sygn. I OSK 330/26 19 czerwca 2026 Naczelny Sąd Administracyjny

Wyrok - I OSK 330/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 19 czerwca 2026

Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Sędzia NSA Marian Wolanin (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu 19 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 15 stycznia 2026 r., sygn. akt III SAB/Po 25/26 w sprawie ze skargi K. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez SamOddalono skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Sędzia NSA Marian Wolanin (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu 19 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 15 stycznia 2026 r., sygn. akt III SAB/Po 25/26 w sprawie ze skargi K. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Sam
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik oddalono skargę
Typ sprawy sprawa nieprocesowa
Etap skarga kasacyjna
Tryb posiedzenie niejawne
Role w sprawie
wnioskodawca / wnioskodawczyni apelujący / skarżący wnioskodawca
Data orzeczenia 19 czerwca 2026
Sąd Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący Jakub Zieliński
Rozstrzygnięcie

Oddalono skargę kasacyjną

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Sędzia NSA Marian Wolanin (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu 19 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 15 stycznia 2026 r., sygn. akt III SAB/Po 25/26 w sprawie ze skargi K. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz K. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE
W wyroku z 15 stycznia 2026 r., sygn. akt III SAB/Po 25/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: Sąd I instancji, WSA), na skutek skargi K. S. (dalej: skarżący) na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu (dalej: SKO, skarżący kasacyjnie) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji: w punkcie 1 – zobowiązał organ do załatwienia sprawy z wniosku skarżącego z dnia 13 sierpnia 2025 r. w terminie trzydziestu dni od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; w punkcie 2 – stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w punkcie 3 – oddalił skargę w pozostałym zakresie; w punkcie 4 – rozstrzygnął o kosztach postępowania sądowego.W skardze kasacyjnej od ww. wyroku pełnomocnik SKO zarzucił temu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w z art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu, że w dacie orzekania przez Sąd postępowanie przed organem zostało już zakończone poprzez pozostawienie w dniu 10 listopada 2025 r. podania skarżącego bez rozpoznania, co czyniło skargę bezprzedmiotową i wyłączało możliwość zastosowania środków z art. 149 § 1 p.p.s.a. oraz winno skutkować umorzeniem postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.; b) art. 134 § 1 w zw. z art. 149 § 1 i art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. poprzez przekroczenie granic kognicji sądu w sprawie ze skargi na bezczynność i dokonanie merytorycznej kontroli rozstrzygnięcia organu, tj. prawidłowości zastosowania art. 64 § 2 k.p.a., podczas gdy przedmiotem postępowania była wyłącznie ocena, czy organ pozostawał w stanie bezczynności, a nie rozstrzygnięcie o legalności czynności procesowej polegającej na pozostawieniu podania bez rozpoznania; c) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia niewyjaśniającego w sposób jednoznaczny dlaczego wskazane przez Sąd elementy wniosku wykluczały uznanie go za obarczonego brakami formalnymi uniemożliwiającymi wszczęcie postępowania nadzwyczajnego co w konsekwencji uniemożliwia skuteczną kontrolę kasacyjną.W skardze kasacyjnej podniesiono także zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 156 § 1 w zw. z art. 28 i art. 64 § 2 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że niewykazanie interesu prawnego nie stanowiło braku formalnego podania, podczas gdy elementy te warunkują dopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i przesądzają o nadaniu sprawie dalszego biegu.W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację mającą przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku i oddaleniem skargi, ewentualnie za uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.W piśmie stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną pełnomocnik skarżącego przedstawił stanowisko mające uzasadniać oddalenie skargi kasacyjnej.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, zatem podlega oddaleniu.Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie tego Sądu przytoczonymi w skardze podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia ziszczenia się przesłanek nieważności postępowania, poddano ocenie wyrok Sądu I instancji, pod kątem zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej.W rozpatrywanej sprawie nie było kwestią sporną, że pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. stanowi czynność materialno-techniczną, na którą przysługuje skarga na bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Stanowisko takie wyrażono między innymi w - trafnie przywołanej przez Sąd I instancji – uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 września 2013 r., I OPS 2/13. Zarówno w orzecznictwie, jak i w literaturze przyjmuje się, że wniesienie skargi na bezczynność jest dopuszczalne nie tylko wtedy, gdy organ nie dotrzymuje terminu wydania określonego aktu lub podjęcia określonej czynności, lecz także wówczas, gdy odmawia wydania aktu pomimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu (zob. uzasadnienie ww. uchwały I OPS 2/13 oraz J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2023, s. 97 i powołane tam orzecznictwo).Wskazany sposób kwestionowania legalności czynności pozostawienia podania bez rozpoznania dotyczy sytuacji, gdy w ocenie skarżącego złożony przez niego wniosek inicjujący postępowanie administracyjne spełnia kryterium kompletności, a pozostawienie go bez rozpoznania było bezpodstawne. Oczywistym jest zatem, że postępowanie sądowe ze skargi na bezczynność organu administracji ma w tym przypadku na celu przesądzenie o tym, czy wniosek strony spełniał wszystkie wymagania formalne, a w konsekwencji, czy organ pozostawał bezczynny w sprawie. Wobec tego skuteczność skargi na bezczynność organu administracji zależy od tego, czy organ ten faktycznie miał podstawy by pozostawić podanie/wniosek strony bez rozpoznania, co – wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie - wymaga zweryfikowania przez sąd prawidłowości zastosowania art. 64 § 2 k.p.a.W niniejszej sprawie taka kontrola została przeprowadzona. WSA prawidłowo przyjął, że w świetle dokumentów włączonych do akt sprawy brak jest podstaw do formułowania oceny, iż wniosek skarżącego z 13 sierpnia 2025 r. o stwierdzenie nieważności decyzji jest niekompletny, w tym że jest obarczony wadą w postaci braku sformułowania w nim treści żądania, także w zakresie oznaczenia przesłanki nieważności postępowania. Sąd ten trafnie stwierdził również, że braków formalnych podania nie dowodzi konieczność wyjaśnienia sprawy w aspekcie tego, czy wnoszący podanie posiada interes prawny w sprawie oznaczonej treścią żądania wniosku. W tych okolicznościach Sąd I instancji doszedł do prawidłowej konkluzji, że pozostawienie wniosku skarżącego bez rozpoznania, po wniesieniu skargi na bezczynność SKO, nie było prawnie skuteczne, a więc brak było podstaw do umorzenia postępowania sądowego. Wobec powyższego niezasadne są zarzuty proceduralne sformułowane w pkt a) i b) petitum skargi kasacyjnej.Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie analiza treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie daje też podstaw do stwierdzenia naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. (zarzut z pkt c) petitum skargi kasacyjnej). Uzasadnienie to posiada elementy wymagane ww. przepisem ustawy, wobec czego możliwa jest jego kontrola instancyjna i prześledzenie toku rozumowania Sądu I instancji, w tym także w kontekście zagadnienia braków formalnych podania i niejasności wniosku dotyczących merytorycznej treści żądania. Z tą kwestią wiąże się zresztą ostatni z zarzutów kasacyjnych, w którym wskazano na błędną wykładnię art. 156 § 1 w zw. z art. 28 i art. 64 § 2 k.p.a. polegającą na przyjęciu, że niewykazanie interesu prawnego nie stanowiło braku formalnego podania, podczas gdy - zdaniem autora skargi kasacyjnej - elementy te warunkują dopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i przesądzają o nadaniu sprawie dalszego biegu. Stanowisko to nie jest trafne. Skarżący kasacyjnie nie rozróżnia bowiem braków formalnych pisma inicjującego postępowanie administracyjne, które uniemożliwiają nadanie temu pismu dalszego biegu, od przesłanek warunkujących dopuszczalność wszczęcia postępowania administracyjnego.Przepis art. 64 k.p.a. dotyczy braków formalnych podania, tj. braku wymaganych przepisami prawa elementów pisma wszczynającego postępowanie administracyjne, które są niezbędne do nadania podaniu biegu prawnego. Wezwanie do usunięcia braków w trybie art. 64 § 2 k.p.a., pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania, może dotyczyć wyłącznie usunięcia braków formalnych pisma, a nie innych wymagań, w szczególności nie może zmierzać do merytorycznej oceny pisma. Wskazany przepis nie obejmuje więc okoliczności, które mogą mieć znacznie dla ustalenia stanu faktycznego czy prawnego sprawy.Natomiast legitymowanie się interesem prawnym, warunkującym posiadanie przymiotu strony postępowania w danej sprawie, nie jest kwestią formalną lecz merytoryczną, nieuprawnione jest więc wzywanie do jej wykazania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. W sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, to zgodnie z art. 61a k.p.a., organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, na które przysługuje zażalenie. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie tej przesłanki warunkującej dopuszczalność jego prowadzenia, będzie uzasadniona w między innymi sytuacji, gdy wnoszący podanie nie ma interesu prawnego w danej sprawie (tj. nie przysługuje mu przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.), a okoliczność ta jest oczywista i jej ustalenie nie wymaga złożonego procesu wykładni. W przypadku zaś wystąpienia wątpliwości co do posiadania przez wnioskodawcę przymiotu strony, należy wszcząć postępowanie administracyjne i wyjaśnić tę kwestię, a w razie stwierdzenia braku tego przymiotu, należy postępowanie umorzyć (zob. P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2026).Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a.O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a..