Postanowienie - III SAB/Wr 248/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - z dnia 23 czerwca 2026
Teza
Odrzucono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III sprawy ze skargi: E.J. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania pisma z 7 kwietnia 2025 r. postanawia: odrzucić skargę. UZASADNIENIE Uzasadnienie:E.J. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynnośOdrzucono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III sprawy ze skargi: E.J. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania pisma z 7 kwietnia 2025 r. postanawia: odrzucić skargę. UZASADNIENIE Uzasadnienie:E.J. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynnoś
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
odrzucono środek zaskarżenia
Przedmiot
ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym jako pracownik / pozorność umowy o pracę
Typ sprawy
ubezpieczenia społeczne / organ rentowy
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
samorząd terytorialny
ubezpieczenia społeczne
ZUS
Role w sprawie
organ rentowy / ZUS
Data orzeczenia
23 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Przewodniczący
Katarzyna Borońska
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę
UZASADNIENIE
Uzasadnienie:E.J. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako organ, ZUS) w przedmiocie rozpoznania pisma z 7 kwietnia 2025 r. W skardze zarzuciła organowi brak ustosunkowania się do pisma, w którym podniosła kwestie braku doręczeń decyzji ZUS Oddział/Wrocław UBS1/U-394/2019 oraz UBS1/U-395/2019 z dnia 12 czerwca 2019 r. jej pełnomocnikowi oraz wniosła o zobowiązanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do udzielenia odpowiedzi na to pismo w formie postanowienia.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jego odrzucenie. Podniósł, że pismo skarżącej z dnia 7 kwietnia 2025 r. nie dotyczyło sprawy należącej do kognicji sądu administracyjnego. Organ stwierdził, że sprawa dotyczy podlegania ubezpieczeniu społecznemu, która stosownie do art. 476 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 2026 r., poz. 468 ) dalej jako: k.p.c. Wskazał ponadto, że rzeczywistym adresatem pisma z dnia 7 kwietnia 2025 r. zatytułowanego "Nowe okoliczności do Apelacji Sygn. akt III AUa 839/23", był Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, natomiast do organu zostało ono przesłane wyłącznie do wiadomości. W ocenie ZUS stanowiło ono jedynie wpadkowe pismo procesowe wniesione w toku postępowania toczącego się pod sygnaturą III AUa 839/23. Podkreślił, że Sąd nie zobowiązał organu do ustosunkowania się do przedmiotowego pisma, stąd nie sposób mówić o bezczynności organu w tym zakresie.W dniu 13 lutego 2026 r. WSA w Warszawie stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do sądu właściwego, czyli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:Skarga podlega odrzuceniu.Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako "p.p.s.a."), Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.Stosownie z kolei do art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).Z treści powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że skarga na bezczynność jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i inne czynności z zakresu administracji publicznej, wymienione szczegółowo w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest zarzucana bezczynność i przewlekłość postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w związku z brakiem rozpoznania pisma z dnia 7 kwietnia 2025 r. Dla oceny dopuszczalności skargi zasadnicze znaczenie ma zatem ustalenie, czy sprawa, której dotyczyło to pismo, mieści się w zakresie sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o której mowa w art. 3 p.p.s.a.W ocenie Sądu, sprawa ta nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej.Pismo skarżącej z dnia 7 kwietnia 2025 r. nie inicjowało postępowania administracyjnego w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej. Nie zmierzało ono do wydania decyzji administracyjnej, postanowienia ani innego aktu rozstrzygającego o prawach lub obowiązkach skarżącego wynikających z przepisów prawa. Nie dotyczyło także podjęcia czynności materialno-technicznej z zakresu administracji publicznej, która odnosiłaby się do konkretnych uprawnień lub obowiązków skarżącego.Jak słusznie zauważył organ, podnoszona przez skarżącą kwestia prawidłowości doręczeń decyzji rentowych nierozerwalnie wiąże się z materią ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2026 r., poz. 199), dalej jako: u.s.u.s, od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach k.p.c. Sprawy te, stosownie do art. 476 § 2 k.p.c. należą do wyłącznej właściwości sądów powszechnych. Skoro kontrola legalności rozstrzygnięć oraz toku postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych została mocą ustawy przekazana sądom powszechnym, to w takim stanie rzeczy sądy administracyjne nie posiadają kognicji do orzekania w przedmiocie bezczynności organu rentowego na tle tych spraw. Zakres właściwości sądu administracyjnego w przypadku skargi na bezczynność jest bowiem ściśle zdeterminowany właściwości do kontroli samego aktu lub czynności, których wydania organ rzekomo zaniechał. Sprawa, której dotyczyło pismo jest zatem sprawą cywilną – sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych w rozumieniu przepisów k.p.c. i jako taka należy do właściwości sądów powszechnych, nie zaś administracyjnych. Gdyby bowiem ustawodawca chciał umożliwić dokonywanie weryfikacji takich decyzji przez sąd administracyjny, wówczas uczyniłby to wprost, tak jak w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że w art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jako tryb właściwy do uchylenia, zmiany lub unieważnienia decyzji wskazano tryb przewidziany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to jedynie obowiązek stosowania przy wydawaniu decyzji przepisów właśnie kodeksu postępowania administracyjnego.Sąd podziela również stanowisko organu, że sporne pismo skarżącej z dnia 7 kwietnia 2025 r. nie inicjowało postępowania administracyjnego, które mogłoby rodzić stan bezczynności. Pismo to, zatytułowane jako "Nowe okoliczności do Apelacji", zostało skierowane jako pismo procesowe bezpośrednio do Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, zaś do organu rentowego przesłano je wyłącznie "do wiadomości". W treści tego pisma skarżąca ograniczyła się do zasygnalizowania sądowi powszechnemu faktu niedoręczenia decyzji ZUS z 2019 r., jej ówczesnemu pełnomocnikowi. Dokument ten nie zawierał żadnego skonkretyzowanego, opartego na przepisach prawa administracyjnego żądania skierowanego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które wymagałoby autorytatywnego załatwienia poprzez wydanie decyzji, postanowienia lub podjęcie innej czynności z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a.). Przesłanie organowi administracji wyłącznie do wiadomości kopii pisma procesowego adresowanego do sądu ma charakter informacyjny. Nie nakłada ono na organ prawnego obowiązku wszczęcia jakiegokolwiek postępowania ani udzielenia merytorycznej odpowiedzi. Skoro na organie nie ciążył ustawowy obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności w trybie administracyjnym, to w sensie prawnym nie mógł on dopuścić się zarzucanej mu bezczynności.Skarga na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania ww. pisma wymyka się zatem z zakresu kognicji sądu administracyjnego określonego w art. 3 § 2 pkt 8-9 p.p.s.a.Z tych przyczyn, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.., Sąd postanowił jak w sentencji.