Postanowienie - III OSK 1078/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 19 czerwca 2026
Teza
Oddalono wniosek o wyłączenie sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M.N. o wyłączenie sędziego NSA Rafała Stasikowskiego od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej Prezesa Z. S.A. w L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 marca 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 75/26 wOddalono wniosek o wyłączenie sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M.N. o wyłączenie sędziego NSA Rafała Stasikowskiego od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej Prezesa Z. S.A. w L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 marca 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 75/26 w
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono wniosek
Typ sprawy
sprawa karna
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
podejrzany
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
19 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Zbigniew Ślusarczyk
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o wyłączenie sędziego
UZASADNIENIE
Postanowienie z 4 marca 2026 r. sygn. akt IV SA/Wr 75/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę M.N. (dalej: skarżący) na decyzję Prezesa Z. S.A. w L. z dnia 16 grudnia 2025 r., nr KD.ORP.0138.51.2025/3 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.Prezes Z. S.A. w L. wywiódł skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie. Zgodnie z zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącej Wydziału III z 27 maja 2026 r. skarga kasacyjna została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym 1 lipca 2026 r. w składzie: sędzia NSA Rafał Stasikowski.Wnioskiem z 8 czerwca 2026 r. skarżący, na podstawie art. 19 p.p.s.a. zażądał wyłączenia sędziego NSA Rafała Stasikowskiego od udziału w rozpoznawaniu niniejszej sprawy.W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że wskazany sędzia został powołany na stanowisko sędziego NSA na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Powołanie to nastąpiło w procedurze dotkniętej systemową wadą ustrojową, polegającą na udziale organu (KRS), który utracił przymiot niezależności od władzy ustawodawczej i wykonawczej. Okoliczność ta, zdaniem skarżącego, rodzi uzasadnioną, obiektywną wątpliwość co do bezstronności i niezawisłości sędziego w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., a także narusza standardy rzetelnego procesu.Dodatkowo skarżący wskazał, że okolicznością wzbudzającą wątpliwości strony jest fakt, że ścieżka awansowa sędziego NSA Rafała Stasikowskiego pominęła standardowe szczeble sądownictwa administracyjnego (sędzia awansował bezpośrednio z poziomu Sądu Rejonowego do NSA), co w opinii publicznej i środowisku prawniczym było wielokrotnie kwestionowane pod kątem transparentności procedury konkursowej.Sędzia NSA Rafał Stasikowski złożył oświadczenie w sprawie, z którego wynika, że nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 p.p.s.a., ani żadne inne okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności (art. 19 p.p.s.a.), które stanowiłyby podstawę do wyłączenia od rozpoznania przedmiotowej sprawy.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 t.j.) niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Jak podkreśla się w doktrynie, w związku z tym, że względne przesłanki wyłączenia nie zostały jednak określone w sposób wyczerpujący, to przyjmuje się, że "przepis ten odnosi się do istnienia okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie, czyniąc go potencjalnie podejrzanym o brak obiektywizmu przy jej rozpoznawaniu (tzw. iudex suspectus). Okoliczności te związane są zarówno z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną czy jej przedstawicielem, ale mogą też wynikać z zewnętrznych i wewnętrznych uwarunkowań, które w przypadku konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste należy, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa, zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, rozumieć relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej (niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne), gospodarczej (ekonomicznej). Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. wcześniejszych związków sędziego z daną, konkretną sprawą (przez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego).Celem art. 18 i 19 p.p.s.a. jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyr. TK z 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, OTK-A 2005, Nr 11, poz. 134).Odnosząc się do okoliczności wskazanych w przedmiotowym wniosku należy podkreślić, że powołanie na stanowisko sędziego NSA na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w oparciu o regulację ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), nie może być przesłanką uzasadniającą wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie do zaakceptowania jest interpretacja, w wyniku której należałoby uznać, że sędzia nominowany na wniosek tak ukształtowanej KRS nie posiada "in genere" przymiotu bezstronności niezbędnego do orzekania w każdej rozpoznawanej przez niego sprawie.Przede wszystkim należy zwrócić na dokładną treść art. 19 p.p.s.a. in fine, z którego jasno wynika, że okoliczności na podstawie których wnioskuje się o wyłączenie sędziego muszą świadczyć o braku bezstronności sędziego "(...) w danej sprawie". Tym samym podniesienie kwestii nieprawidłowości w procesie powołania danego sędziego nie może stanowić podstawy wyłączenia go od rozpoznania konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej. Taka okoliczność nie jest związana z indywidualną oceną zachowania sędziego co do jego bezstronności i niezawisłości. Konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1917/18 (pub. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie Sąd ten wskazał, iż "wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 p.p.s.a.".W literaturze przyjmuje się, że samo występowanie sytuacji uzasadniającej w jakimś stopniu podejrzenie sędziego o stronniczość może stanowić przyczynę jego wyłączenia ze sprawy" (J.P. Tarno, Wyłączenie sędziego w postępowaniu sądowo administracyjnym, s. 233). Jednocześnie przyjęcie, że subiektywne przeświadczenie wnioskującego o braku obiektywizmu sędziego może skutkować wyłączeniem sędziego od rozpoznania sprawy, prowadziłoby do negacji spójności i pewności prawa oraz do nieprzewidywalnych skutków w praktyce orzeczniczej (post. NSA z 14 czerwca 2012 r., I OZ 420/12, Legalis). Wyłączenie sędziego nie powinno zatem następować automatycznie, a w każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile wskazane okoliczności mają wpływ na bezstronność sędziego.W kontekście podniesionych okoliczności trzeba też zaznaczyć, że wątpliwości co do bezstronności i niezawisłości sędziego muszą mieć charakter realny, a nie potencjalny (por. wyrok NSA z 10 marca 2026 r. sygn. akt III OSK 2706/24; wyrok NSA z 8 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 620/20). Dopiero wystąpienie konkretnej sytuacji, która prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności, w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, będzie mogło stanowić materialną podstawę do rozważania odsunięcia danego sędziego od udziału w procesie wyrokowania.Warto nadmienić, że podobne stanowisko zajął Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w wyroku z 9 lipca 2020 r. V. versus L., C-272/19 (ECLI:EU:C:2020:535), w pkt 54 wskazał, że: "co się tyczy warunków mianowania sędziego orzekającego w sądzie odsyłającym, należy na wstępie przypomnieć, że sam fakt, iż władze ustawodawcze lub wykonawcze uczestniczą w procesie mianowania sędziego nie może prowadzić do powstania zależności sędziego od tych władz ani do wzbudzenia wątpliwości co do jego bezstronności, jeśli po mianowaniu zainteresowany nie podlega żadnej presji i nie otrzymuje instrukcji w ramach wykonywania swoich obowiązków [zob. podobnie wyrok z dnia 19 listopada 2019 r., A.K. i in. (niezależność Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego), C-585/18, C-624/18 i C-625/18, EU:C:2019:982, pkt 133 i przytoczone tam orzecznictwo]". Potwierdzeniem tej linii orzeczniczej jest także ostatni z wyroków TSUE w sprawie C-521/21 odnoszący się do polskiego wymiaru sprawiedliwości z którego jednoznacznie wynika, że sam fakt powołania sędziego przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w oparciu o regulację ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3) nie oznacza, że nie stanowi on "niezawisłego i bezstronnego sądu" w rozumieniu prawa Unii. Obawy zatem wnioskodawcy co do ważności wydanego wyroku w składzie jaki ma rozpoznać sprawę, nie są usprawiedliwione.W niniejszej sprawie sędzia NSA Rafał Stasikowski złożył na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a. oświadczenie, w którym wskazał, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności w sprawie o sygn. akt III OSK 1078/26. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (przykładowo postanowienia NSA z 12 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 147/12, z 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13 oraz z 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14, dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wnioskodawca nie wskazał ani też nie udowodnił żadnych okoliczności, które uzasadniałyby jego wniosek, należało więc uznać zarzuty w tej kwestii za nietrafne. Reasumując, w świetle zaniechania podania we wniosku o wyłączenie od orzekania sędziego NSA Rafała Stasikowskiego okoliczności związanych z konkretną sprawą sądowoadministracyjną Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do wyłączenia tego sędziego w trybie art. 19 p.p.s.a.Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Rafała Stasikowskiego od orzekania w niniejszej sprawie.., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Rafała Stasikowskiego od orzekania w niniejszej sprawie.