Postanowienie - II GSK 1277/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 23 czerwca 2026
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. A. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 622/25 w sprawie ze skargi A. A. na rozstrzygnięcie komisji egzaminacyjnej powołanej na wniosek Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury do przeprowadzenia egzaminu sędziowskiego w 2024 r. w przedmiocieOddalono skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. A. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 622/25 w sprawie ze skargi A. A. na rozstrzygnięcie komisji egzaminacyjnej powołanej na wniosek Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury do przeprowadzenia egzaminu sędziowskiego w 2024 r. w przedmiocie
Data orzeczenia
23 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Wojciech Kręcisz
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 622/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: Sąd I instancji, WSA) odrzucił skargę A. A. na rozstrzygnięcie komisji egzaminacyjnej powołanej do przeprowadzenia egzaminu sędziowskiego w 2024 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu sędziowskiego.Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:Skarżący ukończył aplikację sędziowską w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (dalej: KSSiP) XI rocznika (2 marca 2020 r. - 2 marca 2023 r.). Po zakończeniu aplikacji skarżący przystąpił do egzaminu sędziowskiego przeprowadzonego przez komisję egzaminacyjną powołaną na wniosek Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury do przeprowadzenia egzaminu sędziowskiego w 2024 r. przez Ministra Sprawiedliwości. W związku z faktem, że na egzaminie ustnym skarżący nie uzyskał zaliczenia z dziedziny zagadnień ustrojowych, zgodnie z zasadami egzaminu, skutkowało to ustaleniem wyniku negatywnego przez komisję. Było to drugie podejście skarżącego do egzaminu sędziowskiego, skutkujące brakiem możliwości ponownego przystąpienia do tego egzaminu w przyszłości. W konsekwencji, skarżący utracił prawo ubiegania się o mianowanie na stanowisko asesora sądowego.W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rozstrzygnięcie przyjmujące wobec skarżącego wynik negatywny z części ustnej egzaminu, a tym samym wynik negatywny z całego egzaminu sędziowskiego w 2024 r. skarżący wniósł o uchylenie ww. czynności komisji egzaminacyjnej oraz uznanie, że zdał egzamin sędziowski z wynikiem pozytywnym, a tym samym o uzupełnienie listy kwalifikacyjnej aplikantów na stanowisko asesora sądowego ogłoszonej przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 31 stycznia 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 3068/24 stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę sądowi właściwemu, tj. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, uznając Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury za organ w sprawie.W odpowiedzi na skargę Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa wniósł o uznanie skargi za niedopuszczalną, ewentualnie o jej oddalenie przy uwzględnieniu, że ustawodawca nie przewidział prawnej możliwości kwestionowania przez egzaminowanego aplikanta zasadności oceny przyjętej przez członków komisji egzaminacyjnej i ustalenia wyniku egzaminu sędziowskiego.Postanowieniem z dnia 11 lipca 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 622/25 WSA w Krakowie odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia A. z siedzibą w K. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 grudnia 2025 r. WSA w Krakowie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) – dalej: "p.p.s.a.", odrzucił skargę jako niedopuszczalną, albowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest złożenie jej do aktu lub czynności objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 p.p.s.a. W ocenie Sądu, przedmiot wniesionej w niniejszej sprawie skargi nie mieści się w żadnej z kategorii wymienionych w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które wyznaczają zakres kognicji sądów administracyjnych, określając szczegółowo, jakie konkretnie działania organów administracji publicznej, i w jakim przedmiocie bezczynność tych organów, może być zaskarżona do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a.). Tym samym, kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, gdyż objęte są nią jedynie działania administracyjne, czy ich brak, wskazane w ustawie. W związku z tym, że przedstawiony katalog ma charakter zamknięty, wniesienie skargi wykraczającej poza ten zakres, skutkuje jej odrzuceniem jako niedopuszczalnej.WSA w Krakowie szczegółowo przywołał regulację prawną odnoszącą się do trybu i zasad przeprowadzania egzaminu sędziowskiego, a wynikającą z art. 32 - 33a ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. z 2022 r., poz. 217), dalej: "ustawa o KSSiP" oraz przewidzianą w przepisach wydanego na podstawie art. 52 pkt 3 ustawy o KSSiP i obowiązującego w dacie egzaminu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 grudnia 2017 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu sędziowskiego i prokuratorskiego (Dz. U. z 2024 r., poz.1637) i w wyniku jej analizy stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie komisji egzaminacyjnej powołanej do przeprowadzenia egzaminu sędziowskiego w przedmiocie ustalenia wyniku z egzaminu sędziowskiego nie jest czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., bowiem nie dotyczy uprawnień lub obowiązków skarżącego wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, nie jest skierowane do indywidualnie określonego podmiotu, nie ma także publicznoprawnego charakteru. Wyjaśnił, że ustaleniu przez komisję egzaminacyjną wyniku egzaminu sędziowskiego przypisać należy charakter wewnętrzny, podejmowany w ramach aplikacji sędziowskiej prowadzonej przez KSSiP. W ocenie Sądu I instancji, ocena z egzaminu sędziowskiego nie jest wydawana w ramach postępowania administracyjnego. W konkluzji Sąd I instancji orzekł, że skargę na tę czynność uznać należy za niedopuszczalną, bowiem, zarówno ustawa o KSSiP, jak i wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 grudnia 2017 r. nie przewidują możliwości zakwestionowania wyniku egzaminu sędziowskiego przez wniesienie skargi do sądu administracyjnego.Ze skargą kasacyjną od tego postanowienia wystąpił skarżący, zaskarżając je w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, jak również o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania wywołanego skargą kasacyjną, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym.Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., polegającą na przyjęciu, że rozstrzygnięcie komisji egzaminacyjnej powołanej do przeprowadzenia egzaminu sędziowskiego w przedmiocie ustalenia wyniku z egzaminu sędziowskiego z 10 maja 2024 roku nie stanowi aktu ani czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podczas gdy rozstrzygnięcie to stanowi taką czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ czynność ta odpowiada wszystkim cechom takich czynności sformułowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, tj. nie jest decyzją ani postanowieniem, ma charakter zewnętrzny, indywidualny, publicznoprawny i władczy, dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, została podjęta przez podmiot wykonujący administrację publiczną;2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., polegającą na przyjęciu, że rozstrzygnięcie komisji egzaminacyjnej powołanej do przeprowadzenia egzaminu sędziowskiego w przedmiocie ustalenia wyniku z egzaminu sędziowskiego z 10 maja 2024 roku nie stanowi aktu ani czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, ponieważ Sąd I instancji błędnie uznał, że skarżona czynność: nie dotyczy uprawnień lub obowiązków skarżącego wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, nie została skierowana do indywidualnie określonego podmiotu, nie ma publicznoprawnego charakteru, ma charakter wewnętrzny, podejmowana jest w ramach aplikacji sędziowskiej prowadzonej przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury (dalej: "KSSiP"), podczas gdy skarżona czynność:a. dotyczy uprawnień lub obowiązków skarżącego wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, ponieważ wynik egzaminu bezpośrednio i w sposób definitywny przesądza o możliwości realizacji prawa równego dostępu do służby publicznej na stanowisko asesora sądowego,b. została skierowana do indywidualnie określonego podmiotu, tj. osoby egzaminowanej, oznaczonej z imienia i nazwiska,c. ma publicznoprawny charakter, ponieważ należy do materii z zakresu administracji publicznej i w sposób władczy rozstrzyga o sytuacji prawnej skarżącego,d. ma zewnętrzny charakter, ponieważ została skierowana do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo wobec komisji egzaminacyjnej, a skutki czynności wykraczają poza sferę edukacyjną i nie stanowią przejawu władztwa zakładowego,3. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., polegającą na przyjęciu nieprawidłowej interpretacji pojęcia "akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa", dokonaną bez uwzględnienia wykładni prokonstytucyjnej, w szczególności art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji w zw. z art. 60 Konstytucji RP, która doprowadziła do odrzucenia skargi i pozbawienia skarżącego prawa do sądowej kontroli czynności organu administracji publicznej, mimo że rozstrzygnięcie komisji egzaminacyjnej powołanej do przeprowadzenia egzaminu sędziowskiego w przedmiocie ustalenia wyniku z egzaminu sędziowskiego z 10 maja 2024 roku w sposób konkretny i indywidualny, bezpośredni, definitywny oraz władczy kształtuje sytuację prawną skarżącego w zakresie konstytucyjnego prawa równego dostępu do służby publicznej, stanowiąc "sprawę" w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP;4. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., polegające na bezpodstawnym odrzuceniu skargi jako niedopuszczalnej z innych przyczyn, na skutek błędnego przyjęcia, że rozstrzygnięcie komisji egzaminacyjnej powołanej do przeprowadzenia egzaminu sędziowskiego w przedmiocie ustalenia wyniku z egzaminu sędziowskiego z 10 maja 2024 roku, nie stanowi czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i nie podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego, podczas gdy skarżona czynność ma charakter czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego.W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie wskazał, że w jego ocenie rozstrzygnięcie komisji egzaminacyjnej nie stanowi przejawu władztwa zakładowego KSSiP, lecz jest skutkiem wykonywania władztwa publicznego przez komisję działającą jako odrębny organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym. Podkreślił, że zgodnie z art. 32 ust. 8 ustawy o KSSiP, to komisja egzaminacyjna przeprowadza egzamin sędziowski i ustala jego wynik, a nie Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury ani jej Dyrektor. Rola Krajowej Szkoły oraz Dyrektora w zakresie przeprowadzenia egzaminu sędziowskiego ogranicza się wyłącznie do czynności organizacyjnych i technicznych, co wynika z art. 2 ust. 2 pkt 2 oraz art. 15 ust. 2 pkt 8 ustawy o KSSiP, a egzamin sędziowski to nie element wewnętrznego procesu dydaktycznego aplikacji sędziowskiej tylko odrębny etap. Dodał, że argumentację powyższą wzmacnia okoliczność, że w momencie przystąpienia do egzaminu sędziowskiego skarżący nie był aplikantem aplikacji sędziowskiej tylko podmiotem zewnętrznym (byłym aplikantem).W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny zasadności stanowiska Sądu I instancji, który odrzucił skargę strony na rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia negatywnego wyniku egzaminu sędziowskiego zdawanego przez skarżącego w dniach 9 i 10 kwietnia 2024 r. oraz 10 maja 2024 r.Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji wobec spornej w sprawie kwestii, która wymagała odpowiedzi na pytanie odnośnie do charakteru czynności polegającej na ustaleniu (negatywnego) wyniku egzaminu sędziowskiego kandydata na asesora, a w konsekwencji odnośnie do istnienia albo nieistnienia drogi sądowej w sprawie ze skargi na tak materializujący się rezultat działania komisji egzaminacyjnej, nie jest – wbrew stanowisku strony skarżącej – nieprawidłowe.Dokonana przez Sąd I instancji ocena o niedopuszczalności drogi sądowej w rozpatrywanej sprawie, a mianowicie zaskarżenia negatywnego wyniku egzaminu sędziowskiego jest bowiem trafna i w żadnym stopniu, ani też zakresie nie podważają jej zarzuty naruszenia art. 3 § 2 pkt 4 i art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 60 Konstytucji RP polegające na bezpodstawnym odrzuceniu skargi jako niedopuszczalnej z innych przyczyn i pozbawieniu skarżącego prawa do sądowej kontroli czynności organu administracji publicznej, na skutek błędnego przyjęcia, że rozstrzygnięcie komisji egzaminacyjnej powołanej do przeprowadzenia egzaminu sędziowskiego w przedmiocie ustalenia wyniku z egzaminu sędziowskiego z 10 maja 2024 r., nie stanowi czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i nie podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego, mimo że rozstrzygnięcie to w sposób konkretny i indywidualny, bezpośredni, definitywny oraz władczy kształtuje sytuację prawną skarżącego w zakresie konstytucyjnego prawa równego dostępu do służby publicznej, stanowiąc "sprawę" w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.Zgodnie z art. 32 ust. 8 ustawy o KSSiP, egzamin sędziowski przeprowadza komisja egzaminacyjna powołana przez Ministra Sprawiedliwości na wniosek Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. W dacie zdawania przez skarżącego kasacyjnie egzaminu tryb i zasady przeprowadzenia egzaminu sędziowskiego regulowały przepisy art. 32 - 33a ustawy o KSSiP oraz przepisy, wydanego na podstawie art. 52 pkt 3 ustawy o KSSiP, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 grudnia 2017 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu sędziowskiego i prokuratorskiego (Dz. U. z 2024 , poz. 1637).Z art. 32 ust. 3 ustawy o KSSiP oraz z przepisów przywołanego rozporządzenia wynika, że egzamin sędziowski składa się z części pisemnej – praktycznej polegającej na sporządzeniu orzeczeń w sprawach cywilnej i karnej (§ 5 - § 6 rozporządzenia) i ustnej polegającej na rozwiązaniu kazusów z siedmiu dziedzin prawa, w tym z zagadnień konstytucyjnych oraz ustrojowych dotyczących sądownictwa i innych organów ochrony prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej, prawa Unii Europejskiej oraz problematyki międzynarodowej ochrony praw człowieka (§ 7 ust. 1 pkt 1-7 rozporządzenia). Z kolei w § 22 rozporządzenia ustawodawca określił kryteria ocen rozwiązań z poszczególnych części egzaminu wskazując m.in. limity punktów oraz zasady ich przyznawania na podstawie ocen sporządzanych każdorazowo przez dwóch członków komisji, niezależnie od siebie.Zgodnie z art. 32 ust. 4 ustawy o KSSiP, warunkiem zdania egzaminu sędziowskiego jest uzyskanie co najmniej 60% możliwych do zdobycia punktów zarówno z części pisemnej, jak i części ustnej egzaminu, lecz nie mniej niż 50% z każdej dziedziny w części ustnej egzaminu. Do części ustnej egzaminu nie może zostać dopuszczony zdający, który za rozwiązanie jednego z zadań praktycznych uzyskał mniej niż 30% możliwych do zdobycia punktów. Z kolei § 28 przywołanego rozporządzenia stanowi, że podstawą ustalenia wyniku egzaminu jest suma punktów uzyskanych przez zdającego za część pisemną i część ustną egzaminu. Za złożenie egzaminu z wynikiem pozytywnym uważa się uzyskanie przez zdającego co najmniej 198 punktów. Jeżeli zdający w trakcie części ustnej egzaminu nie uzyskał z każdej grupy zagadnień, o których mowa, odpowiednio, w § 7 ust. 1 i ust. 2, co najmniej 15 punktów, przyjmuje się, że wynik egzaminu jest negatywny. Zdający, który przystąpił do części pisemnej egzaminu, ale nie został dopuszczony do części ustnej, uzyskuje z egzaminu wynik negatywny. Komisja ogłasza wyniki części ustnej i wyniki egzaminu niezwłocznie po wyczerpaniu przewidzianej na dany dzień listy zdających (§ 27 przywołanego rozporządzenia).Stosownie zaś do art. 33a ust. 1 i 2 ustawy o KSSiP, Dyrektor Krajowej Szkoły, w terminie 14 dni od dnia zakończenia egzaminu sędziowskiego, sporządza i ogłasza (na podstawie protokołów przekazanych przez Komisję w Biuletynie Informacji Publicznej listę klasyfikacyjną egzaminowanych aplikantów aplikacji sędziowskiej. Lista ta zawiera imiona i nazwiska egzaminowanych aplikantów aplikacji sędziowskiej, liczbę punktów uzyskanych na egzaminie przez każdego aplikanta oraz liczbę porządkową wskazującą jego miejsce na liście. Warunkiem umieszczenia na tej liście jest złożenie egzaminu sędziowskiego. O kolejności na liście, o której mowa w ust. 1, decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta z egzaminu sędziowskiego.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec treści oraz funkcji przywołanych przepisów regulujących tryb, przebieg oraz zasady prowadzenia egzaminu sędziowskiego oraz zasady ustalania jego wyniku, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że sporna w sprawie kwestia – która wymagała odpowiedzi na pytanie odnośnie do prawnego charakteru wymienionej powyżej czynności, w tym zwłaszcza, czy jej rezultat można byłoby zasadnie kwalifikować, jako akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – została prawidłowo rozstrzygnięta przez Sąd I instancji.W odpowiedzi na zarzuty skargi kasacyjnej, których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie, wobec istoty spornej w sprawie kwestii trzeba przede wszystkim podkreślić – abstrahując już nawet od deficytów w zakresie prawidłowości sformułowania zarzutów skargi kasacyjnych i ich uzasadnienia – że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na niebędące decyzjami ani postanowieniami akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.Z przywołanego przepisu konstytuującego elementy pojęcia aktu lub czynności, o których w nim mowa wynika, jak podkreśla się w literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie (por. np. J.P. Tarno, W. Chróścielewski, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011, s. 375; R. Stankiewicz, Inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej jako przedmiot kontroli sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), "Przegląd Prawa Publicznego" 2010, nr 11, s. 41; postanowienia NSA z dnia: 28 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 1756/06; 30 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 1784/06 oraz z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt II GSK 344/20), że akty i czynności te: nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, gdyż te są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a.; są podejmowane w sprawach indywidualnych, albowiem akty o charakterze ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.; muszą mieć charakter publicznoprawny; dotyczą (bezpośrednio lub pośrednio) uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co odnosi się zarówno do działań pozytywnych dla ich adresata, jak i działań negatywnych wyrażających się w odmowie wydania aktu, czy podjęcia innej czynności (por. również B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2006, nr 2, s. 18 – 19, a także np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 1998 r., sygn. akt II SA 1247/97, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 1999, z. 2, poz. 25).Wobec tego, że akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., są podejmowane – co należy podkreślić – poza postępowaniem jurysdykcyjnym z właściwą mu formą decyzji lub postanowienia, to odpowiadają one formule nie tyle stosowania prawa, ile jego wykonywania, a więc formule wykonawczej, która – co należy podkreślić – wyraża się w urzeczywistnianiu (realizacji) dyspozycji normy prawnej kreującej konkretny (a więc już istniejący) stosunek administracyjny i wynikające z niego uprawnienie lub obowiązek (Z. Kmieciak, Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 2008, z. 5, poz. 51, s. 350 – 351; Z. Kmieciak, Efektywność sądowej kontroli administracji publicznej, "Państwo i Prawo" 2010, z. 11, s. 29).Uwzględniając konsekwencje wynikające z przedstawionego rozumienia pojęcia "aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa", trzeba stwierdzić, że sporna w sprawie czynność wyrażająca się w ustaleniu (negatywnego) wyniku egzaminu sędziowskiego nie jest aktem lub czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.Jak wynika z przywołanych wyżej przepisów ustawy o KSSiP oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 grudnia 2017 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu sędziowskiego i prokuratorskiego, warunkiem zdania egzaminu sędziowskiego jest uzyskanie co najmniej 60% możliwych do zdobycia punktów zarówno z części pisemnej, jak i części ustnej egzaminu, lecz nie mniej niż 50% z każdej dziedziny w części ustnej egzaminu, a podstawą ustalenia wyniku egzaminu jest suma punktów uzyskanych przez zdającego za część pisemną i część ustną egzaminu. Za złożenie egzaminu z wynikiem pozytywnym uważa się uzyskanie przez zdającego co najmniej 198 punktów. Jeżeli zdający w trakcie części ustnej egzaminu sędziowskiego nie uzyskał z każdej grupy zagadnień, o których mowa w § 7 ust. 1, co najmniej 15 punktów, przyjmuje się, że wynik egzaminu jest negatywny. Niezłożenie egzaminu z wynikiem pozytywnym skutkuje nieumieszczeniem na sporządzanej i ogłaszanej w Biuletynie Informacji Sądowej przez Dyrektora KSSiP liście klasyfikacyjnej egzaminowanych aplikantów aplikacji sędziowskiej (art. 33a ustawy o KSSiP zd. trzecie a contrario).Zatem ustalenie negatywnego wyniku egzaminu sędziowskiego, które materializuje się poprzez nieumieszczenie na liście klasyfikacyjnej nie posiada wymienionych powyżej koniecznych cech konstytutywnych aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa. Wymieniona czynność w żadnym stopniu, ani też zakresie nie nawiązuje do formuły wykonywania prawa, o której mowa była powyżej i nie polega na realizacji dyspozycji normy prawnej kreującej konkretny – a więc już istniejący, bo wynikający z przepisów prawa – stosunek administracyjny i wynikające z niego uprawnienie lub obowiązek. Wskazany stosunek administracyjnoprawny – mający stanowić źródło konkretnych uprawnień lub obowiązków – nie nawiązuje się bowiem w związku z przystąpieniem do egzaminu sędziowskiego i ustaleniem jego wyniku, a więc innymi słowy w związku z zamanifestowaniem – poprzez przystąpienie do egzaminu – aktu woli odnośnie do poddania się weryfikacji w zakresie wiedzy objętej egzaminem, a w konsekwencji w związku z rezultatem tej weryfikacji, w tym również w sytuacji, gdyby rezultat tej weryfikacji, wbrew oczekiwaniom egzaminowanego, miałby być negatywny. Istota oceny zadań egzaminacyjnych polega na przyporządkowaniu sporządzonego rozwiązania zadania praktycznego (część pisemna) oraz udzielonej odpowiedzi na kazus (część ustna) do uprzednio ustalonego wzorca weryfikacji zadania, zgodnie z przekazanymi założeniami, to jest innymi słowy, porównania jej z wzorcem ustalonym na podstawie najlepszej wiedzy z dziedziny objętej egzaminem, co jest czynnością stwierdzającą poziom określonego stanu wiedzy egzaminowanego, a zatem należałoby uznać, że powyższe siłą rzeczy sprowadza się do ustalenia istnienia konkretnego stanu faktycznego w postaci zespołu informacji oraz umiejętności osoby egzaminowanej, która dała im wyraz w propozycji rozwiązania zadania egzaminacyjnego: praktycznego i ustnego (zob. dla porównania również postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt II GSK 344/20).Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie, sam proces oceniania, rozumiany jako ustalenie stanu faktycznego nie mieści się w pojęciu "sprawy" w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji (por. w tej mierze pkt 5.6 uzasadnienia faktycznego i pkt 7.5 uzasadnienia prawnego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 czerwca 2015 r., sygn. SK 29/13 oraz pkt 2 uzasadnienia zdania odrębnego sędziego P. Tulei do tego wyroku). Jakkolwiek bowiem urzeczywistnienie konstytucyjnych gwarancji prawa do sądu obejmuje "wszelkie sytuacje" – bez względu na szczegółowe regulacje proceduralne, w których pojawia się konieczność rozstrzygania o prawach danego podmiotu (w relacji do innych równorzędnych podmiotów lub w relacji do władzy publicznej), a jednocześnie natura danych stosunków prawnych wyklucza arbitralność rozstrzygania o sytuacji prawnej podmiotu przez drugą stronę tego stosunku (wyrok z 10 maja 2000 r., sygn. K 21/99, OTK ZU nr 4/2000, poz. 109), to jednak proces oceniania, to jest jego rezultat w postaci ustalania, we wskazany powyżej sposób, określonego stanu rzeczy – którego weryfikacji, co trzeba podkreślić, domagała się strona skarżącą, jak wyraźnie wynika to ze skargi kasacyjnej oraz ze skargi adresowanej do Sądu I instancji – nie wchodzi w zakres tego prawa, w tym również z uwagi na ograniczenia tkwiące w samej procedurze sądowej.W tym też kontekście trzeba podnieść, że proces oceniania, w przedstawionym powyżej rozumieniu tego pojęcia, nie stanowi również przedmiotu orzekania sądów administracyjnych w sprawach skarg na rozstrzygnięcia właściwych organów podejmowane w przedmiocie ustalenia wyników egzaminów adwokackich, czy radcowskich. W tej mierze, na przykład na gruncie ustawy - Prawo o adwokaturze – podobnie, jak i na gruncie ustawy o radcach prawnych oraz ustawy Prawo o notariacie – w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, między innymi, że jakkolwiek wszelkie egzaminy przeprowadzane przez specjalistów zawierają element subiektywny, to jednak samodzielna ocena pracy dokonywana przez dwóch egzaminatorów i sposób wystawiania oceny końcowej uregulowany ustawą, zapewnia ocenę trafną. W zależności zaś od tego, w jakim stopniu praca egzaminacyjna spełnia wymagania, egzaminatorzy wystawiają oceny korzystając ze skali ocen zawartych w przywołanej ustawie, a oceny te są realizacją zasady swobodnej oceny dowodów i przejawem indywidualnego podejścia specjalistów, którzy z jednej strony gwarantują znajomość przepisów prawa i obiektywną ocenę prawidłowości zastosowanych rozwiązań, a z drugiej zawierają element własnej "eksperckiej" oceny poziomu pracy (por. wyroki NSA z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2532/14 oraz z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5673/16).Powyższe nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że – w tym wobec ograniczeń tkwiących w samej procedurze – sąd administracyjny nie pełni funkcji kolejnej komisji egzaminacyjnej, ani też funkcji superarbitra, albowiem nie zastępuje, ani też nie wyręcza właściwych podmiotów w ich kompetencjach odnośnie do oceny prac egzaminacyjnych.W rekapitulacji trzeba więc stwierdzić, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych i nie podważa zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia.W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.Odnośnie do zawartego w odpowiedzi na skargą kasacyjną wniosku o zwrot kosztów wymaga wyjaśnienia, że o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał, albowiem o kosztach postępowania kasacyjnego Sąd ten orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem Sądu I instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie odnosi się do przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).. wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem Sądu I instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie odnosi się do przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).