Postanowienie - I OSK 1520/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 19 czerwca 2026
Teza
Wznowiono postępowanie przed NSA, uchylono postanowienie NSA, uchylono postanowienie WSA i przekazano sprawę WSA do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie sędzia NSA Jerzy Siegień sędzia NSA Marian Wolanin (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Jakub Rozenfeld po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. M. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem NSA z dnia 29 września 2021 r. sygn. akt I OSK 1051/21 w sprawie ze skargi kasacyjnej J. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w WarszWznowiono postępowanie przed NSA, uchylono postanowienie NSA, uchylono postanowienie WSA i przekazano sprawę WSA do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie sędzia NSA Jerzy Siegień sędzia NSA Marian Wolanin (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Jakub Rozenfeld po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. M. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem NSA z dnia 29 września 2021 r. sygn. akt I OSK 1051/21 w sprawie ze skargi kasacyjnej J. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warsz
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
odrzucono środek zaskarżenia
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
samorząd terytorialny
Role w sprawie
Skarb Państwa
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
uczestnik
Data orzeczenia
19 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jerzy Siegień
Podstawa prawna
art. 110
kpa
art. 107
kpa
art. 109
kpa
art. 35
kpa
art. 269
ppsa
art. 58
ppsa
art. 272
ppsa
art. 279
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (12)
Rozstrzygnięcie
Wznowiono postępowanie przed NSA, uchylono postanowienie NSA, uchylono postanowienie WSA i przekazano sprawę WSA do ponownego rozpoznania
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 4 listopada 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 223/20, Wojewódzki Sądu Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA) odrzucił skargę J. M. (dalej: skarżący, strona) na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody Lubuskiego z 18 marca 2020 r., sygn. GN-II.7541.177.2015.Gaw.Sąd ten ustalił, że skarżący wniósł ww. skargę pismem z 4 sierpnia 2020 r., natomiast decyzją 29 lipca 2020 r. organ administracji rozpatrzył odwołanie strony i uchylił zaskarżoną decyzję. WSA odwołał się do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. II OPS 5/19, zgodnie z którą: "Wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi." (dalej: uchwała II OPS 5/19). Mając na uwadze, że zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne są związane uchwałami Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji uznał, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 §1 pkt 6 p.p.s.a.Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 29 września 2021 r., sygn. akt I OSK 1051/21, oddalił skargę kasacyjną strony od ww. postanowienia WSA, podzielając pogląd przedstawiony w uchwale II OPS 5/19 i wskazując, że zasadniczym celem skargi na bezczynność organu jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności, a więc załatwienie sprawy. W związku z powyższym, nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie takiej skargi w danej sprawie w sytuacji, gdy została ona już załatwiona. W motywach swego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ocena wystąpienia bezczynności winna być dokonywana przez sąd administracyjny każdorazowo na dzień wniesienia skargi. Skoro w niniejszej sprawie, w momencie wniesienia skargi nie występował zarzucany skargą stan bezczynności, bowiem Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał decyzję z 29 lipca 2020 r. - w kontekście uchwały II OPS 5/19 - brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie stwierdzania o tym, czy organ administracji dopuścił się bezczynności.W odniesieniu do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących pominięcia faktu, że złożenie skargi na bezczynność nastąpiło przed doręczeniem skarżącemu decyzji z 29 lipca 2020 r., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z chwilą podpisania decyzji administracyjnej mamy do czynienia z wydaniem decyzji w sensie procesowym w tym znaczeniu, że istnieje decyzja administracyjna, a dzień wydania decyzji jest miarodajny dla oceny podstawy prawnej i podstawy faktycznej decyzji. Zasada związania decyzją rozciąga się zatem także na okres między wydaniem decyzji, a jej doręczeniem, bowiem również w tym czasie organ administracji publicznej nie może zmieniać wydanej decyzji, która istnieje już w momencie wydania, choć wywiera skutki prawne dopiero z chwilą doręczenia stronie. Przyjęcie innego stanowiska, pozbawiałoby logicznego sensu art. 110 k.p.a. Sąd ten podkreślił, że wszystkie skutki doręczenia lub ogłoszenia mogą dotyczyć tylko decyzji uprzednio istniejącej, tj. takiej, która nie tylko została sporządzona, lecz także podpisana.Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że w niniejszej sprawie nie jest sporne, że w dniu składania skargi na bezczynność (4 sierpnia 2020 r.) istniała już decyzja wydana przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji 29 lipca 2020 r., zatem organ ten na dzień wniesienia skargi nie pozostawał w bezczynności, na co słusznie wskazał Sąd I instancji odrzucając tę skargę. Stan bezczynności bada się bowiem na dzień złożenia skargi, a taki stan na dzień złożenia skargi na bezczynność w niniejszej sprawie nie występował.W dniu 16 września 2025 r. skarżący, będący radcą prawnym, wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2021 r., sygn. akt I OSK 1051/21, domagając się uchylenia tego orzeczenia oraz poprzedzającego go postanowienia Sądu I instancji.Skargę wniesiono na podstawie art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wskazując jako podstawę wznowienia wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 lutego 2025 r., sygn. akt SK 100/22. W uzasadnieniu skargi podano, że powyższy wyrok Trybunału zapadł w związku z oddaleniem skargi kasacyjnej od postanowienia WSA z 4 listopada 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 233/20 [powinno być: I SAB/Wa 223/20 – uwaga NSA], co nastąpiło w drodze postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2021 r., sygn. akt I OSK 1051/21. Zauważono też, że Trybunał Konstytucyjny wprost wskazał, iż jego wyrok stanowi prejudykat będący podstawą do wznowienia postępowania w trybie art. 272 § 1 p.p.s.a. Skarżący stwierdził, że stosownie do art. 272 § 2 i art. 279 p.p.s.a oraz mając na uwadze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lutego 2017 r., sygn. akt II FSK 1974/16, zachowany został termin na wznowienie postępowania, ponieważ przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł na posiedzeniu niejawnym 26 lutego 2025 r., a jego odpis wraz z pisemnym uzasadnieniem został doręczony stronie 25 czerwca 2025 r.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy.Wniesiona w niniejszej sprawie skarga o wznowienie postępowania została oparta na ustawowej podstawie wznowienia określonej w art. 272 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Skarżący powołał się w tym zakresie na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 lutego 2025 r., sygn. akt SK 100/22, który zapadł na skutek skargi konstytucyjnej wniesionej przez skarżącego.Stosownie do art. 272 § 2 p.p.s.a. w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu.Zgodnie z art. 190 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej:1. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.2. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawach wymienionych w art. 188 podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony. Jeżeli akt nie był ogłoszony, orzeczenie ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".3. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny - dwunastu miesięcy. W przypadku orzeczeń, które wiążą się z nakładami finansowymi nie przewidzianymi w ustawie budżetowej, Trybunał Konstytucyjny określa termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego po zapoznaniu się z opinią Rady Ministrów.4. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, na który powołano się w skardze o wznowienie postępowania, został doręczony pełnomocnikowi skarżącego 25 czerwca 2025 r. oraz udostępniony w Zbiorze Urzędowym Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (Seria A, pozycja 65) z 7 lipca 2025 r. Na dzień orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrok ten nie został jednak ogłoszony w Dzienniku Ustaw, zgodnie z art. 190 ust. 2 Konstytucji. W wyroku tym Trybunał nie określił również innego terminu utraty mocy obowiązującej, stosownie do art. 190 ust. 3 Konstytucji.W tych okolicznościach rozstrzygnięcia wymaga kwestia wpływu braku publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wydanego w wyniku rozpoznania skargi konstytucyjnej wniesionej przez skarżącego, na uprawnienie tego skarżącego do żądania wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym w sprawie, na kanwie której wniesiono skargę konstytucyjną.Rozstrzygając ten problem należy mieć na uwadze, że istotą skargi konstytucyjnej jest bezpośrednie powiązanie kontroli obowiązujących norm prawnych z ochroną praw jednostki. W świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji skarga ta stanowi szczególny środek prawny, który pozwala jednostce na zwrócenie się do sądu konstytucyjnego o zweryfikowanie ostatecznych rozstrzygnięć sądów lub organów administracji publicznej, o ile rozstrzygnięcia te naruszają konstytucyjnie zagwarantowane wolności lub prawa skarżącego. Instytucja ta ma zatem charakter incydentalny, znajduje zastosowanie na tle konkretnej sprawy i konkretnego naruszenia sytuacji prawnej skarżącego, przy czym naruszenie jego wolności lub praw musi nastąpić w wyniku ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej, a więc zawsze musi toczyć się przed jednym z tych organów postępowanie w indywidualnej sprawie skarżącego (zob. L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne zarys wykładu, Warszawa 1998 r., s. 187-189). Indywidualna kontrola konstytucyjności prawa oprócz realizacji jej publicznego celu ma zatem także wymiar indywidualny, powiązany ściśle z konkretną sytuacją prawną określonego podmiotu, w odniesieniu do którego wydany zostaje indywidualny akt stosowania prawa, którego podstawa prawna zostaje poddana ocenie Trybunału Konstytucyjnego.Uwzględniając zatem charakter prawny skargi konstytucyjnej nie można zaakceptować sytuacji, w której brak ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w trybie określonym w art. 190 ust. 2 Konstytucji – niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy - miałby uniemożliwić podmiotowi, który uzyskał pozytywne dla siebie rozstrzygnięcie Trybunału, realizację przysługującego mu prawa do restytucji w celu usunięcia stwierdzonego naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw. Z samej natury skargi konstytucyjnej wynika bowiem, że jej uwzględnienie zawsze musi odnieść skutek w indywidualnej sprawie leżącej u podstaw wszczęcia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Brak ogłoszenia orzeczenia Trybunału nie może zatem wpływać negatywnie na sytuację prawną strony skarżącej, która przez wniesienie skargi konstytucyjnej zainicjowała kontrolę konstytucyjności norm prawnych.Odnośnie natomiast do przesłanki zachowania trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, to art. 272 § 2 p.p.s.a. wiąże rozpoczęcie biegu tego terminu z dniem wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, co zasadniczo następuje z dniem jego ogłoszenia, chyba że Trybunał określił inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego (art. 190 ust. 3 Konstytucji). Wobec tego, że nie doszło jednak do ogłoszenia wyroku Trybunału z 26 lutego 2025 r., sygn. akt SK 100/22, w trybie określonym w art. 190 ust. 2 Konstytucji, to w rozpatrywanej sprawie – mając na uwadze dotychczas przedstawioną argumentację - należy odwołać się do przepisu ogólnego, tj. art. 277 p.p.s.a., zgodnie z którym trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. W rozpatrywanym przypadku będzie to dzień, w którym skarżący dowiedział się o ww. wyroku Trybunału wydanym w jego sprawie. Wyrok ten zapadł na posiedzeniu niejawnym, a jego odpis został doręczony wraz z uzasadnieniem pełnomocnikowi skarżącego 25 czerwca 2025 r. Skargę o wznowienie postępowania wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego 16 września 2025 r., a zatem z zachowaniem ustawowego terminu.Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga o wznowienie postępowania jest dopuszczalna. Przyjęcie odmiennego stanowiska godziłoby bowiem w konstytucyjne prawo do wznowienia postępowania w indywidualnej sprawie skarżącego, który wygrał spór ze skargi konstytucyjnej, uniemożliwiając tym samym sanację dokonanego wobec skarżącego naruszenia praw i wolności konstytucyjnych, co pozostawałoby przeciw ratio art. 190 ust. 4 Konstytucji.Prawo do złożenia skargi konstytucyjnej nie może bowiem być iluzoryczne w kontekście braku powszechnej publikacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wydanego w wyniku rozpatrzenia tej skargi. Skoro w indywidualnej sprawie zainteresowany podmiot skorzystał z konstytucyjnego uprawnienia do złożenia skargi konstytucyjnej, to nie może ponosić negatywnych konsekwencji w postaci nieuwzględnienia orzeczenia wydanego w wyniku rozpatrzenia tej skargi tylko dlatego, że orzeczenie Trybunału nie zostało opublikowane do powszechnej wiadomości i obowiązywania w sposób określony w art. 190 ust. 2 Konstytucji RP, zwłaszcza wtedy, gdy orzeczenie to zostało indywidualnie doręczone skarżącemu jako dopełnienie przez Trybunał procesowego wymogu powiadomienia skarżącego o wyniku rozpatrzenia jego skargi przez Trybunał.Zgodnie z art. 282 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. W tej sprawie oznacza konieczność rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącego, która – w świetle wiążącego w tej sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego ws. SK 100/22 - została nieprawidłowo oddalona postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2021 r. We wskazanym wyroku Trybunał orzekł, że: "Art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), rozumiany w ten sposób, że uniemożliwia rozpoznanie merytoryczne przez sąd administracyjny skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji lub innego przewidzianego prawem rozstrzygnięcia, mimo że skarga na bezczynność została wniesiona zanim stronie doręczono decyzję lub inne rozstrzygnięcie, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 w związku z art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej."W rozpatrywanej sprawie, na kanwie której zapadł ww. wyrok Trybunału, sądy obu instancji – powołując się na uchwałę NSA II OPS 5/19 - uznały, że skarga na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w rozpatrzeniu odwołania od decyzji organu I instancji jest niedopuszczalna, jako wniesiona po zakończeniu postępowania administracyjnego. W postępowaniu sądowoadministracyjnym ustalono przy tym bezspornie, że skarga na bezczynność została złożona 4 sierpnia 2020 r., natomiast Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał decyzję w sprawie 29 lipca 2020 r., która została doręczona pełnomocnikowi skarżącego 5 sierpnia 2020 r.Trybunał Konstytucyjny uznał, że w świetle okoliczności stanu faktycznego i prawnego sprawy skarżącego, istota rozpatrywanej skargi konstytucyjnej sprowadzała się do podważenia rozumienia art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przyjętego w oparciu o uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19. W motywach swego wyroku Trybunał wskazał, że postępowanie przed sądem administracyjnym wywołane skargą na bezczynność lub przewlekłość postępowania prowadzonego przez organ administracyjny – mimo wpadkowego charakteru – nie jest tylko sui generis postępowaniem nadzorczym, ale nosi cechy postępowania odrębnego w stosunku do postępowania, którego bezczynność lub przewlekłość dotyczy. Przemawia za powyższym stanowiskiem przede wszystkim materia rozstrzygana w tym postępowaniu, tj. nie ocena prawidłowości zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego i formalnego przy wydaniu merytorycznego rozstrzygnięcia (jak ma to miejsce w ramach kontroli realizowanej na zasadzie art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a.), ale zbadanie i ocena tego, czy organ prawidłowo realizuje konstytucyjne prawo podmiotowe jednostki do dobrej administracji. Konsekwencją rozpoznania przez sąd administracyjny skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania administracyjnego jest wydanie wyroku, który ma wpływ na pozycję prawną jednostki, a mianowicie: na realizację jej prawa podmiotowego wywodzonego z art. 2 Konstytucji, czyli prawa do dobrej administracji.Trybunał zwrócił uwagę, że na gruncie obowiązującej procedury administracyjnej wydanie aktu administracyjnego (czyli sporządzenie i jego podpisanie, zgodnie z zasadami określonymi w art. 107 k.p.a.) nie jest równoznaczne w skutkach z wejściem do obrotu prawnego tego aktu. Dopiero bowiem doręczenie aktu administracyjnego stronie na zasadzie art. 109 § 1 k.p.a., ewentualnie – jego ogłoszenie na zasadzie art. 109 § 2 k.p.a., oznacza, że wywołuje on skutek prawny i dopiero od tego momentu wiąże też organ, który go wydał (art. 110 § 1 k.p.a.), a więc dopiero od momentu doręczenia aktu na zasadzie przepisów o doręczeniach (art. 39 i n. k.p.a.) wchodzi on do obrotu prawnego. Zatem w sytuacji, w której organ administracyjny nie dochowuje terminów procesowych z art. 35 k.p.a. lub przepisów szczególnych, a jednostka składa w trybie przepisanym skargę na bezczynność organu administracyjnego, zanim organ ten doręczył jej stosowne rozstrzygnięcie, czyli przed wejściem tego aktu administracyjnego do obrotu prawnego, działanie jednostki nie może być kwalifikowane jako prawnie irrelewantne. Innymi słowy, prawem każdego podmiotu, który jest stroną (uczestnikiem) postępowania administracyjnego jest możliwość poddania kontroli sądu administracyjnego sposobu, w jaki organ administracyjny załatwiał jej sprawę. Jeżeli więc nie ma wejścia aktu administracyjnego do obrotu na zasadzie art. 109 k.p.a., to postępowanie administracyjne w odnośnej instancji jeszcze się nie zakończyło. To zaś implikuje uznanie, że nie można w takiej sytuacji odmówić jednostce merytorycznej oceny wniesionej przez nią skargi na bezczynność organu administracyjnego.W ocenie Trybunału Konstytucyjnego rozumienie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przyjęte w sprawie skarżącego jest sprzeczne z gwarancjami prawa do sądu, wynikającymi z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji, a ponadto godzi w prawo podmiotowe, które jest gwarantowane przez art. 77 ust. 1 ustawy zasadniczej. Niewprowadzenie w przepisanym terminie aktu administracyjnego do obrotu (czyli niezałatwienie sprawy) może bowiem wiązać się z poniesieniem przez stronę postępowania administracyjnego szkody. Zgodnie zaś z art. 4171 § 3 k.c. pociągnięcie Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego do odpowiedzialności odszkodowawczej w takiej sytuacji jest możliwe tylko po uzyskaniu prejudykatu, którym jest wyrok sądu administracyjnego. Samo wydanie decyzji – bez jej doręczenia w trybie prawem przepisanym – nie może stanowić swoiście rozumianej przesłanki egzoneracyjnej dla organu administracyjnego. Jak argumentował Trybunał, można – ujmując rzecz obrazowo – wyobrazić sobie sytuację, w której organ wydał wprawdzie decyzję po wpłynięciu do niego ponaglenia, ale na skutek zaniedbań zaniechał jej doręczenia stronie, ta zaś po kilku miesiącach w trybie przepisanym wniosła za jego pośrednictwem skargę na bezczynność, zwłaszcza że nie miała wiedzy, iż organ wydał w sensie "technicznym" decyzję, a na skutek jej niedoręczenia poniosła ona szkodę majątkową. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego podążając za wykładnią przyjętą tak w uchwale składu siedmiu sędziów NSA w sprawie o sygn. II OPS 5/19, jak i w orzeczeniach wydanych wobec skarżącego, strona pozostawałaby bez jakiejkolwiek ochrony prawnej, co uchybiałoby standardom demokratycznego państwa prawnego. Jednostka nie może ponosić negatywnych konsekwencji wywołanych działaniami lub zaniechaniami ze strony organów administracyjnych. Ponieważ rolą sądów administracyjnych jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości w ramach kontroli administracji, co wynika wprost z art. 175 ust. 1 w związku z art. 184 zdanie pierwsze Konstytucji, nie można – ani wprost przez działalność legislacyjną, ani pośrednio przez przyjęcie określonej wykładni zawężającej – tworzyć norm prawnych, które ograniczać będą kompetencje kontrolne sądów administracyjnych odnośnie do organów administracyjnych, a w konsekwencji prowadzić będą do iluzoryczności uprawnień jednostki (in casu: pozbawienie skarżącego prawa do merytorycznego rozpoznania skargi na bezczynność organu i zamknięcie mu potencjalnej drogi do wszczęcia postępowania odszkodowawczego).Trybunał Konstytucyjny zauważył również, że skutkiem wydanego przez niego wyroku nie jest utrata mocy obowiązującej art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jako jednostki redakcyjnej, a tylko wyeliminowanie znaczenia tego przepisu, które zostało wskazane w sentencji orzeczenia Trybunału jako niekonstytucyjne. Oznacza to, że możliwe jest merytoryczne rozpoznanie przez sąd administracyjny skargi na bezczynność organu administracyjnego w sytuacji, gdy wydał on wprawdzie decyzję (lub inne rozstrzygnięcie określone przepisami prawa), ale nie została doręczona stronie (uczestnikowi) postępowania, a skarga na bezczynność została wniesiona przed doręczeniem decyzji. Na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji oraz art. 272 § 1 p.p.s.a. orzeczenie Trybunału stanowi dla zainteresowanych podmiotów (w tym skarżącego) podstawę do wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania przed sądem administracyjnym.Należy przy tym wskazać, że również Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z 7 marca 2022 r., I OPS 1/21, dotyczącej dopuszczalności złożenia skargi do sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego stwierdził m.in., że wydanie rozstrzygnięcia kończącego postępowanie administracyjne stanowi przeszkodę do złożenia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie organu zostało wprowadzone do obrotu prawnego przez jego doręczenie stronom ze skutkiem prawnym ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego.W świetle powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jak również mając na uwadze przedstawiony powyżej pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w uzasadnieniu uchwały z 7 marca 2022 r., I OPS 1/21, skargę o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie należy uznać za zasadną, i w konsekwencji tego należy uwzględnić skargę kasacyjną. Wobec zakwestionowania przez Trybunał Konstytucyjny wykładni art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przyjętej w uchwale NSA II OPS 5/19, a następnie w niniejszej sprawie przez sądy obu instancji, uchyleniu podlegały zarówno postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2021 r., jak i postanowienie WSA z 4 listopada 2020 r.Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji uwzględni wykładnię prawa – tj. art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., przedstawioną w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 lutego 2025 r., sygn. SK 100/22.Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 272 § 1 p.p.s.a., art. 282 § 2 p.p.s.a. oraz art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 - 3 sentencji postanowienia.O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 276 p.p.s.a..