Postanowienie - III OSK 460/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 19 czerwca 2026
Teza
Oddalono wniosek o wyłączenie sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M.J. – redaktora naczelnego czasopisma [...] o wyłączenie sędziego del. WSA Ireneusza Dukiela od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej M.J. - redaktora naczelnego czasopisma [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w WarsOddalono wniosek o wyłączenie sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M.J. – redaktora naczelnego czasopisma [...] o wyłączenie sędziego del. WSA Ireneusza Dukiela od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej M.J. - redaktora naczelnego czasopisma [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Wars
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono wniosek
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
19 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Zbigniew Ślusarczyk
Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o wyłączenie sędziego
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 18 listopada 2025 r. sygn. akt II SAB/Wa 661/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.J. - redaktora naczelnego czasopisma [...] (dalej: skarżący) na bezczynność Przewodniczącej Komisji do spraw wyjaśnienia mechanizmów represji wobec organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz działaczy społecznych w latach 2015-2023 w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 27 kwietnia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznejSkarżący wywiódł skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III skarga kasacyjna została skierowana do rozpoznania 14 lipca 2026 r. w składzie: sędzia NSA Tamara Dziełakowska (przewodniczący), sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk, sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), sędzia zastępca: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak, o czym pełnomocnik skarżącego został prawidłowo powiadomiony pismem z 5 maja 2026 r.Wnioskiem podpisanym 5 maja 2026 r. skarżący zażądał na podstawie art. 19 p.p.s.a. wyłączenia od orzekania w sprawie sędziego del. WSA Ireneusza Dukiela.W uzasadnieniu wniosku wskazał, że zgodnie z Konstytucją RP nominacji sędziów, a więc wskazania ich siedziby i obszaru właściwości, może dokonać wyłącznie Prezydent RP, a skoro powołanie przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego polega na wskazaniu miejsca i obszaru właściwości sędziego, to dokonanie jakiejkolwiek zmiany w tym zakresie wymaga zgody Prezydenta RP. Tymczasem, jak wskazał wnioskodawca, "przepisy ustawy zwykłej" dopuszczają zmianę obszaru właściwości sędziego i jego siedziby przez organy inne niż Prezydent RP, mimo że w Konstytucji RP jest on jedynym organem uprawnionym do nominacji sędziego. Zdaniem skarżącego delegacja oznacza bowiem zmianę zakresu wskazanej przez Prezydenta RP nominacji, czyli siedziby i obszaru właściwości sędziego, przy czym bez znaczenia jest to czy zmiana ta jest dokonywana jedynie czasowo, jak i to kto dokonuje tej zmiany. Skarżący podkreślił, że istota jego zarzutu sprowadza się do tego, że zmiany tej nie dokonuje Prezydent RP. W związku z powyższym skarżący podkreślił, że nie neguje samej instytucji "delegowania", ale zarzuca, iż jest ona dokonywana na podstawie decyzji organów nieuprawnionych do tego w świetle Konstytucji RP, a konsekwencją powyższego jest to, że strona korzystająca z uprawnień wskazanych w art. 45 ust. 1 ustawy zasadniczej nie ma gwarancji rozpoznania jej sprawy przez osobę nominowaną do właściwego sądu przez Prezydenta RP. W ocenie skarżącego pozbawia to stronę prawa do "właściwego Sądu", co z kolei jest naruszeniem art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Co więcej, zdaniem skarżącego o powyższym naruszeniu świadczy także dokonywanie delegacji sędziów do wyższych instancji z pominięciem wymogów ustawowych awansu zawodowego.Jednocześnie skarżący złożył wniosek o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania skargi konstytucyjnej pod sygn. akt Ts 141/25, w której to postanowieniem z 23 października 2025 r. nadano bieg skardze o stwierdzenie niezgodności z Konstytucją RP art. 13 pkt 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.Nadto zwrócił się o skierowanie wniosku do NSA o podjęcie uchwały: "Czy udział w składzie sądu sędziego z sądu niżej instancji delegowanego przez Ministra Sprawiedliwości lub Prezesa NSA w trybie art. 77 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie wyższej instancji niż ta do której posiada nominację Prezydenta RP - jest sprzeczny z przepisami prawa i prowadzi do nieważności postępowania?"Sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel złożył oświadczenie w sprawie, z którego wynika, że nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 p.p.s.a., ani żadne inne okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności (art. 19 p.p.s.a.), które stanowiłyby podstawę do wyłączenia od rozpoznania przedmiotowej sprawy.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Wnioski nie zasługują na uwzględnienie.Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku o zawieszenie postępowania należy wskazać, iż podlega on oddaleniu. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przepis ten przewiduje fakultatywną kompetencję sądu administracyjnego, co oznacza, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zobligowany do zawieszenia postępowania w razie spełnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. Jednocześnie rozstrzygnięcie zagadnienia, o którym mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 października 2023 r., III OSK 7047/21). W ocenie NSA zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie byłoby niezasadne, gdyż sąd orzekający władny jest dokonać samodzielnej oceny zarzutu, zaś zawieszenie postępowania byłoby sprzeczne z zasadą ekonomiki procesowej. Stosownie do art. 7 p.p.s.a. Sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Jednocześnie w razie uwzględnienia skargi konstytucyjnej dotyczącej delegowania sędziów do Naczelnego Sądu Administracyjnego i podważenia zgodności z Konstytucją art. 13 ust. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych skarżącemu będzie przysługiwać skarga o wznowienie postępowania (art. 272 § 1 p.p.s.a.).Odnosząc się zatem do wniosku o wyłączenie od orzekania sędziego delegowanego WSA Ireneusza Dukiela, stosownie do art. 19 p.p.s.a., wyłączenie sędziego na wniosek strony następuje wówczas, gdy zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Przepis ten łącznie z art. 18 § 1-3 p.p.s.a. ustanawia instytucję wyłączenia sędziego, będącą gwarancją procesową zasady obiektywizmu i bezstronności, a więc gwarancją tego, że rozstrzygnięcie w sprawie zawisłej przed sądem nie będzie determinowane przez osobiste zapatrywania, uprzedzenia lub interesy osoby wydającej rozstrzygnięcie. Stosownie zaś do treści art. 20 § 1 p.p.s.a., strona składająca wniosek o wyłączenie sędziego obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny, na które wskazują art. 18 § 1-3 i art. 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sędziego od rozpoznawania jej sprawy, ale okoliczność przewidzianą ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.Okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. obejmują zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną czy jej przedstawicielem, jak i inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste należy, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa, zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, rozumieć relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej (niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne), gospodarczej (ekonomicznej). Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. wcześniejszych związków sędziego z daną, konkretną sprawą (przez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego). Wyłączenie sędziego nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile okoliczności te mają wpływ na bezstronność sędziego. Analizowany przepis nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą zatem mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie podstaw wskazanych w art. 19 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 20 listopada 2014 r., II OZ 1247/14). W sprawach, w których podstawą wyłączenia jest art. 19 p.p.s.a., do sądu należy nie tylko zbadanie, czy występują przyczyny (podstawy) wyłączenia, ale także czy z punktu widzenia doświadczenia życiowego przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie (por. postanowienie SN z 7 września 1994 r., I PO 10/94, OSNP 1995/4, poz. 56).Biorąc pod uwagę oświadczenie sędziego delegowanego Ireneusza Dukiela oraz to, że skarżący poza przytoczeniem licznego orzecznictwa, nie przedstawił żadnej argumentacji uzasadniającej słuszność złożonego wniosku, nie wskazał okoliczności wywołujących uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego objętego wnioskiem, wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie. Przesłanki do wyłączenia sędziego nie mogą stanowić bowiem, wbrew twierdzeniom skarżącego, ustrojowe podstawy delegowania sędziów wojewódzkiego sądu administracyjnego do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Skarżący nie wyjaśnił zresztą, w jaki sposób kwestia ta mogłaby wpłynąć na ewentualny brak bezstronności sędziego delegowanego WSA Ireneusza Dukiela w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy.Należy przypomnieć, że powołany do składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego sędzia, jest sędzią wojewódzkiego sądu administracyjnego delegowanym - zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa - do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Do składu orzekającego NSA wyznaczani są sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołani na to stanowisko przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego posiada jednak ustawowy instrument, jakim jest art. 13 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.), pozwalający mu delegować, na czas określony, sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego, za jego zgodą, do pełnienia obowiązków sędziego w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Stosownie do art. 49 powołanej ustawy w związku z art. 58 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) w składzie orzekającym Naczelnego Sądu Administracyjnego może brać udział tylko jeden sędzia delegowany do pełnienia czynności sędziowskich w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, przy czym sędzia delegowany nie może być przewodniczącym składu orzekającego. Skoro przepis art. 13 § 1 ww. ustawy nie wprowadza ograniczeń w zakresie delegowania do pełnienia obowiązków sędziego w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, to należy przyjąć, że sędzia wojewódzkiego sądu administracyjnego uprawniony jest do orzekania w tymże Sądzie.Stanowisko to wynika z ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. postanowienia NSA: z 8 października 2025 r., I GSK 1973/22, z 23 października 2024 r., III OSK 988/23, z 27 września 2024 r., III OSK 180/23, z 4 listopada 2025 r., III OSK 2419/24).W takim stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do skierowania pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ani do przedstawienia zagadnienia do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów NSA, gdyż w sprawie nie wyłoniło się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości.Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o wyłączenie sędziego del. WSA Ireneusza Dukiela od orzekania w niniejszej sprawie.. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o wyłączenie sędziego del. WSA Ireneusza Dukiela od orzekania w niniejszej sprawie.