Wyrok - II SA/Gl 607/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - z dnia 19 czerwca 2026
Teza
Uchylono zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), , , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2026 r. sprawy ze sprzeciwu J. M., B. S. i I. W. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 marca 2026 r. nr SKO.OS/41.9/152/2026/3548/KS w przedmiocie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w KatowicachUchylono zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), , , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2026 r. sprawy ze sprzeciwu J. M., B. S. i I. W. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 marca 2026 r. nr SKO.OS/41.9/152/2026/3548/KS w przedmiocie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Tryb
rozprawa
Role w sprawie
powód
biegły
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
19 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Przewodniczący
Wojciech Gapiński
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję
UZASADNIENIE
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej – organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia 27 marca 2026 r. nr SKO.OS/41.9/152/2026/3548/KS, działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 z późn. zm. – dalej k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania M. R. (dalej – Zobowiązana), uchyliło decyzję Prezydenta Miasta W. (dalej – organ I instancji, Prezydent Miasta) z dnia 30 stycznia 2026 r. nr [...], którą nakazano właścicielowi gruntu – M. R., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "M", na nieruchomości zlokalizowanej przy ul. [...] w W. na działce nr [...], przywrócenie stanu poprzedniego na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, przewidzianych w art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez działania mające na celu ochronę terenów sąsiednich:1) prowadzenie w trybie pilnym prac rekultywacyjnych od zachodnio - południowej części wyrobiska w celu zabezpieczenia stateczności skarpy;2) wykonanie zabezpieczenia skarpy przed erozją poprzez zabudowę urządzenia regulującego spływ wody ze skarpy - wykonanie bystrotoki na licu skarpy;3) usunięcie zwałowiska mas ziemnych z pasa ochronnego położonego wzdłuż zachodniej granicy obszaru [...] Zakładu Górniczego "R", w kierunku wyrobiska, celem złagodzenia skarpy;4) utrzymanie pasa ochronnego z zachowaniem jego minimalnej szerokość 6 m wynikającej z Polskiej Normy PN-G 02100:2013-12 Górnictwo odkrywkowe - Pas zagrożenia i pas ochronny wyrobisk odkrywkowych- użytkowanie i szerokość;i ustalono termin wykonania powyższych prac do dnia 1 września 2026 r.Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.Organ I instancji decyzją z dnia 30 stycznia 2026 r. nakazał Zobowiązanej na działce nr [...] przywrócenie stanu poprzedniego na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom poprzez działania mające na celu ochronę terenów sąsiednich poprzez:1) przeprowadzenie w trybie pilnym prac rekultywacyjnych od zachodnio - południowej części wyrobiska w celu zabezpieczenia stateczności skarpy;2) wykonanie zabezpieczenia skarpy przed erozją poprzez zabudowę urządzenia regulującego spływ wody ze skarpy - wykonanie bystrotoki na licu skarpy;3) usunięcie zwałowiska mas ziemnych z pasa ochronnego położonego wzdłuż zachodniej granicy obszaru Zakładu Górniczego, w kierunku wyrobiska, celem złagodzenia skarpy;4) utrzymanie pasa ochronnego z zachowaniem jego minimalnej szerokość 6 m wynikającej z Polskiej Normy PN-G 02100:2013-12 Górnictwo odkrywkowe - Pas zagrożenia i pas ochronny wyrobisk odkrywkowych- użytkowanie i szerokość;i ustalił termin wykonania powyższych prac do dnia 1 września 2026 r.W uzasadnieniu organ I instancji szczegółowo przedstawił przebieg postępowania oraz ustalenia poczynione w jego trakcie. Opierają się na nich, a w szczególności na opinii sporządzonej przez biegłego z zakresu hydrogeologii przyjął, że działalność górnicza doprowadziła do zmiany ukształtowania terenu, a tym samym do zmiany stosunków wodnych. Powstanie wyrwy z nasypie doprowadziło do zwiększenia przepływu wód opadowych, a dalszej konsekwencji uruchomiło proces wstecznej erozji skarpy odkrywki, co Prezydent Miasta ocenił jako wystąpienie pierwszej szkody. Zmiany te, jak stwierdził organ I instancji, spowodowały wystąpienie kolejnej szkody, polegającej na erozji zachodniego fragmentu zbocza skarpy wyrobiska górniczego, powodującej utrudnienia w korzystaniu z fragmentu działki nr [...]. W tej sytuacji, zdaniem organu I instancji, ziściły się przesłanki do zastosowania art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 960 z późn. zm. – dalej u.p.w.). Nadmienił, że obowiązki nałożone na Zobowiązaną nie stanowią naruszenia koncesji na prowadzenie działalności górniczej.W odwołaniu z dnia 18 lutego 2026 r. pełnomocnik Zobowiązanej zanegował rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że w sprawie mają zastosowanie przepisy Prawa geologicznego i górniczego, a nie Prawa wodnego. Pierwszy z wymienionych aktów reguluje wydobywaniu kopalin i na jego podstawie Zobowiązana prowadzi działalność. Pełnomocnik zaznaczył także, że działalność ta nie wkracza na działki sąsiednie, co potwierdził Starosta [...]. W kwestii nałożonych obowiązków stwierdzono, że organ I instancji nie ma uprawnień, aby kierować nakazy i zakazy do przedsiębiorcy górniczego w związku z prowadzonymi przez niego robotami górniczymi. Ponadto podkreślono, że decyzja rekultywacyjna nie przewiduje wykonania robót budowlanych i wznoszenia instalacji/obiektów w zakładzie górniczym. W końcowej części odwołania pełnomocnik podniósł, że opinia w sprawie winna być sporządzona przez hydrologa, a nie hydrogeologa.W następstwie powyższego odwołania, Kolegium decyzją z dnia 27 marca 2026 r. uchyliło decyzję organu I instancji z dnia 30 stycznia 2026 r. oraz przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.Po przedstawieniu przebiegu sprawy Kolegium podniosło, że koniecznym jest uzupełnienie postępowania dowodowego w zakresie wykraczającym poza ramy określone w art. 136 k.p.a., co uzasadniało wydanie decyzji kasacyjnej. W tym zakresie wskazano na potrzebę dokonania przez organ I instancji własnej oceny opinii biegłego. Jak bowiem zauważyło Kolegium, celem sporządzenia opinii jest dostarczenie organowi orzekającemu tylko wiadomości specjalnych w celu ułatwienia należytej oceny zebranego w sprawie materiału, nie zaś rozstrzygania sprawy za organ administracji. Tymczasem Prezydent Miasta przyjął wnioski opinii jako własne, bez ich odniesienia do pozostałych dowodów. W dalszej kolejności organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie wykazano wystąpienia szkody, która jest elementem koniecznym nałożenia obowiązków na podstawie art. 234 ust. 3 u.p.w. Otóż w opinii mówi się wyłącznie o "hipotetycznych i przyszłościowych szkodach". Ponadto obowiązek wyrażony w pkt 2 decyzji nie został precyzyjnie sformułowany, tj. nie podano jego parametrów oraz miejsca wykonania, co czyni go niewykonalnym. Kolegium pod wątpliwość poddało prawidłowość nałożenia obowiązków wskazanych w pkt 1, 3 i 4. W jego opinii, wykraczają one poza zakres przedmiotowy ustawy Prawo wodne. Organ odwoławczy dostrzegł również naruszenie art. 77 § 4 k.p.a. Przejawia się to brakiem powiadomienia stron o wykorzystaniu informacji znanych organowi I instancji z urzędu, a konkretnie wynikających z pisma Starosty [...] i Okręgowego Urzędu Górniczego w R.W sprzeciwie z dnia 14 lipca 2025 r., skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik J. M., B. S. i I. W.(dalej – Skarżący) zarzucił decyzji Kolegium naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo tego że brak było przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, gdyż decyzja organu I instancji nie była obarczona uchybieniami wskazanymi przez organ odwoławczy.Wobec tych zarzutów pełnomocnik Skarżących wniósł o uchylenie decyzji Kolegium, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.W motywach sprzeciwu pełnomocnik Skarżących wyraził stanowisko, że Kolegium błędnie zarzuciło organowi I instancji naruszenie art. 77 § 4 k.p.a. Otóż dowody, na które powołał się Prezydent Miasta znajdują się w aktach sprawy. Tymczasem wspomniany przepis odnosi się nie tyle do dowodów, co faktów powszechnie znanych lub znanych organowi z urzędu, co nie wymaga przeprowadzania dowodu. Ponadto zwrócono uwagę, że strony postępowania, stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. miały prawo do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy.Ponadto pełnomocnik stwierdził, że szkoda w rozumieniu art. 234 ust. 3 u.p.w. nie musi mieć charakteru szkody majątkowej. Sam fakt pojawienia się wody stojącej na działce, gdzie jej wcześniej nie było, pozostający w związku przyczynowo-skutkowym ze zmianą stosunków wodnych na działce sąsiedniej, jest szkodą. Okoliczność ta, jak również pozostałe przesłanki warunkujące zastosowanie art. 234 ust. 3 u.p.w. zostały – według pełnomocnika Skarżących – wykazane przez organ I instancji. W tym zakresie zwrócono szczególną uwagę na dowód z opinii biegłego, a więc dokument sporządzony przez osobę posiadającą wiedzę specjalistyczną. W tej sytuacji – zdaniem pełnomocnika Skarżących – nie doszło do naruszeniem przepisów postępowania, a więc nie wykazano, że wystąpiły braki dowodowe, które wykluczają wydanie decyzji merytorycznej przez organ odwoławczy.W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie.Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, że w myśl art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.Sąd podkreśla, że zarówno doktryna, jak i orzecznictwo są zgodne, że dwuinstancyjność w postępowaniu administracyjnym polega na wydaniu rozstrzygnięć o charakterze merytorycznym przez organy dwóch różnych instancji. Zasada dwuinstancyjności powoduje, że każdy z organów (najpierw pierwszej, a potem drugiej instancji) przeprowadza postępowanie w celu prawidłowego rozpatrzenia sprawy administracyjnej. W postępowaniu administracyjnym nie mamy zatem do czynienia jedynie z kontrolą orzeczenia organu I instancji, ale z prowadzeniem postępowania tak, aby załatwić sprawę merytorycznie. Ponadto już z kolejności przepisów, zawartych w art. 138 k.p.a. wynika, że zasadą winno być rozstrzyganie sprawy przez organ odwoławczy co do istoty, czyli albo utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji (jeśli jest ona w ocenie organu odwoławczego prawidłowa) lub uchylenie tej decyzji i załatwienie sprawy merytorycznie. Rozstrzygnięcie kasatoryjne z art. 138 § 2 k.p.a. jest zatem wyjątkiem od zasady załatwienia sprawy przez organy administracji publicznej. Wyjątek ten jest możliwy do zastosowania wyłącznie przy zaistnieniu ustawowych przesłanek (zob. wyroki NSA: z dnia 24 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2958/14, LEX nr 2142416; z dnia 20 października 2016 r. sygn. akt II OSK 65/15, LEX nr 2177618).Rozstrzygnięcie powyższej kwestii wymaga odniesienia się do treści art. 138 § 2 k.p.a. W świetle tego przepisu organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Dla wykładni art. 138 § 2 k.p.a. istotne znaczenie ma art. 136 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Analiza norm procesowych wynikających z powyższych przepisów k.p.a. prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy może skorzystać z wynikającego z art. 138 § 2 k.p.a. uprawnienia do skasowania decyzji organu I instancji tylko w sytuacji, w której organ ten, stosując środki wskazane w art. 136 § 1 k.p.a., nie będzie mógł we własnym zakresie naprawić wad postępowania pierwszoinstancyjnego co do wyjaśnienia "zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie".Jak wskazuje się w orzecznictwie, sądowa ocena decyzji kasatoryjnej dokonywana w ramach rozpatrzenia sprzeciwu nie jest oceną przesądzającą o meritum sprawy. Sąd bada jedynie, czy w okolicznościach sprawy organ odwoławczy słusznie uznał, że zostały spełnione wymogi do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. (zob. wyrok WSA w Kielcach z dnia 25 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Ke 43/19, LEX nr 2627240).Badając kwestię zasadności wydania przez Kolegium decyzji kasacyjnej podnieść przyjdzie, że wskazano w niej przede wszystkim na brak własnego stanowiska organu, który przyjął za własne twierdzenia biegłego i który nie dokonał oceny sporządzonej przez niego opinii przez pryzmat pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie. Ponadto według Kolegium, nie wykazano wystąpienia szkody w rozumieniu art. 234 ust. 3 u.p.w., której wystąpienie jest jednym z trzech elementów koniecznych dla nałożenia obowiązków wymienionych w tym przepisie. Jednocześnie organ odwoławczy pod wątpliwość poddał prawidłowość sformułowania obowiązków wskazanych w pkt 1, 3 i 4 decyzji organu I instancji. W jego opinii, wykraczają one poza zakres przedmiotowy ustawy Prawo wodne. Natomiast obowiązek określony w pkt 2 – według Kolegium – jest nieprecyzyjny, co czyni go niewykonalnym. Jako uchybienie w decyzji kasacyjnej wymieniono również brak powiadomienia stron o wykorzystaniu w postępowaniu pisma Starosty [...] i Okręgowego Urzędu Górniczego w R. Stanowić to ma o naruszeniu art. 77 § 4 k.p.a.Przystępując do rozważań przyjdzie wskazać, że w myśl art. 234 ust. 1 u.p.w. właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Ponadto zgodnie z art. 234 ust. 2 u.p.w. na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli natomiast spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (art. 234 ust. 3 u.p.w.). Nakaz ten nie zwalnia jednak z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane (art. 234 ust. 4 u.p.w.).Jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, sam fakt dokonania określonej zmiany na gruncie nie jest wystarczający do zastosowania art. 234 ust. 3 u.p.w. Konieczne jest ustalenie, że zmiana zmodyfikowała stan wody na gruncie powodując pogorszenie stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Dla przypisania odpowiedzialności za szkodliwą zmianę stosunków wodnych niezbędne jest więc ustalenie związku przyczynowego między działaniem a skutkiem (zob. np. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 5094/21, LEX nr 3363288). Zwrot normatywny zawarty w art. 234 ust. 3 u.p.w. "zmiana ta wpływa" wskazuje, że zarówno zmiana, jak i jej szkodliwy wpływ powinny realnie wystąpić (zob. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 530/21, LEX nr 3332169). Oznacza to, że szkoda ta co do zasady powinna być rzeczywista, a nie czysto hipotetyczna. Szkodą natomiast jest m.in. pogorszenie się warunków wodnych na gruncie, np. poprzez wystąpienie większej ilości wody tam, gdzie poprzednio było jej znacznie mniej (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 162/23, LEX nr 3573687). Brak jest uzasadnienia w świetle aktualnej wykładni art. 234 ust. 3 u.p.w., aby dokonywać ustaleń na okoliczność istnienia prawdopodobieństwa wystąpienia takich szkód w przyszłości (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 2 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 632/22, LEX nr 3421222). Zatem zastosowanie art. 234 ust. 3 u.p.w. możliwe jest dopiero po bezspornym ustaleniu, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie oraz czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie (zob. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 350/22, LEX nr 3349259). Wymaga to precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego istniejącego przed badaną zmianą, charakteru i sposobu dokonanej zmiany i jej szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie. Nie jest możliwe stwierdzenie takiego wpływu bez uprzedniego, wyraźnego ustalenia, że przed zmianą stan na gruntach sąsiednich był korzystniejszy.W uzasadnieniu decyzji kasacyjnej jako pierwszy powód zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. wskazano oparcie rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego wyłącznie na opinii biegłego, z pominięciem pozostałych dowodów. Jak bowiem twierdzi organ odwoławczy, Prezydent Miasta nie dokonał własnej oceny materiału dowodowego, przyjmując bezrefleksyjnie stanowisko biegłego jako własne. Z takim stanowiskiem nie można jednak się zgodzić. Otóż organ I instancji w rozważaniach przywoływał również dowody i stanowiska stron. Tytułem przykładu należy odwołać się do części uzasadnienia oznaczonej jako "Określenie pierwotnego, niezakłóconego stanu stosunków wodnych, jakie występowały na gruncie - jak wyglądał teren przed eksploatacją". Posłużono się tu nie tylko ustaleniami zawartymi w opinii, ale również tymi poczynionymi przez Starostę [...], jak również informacjami przekazanymi przez pełnomocnika Zobowiązanej. Z kolei w części uzasadnienia nazwanej "Ustalenia, od kiedy nastąpiła szkoda na gruntach wnioskodawców" wzięto pod uwagę również informacje przekazane przez wcześniejszego właściciela działek, które mają doznawać negatywnych skutków zmiany stanu wody na gruncie. Oznacza to, że stanowisko Kolegium w tym zakresie nie znajduje poparcia w analizie treści decyzji rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego.Dodać należy, że o ile w sprawach procedowanych w trybie art. 234 ust. 3 u.p.w. nie istnieje obowiązek powołania biegłego, to należy dostrzec, że niejednokrotnie stopień skomplikowania tego rodzaju spraw wymaga skorzystania z wiedzy specjalistycznej. Oczywiście nie zwalnia to organu administracyjnego z powinności oceny takiej opinii, tak jak każdego innego dowodu. Samo wykorzystywanie przez organ twierdzeń biegłego w procesie dowodzenia przesłanek warunkujących zastosowanie art. 234 ust. 3 u.p.w. nie przesądza jeszcze o wadliwości takiej decyzji, jeżeli w tym procesie wykorzystywane są również inne dowody. Taka sytuacja miała miejsce w kontrolowanej sprawie. Natomiast czym innym jest ocena tego, czy zgromadzony materiał pozwalał na przyjęcie twierdzeń stanowiących podstawę dla wydania decyzji. Kwestia ta pozostaje w gestii organu odwoławczego, który w ramach kontroli instancyjnej ponownie rozpoznaje sprawę. W orzecznictwie podkreśla się bowiem, że istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w środku odwoławczym (zob. wyrok NSA z dnia 19 września 2019 r. sygn. akt II OSK 2542/17, LEX nr 2740323). Zatem rolą Kolegium było rozpatrzenie sprawy i wyrażenie stanowiska, czy wnioski organu I instancji zasługują na aprobatę, czy też nie znajdują oparcia w materiale dowodowym. Organ odwoławczy nie sprostał temu obowiązkowi, uchylając się od tej powinności.Nie można również podzielić zdania Kolegium, że nie wykazano szkody w rozumieniu art. 234 ust. 3 u.p.w. Twierdzenie to wyprowadzono ze stwierdzenia organu I instancji o "hipotetycznych i przyszłościowych szkodach" związanych z erozją skarpy i potencjalną możliwością naruszenia jej stabilności. Zajmując się tym zagadnieniem w pierwszej kolejności należy zidentyfikować, co jest szkodą w tym postępowaniu. Prezydent Miasta upatruje jej de facto we wspomnianej erozji skarpy wyrobiska górniczego i zagrożeniu jej stabilności. Tymczasem nie jest to zagadnienie podlegające regulacjom ustawy Prawo wodne, gdyż wiąże się wydobywaniem kopaliny i funkcjonowaniem zakładu górniczego. Zasady prowadzenia tego rodzaju działalności unormowane są w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 69). Natomiast szkodą, która w kontrolowanej sprawie zaistniała, to tworzenie się zastoin na gruntach należących do Skarżących. Materiał dowodowy pozwala na potwierdzenie jej występowania. W szczególności należy zwrócić uwagę na bogatą dokumentację fotograficzną przedłożoną przez pełnomocnika Skarżących. Natomiast oceny wymaga to, czy są one następstwem zmiany stosunków wodnych, jakie zaistniały na gruntach sąsiednich. Rozważania w tej materii winno poczynić Kolegium w toku dalszego postępowania. Zwrócić należy uwagę, że biegły w opinii przedstawił stan i ukształtowanie terenu przed, jak i po rozpoczęciu działalności górniczej.Pozostając przy zagadnieniu szkody zwrócić należy uwagę, że jej określenie determinuje dopiero działania, jakie należy podjąć, aby zabezpieczyć grunty sąsiednie przed niekorzystną zmianą stosunków wodnych. Dlatego też oceny obowiązków zawartych w rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnym organ odwoławczy powinien dokonać, po ustaleniu jakiego rodzaju szkody powstały na terenie należącym do Skarżących i po stwierdzeniu, że spełnione zostały pozostałe przesłanki do zastosowania art. 234 ust. 3 u.p.w. Niemniej jednak należy podnieść, że te zawarte w decyzji organu I instancji związane są bezpośrednio z funkcjonowaniem i bezpieczeństwem zakładu górniczego. Z tych samych przyczyn, które zostały przywołane przy rozważaniach dotyczących szkody, uznać należy, że wkraczają one w materię Prawa geologicznego i górniczego i właściwość zarezerwowaną dla organów w nim wymienionych.Zasadnie w sprzeciwie podniesiono zarzut naruszenia art. 77 § 4 k.p.a. Przepis ten stanowi, że fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie.Wykładnia tego uregulowania pozwala na stwierdzeni, że okoliczności w nim wymienione (powszechnie znane i znane z urzędu) nie wymagają dowodu, niemniej jednak należy je zakomunikować stronie (zob. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1105/16, LEX nr 2227566). Zatem nie są one udokumentowane w aktach, a także nie są one przedmiotem dowodzenia w danym postępowaniu. Tymczasem w kontrolowanej sprawie w tych kategoriach organ odwoławczy błędnie traktuje korespondencję prowadzoną przez organ I instancji ze Starostą [...] i Okręgowym Urzędem Górniczym w R. Pisma kierowane do tych organów, jak również ich odpowiedzi załączono do akt administracyjnych. Oznacza to, że strony miały możliwość zapoznania się z nimi w ramach uprawnień wynikających z art. 10 § 1 k.p.a.Wobec powyższego należy stwierdzić, że Kolegium nie wykazało wystąpienia przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości.O kosztach postępowania w kwocie 597 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zaliczając do nich uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie adwokata w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 215) oraz uiszczoną opłatę skarbową w wysokości 17 zł.Zgodnie natomiast z art. 64d § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznał sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym.. sąd rozpoznał sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym.