sygn. I SA/Lu 185/26 19 czerwca 2026 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie

Wyrok - I SA/Lu 185/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie - z dnia 19 czerwca 2026

Teza
Oddalono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Małek Sędziowie Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędzia WSA Jakub Polanowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi O. w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 19 lutego 2026 r. nr 0601-IEE.619.1.2026.8 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnegoOddalono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Małek Sędziowie Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędzia WSA Jakub Polanowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi O. w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 19 lutego 2026 r. nr 0601-IEE.619.1.2026.8 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik oddalono skargę
Przedmiot skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tematy
skarga administracyjna kontrola administracyjna samorząd terytorialny uchwała rady gminy
Role w sprawie
prokurator uczestnik postępowania apelujący / skarżący uczestnik
Data orzeczenia 19 czerwca 2026
Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Przewodniczący Jakub Polanowski
Rozstrzygnięcie

Oddalono skargę

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Małek Sędziowie Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędzia WSA Jakub Polanowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi O. w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 19 lutego 2026 r. nr 0601-IEE.619.1.2026.8 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego - oddala skargę.

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 lutego 2026 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, po rozpatrzeniu zażalenia Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (strona, skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 26 stycznia 2025 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 27 listopada 2025 r. nr 0614-SEE.7113.106063.2025.UP w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...],[...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...]. nr [...], wystawionego przez Wójta Gminy [...], obejmującego nienależnie pobrane świadczenie z pomocy społecznej - bezzwrotny zasiłek celowy za kwiecień 2014 r., przyznany w związku z poniesionymi stratami w budynku mieszkalnym wskutek powodzi w 2010 r. w kwocie [...]zł, wynikające z decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z 29 kwietnia 2014 r. nr PS.4604.252.2013.TW.Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z 27 listopada 2025 r., na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], z uwagi na przedawnienie należności. Na postanowienie to nie złożono zażalenia, zatem stało się ono ostateczne w administracyjnym toku instancji.Następnie, pismem z 15 grudnia 2025 r., Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 27 listopada 2025 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na skierowanie postanowienia do osoby niebędącej stroną w sprawie. W ocenie skarżącego, postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec P. M. powinno być skierowane do wierzyciela - Wójta Gminy w [...], a nie do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (OPS). Dodatkowo stwierdził, że wierzytelność Gminy [...] wobec P. M. jest zabezpieczona hipoteką przymusową. Wniosek o wpis hipoteki złożono w Sądzie Rejonowym w [...] w dniu 12 października 2015 r., zaś wpisu hipoteki dokonano 12 stycznia 2016 r. Zabezpieczenie hipoteczne powoduje, iż należność może być egzekwowana z nieruchomości obciążonej.Zdaniem skarżącego, w sprawie kluczowe jest, iż OPS w [...] nie był uprawniony do podejmowania działań w sprawie egzekucji administracyjnej. W statucie OPS w [...], ani w innej dokumentacji, nie ma delegowania zadań, upoważnień od wójta gminy, pełnomocnictw w sprawie egzekucji administracyjnej. Argument, że w tytule wykonawczym pojawił się NIP Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] czy też, że jego podstawę prawną stanowiła decyzja OSP w [...] nie ma znaczenia, gdyż jako wierzyciela wskazano Wójta Gminy w [...]. Wierzyciel wystawił i podpisał tytuł wykonawczy.W ocenie skarżącego, w sprawie zaistniały trzy podstawy uzasadniające stwierdzenie nieważności wskazanego postanowienia, wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., tj.: - skierowanie postanowienia do osoby niebędącej stroną w sprawie, - wydanie go z rażącym naruszeniem prawa, jak też - postanowienie zawiera wady powodujące nieważność z mocy prawa.Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, po rozpoznaniu wniosku, postanowieniem z 26 stycznia 2026 r. odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 27 listopada 2025 r.Rozpatrując zażalenie na to postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wskazał, że przepis art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. znajduje zastosowanie w razie błędnego ukształtowania stosunku prawnego, tj. wyznaczenia praw i obowiązków podmiotu, którego takie rozstrzygnięcie w ogóle nie dotyczy. Tym samym do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art, 156 § 1 pkt 4 k.p.a. nie wystarczy nieprecyzyjne określenie strony. Konieczne jest natomiast, by decyzja administracyjna kształtowała sytuację prawną podmiotów, które nie powinny być jej adresatami.W niniejszej sprawie postanowienie z 27 listopada 2025 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], zostało skierowane do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], tj. instytucji bezpośrednio zainteresowanej w wykonaniu decyzji, która legła u podstaw tytułu wykonawczego. Realizowany tytuł wykonawczy wystawiono na podstawie decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z 29 kwietnia 2014 r. nr [...],TW, określającej nienależnie pobrane świadczenie z pomocy społecznej - bezzwrotny zasiłek celowy. W tytule wykonawczym Wójt Gminy [...], w polu nr 1, wskazał NIP Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] - jednostki budżetowej, do której - na podstawie art. 7 § 1 pkt 6 ustawy o samorządzie gminnym - należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w szczególności zadania własne obejmują sprawy pomocy społecznej, w tym ośrodków i zakładów opiekuńczych.Zgodnie ze Statutem OPS w [...], stanowiącym załącznik do uchwały Rady Gminy [...] z 30 kwietnia 2019 r. nr [...], Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] jest jednostką organizacyjną Gminy [...] nieposiadającą osobowości prawnej. Przedmiotem działalności Ośrodka jest m.in. realizacja zadań zleconych Gminie [...] w zakresie ustalonym ustawami i innymi aktami prawnymi zgodnie z porozumieniami, umowami i decyzjami oraz zadań własnych Gminy [...] wynikających z ustawy o pomocy społecznej oraz zadań przewidzianych w odrębnych ustawach lub uchwałach. Ośrodkiem Pomocy Społecznej w [...] zarządza i reprezentuje go na zewnątrz Kierownik Ośrodka, na podstawie pełnomocnictw udzielanych przez Wójta Gminy [...].Powyżej opisana zależność między jednostką samorządu terytorialnego, jaką jest Gmina a Ośrodkiem Pomocy Społecznej prowadzi do wniosku, że przedmiotowe postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego mogło zostać skierowane do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], wprawdzie nie jako do wierzyciela, ale jako do jednostki działającej w imieniu Gminy w zakresie wykonywania zadań własnych obejmujących sprawy z zakresu pomocy społecznej (art. 7 § 1 pkt 6 ustawy o samorządzie gminnym).Wobec powyższego, w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, w niniejszej sprawie nie doszło do skierowania postanowienia do osoby niebędącej stroną w sprawie. Tym samym nie zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji wymieniona w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie nie stwierdził także, by postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] L. z 27 listopada 2025 r. było wydane z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny posiadał uprawnienie do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Przedmiotowe postanowienie nie zawiera także wady powodującej jego nieważność z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.). Wada nieważności decyzji z mocy prawa musi wynikać z treści przepisu szczególnego. Jednocześnie nie wystąpiły inne przyczyny, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniające stwierdzenie nieważności postanowienia.W skardze na powyższe postanowienie Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wniósł o jego uchylenie oraz uchylenie rozstrzygnięć poprzedzających zaskarżone postanowienie, tj. uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 26 stycznia 2026 r. oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 28 listopada 2025 r., jak też o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności przez:- błędne przyjęcie, iż organ egzekucyjny może kierować merytoryczne rozstrzygnięcia do jednostek organizacyjnych wierzyciela, nie zaś do samego wierzyciela, w tym wypadku do Wójta, oczekując przekazania przez te jednostki informacji właściwemu wierzycielowi;- rażące naruszenie podstawowych praw wierzyciela tj. Wójta Gminy, który został pominięty i niepoinformowany przez organ o kluczowym rozstrzygnięciu organu egzekucyjnego, przez co wierzyciel został pozbawiony prawa do zaskarżenia kończącego postępowanie egzekucyjne postanowienia;- art. 1a pkt 13 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, iż wierzycielem w sprawie jest OPS w [...], nie zaś Wójt Gminy [...];- art. 17b u.p.e.a. poprzez błędne ustalenie, iż OPS w [...] nie musi mieć upoważnienia od wierzyciela tj. Wójta Gminy [...] do występowania w jego imieniu w toku postępowania egzekucyjnego (i nabywa status wierzyciela nawet bez posiadania upoważnienia), podczas gdy zgodnie z ww. przepisem właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego może upoważnić kierownika nieposiadającej osobowości prawnej jednostki organizacyjnej samorządu terytorialnego do wykonywania w jego imieniu praw i obowiązków wierzyciela;- art. 156 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rażąco narusza prawo merytoryczne zakończenie postępowania egzekucyjnego bez poinformowania o tym inicjatora i dysponenta tego postępowania tj. wierzyciela - Wójta Gminy [...];- art. 156 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, na co wskazuje całość okoliczności sprawy i argumenty wskazywane w treści uzasadnienia skargi;- art. 156 pkt 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa, poprzez skierowanie kluczowego rozstrzygnięcia do podmiotu innego niż wierzyciel;- art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez poczynienie dowolnych ustaleń faktycznych, niezgodnie z zasadą prawdy obiektywnej oraz bez zachowania ustawowego obowiązku wyczerpującego, wnikliwego i wszechstronnego zbadania sprawy, poprzez nieodniesienie się do wszystkich podawanych przez skarżącego argumentów m.in. dotyczących braku upoważnienia kierownika jednostki organizacyjnej samorządu terytorialnego do wykonywania w jego imieniu praw i obowiązków wierzyciela.W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 28 listopada 2025 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego jako wierzyciela oznaczono Ośrodek Pomocy Społecznej w [...]. Doręczono też to postanowienie tylko do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] Wierzyciel tj. Wójt Gminy nie otrzymał tego postanowienia nawet do wiadomości i nadal nie ma wiedzy o jego istnieniu. Postanowienie skierowano zatem nie do wierzyciela. P. M. nie jest dłużnikiem Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], lecz ma status dłużnika wobec Wójta Gminy [...].Wniosek o wszczęcie egzekucji z nieruchomości został złożony przez Wójta Gminy [...] w 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] podejmował szereg czynności w toku tego postępowania i dokonywał doręczeń na rzecz Wójta Gminy. Nie można uznać, iż należność jest przedawniona, bowiem podejmowane przez organ czynności egzekucyjne skutecznie przerywały bieg terminu przedawnienia.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu.Zarządzeniem z dnia 20 maja 2026 r. sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.Przedmiotem sporu jest istnienie podstaw do stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] [...] z 27 listopada 2025 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec P. M..Zdaniem skarżącego, określonego w kontrolowanym postanowieniu jako Ośrodek Pomocy Społecznej, postanowienie zostało skierowane do osoby niebędącej stroną, wydano je z rażącym naruszeniem prawa i zawiera wadę powodującą jego nieważność z mocy prawa. Tym samym spełnione są przesłanki stwierdzenia nieważności, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2, 4 i 7 k.p.a.Organ z kolei nie stwierdził żadnej z przesłanek stwierdzenia nieważności, jakkolwiek przyznał, że postanowienie z dnia 27 listopada 2025 r. błędnie zostało wysłane, zamiast do Wójta Gminy w [...], do Ośrodka Pomocy Społecznej. Okoliczność ta, zdaniem organu, nie stanowi jednak podstawy do zastosowania art. 156 k.p.a.W ocenie Sądu, rację w zaistniałym sporze przyznać należy organowi.Zaskarżone postanowienie zapadło w trybie nadzwyczajnym, stanowiącym wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych (postanowień ostatecznych), o której mowa w art. 16 § 1 i art. 144 k.p.a. Orzekający w tym trybie organ administracji publicznej nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej kontrolowaną decyzją lub postanowieniem, lecz posiada jedynie uprawnienia kasacyjne, tj. ustala, czy decyzja/postanowienie poddane kontroli są dotknięte jedną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie występują przesłanki negatywne wykluczające możliwość stwierdzenia nieważności, wymienione w art. 156 § 2 k.p.a. Tym samym w postępowaniu nadzwyczajnym kontroluje się ważność decyzji ostatecznej/postanowienia ostatecznego przez pryzmat ewentualnie tkwiących w nich od samego początku wad o charakterze kwalifikowanym, a więc najpoważniejszych uchybień, jakimi może być dotknięty akt administracyjny. Tylko wady doniosłe mogą zostać przy tym uznane za istotne, tj. takie które uzasadniają wyeliminowanie aktu z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc (tj. od początku).Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest tym samym ograniczone do weryfikacji samej decyzji administracyjnej lub postanowienia, z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy rozstrzygnięcie. Stąd w ramach postępowania nieważnościowego organ nie może dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych, czego w niniejszej sprawie zdaje się oczekiwać skarżący, podnosząc zarzuty związane z wadliwą – jego zdaniem - oceną przedawnienia egzekwowanej należności, z pominięciem takiej okoliczności jak zabezpieczenie hipoteczne, które winno oddziaływać tamująco na bieg tego terminu.Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Przepisy te stosuje się odpowiednio do postanowień (art. 126 k.p.a.).Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a treścią przepisu. Jak wskazuje się w judykaturze, przesłanka rażącego naruszenia prawa, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wymaga spełnienia łącznie trzech odrębnych elementów: po pierwsze oczywistości naruszenia prawa, po drugie uwzględnienia charakteru przepisu oraz po trzecie oceny skutków społeczno-gospodarczych decyzji niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia obowiązującej zasady praworządności. Z kolei, ze względu na istotę nieważności decyzji z przyczyny, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., która wiąże się z nieprawidłowym ukształtowaniem stosunku prawnego, należy stwierdzić, że zachodzi ona wówczas, gdy skierowano decyzję do osoby niebędącej stroną, ale mylnie traktowanej przez organ jako strona. Kwalifikowana wada prawna decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., zachodzić będzie jedynie wówczas, gdy podmiot, do którego skierowano decyzję, nie miał przymiotu strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., a mimo to został przez organ administracji publicznej potraktowany jako strona tego postępowania. Przepis ten obejmuje zatem takie przypadki, gdy decyzja administracyjna kształtuje sytuację prawną podmiotu, którego w świetle prawa materialnego nie powinna dotyczyć (por. np. wyroki NSA z 24 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 400/06 oraz z 14 lipca 2010r., sygn. akt II GSK 675/09). Ostatnia ze wskazanych we wniosku strony podstaw stwierdzenia nieważności – z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. - powoduje, że dla jej stwierdzenia konieczne jest wskazanie przepisu prawa materialnego, który przewiduje, że określona wprost wadliwość powoduje nieważność decyzji lub postanowienia z mocy prawa (zob. M. Jaśkowska (w:) M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 156).W niniejszej sprawie z podaniem o stwierdzenie nieważności wystąpił Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. W pierwszej kolejności rozważenia wymagało zatem czy ma on status strony w takim postępowaniu. Wyjaśniając tę kwestię wskazać należy, że skargę może wnieść wyłącznie podmiot, który dysponuje legitymacją skargową, czyli uprawnieniem do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności organu administracji publicznej przez sąd administracyjny w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Legalis/el. 2019 oraz powołane tam orzecznictwo). Przepis art. 50 § 1 p.p.s.a. określa podmioty legitymowane do wniesienia skargi stanowiąc, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Posłużenie się w treści wskazanej normy prawnej sformułowaniem "każdy, kto ma w tym interes prawny" wskazuje na intencję prawodawcy odnośnie do odejścia od pojęcia strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. Interes prawny skarżącego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. może być oparty na przepisach prawa materialnego, ale może również wynikać z przepisów prawa procesowego, a nawet prawa ustrojowego (W. Chróścielewski, Glosa do wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1617/02, OSP 2005/11/128). Oznacza to, że skarżącym, a więc podmiotem, który ma interes prawny we wniesieniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, może być nie tylko ten podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej", ale także ten, którego interes prawny jest wywodzony z przepisów prawa procesowego. Adresat decyzji administracyjnej niezależnie od tego, czy decyzja ta dotyczy jego interesu opartego na przepisach prawa materialnego, czy też wyłącznie takiego, który wynika z faktu błędnego uznania go przez organ prowadzący postępowanie za stronę postępowania administracyjnego, ma interes prawny w zakwestionowaniu tej decyzji/postanowienia w drodze skargi do sądu administracyjnego. Interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego może być bowiem traktowany jako interes w doprowadzeniu do weryfikacji decyzji administracyjnej lub innego aktu bądź czynności z zakresu administracji publicznej, będącego przedmiotem skargi, przez ten sąd. Nie zawsze zatem interes ten będzie pokrywał się z interesem prawnym opartym na przepisach prawa materialnego - interesem prawnym, o którym mowa w art. 28 k.p.a. (por. J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt IV SA 846/95, OSP 1997/4 poz. 83; A. Skoczylas, Glosa do wyroku NSA z dnia 24 maja 1999 r., sygn akt II SAB 24/99, OSP 2000/9 poz. 133). Zawężenie rozumienia pojęcia "interes prawny" użytego w art. 50 § 1 p.p.s.a. wyłącznie do przypadków, w których skarżący dysponuje interesem wywodzonym z przepisów prawa materialnego, pozbawiałoby szereg podmiotów konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu, a w konsekwencji ograniczałoby możliwości wzruszania decyzji obarczonych wadami kwalifikowanymi (art. 156 § 1 k.p.a.). Powyższy wywód utwierdza w przekonaniu, że podmiot, będący adresatem rozstrzygnięcia administracyjnego, czy to decyzji czy postanowienia, niezależnie od tego, czy dotyczy ono jego interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., czy też nie, ma interes prawny w zaskarżeniu takiego rozstrzygnięcia do wojewódzkiego sądu administracyjnego.Skarżący wskazał na interes prawny w zaskarżeniu postanowienia z dnia 27 listopada 2025 r. w omawianym trybie w związku z tym, że to jemu, a nie Wójtowi Gminy, który jest wierzycielem, doręczono odpis postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wraz ze stosowanymi pouczeniami. Wierzyciel nie został zatem powiadomiony o treści rozstrzygnięcia i został pozbawiony możliwości zaskarżenia postanowienia w trybie zwykłym. Skarżący – jak stwierdził - nie był bowiem zobowiązany do przekazywania korespondencji rzeczywistemu jej adresatowi.Zdaniem Sądu, powyższe okoliczności świadczą raczej o istnieniu interesu prawnego po stronie Wójta Gminy, niemniej jednak sytuacja procesowa, jaka została opisana w treści podania, tj. doręczenie postanowienia kończącego postępowanie egzekucyjne Kierownikowi OPS jako wierzycielowi powoduje, że staje się on zainteresowanym w jego zaskarżeniu, także w trybie nadzwyczajnym. Istotą bowiem jego stanowiska jest kwestionowanie statusu wierzyciela, który w ten sposób został mu przez organ egzekucyjny przypisany, podczas gdy tytuł wykonawczy wystawił Wójt Gminy, a następnie był on także uczestnikiem postępowania przed organem egzekucyjnym i to jemu doręczana była korespondencja w toku tego postępowania. Skarżący wskazał więc na brak konsekwencji w działaniu organu oraz na niewykazanie w sprawie podstawy do uznania go za wierzyciela lub co najmniej reprezentanta wierzyciela w tym postępowaniu.Mając to na uwadze wskazać należy, że zgodnie z art. 1a pkt 13 u.p.e.a., przez wierzyciela rozumieć należy podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. W wypadku umorzenia postępowania egzekucyjnemu wierzycielowi – zgodnie z art. 59 § 5 u.p.e.a – przysługuje zażalenie. Kwestia prawidłowego zidentyfikowania tego podmiotu w sprawie egzekucyjnej ma zatem niewątpliwie doniosłe znaczenie.W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 27 listopada 2025 r. organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] umorzył postępowanie egzekucyjne z urzędu stwierdzając, że zobowiązanie uległo przedawnieniu. W treści postanowienia (jego uzasadnieniu) wskazano, że wierzycielem w sprawie jest Wójt Gminy [...] – Ośrodek Pomocy Społecznej. Z akt egzekucyjnych wynika, że tytuł wykonawczy będący podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego został wystawiony przez Wójta Gminy [...], na podstawie decyzji wydanej przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z pomocy społecznej. W dniu 5 czerwca 2014 r. upomnienie w tym względzie do zobowiązanego wystosował Ośrodek Pomocy Społecznej w [...].Postanowienie z 27 listopada 2025 r. wysłano do dwóch podmiotów: do Ośrodka Pomocy Społecznej jako wierzyciela oraz do P. M. jako zobowiązanego. Ta okoliczność stała się podstawą faktyczną każdej ze wskazanych przez skarżącego podstaw stwierdzenia nieważności. Tymczasem, każda z tych przesłanek ma charakter rozłączny i z zasady każda z nich ma odmienne podstawy.Z uzasadnienia wniosku strony oraz jej stanowiska prezentowanego w toku postępowania (także w skardze) wynika, że w sprawie istotną pozostawała nie tyle kwestia wadliwego określenia strony w zaskarżonym postanowieniu (w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.), ale kwestia prawidłowości doręczenia tego postanowienia. Okoliczność ta nie stanowi natomiast podstawy stwierdzenia nieważności postanowienia. Przepis znajduje zastosowanie w razie błędnego ukształtowania stosunku prawnego, tj. wyznaczenia praw i obowiązków podmiotu, którego takie rozstrzygnięcie w ogóle nie dotyczy. Konieczne jest, by decyzja administracyjna lub postanowienie kształtowały sytuację prawną podmiotów, którzy nie powinni być ich adresatami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2018r., sygn. akt II OSK 440/18, Lex 2632958). Jednocześnie, w judykaturze jednolicie przyjmuje się, że o tym, do kogo dana decyzja/postanowienie jest skierowana, decyduje jej/jego treść, w której musi się znaleźć miejsce na oznaczenie strony. Nie ma przy tym uzasadnienia przypisywanie decydującego znaczenia nagłówkowi aktu, w którym wskazano jej adresata. To, czy strona zostanie prawidłowo oznaczona w nagłówku decyzji/postanowienia, czy też w ich dalszej treści, nie jest najistotniejsze. Decydujące jest bowiem to, komu według treści decyzji/postanowienia, organ przypisał uprawnienia lub obowiązki. Jeżeli z treści decyzji/postanowienia wynika w sposób niebudzący wątpliwości zamiar organu ustalenia sytuacji prawnej konkretnej osoby będącej stroną (jak ma to bez wątpliwości miejsce w niniejszej sprawie, gdzie wierzyciela określono jako Wójta Gminy [...], w imieniu i na rzecz którego działa OPS, a zasadniczo kierownik tego podmiotu), to warunek z art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. (do stosowania którego odsyła art. 18 u.p.e.a.) zostaje spełniony. Ciężkiej wadliwości nie ma natomiast niepełne określenie strony, które co do zasady może być usunięte w trybie rektyfikacji.W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że faktu doręczenia nie należy utożsamiać ze "skierowaniem" do określonego podmiotu (por. wyroki NSA z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1347/10 oraz z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2079/11). Ewentualna wadliwość doręczenia związana jest z oceną wejścia postanowienia do obrotu prawnego, a nie z wadą kwalifikowaną tkwiącą w jego treści. Dla takiej wadliwości procesowej przewidziany jest natomiast inny tryb postępowania, nie zaś postępowanie nieważnościowe.Z kolei określenie w treści postanowienia (jego uzasadnieniu) wierzyciela jako Wójta Gminy [...] – Ośrodka Pomocy Społecznej jest w pełni prawidłowe. Zgodnie z art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2026.639 t.j.), do wyegzekwowania zwrotu należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Egzekucji administracyjnej podlegają m.in. należności pieniężne pozostające we właściwości rzeczowej organów administracji publicznej. Postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w przypadku uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków. Celem postępowania jest doprowadzenie do wykonania tych obowiązków z zastosowaniem środków przymusu. Podstawą prawną przeprowadzenia egzekucji jest tytuł egzekucyjny. Tytułem tym są w szczególności decyzje i postanowienia, w tym decyzja ustalająca obowiązek zwrotu należności z tytułu przyznanych świadczeń z pomocy społecznej. Podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku jest wierzyciel. Gdy obowiązek wynika z decyzji lub postanowienia, wierzycielem jest organ właściwy do orzekania w pierwszej instancji. W pomocy społecznej jest nim zwykle wójt (burmistrz, prezydent miasta) lub starosta (osoby przez nich upoważnione do wydawania decyzji), który jednak – zgodnie z art. 110 ust. 7 i 8 ustawy o pomocy społecznej - udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej (jeśli taki został utworzony na terenie gminy) upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy lub też może udzielić takiego upoważnienia innej osobie na wniosek kierownika ośrodka pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z art. 110 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zadania pomocy społecznej w gminach wykonują jednostki organizacyjne - ośrodki pomocy społecznej lub centra usług społecznych, o których mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych.Do takiego delegowania zadań w zakresie należności, której dotyczyła egzekucja, niewątpliwie doszło, bowiem decyzję o jej zwrocie – jako świadczenia nienależnego – wydał z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Tym samym, według zasad prowadzenia postępowania, wierzyciel został prawidłowo wskazany zarówno w tytule wykonawczym, jak i w treści postanowienia z dnia 27 listopada 2025 r. Jest nim Wójt Gminy [...], z upoważnienia którego, także w zakresie czynności wydobywczych, działa Kierownik OPS. O takim umocowaniu świadczy zarówno wydana decyzja, jak i pierwsza z czynności zmierzających do wyegzekwowania należności, tj. upomnienie. Oczywiście przeniesienie kompetencji orzeczniczych w sprawach z zakresu pomocy społecznej na kierownika ośrodka pomocy społecznej nie powoduje zmiany właściwości organu (zob. wyrok NSA z dnia 27 października 2015r. sygn. akt I OSK 1420/15). W dalszym ciągu piastun funkcji określonego organu zachowuje swoje kompetencje, a kierownik ośrodka pomocy społecznej podejmuje decyzje wyłącznie z jego upoważnienia i w zakresie jego kompetencji. Ośrodek Pomocy Społecznej nie ma bowiem samodzielnych zadań, ale wykonuje zadania własne gminy w zakresie świadczeń pomocowych.Wyjaśnić należy, że ośrodek pomocy społecznej (miejski w gminach miejskich, wiejski w gminach wiejskich) jest jednostką organizacyjną pomocy społecznej (art. 6 pkt 5 u.p.s.) i wykonuje w gminie zadania pomocy społecznej (art. 110 ust. 1 u.p.s.). Tworzony jest na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (u.s.g.), nie posiada osobowości prawnej i ma status jednostki budżetowej.Niewątpliwie, głównym zadaniem ośrodków pomocy społecznej jest ustalanie uprawnień do świadczeń i ich przyznawanie. Sprawy dotyczące świadczeń rozstrzygane są z kolei w formie aktu administracyjnego. Kompetencje do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej stosownie do art. 39 ust. 1 u.s.g. przyznane zostały jednak wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta), o ile przepisy szczególne nie zawierają odmiennych regulacji (art. 39 ust. 1 u.s.g.). O ile też, na podstawie art. 110 ust. 7 ustawy wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy, to jednak - co należy podkreślić - przeniesienie kompetencji orzeczniczych na kierownika ośrodka pomocy społecznej nie powoduje zmiany właściwości rzeczowej organu, a wydana w sprawie decyzja jest w dalszym ciągu decyzją wójta (burmistrza, prezydenta miasta), stosownie do ogólnej zasady wyrażonej w powołanym art. 39 ust. 1 u.s.g. W dalszym ciągu piastun funkcji określonego organu zachowuje swoje kompetencje, a kierownik ośrodka pomocy społecznej podejmuje decyzje wyłącznie z jego upoważnienia i w zakresie jego kompetencji (por. wyroki: WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 26 października 2023 r., sygn. akt II SAB/Go 102/23; WSA w Szczecinie z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 64/19). Nadal jest to więc decyzja organu, który udzielił upoważnienia (por. wyrok NSA z 27 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1420/15).Mając to na uwadze stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniała podstawa do stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 27 listopada 2025 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. W treści postanowienia prawidłowo określono bowiem zarówno organ, zobowiązanego, jak i wierzyciela. To zaś oznacza (a nie doręczenie tego postanowienia), że postanowienie zostało skierowane do właściwego podmiotu.Słusznie także uznano w zaskarżonym postanowieniu, że w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ani też nie istnieje podstawa do uznania, że postanowienie jest nieważne z mocy prawa w świetle art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Jak już wskazano, wady kwalifikowane skutkujące stwierdzeniem nieważności muszą tkwić w samym zaskarżonym akcie, nie zaś w towarzyszących mu czynnościach natury procesowej, jak choćby doręczenia. Postanowienie, którego dotyczy wniosek strony, zostało wydane w oparciu o przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 25 lipca 2020 r., z uwagi na fakt, iż postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed dniem 30 lipca 2020r. Dlatego też, z mocy art. 13 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r., poz. 2070 ze zm.), zastosowanie do niego znajdą przepisy u.p.e.a. w wersji obowiązującej przed tą datą.Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (w opisanym wyżej brzmieniu), postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał na przedawnienie egzekwowanych należności, zgodnie z treścią art. 104 ust. 5 i 6 ustawy o pomocy społecznej.Postanowienie zostało więc wydane przez uprawniony do tego organ, posiada podstawę prawną, wskazaną w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., bowiem upływ terminu przedawnienia powoduje wygaśnięcie z mocy prawa zobowiązania. Z kolei argumenty skarżącego dotyczące innej niż wskazana przez organ oceny biegu terminu przedawnienia nie stanowią podstawy do uznania, że postanowienie zawiera wadę kwalifikowaną. Takie zarzuty mogły być formułowane w normalnym toku instancji, tj. w postępowaniu zwykłym. Postępowanie o stwierdzenie nieważności, jak już wskazano powyżej, nie jest kolejną instancją odwoławczą. Nie można zatem w tym trybie podnosić zarzutów tożsamych jak w odwołaniu lub w zażaleniu, nawet jeśli z przyczyn niezależnych od strony nie wniosła ona takiego środka w ustawowym terminie (temu służą bowiem, jak już wskazano wyżej, odmienne środki procesowe).Organ nie naruszył także w sprawie przepisów prawnoprocesowych związanych z gromadzeniem i oceną dowodów. Przed rozstrzygnięciem o wniosku strony dokonał analizy akt postępowania egzekucyjnego, w których znajdują się wszystkie niezbędne dokumenty.Z tych względów skargę uznano za bezzasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalono.. oddalono.