bowiem stan bezczynności ustał po wniesieniu skargi, a przed dniem orzekania przez sąd w tym przedmiocie, zachodzi brak podstaw do formułowania rozstrzygnięcia zobowiązującego organ do załatwienia sprawy. Postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku podlegało zatem umorzeniu, o czym orzeczono w pkt I wyroku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.Podjęcie przez organ działania po wniesieniu skargi nie zwalnia jednak sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).Stwierdzony w opisywanej sprawie stan bezczynności nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa. Określenie to oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wnioskodawcy, jaskrawego braku woli załatwienia sprawy, ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Jest to naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe.W rozpatrywanej sprawie zwłoka w załatwieniu żądania skarżącego Komitetu nie była znaczna, nie nosiła ona cech lekceważącego traktowania przez adresata wniosku swych ustawowych obowiązków. Pomimo zaistniałej bezczynności obowiązek wynikający z art. 41a ust. 3 u.s.g. został zrealizowany ze wskazanym wyżej pięciodniowym opóźnieniem. W tej sytuacji nie było podstaw do przyjęcia, by bezczynność w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W konsekwencji, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a p.p.s.a., orzeczono jak w pkt II sentencji wyroku.Zawarte w pkt III sentencji wyroku rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a., a także § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 535). Zasądzona kwota stanowi równowartość uiszczonego wpisu od skargi (100 zł).., a także § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 535). Zasądzona kwota stanowi równowartość uiszczonego wpisu od skargi (100 zł).