Wyrok - I OSK 1469/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 22 czerwca 2026
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1467/24 w sprawie ze skargi P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 27 czeOddalono skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1467/24 w sprawie ze skargi P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 27 cze
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
nieustalone
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
22 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jerzy Siegień
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W KRAKOWIE WYROKIEM Z 10 GRUDNIA 2024 R. PO ROZPOZNANIU SKARGI P.K. NA DECYZJĘ SAMORZĄDOWEGO KOLEGIUM ODWOŁAWCZEGO W KRAKOWIE Z 27 CZERWCA 2024 R. W PRZEDMIOCIE ZOBOWIĄZANIA DO ZWROTU WYDATKÓW PONIESIONYCH PRZEZ GMINĘ ZA POBYT W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ UCHYLIŁ TĘ DECYZJĘ ORAZ POPRZEDZAJĄCĄ JĄ DECYZJĘ BURMISTRZA MIASTA I GMINY S. Z 7 KWIETNIA 2024 R.Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości. Wniósł o jego uchylenie i oddalenie skargi bądź przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Dodatkowo organ zrzekł się prawa rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:1) art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901, z późn. zm.), dalej: u.p.s., przez błędną jego wykładnię sprowadzającą się do uznania, że w sytuacji nieuiszczania przez zobowiązanego opłat za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej wynikających z zawartej umowy organ administracji ma obowiązek ustalać dochód zobowiązanego oraz do konkluzji, że organy winny w postępowaniu dotyczącym zwrotu poniesionych zastępczo przez gminę wydatków na pokrycie kosztów pobytu w domu pomocy społecznej matki skarżącego ustalić wszystkie osoby zobowiązane na podstawie przepisu art. 61 ust. 2 u.p.s. do ponoszenia opłat za pobyt matki skarżącego w tej placówce i w zależności od tych ustaleń określić wysokość opłaty dla skarżącego;2) art. 104 ust. 4 oraz art. 107 ust. 1, 4 i 4a u.p.s. przez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na przyjęciu, że organ administracji ma samodzielnie ustalić sytuację dochodową osoby zobowiązanej do wnoszenia opłat za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej, w sytuacji, w której osoba zobowiązana do ponoszenia opłat mimo wielokrotnych wezwań odmawia wskazania miejsca pobytu, w którym można z nią przeprowadzić wywiad środowiskowy.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.Rozpoznając skargę kasacyjną, w pierwszej kolejności należy odnotować, że matka skarżącego decyzją Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z 28 stycznia 2019 r. została skierowana do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych na pobyt stały. W dniu 10 lipca 2019 r. skarżący zawarł z gminą S. umowę, na której podstawie zobowiązała się do ponoszenia miesięcznych opłat za pobyt matki w placówce.Z uwagi na niewywiązywanie się z powyższego zobowiązania Burmistrz Miasta i Gminy S. decyzją z 3 listopada 2022 r. zobowiązał skarżącego do zwrotu wydatków poniesionych przez gminę w okresie od 21 kwietnia 2020 r. do 31 października 2022 r. z pobyt matki w domu pomocy społecznej w terminie do 30 listopada 2022 r.W wyniku rozpoznania odwołania od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 16 stycznia 2023 r. uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie w części dotyczącej określenia terminu zwrotu wydatków i określiło nowy termin na dzień 16 lutego 2023 r., a w pozostałym zakresie utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.Wyrokiem z 30 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 410/23, uchylił decyzje organów obu instancji, nakazując ustalenie, czy skarżący z mocy prawa nie jest zwolniony z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt matki w domu pomocy społecznej, czy nie zachodzą ustawowe przesłanki udzielenia ulg w spłacie należności oraz wyraźne określenie wysokości opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej i osoby proporcjonalnie zobowiązane do jej ponoszenia.W wyniku powyższego Burmistrz decyzją z 15 marca 2024 r. zobowiązał skarżącego do zwrotu wydatków za okres od 21 kwietnia 2020 r. do 30 listopada 2023 r. na pobyt matki w domu pomocy społecznej.Decyzją z 27 czerwca 2024 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzje organów obu instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że prowadzące postępowanie organy nie ustaliły dochodów skarżącego, które mogły mieć wpływ na obowiązywanie zawartej umowy. W ocenie Sądu organy nie dokonały także ustaleń w zakresie innych osób zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt matki skarżącego w domu pomocy społecznej. W związku z powyższym nakazał ustalenie sytuacji dochodowej skarżącego i ustalenie kręgu podmiotów zobowiązanych do ponoszenia wspomnianych opłat z jednoczesnym ustaleniem, czy nie są one zwolnione z tego obowiązku.Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej wprawdzie dotyczą kwestii wynikających z zaskarżonego wyroku i sformułowanych w jego uzasadnieniu wytycznych co do dalszego postępowania, ale zarazem są to kwestie, które były przedmiotem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wcześniejszego, prawomocnym wyroku tego samego sądu z 30 maja 2023 r. W tym miejscu należy wyjaśnić, że w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zaznaczenia wymaga, że zarówno przepisy art. 62, jak i art. 104 u.p.s. nie uległy zmianie w okresie od wydania wyroku z 30 maja 2023 r. a zatem zarówno ocena prawna, jak i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tym wyroku wiążą tak organy, jak i sądy administracyjne orzekające w rozpoznawanej sprawie. Brak jest zatem podstaw do ponownego analizowania kwestii podniesionych w zarzutach skargi kasacyjnej, gdyż ocena prawna tych kwestii i wytyczne co do dalszego postępowania muszą być tożsame z wyrażonymi w niezaskarżonym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 30 maja 2023 r. Z uwagi na powyższe w związku ze zbieżnością stanowiska Sądu pierwszej instancji z wcześniejszymi ustaleniami i wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzuty skargi kasacyjnej stanowiące w rzeczywistości polemikę z wytycznymi zawartymi w wyroku tego sądu z 30 maja 2023 r. nie mogły zostać uwzględnione. Odmienne stanowisko prowadziłoby bowiem do naruszenia art. 153 p.p.s.a.Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.., oddalił skargę kasacyjną.